ЧИНГИС ХААНЫ ЖИНХЭНЭ ДҮР ТӨРХ (БОДИТ ТҮҮХ) — Transcript

Full transcript

1. 0:01[хөгжим]
2. 0:07[хөгжим]
3. 0:09За сайн байцгаана уу. Тэгэхээр энэхүү
4. 0:11цувралаараа та бүхэнд эргэн уулзаж
5. 0:13байна. Бид нар өмнө нь Монголын түүхийг
6. 0:15гадны нүдээр тэмдэглэж бичиж үлдээсэн
7. 0:17хүмүүсийн орчуулгыг та бүхэнд хүргэж
8. 0:19байсан. Тэгэхээр өнөөдөр би юуны талаар
9. 0:21та бүхэнд ярих вэ гэхээр менда бейлу
10. 0:24гэдэг номны талаар. За энэ ном бол
11. 0:26дэлхий дээр байгаа цорын ганц чингис
12. 0:29хааныг амьд ахуу цагт нь ямар дүр
13. 0:31төрхтэй хүн байсан бэ гэдгийг тэмдэглэж
14. 0:33үлдээсэн ном байгаа юм. 1221 онд
15. 0:35бичигдсэн ном чинги саны яг ид амьд байх
16. 0:37үед тухайн үед бол яг ойрхо орондодризмн
17. 0:41дайн хийгээд явж байх үед нь б дээжинд
18. 0:43сүн улсын илч очоод мухлай жанжинтай
19. 0:45уулзаад за тэгээд тэнд байсан түшимдүүд
20. 0:48албтуудаас нь чингис сан яг ямар дүр
21. 0:50төрхтэй хүн байсан бэ гэдгийг
22. 0:51тэмдэглүүлж авсан байгаа гэхдээ энэ хүн
23. 0:53зөвхөн чингис сааны дүр төрхийг
24. 0:54тэмдэглүүлж авч үлдээгүй давхар монгол
25. 0:56улс гэж яг ямар улс юм монголчуудын
26. 0:58цэргийн хүч нь ямар байдаг юмчүүд нь
27. 1:00ямар юм зан заншил нь ямар юм морьд нь
28. 1:02ямар юм ерөөсөө бүх хэмээ тэмдлж авсан.
29. 1:04Тэгэхээр та магадгүй гайхачиж магадг.
30. 1:06Энэ хүн яагаад ийм их дэмдгэлсэн юм бэ
31. 1:07гэж? Ерөнхийдөө бол яг тухайн үеийн
32. 1:09газар нутгийн байршла руу бүгдээрээ явах
33. 1:10юм бол за их монгол улс байгуулагдсан
34. 1:11байгаа. За тэрнээс зүүн урагшаа гээд
35. 1:13одоо бид нарын дорондын цаашаа
36. 1:15манжуураас урагшаа одоо өвөр монголын
37. 1:17нутаг гэсэн үг тиймээ хөлөэн буурийн тэр
38. 1:18хавь. Ер нь бол энэ хавьд алтан ус гэж
39. 1:20усрчдын
40. 1:22үр удам гэсэн үг. Мнжийн өвөг дээдээс.
41. 1:24Тэгэхээр алтан улс гэж маш хүчтэй том
42. 1:26улс байсан. Алтан улс маань бас
43. 1:28урагшаагаа газар нутгаа нэлээн тэлдсэн
44. 1:30байсан. Аан энэний урд бол сүн улс буюу
45. 1:32одоо хятадын өвөг дээдс байгаа яг
46. 1:33далайтай хэлсэн бүх газар нутгаа хамаад
47. 1:35сүн улс, алтан улс, за тэгээд их монгол
48. 1:38улс гэж байсан гэсэн үг. За тэгэхээр яг
49. 1:40энэ цаг үеэс жоохон урагшаагаа явах юм
50. 1:42бол ер нь бол алтан улс улс хоёр бол
51. 1:43хоорондоо олон зн жилийн дайнтай жоохон
52. 1:45тийм дайсагналдсан байхад нь алтан улсыг
53. 1:48монголчууд маань очоод эзэлдсэн байгаа.
54. 1:50Тэгэхээр сүн улсын хувьд бол энэ ямар
55. 1:52гэнт том хүч гарч ирээд тиээ бид нарын
56. 1:54хамгийн том үст дайсан маань дарчива аа
57. 1:56юу болчивоо гэж гайхширч байсан ү. За
58. 1:58тэгээд сүн улс өөрсдийнхөө Жао хүн хун
59. 2:00гэдэг элч төлөөлөгчийг одоогийн бээжин
60. 2:02хотвогоо явуулж тэнд мухалаа жанжинтай
61. 2:04уулзуулж ер нь бол сүн улсаас ирсэн
62. 2:07түшмөд илч гэдэг утгаар нь монголчууд
63. 2:09маань маш гоё хүлээж авч уулзсан тэр бүх
64. 2:12тэмдэглэл бичиж үлдсэн байдаг. За энэ
65. 2:13номны нэр маань Менда бейлу буюу монгол
66. 2:16татаарын тэмдэглэл гэдэг нэртэй.
67. 2:18Тэгэхээр бид нарыг бол ерөнхийдөө сүн
68. 2:20улсынхан бол татаарчууд гэж дууддаг
69. 2:22байсан байх нь. За тэгээд энэ тэмдэглэл
70. 2:23маань бүтэн их хувилбараараа одоо ч
71. 2:25гэсэн байгаа. англи хэл дээр
72. 2:26орчуулагдсан та бүхэн интернеттэй сайхан
73. 2:28бол бас худалдаж авахаар боломжууд
74. 2:29байгаа тэгээд энэ номыг би та хэд
75. 2:31өнөөдөр монгол хэлээр хүргэнэ ээ гэсэн
76. 2:33үг аан хамгийн сонирхолтой зүйл нь энэ
77. 2:35дотор чингис хааны дүр төрхийг яг бичиж
78. 2:37тэмдэглэж үлдээсэн байдаг за энэ номруу
79. 2:39орцгоё за тэгэхээр би эхнээс нь хамгийн
80. 2:41сонирхолтой гэсэнүүдийг нь уншъя за
81. 2:43монгол улс байгуулагдсана татаарууд анх
82. 2:45мандан бадарсан газар нутаг нь хиданы
83. 2:47нутгаас баруун хойд зүгт оршно тэд
84. 2:49гурван төрөл байдад хар цагаан ба зэрлэг
85. 2:52за сонирхолтоо монголчууд маань дотроо
86. 2:53хар цагаан зэрлэг гэж гур рув багдаг
87. 2:55байх нь цагаан татаар гэхчид нь арай
88. 2:57нарийн дөртэй илдэг бөгөөд эцэг эхээ
89. 2:59хүндэлдэг эцэг эх нь нас борохад тэд
90. 3:01хутгаар нүүрээ зүсэж уйлдаг би тэдний
91. 3:04хажуугаар өнгөрөх бүрдээ нүүрэндээ
92. 3:05хутганы зүслэгийн соривтой хүмүүстэй
93. 3:08таарахдаа цагаан таар мөн хэсгийг нь
94. 3:10асуухад тэд ямагт тийм гэж хариулдаг бай
95. 3:12урьд нь тэд хятадын хөвгүүд охитыг
96. 3:14олзлон авах бүрт олзлогдсон хятадууд
97. 3:16тэднийг амжилттай гэгээр үлж зөөлөн
98. 3:19болгожээ тиймээс цагаан татаарууд хүнтэй
99. 3:21харилцахдаа сэтгэл дулаахан байдаг за
100. 3:23энэ нэг сонирхолтой ийм цагаан татаарууд
101. 3:24гэж н байх нь байна. За, зэрлэг
102. 3:26татаарууд гэч нь үлэмж ядуу дээр нь
103. 3:28бүдүүлэг бөгөөд ямар ч чадваргүй тэд
104. 3:30зөвхөн бусдын хойноос морь унан тавихыг
105. 3:32л мэднэ.
106. 3:34Өнөөгийн чингис хаан мөн түүний бүх ч
107. 3:36жанжид сайд төшимд нь хар татаарууд юм.
108. 3:39Татаарууд ихэнхдээ тийм ч өндөр биш.
109. 3:40Хамгийн өндөр нь таван чи хоёр гурван
110. 3:43цун буюу 160 см орчмоос хэтрэхгүй.
111. 3:46Тэдний дунд тарган бүдүүн хүн гэж үггүй.
112. 3:48Нүүр нь өргөн хацрын ясан том нүд нь
113. 3:51дээд сормуусгүй. Сахл нь маш сирэг.
114. 3:53гадаад төрхө нь нэлээд өнгөгүй. Харин
115. 3:56татаарын эзэн тэмүүжний тухайд гэвэл
116. 3:58тэрбээр өндөр сөрлөг нуруутай өргөн
117. 4:00духтай урт сахалтай дайчин хүчирхэг
118. 4:03биехүү энэ бол түүний бусдаас ялгарах
119. 4:06тал нь юу за энэ нь бол сүн улсын илчийн
120. 4:09одоо эзэддээ барьж байгаа бичигтэй тийм
121. 4:11ээ өөрийнх нь эмэгт гэж бичсэн зүйл
122. 4:13хамгийн эхний монгол улс байгуулагдсан
123. 4:15дотор шууд чингис ханы дүр төрөх байгаа
124. 4:17бүгдээр дахиад уншицгаая чингис хаан
125. 4:18буюу тэмүүчний тухайд гэвэл тэрбээр
126. 4:20өндөр сүрлэг нуруутай за нэлээн өндөр
127. 4:24хүн байсан байх нь байна тийм ээ
128. 4:25одоогийнхор ядачл метр 80-ас дээшээ
129. 4:26өндөртэй байсан байгаа сөрлэг нуруутай
130. 4:28өргөн духтай за нэлээн том духтай хүн
131. 4:31байх нь байна урт сахалтай за бид нар ер
132. 4:34нь төсөөлж байгаа байх дайчин хүчирхэг
133. 4:37биехаатай хүн энэ нь түүний бусдаас
134. 4:40ялгарах давуудал байсан тэгэхээр яалт
135. 4:42чгүйл бага залуу наснаасаа бусдыг уриалж
136. 4:44дайн байлдаанд оролцоож өөрийнхөө
137. 4:46эхнэрийг аварч ингэж явсан гэж бодохоор
138. 4:49ер нь л тийм биерхүү аягүй гоё залуу
139. 4:51байсан байх нь байна шүү дээ. Гэхдээ нэг
140. 4:52юм байна. Энэ дээр цагаан болон хар
141. 4:55татаар, давхар зэрлэг татар гэж байгаа
142. 4:57гэсэн шүү дээ, тийм ээ? Тэгэхээр миний
143. 4:59зүгээр ойлгож байгаар бол цагаан татар
144. 5:01гэдэг нь жоохон урд зүги юм. Газар
145. 5:03тариалан болон бэлчээрийн жохон
146. 5:05хосолсон зүг юм. Магадгүй яагаад энэ
147. 5:06дээр тэгж хэлж байна вэ гэхээр
148. 5:07олцлогдсон Хятуу тэднийг амжилттай
149. 5:09гэгээрүүлж зөөлөн болгожээ гэж хэлж
150. 5:11байгаа. Тэгэхээр магадгүй жоохон урд
151. 5:13зүгийн суури нь соёлдсон тиймэрхүү
152. 5:15хүмүүс байсан байж магадгүй. Хар татаар
153. 5:17гэж хэлж байгаа нь болохоор яг л одоо
154. 5:19хэнтийн нуруу хангай нуруу дагаж
155. 5:20нүүдэлдэг. Одоо манисг л хэлж байх шиг
156. 5:22юм байна тийм ээ. Өөргөн шанааный дээд
157. 5:24сормус гэж байхгүй.
158. 5:27Окей хэлснээр нь болг за ямар ч байсан
159. 5:29тэгж дгүүлнсэн байна. Тун тун
160. 5:30сонирхолтой. За татаарын эзний мандаж
161. 5:33эхэлсэн. За одоо чингис хааны сэргэн
162. 5:34мандалтыг ирж байна. Өнөөгийн чингис
163. 5:36ухаандаа 1154 оны 11 сарын гуравнаас 14
164. 5:39хооронд төрж гэж бичсэн байна. Окей.
165. 5:42Тэдний ахууд эхэндээ 60 жилийн онд хол
166. 5:45гэж байсангүй. Одоо би түүний насны
167. 5:47тухай тэдний яриаг нягтлан судалсанныхаа
168. 5:49үндсэн дээр насыг нь тогтооход хялбар
169. 5:51болгох үүднээс энэ тухай бичиж байна.
170. 5:53Тэдний заншлаар бол өвс ногоо ногоорох
171. 5:55бүрд нэг жил гэж тооцдог.
172. 5:59өвс ногоо ногоор хулганыг нийжил гэж
173. 6:01тооно гэдэг чинь нэг бүтэн жил тойрж
174. 6:02иргэж байнаа гэсэн үг тиймээ хүмүүс
175. 6:04тэднээс нас асуухад хэдэн өвс гэж
176. 6:06хариулдаг
177. 6:08за ёстой мэдэхгүй юм байна шүү уучлаарай
178. 6:11хэдэн өвстй вэ аа би нэг 35 өвстй дөө би
179. 6:15[инээд]
180. 6:16мөн тэднээс төрсөн өдөр сарыг нь олонтой
181. 6:18асуусан тэд инээгээд бид үүнийг хэзээ ч
182. 6:21мэдэж байгаагүй гэж хариулдаг тэд хавар
183. 6:23байсан уу намар байсан уу гэдгээ ч санаж
184. 6:24чадахгүй сар тэрлших бүгд тэд нэг сар
185. 6:27гэж тоолно. За тэрл саран гарах болгонд
186. 6:29нэг сар гэж үзэх нь байна. Зөвхөн ногоон
187. 6:31өвсний гарт саатаж буг ажигласан үедээ л
188. 6:34тэд энэ жил илүү 13 дахь сар байгааг
189. 6:37ойлгодог. Чингис хаан бага насандаа
190. 6:39цэнчүүдэд олцлогдож боолгогдож байгаад
191. 6:4210 гаруй жилийн дараа л оргон гарчээ.
192. 6:44Тиймээс тэр Цэн улсын бүх хэргийг
193. 6:46мэддэг. Энэ хүн эрэлхэг шийдэмгий
194. 6:48тэвчээртэй хүн бүрд өршөөнгүй тэнгэр
195. 6:50газрын хүндэтгэж итгэл баа шударга сийг
196. 6:52эрхэлдэг. Татаарын эзний алдарсан нэр
197. 6:54тэмүүнжин гэдэг нь ердөөл түүний хүүхэд
198. 6:56насны нэр юм. Сүүлийн жилүүдэд татаарын
199. 6:58эзэн урваж дүрвсөн зөрчид түшмдийг
200. 7:01албандаа авч хэрэглэх болжээ. Тиймээс
201. 7:02татаарын эзэн цолыг нь Хятад хэл рүү
202. 7:04орчуулснаар цэн зи си хван хэмээн
203. 7:07нэрлэгддэг болов. Зарим хүн цэн си гэдэг
204. 7:10нь си тэнгэрээс хайрласан гэсэн хоёр үг
205. 7:13хятад үгний орчуулгад төдий гэж ярьдаг.
206. 7:16Тэнгэрээс заягсан гэж хятатууд бид нарын
207. 7:19чингис хаан гэдэг нэрийг орчуулдаг юм
208. 7:20байна шүү дээ. Сонирхолтой л. За ямар ч
209. 7:22байсан энэ дээр бол чинги сааны нэг том
210. 7:24давуудал гарч байна. Өөрт нь өшт нь
211. 7:26дайсан байсан ч гэсэн мэргэн ухаантай
212. 7:27хүн байх юм бол тэр түшимдүүдийг нь
213. 7:30өөртөө албандаа авч хэрэглэж байсан гэж
214. 7:31байна. За энэ бол маш том давуу чанар
215. 7:33байна. За дээрээс нь бас нэг зүйл нь юу
216. 7:35вэ гэхээр цэнчүүдэд олзлогдож бол
217. 7:37болгогдож байгаад 10 жилийн дараа оргон
218. 7:39гарчия гэж байгаа. За энэ бол Хятатуудын
219. 7:41өөрсдийнх нь домог шиг ярьдаг түүх гэж
220. 7:43би сонсож байсан. Аан тэрнээс биш чингис
221. 7:45хаан бол хэзээ ч бага насандаа 10 гаруй
222. 7:47жил олцлогдож явсан түүх байхгүй. Бидний
223. 7:49мэддэг түүхэнд бол чингис хамаань 11-с
224. 7:5112 насандаа тайчуудад нэг тодорхой
225. 7:53хугацаанд олслогж байсан болохоос биш
226. 7:55аан ингэж 10 жил цэнчүүдэд боол болж
227. 7:58байсан түүх гэж бол байхгүй. Гэхдээ нэг
228. 8:00юм нь яг энэ үед энэ чинь 1221 онд
229. 8:03бичигдсэн ном гэж бодоход тэр үед бол
230. 8:04чингис хааны багын түүхтэй энэ ямар хүн
231. 8:07гараад ирээ вэ гэдгийг энэ яриа бол
232. 8:08ингээд домог шиг тарж давслагдаж ингэж
233. 8:11нэмж явдаг байсан гэдэг баримт нь бол
234. 8:13энд байна. За бүгдээрээ дараагийн
235. 8:14сонирхолтой хэсэг руу орцгооё. Цэргийн
236. 8:16хэрэг. Татаарууд эмээл дээр төрж үүсдөг.
237. 8:19Яах вэ энэ мэдээж татар аймаг гэж байгаа
238. 8:20шүү дээ тийм ээ? Татар, хэрээд, мэргэн
239. 8:22олон аймгууд, овог аймгууд байгаа.
240. 8:24Үндсэн сүүн улсынх маань ерөөсөө
241. 8:25татаарыг л сайн мэддэг байсан бол даа.
242. 8:27Тэгэхээр бүгдээрээ монголчууд гээд шууд
243. 8:28уншаа явчихъя. Монголчууд эмээл дээрээ
244. 8:29төрж өсдөг. Байлдахад тэд өөрсдөө аяндаа
245. 8:31суралцдаг. Хавраас өвл хүртэл тэд өдөр
246. 8:33бүр ан өрөө хийж хөөцөлддэг. Энэ нь
247. 8:35тэдний амьжиргааны их үүсвэр юм. Тиймээс
248. 8:37тэдэнд явган цэрэг гэж үг. Бүгд морьтон
249. 8:39дайчи. Тэд хэдэн зуу мянган цэргийг нэг
250. 8:41дор босооход ямар ч бичиг баримт бараг
251. 8:44байдаггүй. Коммандлагчаас 11йн
252. 8:47дараг хүртэл бүгд аман тушаа л дамжуулах
253. 8:49замаар захирдаг. Тэгэхээр эндээс ер нь
254. 8:51монгол хүмүүсийг ер нь ингээд эртний
255. 8:53бичигтэй бичснийг харахаар монголчууд
256. 8:55бол маш үнэн ч өөрсдийнхөө дарга
257. 8:57командлагч эзэн хандаа бол бүр үнэхээр
258. 8:59сэтгэлээсээ зүтгэдэг хэрүүл зодоон
259. 9:01хийдэггүй тийм амнаасаа ерөөсөө муу
260. 9:03гаргадаг хүмүүс байгаагүй гэж дандаа
261. 9:05тэгж тэмдэг байсан байна. Аягүй
262. 9:06сонирхолтой. Одоо яг орчин цагт бол бид
263. 9:08нарт ингээд хэлье гэвэл одоо бүр хараад
264. 9:09л мундахгүй их байгаа шүү дээ. Зүгээр
265. 9:10амны уншлага бид нар хараад лж байгаа.
266. 9:12Тэгэхэд монголчууд дээр үед ингээд яг
267. 9:14хараалын үг гээд хэльхээр тийм үг
268. 9:15ерөөсөө байхгүй. Аягүй тойро утгаар
269. 9:17ерөөж байгаа юм шиг яг хэлэхгүй ч гэсэн
270. 9:19утгаараа тэгж хүнийг ингэж муу хэлж
271. 9:21байгаа. Тэрнээс яг ингэж тийм ээ
272. 9:23одоогийн бид нар п г а ма гэж ийм аймаар
273. 9:25аймаар иймлыг хэлдэг тийм хүмүүс ерөөсөө
274. 9:27байгаагүй байгаа. Тэгэхээр ёс зүй хувьд
275. 9:29бол энэ үеийн монголчууд бол би бол бүр
276. 9:31шал өөр түвшинд байсан гэж бодож байгаа.
277. 9:33Дээрээс нь бас нэг сонирхолтой зүйл нь
278. 9:34юу вэ гэхээр Монголын алтан ургийн
279. 9:36хаадуудын ер нь бичсэн захиаг би бас
280. 9:37сүүлийн үед еед нэлээн суудалж байгаа.
281. 9:39Тэгээд тэгэхээд ерөнхий утга нь бол энэ
282. 9:40л юм байна лээ. маш урт захиа байгаа
283. 9:42тийм ээ тэр захиан дээр ингэж байгаа юм.
284. 9:43Зүгээр л ингээд л дээд тэнгэрээс
285. 9:44гаралтай ийм и юм ийм бид нар тэдэн зу
286. 9:46мянган цэрэгтэй бид нар ийм лаг бид нар
287. 9:48ийм том нар урхаас нар жаргах хүртэл бид
288. 9:50нарын газар нутаг бид нар ийм баян бид
289. 9:52нар ийм тансг л гээд байгаа юм байгаа
290. 9:53тэгээд тэгж ингэж бид нар ямар хүчтэй вэ
291. 9:55бид нар ямар сүртэй л гээд байгаа тэгээд
292. 9:56л дуусчихаж байгаа захиа гэхдээ тэр
293. 9:58үндсэн захиан дотор нь хэзээ ч бид нарт
294. 10:00дагаараор үгүй бол бид нар та нарыг ална
295. 10:01шүү гэдэг тийм мууха үг байхгүй аягүй
296. 10:03гоё өөрсдийгөө магтаж байгаа гэхдээ
297. 10:04уншаад дуусахад дагаараор үгүй бол будаа
298. 10:06болно гэдгийг мэдэж байгаа биз дээ гэдэг
299. 10:08л утга илэрхийлдэг. Тэгэхээр энчээнээс
300. 10:09харах юм бол бид нар ярианы олон бичгийн
301. 10:11хэл нь ямар гоё тийм ёс төгөлд байсныг
302. 10:14анзаарч болно. Ерөөсөө хүнтэй тэгж
303. 10:16дайсаннилцж муухай юм ярихгүй. Хараа л
304. 10:18юу хэлэхгүй. Гэхдээ утга нь угээс
305. 10:20болгомжтой. За дараагийн хэсэг рүү
306. 10:22орцгооё. Том хотууд руу довтлохүртэй тэд
307. 10:25эхлээд жижиг хотуудад дайрьж хүн амыг
308. 10:26олзлон авч тун аваачиж бүслэлтийн ажилд
309. 10:29ашигладаг. [хөгжим] Тэгээд морьтон
310. 10:30дайчин бүр 10 хүн заавал олцулахыг
311. 10:32тушаадаг. Хүмүүс олцлогдож хүрэлцэхээр
312. 10:34болбол хүн бүр тодорхой хэмжээний өвс
313. 10:36буюу түлээ шороо буюу чулуу цуглуулах
314. 10:38үүрэгтэй. Монголчууд тэднийг өдөр шөнгүй
315. 10:40туудаг. Хоцрвол алж өрхө. Хүмүүсийг тун
316. 10:43эрмэгц хотын хэрмийг тойрсон цайзын шуу
317. 10:45дууг авчирсан зүйлээр нь дүүр гэж тэр
318. 10:47даруу тэгшлнэ. Заримыг нь галууг
319. 10:49санагдуулам тэргэнүүд дотолгооны асар
320. 10:52чулуудагч байгуулламж болон бусад ажил
321. 10:54үйлчлүүлэхэд ашиглана. Ингэхдээ
322. 10:56татаарууд хэдэн 100 мяга хүнийг ч
323. 10:58өршөөдөггүй. Энчээнээс харах юм бол
324. 10:59аягүй сонирхолтой байгаа. одоо ингээд
325. 11:00орчин үеийн дайны стратеги гэх юм бол
326. 11:02бид нар хамгийн гол голомд стратегийн
327. 11:04гол байнууд руу нь довтолж байгаа шүү
328. 11:05дээ [хөгжим] дандаа пуужингаар гар дээр
329. 11:06үеийн байдлыг харах юм бол аягүй өөрд
330. 11:08хөдөө жижиг хот тоцгодуудаас нь эхэлж
331. 11:10эзлээд хүн амыг нь тэнчээнээс аваад
332. 11:12тэгээд дээрээс нь хоол хүнс тарай будаа
333. 11:15үндсэн бүх замыг нь хаагаад ер нь бол
334. 11:17хяналтанд оруулчихож байгаа үндсэн хотыг
335. 11:18яагаад гэвэл хот гэдэг чинь өөрөө цайзан
336. 11:20дотор мэдээж гаднаас их сурвалчаар бүх
337. 11:22хоол хүнс юмнуудаа авч байгаа тэр
338. 11:24бүгдийг нь хаачихаар ер нь бол маш хүнд
339. 11:26байдалд орноо гэсэн үг цайзул [хөгжим]
340. 11:27өөр тэгэхээр тэхлээ гадн талаас нхэд
341. 11:28цөлмж явд бага багаар А тэгээд зогсохгүй
342. 11:30аягүй сонирхолтой байна. Хөдөө орон
343. 11:31нутагт байгаа хүмүүсийг нь аваад тэр
344. 11:33хүмүүсээр нь цайзыг эзлүүлэхэд буцаож
345. 11:35өөрсдийг нь ашигладаг байсан. Тэгэхээр
346. 11:36шууд уудыг нь тэд нарын авчирсан юмаар
347. 11:37бүглүүлээд нөгөө катапуул хардаг юман
348. 11:39дээрээ тэд нарыг ашиглуулаад сайх
349. 11:41өөрсдөөр нь өөрсдийг нь устгуулж байнаа
350. 11:43л гэсэн үг. Тэгээд бүх зүйлийг бүслэлтнд
351. 11:45авчихсан. Бүслэлтийнх нь гадаа сайхан
352. 11:47мах чанаад л хоол үнэртүүлээд л дотор
353. 11:49байгаа хүмүүс нь өлсгөлөнд нэрүүдээд л
354. 11:50хүлээгээд л байна. Тэгэхээр ийм
355. 11:51сонирхолтой стратегигээр аягүй ухаантай
356. 11:53тийм хүрсэн дээр буус аргаар явдаг
357. 11:55байсан хүмүүс. За цаашаа явцгаая.
358. 11:56Ингэхдээ монголчууд хэдэн а мянган
359. 11:58хүнийг ч өршөөдөггүй. Тиймээс хот цайцыг
360. 12:00довтлохдоо тэд нэгийг ч үлдэхгүй бүгдийг
361. 12:02авдаг. Хотын хэрэм цөмөргөхөд монголчууд
362. 12:04хөгшин залуу сайхан муухай баян ядуу
363. 12:07эсэргүүцсэн дагасны үл ялган дүрмээр бол
364. 12:09ямар ч өршөөлгүйгээр бүгдийг хяддаг.
365. 12:11Дайсан ойрдоход бууж өгөх тушаалд
366. 12:13захирагдаагүй хэнийг ч эрхэм язгууртан
367. 12:16байлаа ч заавал цаа заалдаг. Тэгэхээр
368. 12:18ерөнхийдөө ингээд энийг харахаар ямар
369. 12:20хатуу харгисан юм бэ гэж бид нар өөрсдөө
370. 12:22бодох байх. Гэхдээ энэ бол ерөөсөө л
371. 12:24зарилгаа дагаж байгаа цэргүүдийн л бодит
372. 12:27байдал. Ерөөсөө эх засаг хуулин дээр юу
373. 12:29хэлнэ, хааны зарилг юу гарна? Ерөөсөө
374. 12:31тэрийг л үг дуугуй биелүүл. Бид нар
375. 12:32түрүүн хэлсэн шүү дээ, тийм ээ?
376. 12:33Өөрийнхөө их дээдстэй маш үнэчээр
377. 12:35зүтагдадэг гэж. Тэгэхээр ерөөсөө л энэ
378. 12:37бол монголчуудын бид нарын хамгийн том
379. 12:39бас нэг давуу тал байсан байгаа. Бас нэг
380. 12:41аягүй сонирхолтой юм. М анзаарах юм бол
381. 12:42тулуухааны үр ач. Тийм. Мөнх хаан хаан
382. 12:45ширийн цуснаас хойш яг тэр их хуралдаа
383. 12:47руу дайралт явагдаж байсан. Өөгөөдөө
384. 12:49хааны үр удмаас. Тэгээд өгөөдөө хааны үр
385. 12:51удам дундаас маш олон зун хүний үгүй
386. 12:54хийсэн тэр дайралтанд оролцсон. Тэгэхээр
387. 12:55чингис хааны үр удам дунд хүртэл алтан
388. 12:57ургийн хүмүүс нэгнийгээ ямар ч үг
389. 12:59өчиггүйгээр ингэж цаазуулж байсан.
390. 13:01Томоохон бас хэргүүд байгаа. Ерөнхийдөө
391. 13:03бодоод үзэх юм бол ерөөсөө бол хууль
392. 13:05цааз, дүрмийн дагуу амьдардаг хүмүүс
393. 13:06гэсэн үг. Ямар нэгэн тийм бид нарын бол
394. 13:08тийм субектив зан чанар гэж байхгүй. Бүх
395. 13:10юм ерөөсөө агуулын хэмжээнд объектив
396. 13:11талаасаа явдаг байсан гэсэн үг. За
397. 13:13цаашаа явцгаая. Монголчууд хотын
398. 13:14хамгаалалтыг эвдэж олж авсан бүх
399. 13:16тохиолдолд түүнийгээ хувь тэнцүүлэн
400. 13:17хуваардаг. За энэ бол угаасаа хүн ёстой
401. 13:20бид нархүү блог дээр бас ярьж байсан.
402. 13:22Ямар нэгэн аан авуулдах юм бол энийг
403. 13:24эргэн тойронд амьдарч байгаа альудаа
404. 13:25тэнцу хуваана аа гэж ансан хүн ганцаараа
405. 13:28бүгдийг нь авна гэсэн тийм ёс байхгүй.
406. 13:29Ддээс доод хүртэл бүгд олздын хэмжээнээс
407. 13:32үл хамааран нэг хэсгийг чингис хаанд
408. 13:34өргөхөөр үлдээж бусдыг нь зэрэг дивээс
409. 13:36хамаарулан түшмөд хаансаагүй тараадаг.
410. 13:38Умард говьд байгаа бөгөөд дайнд ирдэггүй
411. 13:41ч сайд болон бусад хүмүүс өөрийн хувийг
412. 13:43авдаг. Тэгэхээр говийн хойд зүгт байгаа
413. 13:45яг төв Монголд байгаа хүмүүс ч гэсэн
414. 13:47дайнаас олз омог авдаг өндөр түшмд байх
415. 13:50юм бол цэргийн аяны бүх төлөвлөгөө
416. 13:52эхлээд гурав дөрөвдүгээр сарын турш
417. 13:53тодорхойлогдож бүх улс руу илгэгддэг
418. 13:55тавдугаар сарын тавны зургаан сарын эхэн
419. 13:58баярын найран дээр энэ намар хаашаа
420. 14:00дайдахаар мортохоо хамтран шийддэг үүний
421. 14:02дараа бид халуунаас зайлж бэлчээрт
422. 14:04морьдоо таргалуулахаар өөр өөрийн нутаг
423. 14:06руугаа буцанаймдугаар сард бүгд яндууд
424. 14:08цуглаж түүний дараа аян дайнд мордно за
425. 14:11тэгэхээр зуны цаг бол угаасаа тарга
426. 14:12хэвээрй авахцааг за тэгээд намраас
427. 14:14үндсэндээ дайнд мордож байгаа за тэгээд
428. 14:16өвлийн цогт дайн хийсэн маш олон түүхүүд
429. 14:18бол байгаа монголчуудын хувьд тэгээд
430. 14:20монголчууд чинь ерөөсөө тэр өндөр уулг
431. 14:21давахаар байна уу өвлийн цагт байна уу
432. 14:23хамаагүй тийм ээ тэгээд л морьтойгоо
433. 14:24ерөөсөө давхиадл чиж байна гэсэн үг шүү
434. 14:25дээ за дараагийн сонирхолтой хэсэг бол
435. 14:27монголчуудын газар нутаг өвс усаар
436. 14:29баялаг хонь адунд таатай за бид нар
437. 14:31саяхан влогор харуулсан орхны хүнддий
438. 14:33гэж байна хэрлэнгийн хөдөө арал гэж
439. 14:35байна одоо миний очихыг хүсэж байгаа
440. 14:36газруудын бүр дээгүүр байгаа газар
441. 14:38байгаа энэ газруудыг харах юм бол
442. 14:39угаасаа л бид нар энэ онон хэрлэн орхон
443. 14:42туул уул гээд энэ том том голуудаа
444. 14:44дагаад энэ хөндийн нутгуудаар бид нар
445. 14:46угаасаа амьдарч байгаа. Тэгэхээр бид
446. 14:48нарын хонь адунд маань бол маш таатай ти
447. 14:50таван шуу малд бол маш таатай гоё газруу
448. 14:52гэсэн үг. Энэ нь тэдний амжиргааны
449. 14:53хэрэгсэл юм. Өлсөж цангахаа тайлахдаа
450. 14:55тэд зөвхөн гүний сүүдог. Ер нь нэг гүний
451. 14:58сүү гурван хүнийг цатгахад хүрэлцдэг.
452. 15:00Тиймээс гэртээ ч гадуур ч монголчууд
453. 15:03зөвхөн гүүний сүү хонь гаргаж хүнс
454. 15:05болгоно. Тиймээс тэдний улсад нэг
455. 15:07адуутай хүнд заавал зургаа долоо хонь
456. 15:09байдаг. За нэг адуутал бол зургаа долоо
457. 15:12хоньтой байдаг байсан байх нь уу?
458. 15:13Тэгэхээр хүнд 100 адуу байвал 600700
459. 15:17толгой хонь сүрэг зайлшгүй байх ёстой.
460. 15:19Дундад ус руу аян дайнд мордоод зам
461. 15:21зуураа бүх хонио идэж дуусвал тэд туулай
462. 15:24буга зэрлэг гахаа харуулж хоолдог.
463. 15:26Тиймээс хэдэн зуу мянган хүнтэй цэрэг
464. 15:28төвлөрүүлэхдээ ч тэд утаагаа л
465. 15:30гаргадаггүй. Сүүлийн үед монголчууд
466. 15:32дундад улсын хүмүүсийг олзуулж боолдог
467. 15:35бөгөөд тэд зөвхөн талх идэж байж л
468. 15:37цаддаг. За одоо тэгэхээр эндээнээс нэг
469. 15:39сонирхолтой гарч ирж байгаа.
470. 15:40Монголчуудын үндсэн даяд хоолны арга
471. 15:41барил бол ерөөсөө корвер дайд буюу
472. 15:43улаандээ цагаан хэдээ гэж хоёр л зүйл
473. 15:45байна тийм ээ махаа иднэ тэгээд цагаан
474. 15:47хэдээ иднэ. За цагаан хэд нуд бид нар
475. 15:49хүний саан айр гэдр орчихож байгаа. Цгээ
476. 15:50бүгд орчихож байгаа а тэгэнгүүт одоо
477. 15:52дундад улсаас буюу хятаас боол болчилж
478. 15:55авах үед энэ хүмүүс нь талх иж байжил
479. 15:57цаддаг буюу үр таранаас гаралтай зүйлээр
480. 15:59садаж байгаа. Тэгэхээр энүүгээр бас нэг
481. 16:01дамжуулаад нэг их зүйл хэлэхэд
482. 16:02монголчуудын уудаг зүйл дотор хүртэл энэ
483. 16:05холбоотой. Монголчууд ямар нэгэн
484. 16:07байдлаар архи сарахад гаргаж авахдаа бид
485. 16:09нар ерөөсөө цагаан идээнээсээ эсгэж
486. 16:11гаргаж авдаг байсан болохоос биш хэзээ ч
487. 16:14үр тараны гаралтай тийм ээ усану үзмээр
488. 16:16хийсэн таранаас гаргаж авсан пив ч юм уу
489. 16:18иймэрхүү зүйлийг одоо сарахад болгож
490. 16:21хүртдэг байгаагүй бид нарын заншаалт аа
491. 16:23бид нарын үндсэн уул нь жинхэн сарахад
492. 16:25бол одоо нэрмэл байгаа шүү дээ тийм ээ
493. 16:27шимийн архи гэж байна за тэгээд энэ чинь
494. 16:28бас дотор маш олон түвшингүүдтэй байгаа
495. 16:30бүгдээрээ тэрний талаар дэлгэрэнгүй
496. 16:31дараа ярилцаж болно за цаашаа явцгаая
497. 16:33тиймээс монголчууд будаа буудаа булааж
498. 16:36авах болсон бөгөөд одоо хуарандаа мөн
499. 16:38шингэн будаа чанаж иддэг болжээ. Тэдний
500. 16:40улсад бас хоёр гурван газар наалдамхай
501. 16:43хар шар будаа ургадаг. Тэд түүгээрч
502. 16:45шингэн будаа чанаж иддэг. За тэгэхээр
503. 16:47энчнээс харах юм бол үндсэндээ нийгмийнх
504. 16:49нь бүтэцэд бол урд зүгээс ороод ирэхээр
505. 16:51тэр хүмүүстэй бас тэр хүмүүсх нь иддэг
506. 16:53хоолыг гаргаж өгөөд тэрийг нь бас
507. 16:54хамтдаа идэж байгаа үзэгдэл анзаарагдаж
508. 16:56байна. За цаашаа явцгаая. яал чү нөгөө
509. 16:58сүм улсын элчийн бичсэн тэмдэглэл учраас
510. 17:00өөрсдийнхөө хүмүүсийг илүү онцолж ярих
511. 17:02тэр хүмүүсүүдээ холбоотой зүйлийг заавал
512. 17:04дурдах тийм ээ эсвэл өөрсд нь танил
513. 17:06харагдаж байгаа зүйлийг илүү их одоо
514. 17:08тодотгож ярьж байгаа зүйлсүүд бас гарч
515. 17:09байгаа байх шүү. Монголчуудын зан
516. 17:11заншил. За тэгэхээр бид нарын яг одоо
517. 17:13авч яваа зан заншил маань өмнөх үетэйгээ
518. 17:15хэр адилхан байна бүгдээрээ харцгаая.
519. 17:17Монголчууд өдөлөхийг басамжилж хүчийг
520. 17:19эрхмлдэг.
521. 17:21Одоо ер нь бид нарын хэлдэг үгн дунд ти
522. 17:23эр хүн муу явахаар сайн үг гэдэг ч юм уу
523. 17:25тиээ бас эвгүй эвгүй үгнүүд байгаа шүү.
524. 17:27Ер нь бол аягүй одоо гадны хэлээр хэлэх
525. 17:29юм бол маслин ерөөсөө эрч хүч химар
526. 17:33лундаа тиээ тийм сул дороо байдлыг
527. 17:36үздэггүй хүмүүс байсан байх нь байна шүү
528. 17:37дээ. Энэ зан ч гэсэн бид нарт одоо ч
529. 17:39бүгдэнд нь бас байгаа байх уу. Тэдний
530. 17:41заншилд харилцасан зодолдох хэрэгдэх гэж
531. 17:43үг. Нэгдүгээр сарын нэгний өдөр тэд
532. 17:44заавал тэнгэрт мөргөдөг. Зуны эхэн баяр
533. 17:47чунууд мөн адил үлддэг. За, зуны эхэн
534. 17:49баяр болон нэгдүгээр сарын нэгний өдөр
535. 17:51бол тэнгэртэй мөргөдөг гэж байна аа.
536. 17:53Дээрээс нь хэрэлдэж зодолдоггүй байсан
537. 17:55гэж. За, энэ аягүй чухал зүйл байгаа. Юу
538. 17:58вэ гэхээр сүүлийн үед би бас бүх
539. 18:00хүмүүстэй бас нэлээн уулзаж үзлээ.
540. 18:02Архилогч нартай уулзлаа. Түүхч нартай
541. 18:03уулзлаа. Монголчууд ер нь эрт дээр
542. 18:05үеэсээ хүний энерги гэдэг зүйл ямар
543. 18:08үедээ одоо сөрөг болдог, тийм ээ? Ямар
544. 18:10үедээ унадаг, ямар үедээ эрчээ авдаг вэ
545. 18:13гэдгийг бүр маш сайн ойлгодог байсан.
546. 18:15байгал ихлхийтэйгээ ойрхон байх үед
547. 18:17байнгын ямар хоол хүнс хэрэглэж байх үед
548. 18:20ямар зүйлийг цээрлэж байх үед юуг
549. 18:22хүндэлж байх үед эрэгтэй хүн илүү
550. 18:24хүчирхэг байдаг вэ гэдгийг маш сайн
551. 18:25мэддэг байсан. Тэгэхээр нэг юм нь юу вэ
552. 18:27гэхээр ер нь нэг хэрүүлийн бузар
553. 18:29тусчихсан юм шиг хэлэмц хурааж явдаг
554. 18:31дандаа нэг ийм хэрүүл зодоон өдөөж
555. 18:34хатгаж ийм зүйлийг төрхирч явдаг хүн бол
556. 18:37ер нь яг монгол хүний зан чанар бол биш
557. 18:39монголчууд эртнээсээ тэгж хэрүүл зодоонд
558. 18:41тийм дуртай ийм хүмүүс байгаагүй одоо
559. 18:44энэ дээр ч гэсэн бичээ шүү дээ 1221 онд
560. 18:46тэдний заншилд харилцаан зодолдох
561. 18:49хэрэглэдэх гэж тийм зүйл байхгүй гэж ер
562. 18:52нь бид нарын одоо энэ ашиглаж байгаа
563. 18:53нийтийн сүлчээнүүд дээр бол энэ хэрүүл
564. 18:55гэдэг зүйл бол одоо бүр энгийн хэм маяг
565. 18:57болчихсон аа гэхдээ дараа үе [хөгжим]
566. 18:59маань энийг үзэж байгаа бол бид нар энэ
567. 19:01зүйлээс алиулах холдох ёстой биш байгаа
568. 19:03хэрүүл бид нарыг улам бүр талцуулна
569. 19:05гэхээс биш улам бүр нэгнийгээ үзэн
570. 19:06ядуулна гэхээс биш хэзээ ч хэрүүлийн
571. 19:08ачаар бид нар нэгдэнэ гэж байхгүй бид
572. 19:10нар илүү том хараа зорилготой болно гэж
573. 19:13байхгүй тэгэхээр аль болох бага
574. 19:15залуугаасаа хэрүүл зодоноос хол явж
575. 19:17байсан дээрээс нь бас би монголчуудыг
576. 19:18бага наснаасаа ингээд халуун
577. 19:19чулуулоогоод хат суугаад хөдөөхээр
578. 19:22амьдраад ирэхээр хүн чинь хурдан
579. 19:23төлөөшиж байгаа шүү дээ хурдан хэрсүү
580. 19:25болж Тэрийгээ дагаад ухаан суугаад
581. 19:26төлөвшөөд ирэхээр ерөнхийдөө хүн
582. 19:28хэрэлдэх зодолдох зүйлээс холдоод ирдэг.
583. 19:30Би бас сүүлд бүх хүнтэй улзаж байх надад
584. 19:32тэгж хэлж [хөгжим] байсан. Долоо найн
585. 19:33настай хүүхдүүд ингээд бүх барилдаа
586. 19:35тиймээ ундсань нь ингээд шарлахаад
587. 19:36нөгөөдөхөө барьж авд цохич мохиод ингээд
588. 19:38хөөрхөн инээтэй юм болдог гэж. Тэгэхээр
589. 19:39ер нь хүүхэд байгаа хүнийг юугаар таних
590. 19:42вэ гэхээр хэрүүл зодоонд хэр их оролцож
591. 19:44тэрийг төрхирч байгаагаар нь хүмүүжил нь
592. 19:46төлөвшилнө жоохон байгаа юм байна даа
593. 19:48гэдгийг бид нар шууд харж болж байгаа.
594. 19:49Тэгэхээр аль болохаа туршид хэрүүл
595. 19:51зодооноос хол, хэлмнаас хол. Тийм ээ.
596. 19:54Бусдад дандаа сайныг ерөөж, [хөгжим]
597. 19:55бусдад дандаа тусалж, бусдад дандаа ийм
598. 19:57гоё хандаж явл илүү төлөвшлтэй тийм
599. 20:01хүний шинж гэж бол би хувьдаа байсан.
600. 20:03Тэгэхээр бүгдээрээ тэр зүйлээс хол
601. 20:05байцгаая тийм ээ. За дараагийн зүйл нь
602. 20:06монголчууд уух найрлагадаа баяр жаргалаа
603. 20:08болдог үнэ ээ үнэ. Сайхан шүү дээ тийм
604. 20:11ээ. айраг уугаад л дуулаад л толиу улд л
605. 20:13хээр байж байна надаж бай за тэр ч яах в
606. 20:15гово хов аянаас буцаж ирэх бүгд эхнэрүүд
607. 20:18нь ээлж дараалан хэдэн хоногийн турш
608. 20:20найрын эцэгтэй болж дарс зоог засан
609. 20:22түүнтэй хамт ууж найрладаг түүнээс
610. 20:24доогуурхонд ч мөн адил байдаг за одоо
611. 20:26энчнээс нэг зүйл анзаарч болно олон
612. 20:27хоног их найрладаг байсан гэдэг зүйл маш
613. 20:30олон тэмдэглүүд дээр байгаа монголчууд
614. 20:32маш удаан найрладаг найрин дэг гэж
615. 20:34байдаг тийм ээ тэгэхээр одоо нэг юм
616. 20:35байна бид нар цагаан хэнээс гаргаж
617. 20:37эсгээж авсан сархтаар бол ингэж найрлаж
618. 20:39болно. Яагаад гэр бак градстай учраас
619. 20:42одоо солонгосын тэр маколи сжуу гэдэг
620. 20:44шиг японы саке гэдэг шиг бага градустай
621. 20:47байж байж бид нар ингэж найрлаж байгаад
622. 20:48бид нар 40с диш градустай алкохол архи
623. 20:51уугаад долоо хоног найрлана гэж байхгүй
624. 20:53тэгэхээр тэр өнцхөөс нь харж үзээрэй
625. 20:55манай өвөг дээ долоо хоног уудаг байсан
626. 20:56юм байна гээд 40 градуста аймаар архи
627. 20:58тавьчи хэдэн хоног архитаад байх юм бол
628. 21:00за миний хөгшөөн ажил амьдралгүй болноо
629. 21:01шүү тэгж хиймэр сөлдээ доротуулаад яах
630. 21:04вэ тиймээ заншлаараа монголчууд ихэнхдээ
631. 21:06гараа угаадаггүй бөгөөд загас махыг
632. 21:08бохир гараараа шүүрч авч иддэг Гаррт нь
633. 21:10тос болох үед тэд хувцасандаачиж өрөх.
634. 21:12Үүнээ. Тэд хувцаа хэлэгдэж дуусл нь
635. 21:15тайлдаг чгүй, угаадаг чгүй. Ер нь энийг
636. 21:18хот суурин талын хүн угаасаа ингээд
637. 21:19харах юм бол ойлгохгүй л байх л даа.
638. 21:20Одоо өдөржингөө адуу малтай ноцолж
639. 21:22байгаа хүн хувцаа угаагаад яг яах в дээ.
640. 21:24Тийм ээ? Нэгт угаагаа л угаасаа алтар
641. 21:26болно. Тэр чинь ойлгомжтой. Хорт юу вэ
642. 21:28гэхээр нээх их тийм суурин газрынх шиг
643. 21:31хувцаа байнга солиод л усантанд ороод л
644. 21:32тэгээд л байнгын үнэртэй уст хүрэхээд л
645. 21:35ингээд яваад байх бас боломж хэцүү. Тэгж
646. 21:37их тийм эд материалын шуналтай байж олон
647. 21:40юм хурааж гүйж илүү идр гэдэг хүмүүс бол
648. 21:42биш монголчууд дээр үе. Тэгэхээр тэр
649. 21:44талаас нь бас харуул аягүй өөр соёл явж
650. 21:45байгаа. Гурав дахь нь юу вэ гэхээр
651. 21:47ерөөсөө л байгал их дэлхийтэйгээ
652. 21:48холбоотой байж байгалаа дээдэлдэг хүмүүс
653. 21:50одоо байгалаараа байж байгаа л шүү дээ.
654. 21:52Тийм ээ. Тэгэхээр би бол энийг нэг тийм
655. 21:54муухай зүйл гэж бодохгүй ю. Аан зөвхөн
656. 21:55нэг талаас хараад хотын кофе шопуудаар
657. 21:57явж байгаад зүгээр яг хөдөөнөөс малчин
658. 21:59хүн орж ирэнгүүт ямар муухай юм бэ? Ямар
659. 22:01муухай үнэртэй юм бэ гэнэ гэдэг бол
660. 22:03аягүй тийм харханган үзэг байх.
661. 22:05эсрэгээрээ надад харин ч аягүй гоё
662. 22:06санагж байгаа зүйл нь юу вэ гэхээр одоо
663. 22:08манай гэрт нэг хэд хэдэн имл байгаа
664. 22:10тэгээд энэ зун хөдлөө удаг дээр очиж
665. 22:12морь эмээлж унасан за тэгээд тэр
666. 22:14эмээлийн тохом дотор морины тэр хөлс
667. 22:17шингэсэн тэр үнэр одоо би бүр яг
668. 22:18өөрийнхөө суудаг серапиынхаа хажууд
669. 22:20тэрмийлээ тавьчихсан надад бүр байнга
670. 22:22унирдаж байдаг тэгээд намайг хэн бэ
671. 22:24гэдгийг юу зорьж байгаа вэ гэдгийг яаж
672. 22:26даруусах ёстой вэ гэдгийг маань аягүй их
673. 22:28тэр үнэрээр надад сануулж байдаг
674. 22:29тэгэхээр энэ үзөөсөө харах юм бол илүү
675. 22:31ута учиртай нандандин болов уу гэж бодож
676. 22:33байна тэгэхгүйгээр зүгээр Өү мая год
677. 22:35аймаар муухай үнэртэй байна. Өү мая год.
678. 22:38Кау байна хорс байна гээд тэгээд байх юм
679. 22:41бол эн энэ ер нь хэцүү байх аа тиймээ.
680. 22:43За цаашаа явцгаая. Эмэгтэйчүүд нь тухайн
681. 22:45шар буддагаар байнга буддаг. Энэ нь
682. 22:47хятадын эртний нүүр будалтын занжлыг
683. 22:48авсан хэрэг бөгөөд өгэг хүртэл
684. 22:50өөрчлөгдөлгүй байна. За нэг юм нь мэдээж
685. 22:52энэ нөгөө сүн улсаас ирсэн учраас
686. 22:54өөрсдөндөө хамааруулж бичиж байгаа
687. 22:55гэдгийг нь ойлгоорой. Тиймээ. Аль
688. 22:56болотэй холбоотой адилхам бид нараас
689. 22:58авсан юм шиг юм юу байна гэж ярьж
690. 23:00байгаа. Гэхдээ бас үгүүсгэхгүй яагаад вэ
691. 23:02гэхээр ер нь бол түү азийн соёл ер нь
692. 23:04энэ дорны соёл гэдэг бол угаасаа дундаа
693. 23:06юм хуваалцахгүй байна гэж байхгүй
694. 23:08угаасаа энэ чинь арилжаа намиа явна одоо
695. 23:10бид нар ингээд эртний 13дугаар зууны юу
696. 23:12гэхээр ингээд ерөөсөө арилжаа намиа
697. 23:13хийдэггүй байсан гэж бас ойлгож болохгүй
698. 23:14шүү дээ хурд зүгээс будаа тариайгаа авна
699. 23:16тийшээ магадгүй аримтны арьс эдр буцааж
700. 23:18өгнө адуу мала тийшээгээ зарж борлуул нь
701. 23:20энэ чинь игээд ингээд наймаа явж байгаа
702. 23:21олон улсын хооронд тийм ээ гоё гоё эдлэл
703. 23:23хэрэгслүүдийг бид нар арабаас ч авна
704. 23:25европоос ч авна перс ч авна ингээд л энэ
705. 23:27чинь тэр чхдээ л дэлхийн эдийн засг
706. 23:29эргэлдэж байгаа учраас
707. 23:30зөвхөн хэзээ ч наймаа хийдэггүй байсан
708. 23:31гэж бодож болохгүй. Тэгэхээр ер нь бол
709. 23:33соёл хоорондоо дамждаг байсан. Гэхдээ
710. 23:35монголд ажиллаж амьдарч байсан эртний
711. 23:38гадны түшмдүүдийн хамгийн чухал хэлж
712. 23:39байсан зүйл бол монголчууд өөрсдийнхөө
713. 23:42хооллох ёсыг ерөөсөө алдаж болохгүй шүү
714. 23:44гэж захичсан байдаг юм байна лээ.
715. 23:45Улаандаа цагаан хэдээгээ бид нар хэзээж
716. 23:46алдаж болохгүй гэсэн үг. Дээд талд
717. 23:48хамгийн дээд чингис хаан хүртэл доод
718. 23:50талд игэл харц хүртэл бөгөөд хятад
719. 23:52хүүхгүй шиг гурван гэзэг үлдээж
720. 23:54толгойгоо хусдаг. урдах нь жаахан
721. 23:56ургахад тайрч хоёр хажуугийнх нь бяцхан
722. 23:59боодол болгон боож мөрөн дээрээ
723. 24:01унжуулна. Мэдээж энэхүү өөрийнхөө
724. 24:02өнцгээс биж байгаагүй. Гэхдээ гурван
725. 24:04гэзэг үлдээж гэдэг нь юу гэсэн үг вэ
726. 24:05гэхээр за бид нарын морины нөгөө хөхл
727. 24:07дэл гэж хэлдэг шиг урдаа нэг ийм
728. 24:09жижигхүүс үлдээнэ. За тэгээд дээд талийн
729. 24:11хэсгээ усаад хойтолдоо хоёр гэзэг үлдээж
730. 24:14байгаа. За тэр гэзгээ хэргэм зэрэг цол
731. 24:16өөрсдийнхөө эрхэлдэг албаасаа хамаараад
732. 24:18тэд нарыйгээ өөрөөр сурааршүүлчиж
733. 24:20байгаа. Тэгэхээр энэ бол ёстой хаан ч
734. 24:21давтагдашгүй жинхэн монгол х маягийн
735. 24:24үсний засалт. Тэгээд аан тийм ирээдүйд
736. 24:27олон залуучууд ийм үсний хэс засалт хэм
737. 24:28маягтай болно гэж найдаж байна. Үнэхээр
738. 24:30ондоо учраас тийм ээ. За дараагийн зүйл
739. 24:32цэргийн хэрэглэл хувцас чингис хааны
740. 24:34дэрэгдэх ёсолын хувийн хамгаалалтын
741. 24:36тухайд гэвэл чингис хааны өргөөнд ялгах
742. 24:39тэмдэг болгон бүхэлдээ цав цагаан том
743. 24:41туг хатгадаг. Үүнээс өөр ямар ч туг
744. 24:44үгүй. Гагцгүй шүхр нь мөн улаан ба шар
745. 24:47давуугаар хийгддэг. хаан алтаар бүрсэн
746. 24:50луугийн толгойгоор чимэглэсэн умрын
747. 24:52варвааруудын сандал суудалд залар энэ
748. 24:55бол бид нар нөгөө чингис [хөгжим] хааны
749. 24:56музээ үзсэн влог дээр орсон эсэр сандал
750. 24:59гэж байгаа аан одоо аяны эвхдэх
751. 25:01сандалтай адилхан за тэгэхээр энийг
752. 25:02бүгдээрээ дараа өөр сэдэ болгоцгооё
753. 25:04түүний эмээл морин хэрэгсэл нь мөн
754. 25:06ороолдсон луугийн алтан бүсээр
755. 25:07чимэглэгдсэн одоо гованд есөн сүүлт
756. 25:11цагаан туг ганцыг л хатгадаг тугны голд
757. 25:13сарны хар дүрс бий за хавирган сарыг
758. 25:16хэлж байх шиг байна цэрэг хөдлөгөхөд
759. 25:18түүнийг дэлгэдэг. За энэ бол угаасаа
760. 25:20дайны хар сүлдтэй. Түүний харьяатуудын
761. 25:23хувьд туг байлгахын тулд заавал
762. 25:25командлагч байх ёстой. Гованд ганцхан
763. 25:28хэнгэрэг бий. Балдааны өмнө түүнийг
764. 25:30дэлддэг. За ер нь монголчуудын дайн
765. 25:33дажинд бөө мөргөл хэр холбоотой вэ гэж
766. 25:37маш чухал холбоотой. Бид нарын итгэл
767. 25:38уншилтэй маш чухал холбоотой. Одоо та
768. 25:40хэд магадгүй сонирхолтой санагдаж
769. 25:41магадгүй гэж хэлэхээд өгөөдөө хаан алтан
770. 25:43уст руу дайрсны дараа шуламуудын хорлол
771. 25:45гэх нэг тийм хараалж чадах шиг юманд
772. 25:47орсон байгаа. Тэгээд бөө бөөсний дараа
773. 25:49юу бил даа. Өөрийнхөө хамгийн дотны
774. 25:50хүний сүнсээр солилцохоос өөр арга
775. 25:52байхгүй гээд тулууй, хортой ус ууж
776. 25:55өөрийнхөө амийг өгөөд буюу чингис сааны
777. 25:56хамгийн бага хгүй шүү дээ. Тлуухаан амиа
778. 25:58өгж байж өгөөдөөхаан амьд үлдсэн нуус
779. 26:00товчан дээр байгаа идэхгүй бол өөрсдөө
780. 26:02ухаад үзсэн. Тулуухаан ийм учраас маш
781. 26:05нэр хүнтэй байсан. Тийм учраас
782. 26:06тулуухааны эхнэр сурхагтан бих түүний
783. 26:08хүүхдүүд мөнх хувьдээ
784. 26:11маш нэр хүүдэдтэй байсан алтуургийн
785. 26:13хувьд тэгэхээр иймэрхүү зүйлүүд байдаг.
786. 26:14Дээрээс нь бас маш сонирхолтой аргаар
787. 26:16дайнд ялж байсан түүхүүд байгаа. Дайнд
788. 26:18ялахдаа юу вэ гэхээр бөө бөөлж гэнэт за
789. 26:21цасан шуурга дэггддэг ч юм уу. Тэгэхээр
790. 26:23а та хд маань өөрсдөө судлаад үзвэл дээр
791. 26:25болов уу гэж бодож байна. Зүгээр
792. 26:26сонирхолтой болову уу гэж хэлж байгаа.
793. 26:27Өөрсдөө судлаад үзээрэй. Эмээлийн
794. 26:29бүргийг модоор хийдэг. Эмээл маш хөнгөн
795. 26:31бөгөөд ур дүйтэй хийгдсэн. Номын хөвчийг
796. 26:33татхад шаардаг хүч заавал нэг шийгээс
797. 26:35дээш байдаг. сумны голыг голын бургасаар
798. 26:38хийдэг сэлм нь маш хөнхөн нарийн бөгөөд
799. 26:41махир юм. За тэгэхээр энд бол ер нь бол
800. 26:42монголд цэргийн зэвсгийг бол бүгдийг нь
801. 26:44тайлбарлаж хэлсэн байна. За цаашаа
802. 26:46явцгаая. Тахилга тайлга. За одоо манай
803. 26:49ерөнхийлөгч маань бол саяхан бурхан
804. 26:50[хөгжим] халдун отгон тэнгэр хөвсгөл
805. 26:52нуур гээд ингээд тахилга хийгээд явж
806. 26:53байгаа. Тэгэхээр дээр үед яаж тахилга
807. 26:55хийдэг байсан бэ? Аз химар довтлох ухрах
808. 26:58хядлага аян дайны тухай мэргэ төл
809. 27:00хийхдээ тэр бүрт хонины дал авч төмөр
810. 27:04алхаар галт хагалж дээрх цуурхайг нь
811. 27:06харж чухал хэргийг шийддэг. Энэ нь яст
812. 27:09мэлхийн хуягаар мэргэлэдэг хятад
813. 27:11мэргэдэхтэй адилхан юм. Дар суух бүрдээ
814. 27:13тэд юуны өмнө цаца өргөдөг. Тэдний
815. 27:16заншилд тэнгэр газрыг юу юунаас илүү
816. 27:18дээдэлдэг. Хэрэг болгонд тэд тэнгэрийг
817. 27:21заавал дурддаг. тэнгэр дуугарахыг
818. 27:23сонсохдоо айж аян нанд мордохоос
819. 27:25зүрхшээдэг тэнгэр дуудаж байна гэж тэд
820. 27:28хэлдэг энэ дээр аягүй сонирхолтой бол
821. 27:29бас миний нэг анзаарсан зүйл байгаа юм.
822. 27:31одоо ингээд монголчуудын бичсэн захитал
823. 27:33түүн дээр дарсан дартсыг харах юм бол
824. 27:35аюу тугай бишир тугээ гэж үг байдаг тийм
825. 27:37ээ аюу тугай гэдэг үгийг би одоо орчин
826. 27:39үе эр хэлэхээр айт тугай л гэж хэлж
827. 27:41байгаа юм болов уу гэж ойлгож байсан
828. 27:42[хөгжим] тэгээд монгочихээр аянх гэж
829. 27:44бичихээр аюунгай гэж хэлж байгаа
830. 27:45тэгэхээр язгуур нь аюу байгаа биз тэгээд
831. 27:48аюу туугай гэж байгаа гэхдээ аягүй
832. 27:49сонирхолтой нь юу вэ гэхээр монголчууд
833. 27:51тэнгэр дугарах үед маш их айдаг бүр
834. 27:53ингээд өөрийнхөө дээгүүр эсгийгээ
835. 27:54нөмрөөд доор нь орж нуугддаг байсан гэж
836. 27:56рубруүүкийн тэмдэглэл дээр байгаа шүү
837. 27:57дээ аянганаас маш их юм байдаг тэнгэр
838. 27:59чамайг нэргэг гэж хүртэл
839. 28:01одоо хараадаг тиээ одоо орчин хүед алаш
840. 28:03малаш гэж хэлэхгүй байх нь байна шүү дээ
841. 28:05тэнгэр нэргээг гэж хэлдэг гэсэн үг шүү
842. 28:06дээ тиээ тэгэхээр энчнээс харах юм бол
843. 28:08тэнгэрээс гарч байгаа чимээ тэнгэр
844. 28:11хэлгэнж байгаа тэнгэр дуудаж байна энэ
845. 28:12тэр гэж ярина гэдэг бол ер нь бид нарын
846. 28:15итгэл сүсэг бишрэлтэй бол маш холбоотой
847. 28:17бид нарт одоо болтл өөрсдийн мэдэлгүй
848. 28:19ингэж ярьдаг зүйлсүүд маш их байгаа
849. 28:20гэсэн үг хэрххийг тэнгэр мэдэг гэж тийм
850. 28:22ээ за дараагийн хэсэг эмэгтэйчүүд тэдний
851. 28:24заншлаар аянд мордохдоо эрхэм дорд гэж
852. 28:26үл ялган ихэнхдээ эхнэр хүүхдээ авч
853. 28:29явдаг за аянд мордохдоо хол явахдаа ачаа
854. 28:31тээш хувцас хунар мөнгө эд зүйл зэрэгт
855. 28:34санаа тавихад эмэгтэйчүүд хэрэгтэй гэж
856. 28:36тэд өөрсдөө ярьдаг. За тэгэхээр
857. 28:37ерөнхийдөө гэр авахуйн зүйлс дээр бол
858. 28:40эмэгтэйчүүд голчилж үүр гөрөөлтой байсан
859. 28:42гэсэн үг. Тэдэнд эсгий асар гэрийг
860. 28:44зөвхөн эмэгтэйчүүд татаж боссах уналагын
861. 28:46морь тэрийг ачаа болон бусад юмыг
862. 28:47хүлээлгээн авч буулгадаг. За яг энийг
863. 28:50бас рубрируг дурдсан байсан. Үндсэн хар
864. 28:52хоромд ирсэн тэмдэглэлтэй яг адилхан гэж
865. 28:53хэлж байсан. Эмэгтэйчүүд бол ерөөсөө энэ
866. 28:55бүх ажлыг хийдэг. Эрчүүд бол ан хийх за
867. 28:57шаардлагатай бол гүйх тэр үйлүүдэд ордог
868. 29:00гэж. Тэд морь унахдаа маш чадамгаа,
869. 29:03Хятадын бомбын хувцас маягийн дийл
870. 29:04үүсдэг. Харин удирдагчдын бүх эхнэрүүд
871. 29:07богтга малгайтай. Энэ малгайг төмөр
872. 29:09утсаар шүүлчихдэг. Гурван чигээс дээш
873. 29:11өндөр. Түүнийг хүрэн бараан хийтэй
874. 29:13хатгамал буюу сувд алтаар чимдэг. Дээр
875. 29:15нь бас босоо шил байдаг. Түүнийг хүрэн
876. 29:18бараан цэмбээр чимдэг. Эмэгтэйчүүдэд бас
877. 29:20Хятадын шувууны өдөн дээ шиг өргөн урт
878. 29:24хормойн газар чирэгддэг том ханьцуутай
879. 29:26байдаг. Эмэгтэйг алхахад хоёр шивэгчин
880. 29:28хормоог нь өргөж явдаг. За энэ бол одоо
881. 29:31уучийг хэлж байх шиг байна. Бид нар
882. 29:32дээлнийхээ гадуур эмэгтэйчүүд маань
883. 29:34аягүй гоё урт уужтай байгаа тийм ээ. Аан
884. 29:37эрчүүд маань бол хүрэмтэй байгаа. Нэг юм
885. 29:39нь миний одоо ингээд Монголын эртний
886. 29:41түүхийг уншиж байхад бүр ингээд хамгийн
887. 29:42их намайг алмааруулдаг бүр гайхшралт
888. 29:44түрүүлдэг тийм ээ. яг ямар байсныг нь
889. 29:46бүр үнэхээр ингээд дотроо ургуулж
890. 29:48төсөөлд ганц зүйл бол ерөөсөө энэ
891. 29:50монголын дээр үеийн хатад энэ хатдын
892. 29:53одоо систем гэх үү тиээ их хатан, бага
893. 29:55хатан тэгээд тэд нарын хувца хэрэглэл
894. 29:58тэд нарын төрд оролцдог байдал хос
895. 30:01сэнтийтэй байдлаудг харах юм бол эмэгтэй
896. 30:03хүнтэй харилцах харилцааг монголчууд яаж
897. 30:05авч явдаг байсан бэ гэдэг бол бүр
898. 30:06үнэхээр гайхалтай. За тэний талаар бас
899. 30:08бид нар маш сонирхолтой ярианудыг
900. 30:10ирээдүүд хүргэх болно. Юу вэ гэхээр
901. 30:11Монгол улс маань 1923 оныг хүртэл олон
902. 30:14эхнэртэй байх буюу полигом системтэй
903. 30:16байсан. А тэрнээс хойш бол бид нар
904. 30:17монагамин систем руу орсон. Ерөөсөө нэг
905. 30:19хүн нэг хүнтэй гэрлээд насан турштай
906. 30:21амьдардаг. Тэгэхээр бид нар ерөөсөө энэ
907. 30:22систем руу ороод 103 жил болж байгаа
908. 30:24гэсэн үг. Аан тэрнээс өмнө хэдэн мянган
909. 30:26жилийн турш монголчууд маань олон
910. 30:28эхнэртэй байж ирсэн. Монголчуудад
911. 30:29эрэгтэй эмэгтэй хүмүүс найран дээр хольж
912. 30:31суух. Тэр байтугай бие биенээ дарсаар
913. 30:33дайлж ятгахыг хориглодоггүй. умрд зүгт
914. 30:35илгээгдсэн танайж тэдэнд хүрэлцсэн
915. 30:37ирэхэд Говотаж уулзангуутаа түүнд дар
916. 30:40суулганавна. Түүнтэй хамт эхнэр лай ман
917. 30:42гүнж болон хадагтай хэмээн өргөмжлөгдөг
918. 30:45найман татвар юм нь бүгд хамт сууж боль.
919. 30:47Тэд бүх найр уулгад хамт байлцаж байна.
920. 30:50Дурдсан татвар эмс бүгд нүд гялбм цаагаа
921. 30:52үзэгслэн төгөлдөг. Дөрвөн цэн
922. 30:54дээрэмждийн ордны бүсгөч, дөрв нь
923. 30:56өөрсдийнх нь татаарын мс. Бүгдээс дөрвөн
924. 30:59хатагтай нь онцгой үзэгслэнтэй бөгөөд
925. 31:01Гованы хамгийн хайрыг хүртдэг. Бүгд
926. 31:03умрын варваруудын өмсдөг дээл малгаатай.
927. 31:06За одоо ганц юм нь энэ Гован гэж хэлж
928. 31:08байгаа нь миний бодлоор мухлаа жанжинтай
929. 31:10уулзсан гэсэн учраас жанжин хүнийг хэлж
930. 31:12байх шиг байна. Тэгэхээр энэ жанжин бол
931. 31:13ингээд найман татвар эмс гэхээс
932. 31:16илүүтэйгээр
933. 31:17за энэ дээр бол татвар эмсгэсэн байна.
934. 31:19Татаар эмс гээд бас бичи байж. Аан
935. 31:21гэхдээ энэ нь магадгүй өөрийнх нь
936. 31:23багатад байсан байж болно. Бас татвар
937. 31:24эмэ нь байсан байж болно. За цаашаа
938. 31:26явцгаая. Найр бүжиг хөгжим. За би чинь
939. 31:29одоо урлагийн хүн байсан хүн энэ их
940. 31:30сонирхолтой санагдаж байна. Сонсоод
941. 31:32үзэцгээе. Гованыг. За Гован гэдэг би
942. 31:34зүгээр жанжныг гэчье. Жанжныг цэрэглэн
943. 31:36мортахад хөгжимчид мөн дагалддаг. Эд нар
944. 31:3917 18 үзэгслэн тохид болой. Тэд маш
945. 31:42сэрэглэн бөгөөд ихэвчлэн 14 чавхтастай
946. 31:45хөгжим болон бусад зэмсгээр, дагува е
947. 31:48болон бусад аялгуудог. Хөгжмийн айзмаар
948. 31:50алгаа намууханд ашдаг. Тэдний бүжиг
949. 31:52хятадынхтай харьцуулахад маш судам бие
950. 31:55би бие илгээ шүү дээ. Монголын заншлаар
951. 31:56найран дээр гэрийн эзэн таваг хунга
952. 31:58барьж зочныг ууж идэхийг ятгадаг. ууж
953. 32:03ятгадаг биш шүү дээ тийм ээ зүгээр л за
954. 32:05ер нь бол манайхан шахвал шахноо шахна
955. 32:07тийм ээ тэднийг морьт бөмбөг тоглоход 20
956. 32:10гару морьтон байдаг энэ тоглоомнд олон
957. 32:12морь оролцуулдаггүй чимээ шуганд нь
958. 32:14дургүй нэг удаа ийм тоглоом дуусмас
959. 32:16жанжин манай элчийг урихаар хүн ив
960. 32:19тэгээд жанжин өнөөдөр бөмбөг тоглолоо чи
961. 32:22яагаад ирсэнгүй вэ гэв би намайг өөрийнх
962. 32:24таны тааллыг мэдээгүй тул ирж
963. 32:26зүрхэлсэнгүй гэж хариулав тэгтэл жанжин
964. 32:28чи манай улсад ирсэн тэгэхээр бидэнтэй
965. 32:30нэг гэрийн хүн болсон хэрэг. Найр
966. 32:32бөмбгийн тоглоом ав хомго ан өрөөнд
967. 32:34мордох болго бидэнтэй ирж цэн. Заавал
968. 32:37хүн очиж урьж дуудуулах юун гэ. Үүний
969. 32:39дараа жанжин чангар хөхөн инээж танай
970. 32:41илчид зургаан хундага дарсаар торгууль
971. 32:43унагдуулв. Өдрийн эцэс гэхээд танай илч
972. 32:46аргагүй л ихэд согтож тэгснээр өндөрлөв.
973. 32:48Ингээд харахаар монголчууд маань маш
974. 32:52илгэсэг зочломгой найр наадам дуртай
975. 32:55хүний өөрийн ингэж ерөөсөө ялгадаггүй.
976. 32:57нэг тийм [хөгжим]
977. 32:58их л тийм нэг ийм цвоо сэрэглэн
978. 33:00хөдөлгөөнтэй хүмүүс байсан юм шиг л
979. 33:01надад санагдаж байна. Одоо ч гэсэн бид
980. 33:03нарт тэр зан чанар нь байгаа. А гэхдээ
981. 33:06би яг түрүү хэлсэн шиг хэрүүл зодоон
982. 33:08хийж хэлэнцраава аа гэж тиймээ. Тийм.
983. 33:10Ерөөсөө гаргахгүйгээр маш гоё
984. 33:12соёлтойгоор гоё наргид ингээд дуулаад
985. 33:15бүжигүүлэн гэдэг чинь гоё шүү дээ. Тийм
986. 33:16ээ. За сая энд бөмбөг тоглох гэж хэлж
987. 33:18байна. Аягүй сонирхолтой. Би нэг юм
988. 33:19анзаарсан юу вэ гэхээр монголчуудын
989. 33:21хийсэн хувилаа хан гээд цуурал кино
990. 33:23байгаа. тэрэн дээр бас үзэж байсан чинь
991. 33:25яг тийм морин пооло шиг бөмбөг цохидог
992. 33:28нэг тийм тоглоом байсан. Бүр гол
993. 33:30оруулдаг. Тэгэхээр тэр яг үнэхээр яг
994. 33:32түүхийн сурвалчид үлдсэн байдлаар тийм
995. 33:33тоглоом байсан уу үгүй юу гэдгийг
996. 33:35сонирхолтой л бай. Аа тэгэхээр сүүн
997. 33:37улсын илчул тиймээ өнөөдөр бөмбөг тоглоо
998. 33:38гэж хэлсэн байна. Тэгэхээр бас
999. 33:40сонирхолтой л байна. Түүнээс гадна
1000. 33:42тэдний заншлаар уулга болгонд зэрэгцээ
1001. 33:44сувагчид бие биеийнхээ дарснаас амсаж
1002. 33:47хунга солилцдог. Хэрэв хажуугийн хүн
1003. 33:49хундгаа ганц гараараа барьж байвал би
1004. 33:51түүнээс нэг болгом дарс амсах ёстой
1005. 33:53гэсэн үг бөгөөд тэр үед л тэр уухаар
1006. 33:55зүрхлэнэ. Хэрэв тэр хундгаа хоёр
1007. 33:57гардувал тэр надтай хундага солилцож буй
1008. 34:00хэрэг бөгөөд би түүний дарсыг шавхтал
1009. 34:02уухсто. Гэвч түүнийг дайлахаар дахин дар
1010. 34:04сайгалтдаг. Тиймээс хүн амархан согтдог.
1011. 34:06Харийн зочид согтоод шүүгэлдах ёс алдах
1012. 34:09эсвэл бөөлж өгөх буюу унтахыг харах
1013. 34:10бүрдээ тэд ихэд баярлаж зочин согдсон юм
1014. 34:13чинь тэр бидэнтэй сэтгэл нэгтэй байна
1015. 34:15даа гэж хэлдэг. Жанжин манай элчийг үдэн
1016. 34:17мордуулах өдрөө дагалдах түшмдэд бүх
1017. 34:20сайхан хотод түүнийг хэдэн хоногоор илүү
1018. 34:22саатуулж байв уугад нь сайн дарс, идгэт
1019. 34:24нь сайн хол өгөөрй. Сайн лимп түүнд
1020. 34:27тоглуулж сайн хэнгэрэг дэлдүүл гэж. За
1021. 34:30тэгэхээр энэ мчлэн энэ дотор би
1022. 34:32оруулаагүй маш олон зүйлсүүд байгаа. тад
1023. 34:33маань үргэжлүүлж уншъя гэх юм бол яг
1024. 34:35доор дискрипшн хэсэг дээр байгаа пидиф
1025. 34:37файлыг үнэгүй татаж авч уншиж болно. Аан
1026. 34:39хэрвээ та өөрөө биедад судлахыг хүсэх юм
1027. 34:41бол яг бид нарын энэ гаргаж ирсэн
1028. 34:43мендабйлу гэдэг энэ номыг гадаад хэл
1029. 34:45дээрээс бас авч унших боломжтой.
1030. 34:47Тэгэхээр жава хун гэдэг хүнийг бичсэн
1031. 34:491221 оны эмэгтгэлийг та бүхэнд
1032. 34:51танилцууллаа. Тэгээд хамгийн сонирхолтой
1033. 34:53нь яг энд нэгхэн том өгүүлбэр дотор
1034. 34:56чингис хааны дөрхийг бодитоор
1035. 34:58илэрхийлсэн байгаа. Тэгэхээр чингис хаан
1036. 35:00маань өндөр гоё нуруутай, том духтай,
1037. 35:03урт сахалтай, хүчирхэг эр байсан гэж
1038. 35:06тэгж дүрсөлсэн байна. За тэгээд та
1039. 35:09бүхэндээ үргэлжлүүлэн гадаадын Монголд
1040. 35:11ирсэн зочид гичид илч төлөөлөгчид мөн
1041. 35:14худалдаачдын тэмдэглэж үлдээсэн зүйлсийг
1042. 35:16биеийнхүү цуурал болгон та бүхэнд хүрэх
1043. 35:18болно. Хэрвээ танд энэ видео таалагдсан
1044. 35:19бол заавал сабскрайб хийгээрэй.
1045. 35:21Дараагийн видеог оруулах үед танд заавал
1046. 35:22[хөгжим] мэдэгдэл очно гэсэн үг. За
1047. 35:24тэгээд дараагийн видеоогоор уулзацгаая.