Việt Nam hàng chục triệu người cùng họ, Nhật Bản hàng trăm nghìn họ — Transcript

Full transcript

1. 0:10Một người Việt mở danh bạ điện thoại
2. 0:12lướt qua vài chục cái tên và thấy cùng
3. 0:14một chữ mở đầu lặp đi lặp lại. Một tối
4. 0:17tháng 12, cách đây gần 5 năm ở sân
5. 0:21Bishan Singapore, ba cầu thủ Việt Nam
6. 0:24lần lượt ghi bàn vào lưới Malaysia.
7. 0:27Nguyễn Quang Hải, Nguyễn Công Phượng,
8. 0:29Nguyễn Hoàng Đức. Ba bàn thắng, ba con
9. 0:33người. Một họ ở Hàn Quốc đất nước nổi
10. 0:37tiếng với những họ Kim Lee Park. Cứ
11. 0:40khoảng năm người mới có một người họ
12. 0:42Kim. Còn họ Nguyễn ở Việt Nam chiếm bao
13. 0:44nhiêu và vì sao? Xin chào quý vị và các
14. 0:47bạn. Chào mừng đến với chương trình Á
15. 0:50Lục Ký. Hãy bắt đầu bằng con số. Và ngay
16. 0:52từ đây đã có một khoảng trống thú vị.
17. 0:55Chương trình chưa tìm được bảng thống kê
18. 0:57họ toàn quốc nào do cơ quan thống kê
19. 0:59công bố kèm theo phương pháp tính. Thứ
20. 1:01chúng ta có là những con số được báo chí
21. 1:03dẫn lại và chúng không trùng nhau. Một
22. 1:06cuốn sách về 100 họ phổ biến ở Việt Nam
23. 1:09xuất bản gần đây cho họ Nguyễn 31,5%
24. 1:12dân số. Báo Zing News từng dẫn một con
25. 1:15số khác 38,4%
26. 1:18nói là của Trung tâm di sản UNESCO Việt
27. 1:21Nam. Nhiều bài viết thì làm tròn thành
28. 1:24khoảng 40%. Chương trình chưa kiểm được
29. 1:27phương pháp của từng nguồn nên xin lấy
30. 1:29con số thấp nhất là mốc gần 1/3. Hãy thử
31. 1:32hình dung một lớp học 30 người. Nếu lớp
32. 1:35ấy phản ánh đúng tỉ lệ này sẽ có chín 10
33. 1:38bạn mang họ Nguyễn cô giáo điểm danh cứ
34. 1:41vài cái tên lại nghe cùng một chữ. Đứng
35. 1:44sau là họ Trần với 10,9%
36. 1:47rồi họ Lê với 8,9% trong bảng ước tính
37. 1:51ấy. Ba họ cộng lại chiếm 51,3%.
38. 1:54Nghĩa là hơn một nửa dân số nằm gọn
39. 1:57trong ba chữ như ba cây cầu lớn mà cả
40. 1:59nước cùng đi qua. Bây giờ hãy đặt cạnh
41. 2:01Hàn Quốc. Theo tổng điều tra dân số hơn
42. 2:04một thập niên trước, họ kim chiếm 21,5%,
43. 2:08họ ly 10 4,7%,
44. 2:11họ Park 8,4% cộng lại là 44,6%.
45. 2:17Nếu dùng các con số được dẫn này, mức
46. 2:19tập trung vào ba họ lớn nhất của Việt
47. 2:21Nam còn cao hơn Hàn Quốc. Và riêng tỷ
48. 2:24trọng của họ Nguyễn ở mức thấp nhất đã
49. 2:27lớn hơn tỷ trọng của họ Kim. Thử nhìn
50. 2:29sang Trung Quốc, nơi người ta hay nghĩ
51. 2:31là đông người nhất thế giới nên chắc
52. 2:34cũng đông họ nhất. Theo một khảo sát của
53. 2:36Bộ Công an Trung Quốc cách đây gần hai
54. 2:37thập niên, ba họ lớn nhất là Wang, Ly và
55. 2:41Giang. Họ chiếm lần lượt 7,25%,
56. 2:447,19% và 6,83%
57. 2:48cộng lại chỉ hơn 21%.
58. 2:51Cần nói rõ đây là tỉ trọng chứ không
59. 2:52phải số người. Vì dân số Trung Quốc lớn
60. 2:55hơn rất nhiều. Nhưng về tỉ trọng, riêng
61. 2:57họ Nguyễn ở Việt Nam đã vượt cả ba họ ấy
62. 2:59gộp lại. Còn nếu muốn thấy một thái cực
63. 3:02khác, hãy sang Nhật Bản. Họ đông nhất ở
64. 3:05đó là Sato, được ước tính chiếm khoảng
65. 3:081,5% dân số. Trong 100 người Nhật trung
66. 3:11bình chỉ một, hai người mang họ Satô.
67. 3:14Còn bên này cứ ba người Việt thì có một
68. 3:18người họ Nguyễn. Hai đất nước cùng viết
69. 3:20tên bằng một họ và một tên, nhưng chữ họ
70. 3:23ở hai nơi nặng nhẹ khác hẳn nhau. Có một
71. 3:26cách để cảm nhận độ đặc ấy, chọn hai
72. 3:30người Việt bất kỳ, hãy tạm dùng bảng ước
73. 3:32tính này và giả định hai người được chọn
74. 3:35ngẫu nhiên. Riêng 10 năm họ phổ biến
75. 3:38nhất đã cho xác suất trùng họ khoảng 13%
76. 3:42tức cỡ một trong tám cặp. Đó là phép
77. 3:45tính của chương trình. Chưa kể hàng trăm
78. 3:47họ còn lại, một chữ họ ở Việt Nam giống
79. 3:49như tiếng chào quen thuộc trên đường
80. 3:51làng. Nghe rất thân nhưng không cho ta
81. 3:54biết ai đang chào. Nghe đến đây, nhiều
82. 3:57người sẽ nghĩ ngay chắc là vì nhà
83. 3:59Nguyễn. Triều đại cuối cùng của Việt Nam
84. 4:02mang họ này lên ngôi từ đầu thế kỷ 19.
85. 4:06Đây là một hiểu lầm khá phổ biến và nó
86. 4:08chỉ đúng một phần. Bởi nếu lần ngược
87. 4:11lịch sử, bạn sẽ thấy chữ Nguyễn có mặt
88. 4:13từ rất lâu trước triều Nguyễn. Và chuyện
89. 4:15của những chữ họ luôn gắn với những khúc
90. 4:17quanh đáng nhớ hơn nhiều so với một lễ
91. 4:19đăng quang.
92. 4:32Trước hết họ Nguyễn không bắt đầu từ
93. 4:35triều Nguyễn. Báo J dẫn lại gia phả của
94. 4:38nhiều dòng họ Nguyễn. Theo đó, Định Quốc
95. 4:42Công Nguyễn Bặc, một công thần khai quốc
96. 4:44của nhà Đinh được suy tôn làm bậc tiền
97. 4:47thủy tổ. Ông sống cách đây hơn 10 thế
98. 4:50kỷ, quê ở Gia Viễn, Ninh Bình. Xin nói
99. 4:53rõ một điều, đó là truyền thống suy tôn
100. 4:57của các dòng họ. Nó cho ta biết chữ
101. 5:00Nguyễn đã gắn với một công thần từ rất
102. 5:02sớm. Nó không cho biết hàng chục triệu
103. 5:05người Nguyễn hôm nay cùng chung một
104. 5:07huyết thống. Vậy điều gì đã đưa chữ
105. 5:10Nguyễn đi xa như thế? Câu trả lời chắc
106. 5:12chắn thì chưa ai có, nhưng có một trang
107. 5:15xử đáng để ta dừng lại vì nó là trang
108. 5:18buồn nhất trong chuyện họ tên của người
109. 5:19Việt. Hãy quay lại đầu thế kỷ 13. Nhà Lý
110. 5:24sau hơn 200 năm nhường ngôi cho nhà
111. 5:28Trần. Người đứng sau cuộc chuyển giao ấy
112. 5:32là Trần Thủ Độ. Theo chính xử, ông đã ra
113. 5:35tay với tông thất nhà Lý và xử gia Ngô
114. 5:38Sĩ Liên, sau này đã chê những việc làm
115. 5:40ấy là bất nhân. Rồi đến chuyện cái tên
116. 5:44Đại Việt xử ký toàn thư chép rằng, tổ
117. 5:47của nhà Trần có tên húy là Lý, theo lệ
118. 5:50kiêng húy, chữ ấy không thể dùng cho cả
119. 5:53một triều đại. Vì vậy, triều Lý bị gọi
120. 5:57thành triều Nguyễn. Và sách cũng chép
121. 5:59rằng việc này nhằm cắt đứt lòng mong nhớ
122. 6:02của dân đối với họ Lý. Hãy dừng lại một
123. 6:05nhịp ở đây. Một triều đại đã trị vì hơn
124. 6:09hai thế kỷ để lại Thăng Long, để lại
125. 6:12những ngôi chùa. Vậy mà tên của nó bị
126. 6:16gọi bằng một cái tên khác. Xử chép đến
127. 6:19đây thì dừng lại, còn những người mang
128. 6:21họ Lý ngoài đời thực thì sao? Sử không
129. 6:23kể. Và chính điều đó làm ta đây dứt. Gia
130. 6:27phả của các dòng họ giống như những cuốn
131. 6:29sổ cũ ghi cả nỗi sợ lẫn lòng biết ơn của
132. 6:32nhiều đời. Trong đó có kể nhiều câu
133. 6:35chuyện về những người đổi họ. Một số chi
134. 6:38của nhà Mạc theo bài viết của Viết
135. 6:40Cetra. Sau khi mất kinh thành đã đổi
136. 6:42sang họ Nguyễn hoặc họ Lều để tránh bị
137. 6:45truy xét. Triều Nguyễn cũng từng ban
138. 6:48quốc tính cho công thần như Nguyễn Huỳnh
139. 6:50Đức. Đó là những trường hợp có tên, có
140. 6:53dòng, có gia phả. Chúng đủ làm ta tin
141. 6:57rằng chuyện đổi họ có thật nhưng chưa đủ
142. 7:00để đo xem chuyện ấy góp bao nhiêu phần
143. 7:02vào con số hôm nay. Có một chi tiết nhỏ
144. 7:05cho thấy quyền lực có thể chạm vào cả
145. 7:07một chữ. Họ Hoàng ở miền Trung và miền
146. 7:10Nam thường được đọc thành Huỳnh và nhiều
147. 7:13người giải thích là do kiêng húy Chúa
148. 7:15Nguyễn Hoàng. Cách giải thích này vẫn
149. 7:18còn bàn luận giữa các nhà ngôn ngữ học.
150. 7:20Nhưng dù nguyên nhân thế nào, Hoàng và
151. 7:23Huỳnh ngày nay cùng chiếm 5,1% bảng ước
152. 7:26tính. Đứng thứ năm, đặt các mảnh ấy cạnh
153. 7:29nhau, chương trình thử nêu một khả năng
154. 7:32và xin gọi đúng tên nó là khả năng.
155. 7:35Trong những khúc quanh dữ dội của lịch
156. 7:37sử, có người đã tìm một chữ họ đủ phổ
157. 7:40biến để khuất vào đó. Đây là suy đoán
158. 7:43của chương trình. Chưa có số liệu nào
159. 7:45chứng minh và cũng chưa ai đo được nó
160. 7:47lớn đến đâu. Nhưng có một điều ta biết
161. 7:50chắc. Tên của một triều đại có thể bị
162. 7:52đổi chỉ bằng một cây bút. Còn cái họ
163. 7:56trong từng gia đình thì ở lại âm thầm
164. 7:59qua hàng chục thế hệ. Vậy khi một chữ họ
165. 8:02không còn đủ để nhận ra một con người,
166. 8:04các nước láng giềng đã giao cho chữ họ
167. 8:06những việc gì khác. Và chữ họ Lý của một
168. 8:09triều đại bị đổi tên. Nó đã đi về đâu?
169. 8:17Có một cách nhìn giúp ta hiểu. Mỗi nơi
170. 8:20giao cho chữ họ một việc khác nhau. Hãy
171. 8:22bắt đầu từ Nhật Bản, nơi chữ họ giống
172. 8:25như biển số xe, một thứ nhà nước cần để
173. 8:27đếm và quản lý. Suốt thời đồ, phần lớn
174. 8:31dân thường không có quyền dùng họ chính
175. 8:32thức dù nhiều nhà vẫn có tên dòng dùng
176. 8:35riêng. Đến ngày 13 tháng năm 1875,
177. 8:40chính quyền Minh Trị bắt buộc mọi người
178. 8:42phải có họ. Lý do là hộ tịch, thu thuế
179. 8:46và nghĩa vụ quân sự không có một danh
180. 8:48sách họ phát cho toàn dân. Nhiều nhà giữ
181. 8:51lại tên dòng cũ, nhiều nhà tự đặt, có
182. 8:54nhà nhờ thầy đồ hay vị sư trong làng đặt
183. 8:57giúp. Rất nhiều họ mang tên của nơi
184. 8:59người ta sống. Một ngọn núi, một thừa
185. 9:02ruộng, một con sông. Theo nhiều ước
186. 9:04tính, Nhật Bản có hàng trăm nghìn họ.
187. 9:07Tùy cách đếm, Hàn Quốc lại giao cho chữ
188. 9:09họ một việc khác, giống như tấm danh
189. 9:12thiếp của địa vị trong nhiều thế kỷ. Họ
190. 9:15và ra phả gắn với tầng lớp trên theo
191. 9:17nhiều nguồn chế độ đẳng cấp sụp đổ ở
192. 9:19cuối thế kỷ 19. Khi ấy, ngày càng nhiều
193. 9:22người nhận những họ lớn như Kim, Lee,
194. 9:26Park, những họ gắn với hoàng tộc và quý
195. 9:29tộc. Và để phân biệt các dòng trong cùng
196. 9:31một họ, người Hàn có thêm bản quán,
197. 9:34nghĩa là quê gốc của dòng họ. Nó như một
198. 9:37địa chỉ. Kim GU là một dòng, Kim Gim He
199. 9:43là một dòng khác dù cùng một chữ Kim.
200. 9:46Điều thú vị là cái địa chỉ ấy từng quyết
201. 9:48định cả chuyện cưới hỏi. Luật Hàn Quốc
202. 9:51từng cấm hai người cùng họ cùng bản quán
203. 9:53kết hôn. Hãy tưởng tượng hai người yêu
204. 9:55nhau rồi phát hiện cùng một chữ họ và
205. 9:58cùng một quê gốc dù cách nhau mười mấy
206. 10:00đời không ai nhớ tên. Năm 1997,
207. 10:05tòa hiến pháp Hàn Quốc tuyên bố lệnh cấm
208. 10:07ấy không phù hợp với hiến pháp. 8 năm
209. 10:10sau, Quốc hội sửa luật theo lập luận
210. 10:12được dẫn lại, những dòng ấy đã có hàng
211. 10:15triệu thành viên và quan hệ thực tế giữa
212. 10:18họ rất xa. Thái Lan chọn cách khác nữa
213. 10:21và ở đó chữ họ giống như dấu vân tay.
214. 10:24Mãi đến đầu thế kỷ 20, vua Rama đệ lục
215. 10:28tức Vajirav mới ban hành luật buộc mọi
216. 10:31gia đình phải có họ. Nhà vua đích thân
217. 10:34ban họ cho nhiều gia đình và hệ thống
218. 10:36đăng ký hướng tới việc mỗi họ thuộc về
219. 10:38một gia đình riêng. Vì vậy, ở Thái Lan,
220. 10:41hai người cùng họ thường là họ hàng,
221. 10:44không phải bảo đảm tuyệt đối nhưng đó là
222. 10:45tinh thần của nó. Còn ở Việt Nam, chữ họ
223. 10:49giống như mái nhà chung của cả một xóm.
224. 10:52Mái nhà ấy rộng đến mức để nhận ra từng
225. 10:55người, người Việt cần đến những cánh cửa
226. 10:58riêng, đó là chữ đệm và cái tên. Theo
227. 11:02Wikipedia, dẫn nghiên cứu của Lê Trung
228. 11:05Hoa, họ Nguyễn có nhiều nhánh như Nguyễn
229. 11:07Phúc, Nguyễn Hữu, Nguyễn Đình, Nguyễn
230. 11:09Khắc có những dòng truyền chính chữ đệm
231. 11:12của mình cho con cháu. Riêng Nguyễn Phúc
232. 11:15là họ của các chúa Nguyễn và các vua nhà
233. 11:18Nguyễn. Còn Đại Trà thì chữ văn thường
234. 11:21đi với nam, chữ thị thường đi với nữ.
235. 11:24Không phải ai cùng mang chữ Nguyễn Đệm
236. 11:26Hữu hay Nguyễn Đình cũng cùng một dòng.
237. 11:29Nhưng chữ đệm cho một người Việt một thứ
238. 11:31rất quý, đó là cảm giác riêng giữa đám
239. 11:35Đông Trung. Mỗi người là một dòng nước
240. 11:37nhỏ có tên riêng, chảy trong cùng một
241. 11:39con sông lớn. Đến đây còn một câu hỏi
242. 11:41đang chờ. Nhà Lý bị đổi tên, vậy chữ Lý
243. 11:44đã đi đâu? Có một câu chuyện về điều đó.
244. 11:47Chương trình xin nói ngay nó được kể
245. 11:49trong gia phả và truyền tích của một
246. 11:51dòng họ không phải biên bản của sử quan
247. 11:53đương thời. Theo gia phả của dòng Hoa
248. 11:56San L vào khoảng đầu thế kỷ 13, một con
249. 12:00thuyền cập bến vùng khoang hai nằm ở Bắc
250. 12:03Triều Tiên. Người trên thuyền là Lý Long
251. 12:06Tường, một hoàng tử nhà Lý được kể là
252. 12:09con của vua Lý Anh Tông. Ông đang rời bỏ
253. 12:12một quê hương đồi chủ.
254. 12:15Hãy hình dung con thuyền ấy. Phía sau là
255. 12:18kinh thành không còn mang tên mình. Phía
256. 12:20trước là một bờ biển xa lạ. Nơi người ta
257. 12:24nói một thứ tiếng khác, sóng đập vào mạn
258. 12:26thuyền. Và người trên thuyền hiểu rằng
259. 12:30mình không thể mang theo cung điện,
260. 12:32không thể mang theo ngai vàng. Một người
261. 12:35cầm theo gì để mang một quê hương đi. Có
262. 12:38lẽ chỉ có cái tên như một ngọn đèn nhỏ
263. 12:42giữ trong lòng bàn tay trước gió biển.
264. 12:44Theo truyền tích vua Caoy tên Hàn là
265. 12:48Jojong tiếp nhận ông. Ông được kể là đã
266. 12:52góp sức chống cướp biển ở vùng ông Jein,
267. 12:55góp sức chống quân Mông Cổ và được phong
268. 12:57tước hoa sơn quân. Từ hai chữ hoa san
269. 13:00ấy, một dòng họ mới ra đời Lý Hoa Sơn.
270. 13:04hay hoa san l. Đáng chú ý, chữ lý của
271. 13:07Việt Nam và chữ ly của Hàn Quốc. Trong
272. 13:10trường hợp này được viết bằng cùng một
273. 13:12chữ Hán, nghĩa là một chữ họ của người
274. 13:14Việt đã cắm rễ trên bán đảo Triều Tiên
275. 13:17và giữ nguyên chữ ấy qua gần tám thế kỷ.
276. 13:20Theo bài phỏng vấn trên Vietnam Times,
277. 13:23người con cháu đời thứ 26 của hoàng tử
278. 13:25tên là Ly Trang Cun tên Việt là Lý Xương
279. 13:28Căn. Ông kể rằng chuyến về Việt Nam đầu
280. 13:31tiên của mình là hơn 30 năm trước, chỉ
281. 13:34vài năm sau khi hai nước lập quan hệ
282. 13:36ngoại giao. Chuyến đi ấy là chuyến về
283. 13:39đền đô ở Bắc Ninh, nơi thờ các vua lý.
284. 13:42Theo lời ông, nó đã thay đổi cuộc sống
285. 13:45của gia đình ông ở Hàn Quốc. Ông kể gia
286. 13:47đình ông vẫn về đền đô và vẫn tự hào về
287. 13:50nguồn gốc của mình. Ta không cần chứng
288. 13:53minh từng chi tiết của chuyện thế kỷ 13
289. 13:55để thấy một điều rất thật. Một người
290. 13:58sống ở Hàn Quốc mang họ Ly đã đứng trước
291. 14:01đền thờ các vua Lý và gọi đó là quê của
292. 14:04tổ tiên mình. Hãy hình dung khói hương
293. 14:07bay lên trong sân đền. Một gia đình nói
294. 14:09tiếng Hàn đứng lặng cúi đầu trước ngai
295. 14:12thờ của một triều đại đã đi qua gần tám
296. 14:15thế kỷ. Đó là lúc một cái tên làm công
297. 14:17việc của một đoạn đường về nhà. Và câu
298. 14:20chuyện ấy không chỉ nằm trong ký ức.
299. 14:23Theo Korea Times tháng 8 vừa qua, huyện
300. 14:26Bông Hoa của Hàn Quốc, nơi có những hộ
301. 14:28thuộc dòng Hoazan Lee, nằm trong kế
302. 14:31hoạch xây dựng Car Vietnam Valley. Một
303. 14:34cơ sở văn hóa và giáo dục trị giá 200 tỷ
304. 14:37W là một phần của dự án lớn hơn lên đến
305. 14:41347,6
306. 14:42tỷ Wo Vietnam News, riêng một xã ở Bông
307. 14:46Hoa còn bảy hộ của dòng họ này. Hãy nghĩ
308. 14:50về điều đó. Đất nước ấy nổi tiếng với
309. 14:53những họ Kim Lee, Park. Vậy mà một huyện
310. 14:57nông thôn của họ đang dựng cả một công
311. 14:59trình quanh ký ức về một hoàng tử Việt
312. 15:02Nam. Bảy hộ gia đình, một chữ họ và một
313. 15:06cái tên không chịu tan. Nhưng ở quê nhà,
314. 15:09chữ họ mang một số phận khác. Nó không
315. 15:12rời đi, nó ở lại và nó đi xa hơn cả
316. 15:16những gì ta tưởng. Vậy chữ Nguyễn đã đi
317. 15:19xa đến đâu?
318. 15:23Chữ Nguyễn Không chỉ ở lại quê nhà. Theo
319. 15:27số liệu điều tra dân số của Hoa Kỳ, qua
320. 15:30Wikipedia, họ Nguyễn Năm 1990
321. 15:35đứng hạng 229.
322. 15:37Đó là bảng các họ phổ biến nhất nước Mỹ.
323. 15:4020 năm sau, nó đã đứng hạng 38. Một chữ
324. 15:44họ của người Việt đã leo gần 200 bậc chỉ
325. 15:47trong hai thập niên. Mỗi người mang chữ
326. 15:49Nguyễn qua đại dương, dù ở sân bay hay
327. 15:52trong lớp học đều mang theo cả mái nhà
328. 15:54chung ấy trong túi hành lý. Con số ấy
329. 15:57cho thấy số người mang họ Nguyễn ở Mỹ
330. 15:59tăng rất nhanh. Chương trình xin nói
331. 16:01đúng phạm vi của nó. Bảng thống kê này
332. 16:04đếm những người mang họ chứ không đếm
333. 16:06người gốc Việt. Nhưng khi một chữ họ từ
334. 16:08hạng 200 leo lên hạng 38 của một đất
335. 16:11nước khác, ta biết có điều gì đó đã thay
336. 16:13đổi. Trong khi chữ họ đứng yên, phần còn
337. 16:17lại của cái tên lại đang chuyển động.
338. 16:19Theo Vetera, một số bài viết ghi nhận xu
339. 16:21hướng các bậc cha mẹ trẻ ít dùng chữ văn
340. 16:24và chữ thị cho con. Một danh sách tiêm
341. 16:27chủng trẻ em từng lan truyền vì gần như
342. 16:29không có tên nào mang hai chữ ấy. Cánh
343. 16:32cửa riêng của mỗi người Việt đang được
344. 16:34sơn lại bằng những màu mới. Bây giờ hãy
345. 16:36quay lại sân Bisan. Ba người cùng họ
346. 16:39Nguyễn nhưng không khán giả nào nhầm
347. 16:42Quang Hải với Công Phượng hay với Hoàng
348. 16:44Đức. Mỗi người có một cái tên riêng, một
349. 16:46khuôn mặt riêng, một cách ăn mừng riêng.
350. 16:49Cả đất nước chia nhau vài chữ họ. Vậy mà
351. 16:52không ai thành người xa lạ. Đó là cách
352. 16:54người Việt sống với mái nhà chung. Mái
353. 16:57nhà thì rộng nhưng ai cũng có cánh cửa
354. 16:59riêng và ai cũng biết đường về. Một
355. 17:01hoàng tử nhà Lý đã mang chữ họ ấy vượt
356. 17:04biển và con cháu ông tám thế kỷ sau đã
357. 17:07tìm đường quay về. Ta biết rằng một cái
358. 17:09tên có thể mang theo nhiều hơn một cái
359. 17:12tên. Có những chữ nhỏ đến mức ta quên
360. 17:14mất chúng đã đi qua những gì. Như hòn đá
361. 17:17nhỏ trong lòng sông đã lăn qua bao mùa
362. 17:19lũ. Họ của bạn cũng vậy. Bạn có biết nó
363. 17:22đã đi qua những triều đại nào, những con
364. 17:24thuyền nào để đến được hôm nay không? Có
365. 17:26thể câu trả lời đang nằm trong một cuốn
366. 17:28gia phả cũ ở nhà ông bà hoặc trong lời
367. 17:31kể của một người lớn tuổi mà đã lâu bạn
368. 17:34chưa hỏi. Lần tới khi nghe một cái tên
369. 17:36bắt đầu bằng chữ Nguyễn, hãy thử nhớ
370. 17:38rằng đằng sau nó có thể là cả một câu
371. 17:41chuyện chưa ai kể hết. Hẹn gặp lại quý
372. 17:43vị và các bạn trong kỳ phát sóng tiếp
373. 17:44theo của A Lục Ký.