VE 9 - Term 1 - Lesson 5c - Mapanagutang Pagpapasiya Gabay ang Pananampalataya o Paniniwala — Transcript

Full transcript

1. 0:02Vales Education 9 term 1 learning
2. 0:04competency 5C nailalapat ang
3. 0:06mapanagutang pagpapasya na nakaugat sa
4. 0:08pananampalataya o paniniwala. Maligayang
5. 0:11pagbabalik sa ikatlo at huling bahagi ng
6. 0:13ating aralin. Ngayong alam na natin kung
7. 0:15paano kumilos ang ating konsyensya. Ang
8. 0:18malaking tanong na lang ay paano natin
9. 0:20itutuluyang isasabuhay sa totoong mundo?
10. 0:23Ngayong araw, titingnan natin ang mga
11. 0:24konkretong paraan upang ang bawat
12. 0:26desisyon natin ay maging mapanagutan at
13. 0:28nakaugat sa ating pananampalataya.
14. 0:33Narito ang ilang paraan sa pagsasabuhay
15. 0:35ng mapanagutang pagpapasya na nakaugat
16. 0:38sa pananampalataya o paniniwala.
17. 0:43Ang unang hakbang ay ang pangkalahatang
18. 0:45pag-ayon ng ating buhay sa mga turo ng
19. 0:47ating paniniwala o relihiyon. Hindi
20. 0:50pwedeng mabuting tao ka lang sa tuwing
21. 0:53ikaw ay nasa loob ng simbahan, moske o
22. 0:56kapilya. Pero iba ang iyong ugali kapag
23. 0:58nasa harap ka na ng computer o kasama
24. 1:01ang barkada. Isang malinaw na halimbawa
25. 1:03nito ay kapag pumipili ka ng mga
26. 1:05salitang gagamitin mo sa pag-comment sa
27. 1:08social media. Kahit galit ka o
28. 1:10nakikipagtalo sa internet, pinipili mo
29. 1:13pa ring maging mahinahon at magalang
30. 1:15dahil iyon ang moral na prinsipyo at
31. 1:18aral ng iyong pananampalataya.
32. 1:22Ikalawa, ang ating pananampalataya ay
33. 1:25direktang sumasalamin sa kung paano
34. 1:27natin itinuturing ang mga tao sa paligid
35. 1:29natin. Ang paggalang at kabutihan ay
36. 1:32hindi ibinibigay ng may pinipili lang o
37. 1:35kung sino lang ang sikat sa klase.
38. 1:37Halimbawa, kapag may bago kayong kaklase
39. 1:39na galing sa ibang probinsya at medyo
40. 1:41nahihiya pa, sa halip na pagtawanan o
41. 1:43iwasan ng kanyang accent, ikaw ang unang
42. 1:46lalapit upang batiin siya at iparamdam
43. 1:49na welcome siya. 'Yan ang kabutihang
44. 1:51walang pinipili.
45. 1:54Ikatlo, ang pananampalataya ay
46. 1:56nangangailangan ng pagkilos o serbisyo.
47. 1:59Ang pagiging mapaglingkod ay ang
48. 2:01paghahanap ng pagkakataon upang gumaan
49. 2:03ang buhay o pasanin ng ibang tao gamit
50. 2:06ang lakas at oras mo. Isang simpleng
51. 2:09sitwasyon sa paaralan. Nakita mong
52. 2:11nahihirapan ang iyong utility worker o
53. 2:14janitor sa pagbubuhat ng mga mabibigat
54. 2:16na upuan sa inyong silid aralan dahil
55. 2:18marami siyang inaasikaso. Kahit hindi mo
56. 2:21ito opisyal na tungkulin kusang loob mo
57. 2:23siyang tinulungan upang matapos agad ang
58. 2:26kanyang trabaho.
59. 2:29Ang ikaapat na paraan bago natin bitiwan
60. 2:31ang isang pasya, kailangan muna nating
61. 2:34tingnan ang mas malawak na anggulo. Ang
62. 2:36magutang tao ay may konsiderasyon. Hindi
63. 2:39siya nagdedesisyon para lang sa sarili
64. 2:41niyang kaginhawaan kung alam niyang may
65. 2:43ibang tao namang masasaktan o
66. 2:45mahihirapan sa bunga nito. Isipin mong
67. 2:48gabi na at gumagawa ka ng inyong group
68. 2:50project sa bahay ninyo habang natutulog
69. 2:52na ang iyong mga magulang. Sa halip na
70. 2:55lakasan mong tugtog o mag-ingay ka sa
71. 2:57mga kagrupo mo, pinipili ninyong
72. 2:59magsalita ng mahina at mag-earphones na
73. 3:01lang. May pagmamalasakit ka sa kanilang
74. 3:04pahinga.
75. 3:07Ikalima, ang ating pananampalataya ay
76. 3:10hindi lang limitado sa relasyon natin sa
77. 3:12kapwa tao. Sakop din ito ang mundo na
78. 3:15ipinagkatiwala sa atin ng Diyos. Ang
79. 3:17pag-aalaga sa kalikasan ay isang moral
80. 3:20na tungkulin at direktang utos ng ating
81. 3:22paniniwala. Isang napakasimpleng
82. 3:25paglalapat nito ay kapag may hawak kang
83. 3:27balat ng pinagkainan habang naglalakad
84. 3:29sa hallway ng paaralan. Kahit walang
85. 3:31nakakakita o walang guro sa malapit,
86. 3:34hindi mo ito basta-basta itatapon sa
87. 3:36sulok o sa halamanan. Itatabo mo ito sa
88. 3:39bulsa mo hanggang sa makakita ka ng
89. 3:42tamang basurahan.
90. 3:45Ikaanim, hindi tayo perpekto at darating
91. 3:48ang oras na magkakamali tayo. Ngunit ang
92. 3:51tunay na sukatan ng isang taong may
93. 3:52pananampalataya ay ang lakas ng loob na
94. 3:55aminin ang pagkukulang, magpakumbaba
95. 3:58upang humingi ng paumanhin at gumawa ng
96. 4:01paraan upang bawiin o ituwid ang naging
97. 4:03pinsala. Halimbawa, dahil sa pagod o
98. 4:06stress, napagsalitaan mo ng pabalang o
99. 4:09pasigaw ang iyong nanay o tatay.
100. 4:11Paglipas ng ilang minuto, naramdaman mo
101. 4:13ang pagkabagabag sa iyong puso. Sa halip
102. 4:16na magmatigas, lalapitan mo sila.
103. 4:18Yayakapin at sasabihing, "Sorry po, Nay
104. 4:20Tay, hindi ko po sinasadya ang aking
105. 4:22naging reaksyon."
106. 4:26Ikapitong paraan. Ito ang tinatawag
107. 4:28nating moral courage o tapang na
108. 4:30tumanggi mga pagkakataon na ang peer
109. 4:33pressure o ang pilit ng barkada ay
110. 4:35hihilahin ka sa maling landas. Ang
111. 4:38pagsasabuhay ng pananampalataya ay
112. 4:40nangangahulugang kaya mong magsabi ng
113. 4:43hindi kapag alam mong ang direksyon ay
114. 4:46labag sa batas ng Diyos. Yayain ka ng
115. 4:48matalik mong kaibigan na mag-cutting
116. 4:50classes para maglaro ng computer games o
117. 4:53tumambay sa mall. Kahit takot ka na baka
118. 4:55ma-outcast ka o asarin nilang Killjoy o
119. 4:58KJ, matatag mo pa ring sasabihin na
120. 5:01hindi ako pwede. Kailangan kong tapusin
121. 5:03ang klase natin dahil ayokong
122. 5:05magsinungaling sa mga magulang ko.
123. 5:09Ikawalo, kapag gumawa tayo ng desisyon,
124. 5:12kasama nating tinatanggap ang package
125. 5:14deal ng magiging kahihinat na nito.
126. 5:16Hindi pwedeng isisi sa ibang tao, sa
127. 5:18kapalaran o sa sitwasyon ang magiging
128. 5:21resulta ng ating sariling pagpili. Ang
129. 5:23pananampalataya ay nagtuturo sa atin na
130. 5:25maging matapang sa pag-ako ng bunga ng
131. 5:28ating mga desisyon. Halimbawa, kunwari
132. 5:30ay hindi ka nag-aral para sa inyong
133. 5:32mahabang pagsusulit dahil napuyat ka sa
134. 5:35panonood ng Kama. Kaya mababa ang nakuha
135. 5:38mong marka. Sa halip na sabihing, "Ang
136. 5:40hirap naman kasi talaga magpa-exam ni
137. 5:42sir o maghanap ng sisisiin kang
138. 5:44mag-aral, tatanggapin mo na ito ay
139. 5:47direktang bunga ng iyong maling
140. 5:48prayoridad at magsisikap na bumawi sa
141. 5:51susunod.
142. 5:54Ikam, ang integridad ay ang paggawa ng
143. 5:56tama kahit walang nakakakita sao. Ito
144. 5:59ang pagiging buo ng iyong karakter. Kung
145. 6:02ano ang pinaniniwalaan mong tama sa loob
146. 6:04ng iyong puso, yun din ang iyong
147. 6:05ipinapakita sa iyong panlabas na kilos.
148. 6:08Tapat man ang iyong kapwa sao o hindi.
149. 6:11Halimbawa, isipin mong naiwan ng inyong
150. 6:13guro ang answer key ng quiz sa ibabaw ng
151. 6:15teacher's desk habang lumabas siya
152. 6:18sandali ng classroom. Walang ibang tao
153. 6:20sa paligid at walang CCTV.
154. 6:22Ang taong may integridad ay hindi
155. 6:24lalapit para silipin ito dahil ang
156. 6:26katapatan niya ay nakaugat sa kaalamang
157. 6:29ang Diyos ang nakakakita sa bawat kilos
158. 6:32niya.
159. 6:34At ang ikaamp na siyang pinagmumulan ng
160. 6:37lakas ng lahat ng naunang paraan ay ang
161. 6:39pananatiling konektado sa pinagmulan ng
162. 6:42lahat ng kabutihan. Ang regular na
163. 6:44panalangin at pakikibahagi sa mga gawain
164. 6:47ng inyong relihiyon ang nagpapanatiling
165. 6:50matalas sa ating konsyensya upang hindi
166. 6:53ito maligaw sa gitna ng mga komplikadong
167. 6:55desisyon. Halimbawa, bago ka magsimula
168. 6:58ng iyong araw sa paaralan o bago ka
169. 7:01pumili kung anong strand o track ang
170. 7:04kukunin mo sa senior high school,
171. 7:05naglalaan ka ng ilang minutong tahimik
172. 7:08na pananalangin upang sabihing,
173. 7:10"Panginoon, gabayan mo po ang aking isip
174. 7:13at puso ngayon upang ang bawat desisyon
175. 7:15ko ay maging kalugod-lugod sa iyo."
176. 7:20Para sa inyong gawain, gagawa kayo ng
177. 7:23inyong personal na resolusyon o
178. 7:25deklarasyon sa isang malinis na papel.
179. 7:28Kumpletuhin ang maikling talata na
180. 7:30nakikita ninyo sa screen. Pumili ng isa
181. 7:33sa samp paraan na tinalakay natin. Ito
182. 7:36ba ay ang integridad, pag-aalaga sa
183. 7:38kalikasan o paghingi ng tawad?
184. 7:40Ipaliwanag kung bakit ito ang
185. 7:42pinakamahalaga para sa iyo at isulat ang
186. 7:45isang konkreto at simpleng kilos na
187. 7:47sisimulan mong gawin ngayon mismo.
188. 7:52Kasunod ng inyong resolusyon sagutin
189. 7:54natin ang tatlong pamprosesong tanong na
190. 7:56ito upang masuri natin ang lalim ng
191. 7:58ating konsyensya. Tingnan natin ang
192. 8:00tapat. Ano ba ang una mong naiisip kapag
193. 8:03naiipit ka sa isang sitwasyon? Alin sa
194. 8:06samp paraan ang tingin mong
195. 8:08pinakamahirap panindigan? Ang tumanggi
196. 8:10ba sa barkada o ang aminin na nagkamali
197. 8:13ka? Sa pamamagitan ng pagsagot dito, mas
198. 8:16nakikilala mo ang tibay ng iyong
199. 8:18paninindigan.
200. 8:22At dito lamang nagtatapos ang ating
201. 8:23aralin para araw na ito. Sana po ay
202. 8:26marami kayong natutuan. Salamat po
203. 8:28inyong pakikinam. M.