VE 9 - Term 1 - Lesson 2b - Mga Salik sa Pagpili ng Karera Ayon sa Gabay ng Pamilya — Transcript

Full transcript

1. 0:02Palace Education 9 term 1 learning
2. 0:04competency to be naipaliliwanag na ang
3. 0:06mga salik sa pagpili ng karera ay dapat
4. 0:09isaalang-alang upang matiyak ang
5. 0:11kahandaan sa pagpapasya sa nais tahakin
6. 0:13na landas sa hinaharap tungo sa
7. 0:15matagumpay at makahulugang pamumuhay.
8. 0:18Isang magandang araw sa inyong lahat.
9. 0:20Welcome sa ikalawang bahagi ng ating
10. 0:21talakayan ukol sa pagpaplano ng inyong
11. 0:24karera. Noong nakaraan, hinarap natin
12. 0:26ang mapait na katotohanan ng job
13. 0:28mismatch at ang nakakatakot na 70% na
14. 0:31nagsisi sa huli. Ngunit hindi tayo
15. 0:33natapos doon sa takot. Iniwan ko sa inyo
16. 0:36ang apat na haligi o salik na
17. 0:37magsisilbing gabay ninyo upang hindi
18. 0:39kayo matulad sa kanila. Ngayong araw,
19. 0:42pormal nating bubuksan ang bagong
20. 0:44aralin. Ang layunin natin ngayon ay
21. 0:46hindi lang basta alamin ang pangalan ng
22. 0:48mga salik na ito kundi ang maipaliwanag
23. 0:50kung paano natin gagamitin ang mga salik
24. 0:52na ito upang matiyak ang inyong
25. 0:54kahandaan sa pagpapasya. Hihimayin natin
26. 0:56ang inyong sariling gamit ang tulong ng
27. 0:58mga eksperto upang sa huli ang landas na
28. 1:01inyong tatahakin ay tunay na magbubunga
29. 1:04ng isang matagumpay, masaya at
30. 1:06makahulugang pamumuhay.
31. 1:09Sa nagdaang aralin, nalaman natin na ang
32. 1:11pag-alam sa ating talento, hilig at
33. 1:14pagpapahalaga ang ating magiging
34. 1:16pananggalang laban sa 70% na nagsisi sa
35. 1:18huli. Ngunit ang tanong, "Paano ko ba
36. 1:21talaga malalaman kung ano ang partikular
37. 1:23na talento o hilig ko? Hindi sapat na
38. 1:26sabihin mong magaling ako mag-drawing o
39. 1:28mahilig ako sa computer. Kailangan natin
40. 1:31ng mas malalim at sentipikong batayan.
41. 1:33Kaya naman dito sa ating ikalawang
42. 1:35bahagi ng aralin, hihimayin natin ang
43. 1:37tatlo sa mga salik na ito gamit ang mga
44. 1:39eksperto. Titingnan natin ang iba't
45. 1:41ibang mukha ng talento sa pamamagitan ng
46. 1:44multiple intelligences. Ang iba't ibang
47. 1:46direksyon ng hilig gamit ang cooler
48. 1:48career interests at ang malalim na
49. 1:50prinsipyo ng pagpapahalaga gamit ang
50. 1:52teoria ni Shalom Schwartz. Simulan natin
51. 1:54sa pagpapalawak ng unang salik ang
52. 1:56inyong talento at kasanayan.
53. 2:00Madalas kapag sinabing talento, ang agad
54. 2:02na naiisip ng mga estudyante ay ang
55. 2:04pagkanta, pagsayaw o pagiging magaling
56. 2:07sa matth. At kung wala ka ng mga 'yon,
57. 2:10iisipin mo agad na wala kang talento.
58. 2:12Napakalaking pagkakamali niyan. Ayon sa
59. 2:14isang tanyag na psikolohista na si Dr.
60. 2:16Howard Gardner, ang katalinuan ng tao ay
61. 2:19hindi nasusukat sa iisang IQ test
62. 2:21lamang. Ipinakilala niya ang nine
63. 2:23multiple intelligences. Ibig sabihin
64. 2:26walang taong bobo o walang talento.
65. 2:29Sadyang magkakaiba lang tayo ng uri ng
66. 2:31talino at galing. Maaaring ang iba sa
67. 2:33inyo ay magaling sa salita, ang iba
68. 2:35naman ay sa kalikasan o kaya naman ay sa
69. 2:38pag-unawa sa kapwa tao. Napakahalagang
70. 2:40matukoy mo kung saan sa siam na ito ang
71. 2:43iyong dominant intelligence upang
72. 2:45matiyak natin na ang pipiliin mong kurso
73. 2:47o trabaho sa hinaharap ay doon sa
74. 2:50larangan kung saan ka natural na mahusay
75. 2:52at produktibo. Oo ang siam na uri ng
76. 2:54katalinuhan. Pakinggan ninyong mabuti at
77. 2:57suriin kung alin dito ang sa tingin
78. 2:58ninyo ang naglalarawan sa inyo.
79. 3:03Ang unang uri ng talino ay ang verbal
80. 3:05linguistic intelligence o mas kilala
81. 3:07bilang word smart. Ito ay ang kahusayan
82. 3:11sa paggamit ng mga salita at wika sa
83. 3:13iba't ibang paraan. Kung ikaw ay mahilig
84. 3:16magbasa, magsulat, magaling magsaulo o
85. 3:19mahusay sa pakikipag-usap, ito ang iyong
86. 3:21angking galing. Ang talinong ito ay
87. 3:24hindi lamang limitado sa pagsusulat o
88. 3:26pagbabasa. Isang mahalagang halimbawa
89. 3:28nito ay ang mga voice artists o mga
90. 3:30dbbers. Sila ay may kakayang baguhin ng
91. 3:33kanilang boses at gumamit ng tamang
92. 3:35emotion at tono upang bigyang buhay ang
93. 3:38mga salita sa pelikula, anunsyo o mga
94. 3:41kwento. Para sa mga estudyanteng hindi
95. 3:44nagnanais pumasok sa kolehiyo, ang
96. 3:46talinong ito ay may ay napakapraktical.
97. 3:49Ang pagiging mahusay na sales
98. 3:51representative o call center agent ay
99. 3:53nangangailangan ng galing sa
100. 3:54pakikipag-usap. Gayon din ang mga tour
101. 3:56guide na nagpapaliwanag sa mga turista o
102. 3:59mga radio announcer na naghahatid ng
103. 4:01impormasyon gamit ang kanilang boses. Sa
104. 4:04madaling salita, kung mahusay ka sa wika
105. 4:06at komunikasyon, marami kang oportunidad
106. 4:09na pwedeng pasukin upang maging
107. 4:11produktibo.
108. 4:14Ang ikalawang uri ng talino ay ang
109. 4:16logical mathematical intelligence o ang
110. 4:18tinatawag nating number logic smart. Ito
111. 4:21ay ang kahusayan sa paglutas ng mga
112. 4:23komplikadong problema. pagkilala sa mga
113. 4:26pattern at ang kakayahang mag-isip sa
114. 4:29lohikal at sistematikong paraan. Kung
115. 4:31ikaw ay mabilis makaintindi ng mga
116. 4:33kalkulasyon, mahilig mag-solve ng
117. 4:35puzcles o mahusay sa pag-aanalisa ng mga
118. 4:38sitwasyon bago gumawa ng desisyon,
119. 4:40taglay mo ang talinong ito. Ang talinong
120. 4:43ito ay may malawak na applikasyon sa
121. 4:45mundo ng paggawa. Ginagamit ito ng mga
122. 4:47engineers, architects at scientists sa
123. 4:50kanilang mga disenyo at pananaliksik. Sa
124. 4:53katulad na paraan, mahalaga rin ito para
125. 4:55sa mga technicians at electricians na
126. 4:57gumagamit ng lohika upang magkumpuni ng
127. 5:00mga sirang sistema o kuryente. Ang mga
128. 5:03carpenters or o karpentero ay
129. 5:05nangangailangan nito para sa tumpak na
130. 5:07sukat habang ang mga accountants,
131. 5:09bookkeepers at mga negosyante ay
132. 5:11gumagamit ito sa araw-araw na pagtutuos
133. 5:14ng budget, kita at pagsusuri ng takbo ng
134. 5:17kanilang kabuhayan. Ang talinong ito ay
135. 5:20nakatuon sa paggamit ng impormasyon at
136. 5:22lohika upang makabuo ng solusyon.
137. 5:26Ang ikatlong uri ng talino ay ang Visual
138. 5:29Spatial Intelligence na mas kilala
139. 5:31bilang Picture Smart. Ito ay ang
140. 5:33kakayahang makakita at makabuo ng mga
141. 5:35disenyo o larawan sa iyong isipan at
142. 5:38maipakita ito sa isang pisikal na
143. 5:41aspeto. Kung ikaw ay mahusay mag-isip sa
144. 5:43pamamagitan ng mga imahe, magaling sa
145. 5:46pagbabasa ng mapa o direksyon at mahilig
146. 5:48magdisenyo o gumuhit, taglay mo ang
147. 5:51talinong ito. Napakahalaga ng talinong
148. 5:53ito sa maraming hanapbuhay. Ginagamit
149. 5:56ito ng mga architects at interior
150. 5:58designers upang makita ang itsura ng
151. 6:01isang gusali o kwarto bago pa man ito
152. 6:03mabuo. Gayun din ang mga graphic
153. 6:06artists, video editors at fashion
154. 6:09designers na nagbubuo ng mga visual na
155. 6:11konsepto. Sa aspeto ng direksyon at
156. 6:14espasyo, ang mga pilots, navigators, at
157. 6:17maging ang mga drivers ay gumagamit nito
158. 6:20upang matantya ang kalsada o himpapawid.
159. 6:23Para naman sa mga mahilig sa sining at
160. 6:25pagpapaganda, ang pagiging isang
161. 6:27painter, photographer o makeup artist ay
162. 6:31nangangailangan ng mataas na antas ng
163. 6:33visual intelligence upang makuha ang
164. 6:35tamang anggulo, kulay at itsura na nais
165. 6:38nilang makamit. Sa madaling salita, ang
166. 6:41talinong ito ay ang kakayang makita ang
167. 6:43resulta sa iyong isipan bago mo pa man
168. 6:46ito masimulan.
169. 6:49Ang ikaapat na uri ng talino ay ang
170. 6:51Bodily kinesthetic intelligence o ang
171. 6:54tinatawag nating body smart. Ito ay ang
172. 6:56kahusayan sa paggamit ng buong katawan o
173. 6:59bahagi nito gaya ng mga kamay upang
174. 7:02lumutas ng mga problema, makalikha ng
175. 7:05mga bagay o magsagawa ng isang
176. 7:07partikular na gawain. Kung ikaw ay
177. 7:09mahusay sa sports, mabilis matuto ng mga
178. 7:11sayaw o magaling sa mga gawaing
179. 7:14nangangailangan ng kontrol sa kamay at
180. 7:16katawan, taglay mo ang talinong ito.
181. 7:19Mahalaga ang talinong ito sa
182. 7:20napakaraming uri ng hanapbuhay.
183. 7:22Ginagamit ito ng mga atleta at mananayaw
184. 7:25o dancer sa kanilang propesyon. Ngunit
185. 7:28mahalaga rin ito para sa mga surgeons na
186. 7:30nangangailangan ng tumpak na pagkontrol
187. 7:32sa kanilang mga kamay habang
188. 7:34nag-o-opera. Sa aspeto naman ng paglikha
189. 7:37at pagkukumponi, ang mga mekaniko,
190. 7:39karpintero at mga manggagawa sa
191. 7:41construction ay gumagamit ng kanilang
192. 7:43lakas at koordinasyon upang makabuo ng
193. 7:46mga estruktura o makina. Ang mga sundalo
194. 7:49at pulis ay nangangailangan din ito para
195. 7:51sa kanilang pisikal na pagsasanay at
196. 7:53seguridad. Maging ang mga sculptures,
197. 7:56physical therapists at mga mananahi ay
198. 7:59umaasa sa kanilang koordinasyon upang
199. 8:01makapagbigay ng serbisyo o makagawa ng
200. 8:04produkto. Sa madaling salita, ito ay ang
201. 8:07kakayahang gamitin ang iyong pisikal na
202. 8:09lakas at galaw upang maging
203. 8:11kapakipakinabang.
204. 8:15Ang ikalimang uri ng talino ay ang
205. 8:17musical rhythmic intelligence o ang
206. 8:19music smart. Ito ang kahusayan sa
207. 8:22pagkilala at pag-unawa sa mga tunog,
208. 8:25ritmo at patterns ng musika. Kung ikaw
209. 8:27ay sensitibo sa mga tono, madaling
210. 8:29makatanda ng himig o mahusay sa paggamit
211. 8:32ng mga instrumentong pangmusika, taglay
212. 8:34mo ang talinong ito. Maraming
213. 8:37oportunidad na naghihintay para sa mga
214. 8:39taong may ganitong galing. Bukod sa
215. 8:41pagiging isang tanyag na musikero, mga
216. 8:44awit o composer, mahalaga rin ang
217. 8:46talinong ito sa mga aspektong teknikal.
218. 8:48Halimbawa, ang mga sound technicians at
219. 8:51sound engineers ay gumagamit nito upang
220. 8:53matiyak ang kalidad ng tunog sa mga
221. 8:56kaganapan, pelikula o recording. Kasama
222. 9:00rin dito ay ang mga disc jockies o DJs
223. 9:02na nagtitimpla ng ritmo para sa mga
224. 9:04tagapakinig pati na ang mga biyasa sa
225. 9:06paggawa o pagkukumponin ng mga
226. 9:08instrumento gaya ng gitara o piyano
227. 9:11dahil kinakailangan nila ng matalas na
228. 9:13pandinig upang makuha ang tamang tono.
229. 9:16Ang pagiging isang voice coach o music
230. 9:18producer ay nangangailangan din ng
231. 9:20mataas na antas ng musical intelligence
232. 9:23upang gabayan ang ibang tao sa kanilang
233. 9:25sining. Ang talinong ito ay nakatuon sa
234. 9:27pagpapahayag ng damdamin at impormasyon
235. 9:30sa pamamagitan ng tunog at ritmo.
236. 9:34Ang ikapitong uri ng talino ay ang
237. 9:36interpersonal intelligence o ang
238. 9:38tinatawag nating people smart. Ito ay
239. 9:41ang kakayahang makaunawa at
240. 9:42makipag-ugnayan ng mabisa sa ibang tao.
241. 9:45Kung ikaw ay madaling makaramdam sa
242. 9:47damdamin ng iyong kapwa, mahusay mamuno
243. 9:51o epektibo sa pakikipag-usap at
244. 9:53pag-aayos ng mga hidwaan, taglay mo ang
245. 9:55talinong ito. Ang talinong ito ay sentro
246. 9:58ng maraming hanapbuhay dahil ang bawat
247. 10:01industriya ay nangangailangan ng maayos
248. 10:03na ugnayan. Ginagamit ito ng mga
249. 10:05managers at human resources staff
250. 10:08upangan ang kanilang mga tauhan at
251. 10:11matiyak ang maayos na takbo ng opisina.
252. 10:14Mahalaga rin ito para sa mga guro,
253. 10:16social workers at counselors na
254. 10:18direktang tumutulong at gumagabay sa mga
255. 10:20tao. Sa aspeto ng serbisyo at negosyo,
256. 10:24ang pagiging isang mahusay na
257. 10:25salesperson, customer service
258. 10:28representative o receptionist ay
259. 10:30nakadepende sa iyong galing sa
260. 10:32pakikitungo upang maging komportable ang
261. 10:34mga kliyente. Gayun din para sa mga
262. 10:37pulitiko at community leaders na
263. 10:39kailangang makinig at tumugon sa
264. 10:41pangangailangan ng kanilang nasasakupan.
265. 10:44Ang talinong ito ay nakatuon sa paggamit
266. 10:46ng mabisang komunikasyon at empatiya
267. 10:49upang bumuo ng matibay na ugnayan sa
268. 10:51kapwa.
269. 10:54Ang ikaanim na uri ng talino ay ang
270. 10:56intrapersonal intelligence o ang
271. 10:58tinatawag nating selfsmart. Ito ay ang
272. 11:00kakayahang kilalanin ng malalim ang
273. 11:02iyong sarili, ang iyong mga kalakasan,
274. 11:05kahinaan, damdamin at ang mga bagay na
275. 11:08nagpapakilos sa iyo. Kung ikaw ay
276. 11:10mapagnilay, mahusay magplano para sa
277. 11:12iyong kinabukasan o mas gustong gumawa
278. 11:15ng mag-isa upang mas makapag-isip,
279. 11:17taglay mo ang talinong ito. Napakahalaga
280. 11:20ng talinong ito sa mga karerang
281. 11:22nangangailangan ng mataas na disiplina
282. 11:23sa sarili at malalim na pag-unawa sa
283. 11:26pagkatao. Halimbawa, ang mga
284. 11:28psychologist at counselors ay gumagamit
285. 11:31nito upang gabayan ang ibang tao. Habang
286. 11:34ang mga manunulat at philosophers naman
287. 11:37ay ginagamit ito upang ilarawan ang mga
288. 11:39karanasan at kaisipan ng tao. Sa mundo
289. 11:42ng negosyo, ang pagiging isang
290. 11:44entrepreneur o freelancer ay
291. 11:46nangangailangan ng mataas na
292. 11:48intrapersonal intelligence dahil ikaw
293. 11:50ang nagtatakda ng iyong sariling oras,
294. 11:53layunin at motibasyon ng hindi umaasa sa
295. 11:56utos ng iba. Mahalaga rin ito sa mga
296. 11:58researchers at life coaches na
297. 12:01kailangang manatiling naka-focus sa
298. 12:03kanilang layunin. Ang talinong ito ay
299. 12:05nakatuon sa paggamit ng kaalaman tungkol
300. 12:07sa sarili upang makagawa ng matatalinong
301. 12:10desisyon at makamit ang tagumpay.
302. 12:15Ang ikawalong uri ng talino ay ang
303. 12:18naturalist intelligence o ang nature
304. 12:20smart. Ito'y ang kahusayan sa pag-unawa,
305. 12:23pagkilala at pag-uuri ng iba't ibang
306. 12:26aspeto ng ating natural na kapaligiran.
307. 12:29Kung ikaw ay may malalim na koneksyon sa
308. 12:31kalikasan, mahilig mag-alaga ng mga
309. 12:33hayop o halaman at mabilis makapansin ng
310. 12:36pagbabago sa panahon o kapaligiran,
311. 12:39taglay mo ang talinong ito. Ang mga
312. 12:41taong may ganitong galing ay mahalaga sa
313. 12:43pagpapanatili ng ating kabuhayan at
314. 12:46kapaligiran. Ginagamit ito ng mga
315. 12:48biologists, veterinarians at
316. 12:51agriculturists sa kanilang pagsusuri at
317. 12:54pag-aaral. Gayun din ang mga forest
318. 12:56rangers at environmentalists na
319. 12:59nangangalaga sa ating mga kagubatan at
320. 13:02likas na yaman. Napaka-praktical din ng
321. 13:04talinong ito sa ating bansa. Ang ating
322. 13:07mga magsasaka at mangingisda ay mga
323. 13:09eksperto sa naturalist intelligence
324. 13:12dahil alam nila ang tamang panahon ng
325. 13:14pagtatanim, pagpalaot, batay sa galaw ng
326. 13:17kalikasan. Kasama rin dito ang mga
327. 13:19gardeners, landscapers at animal
328. 13:22breeders na ginagamit ang kanilang
329. 13:24kaalaman upang magpalago ng buhay at
330. 13:27sining sa kapaligiran. Sa madaling
331. 13:29salita, ang talinong ito ay nakatuon sa
332. 13:32pagkakaroon ng malasakit at mabisang
333. 13:34pakikipag-ugnayan sa daigdig na ating
334. 13:37ginagalawan.
335. 13:40Ang ikasyam at huling uri ng talino ay
336. 13:42ang existential intelligence o ang
337. 13:44tinatawag nating big question or
338. 13:47existential smart. Ito ay ang kakayahan
339. 13:49ng isang tao na mag-isip at magtanong
340. 13:52tungkol sa mga malalim na misteryo ng
341. 13:54buhay. Kung ikaw ang uri ng tao na
342. 13:56madalas mag-isip kung bakit tayo narito
343. 13:58sa mundo, ano ang layunin ng universe o
344. 14:02kung ano ang tama at mabuti para sa
345. 14:04katauhan, taglay mo ang natatanging
346. 14:06talinong ito. Ang mga taong may ganitong
347. 14:09talino ay nagiging gabay ng lipunan sa
348. 14:11aspeto ng moralidad, pananampalataya at
349. 14:14malalim na pag-iisip. Karaniwan din
350. 14:16silang nagiging mga philosopo at teologo
351. 14:19na nag-aaral ng malalim na teorya o kaya
352. 14:22naman ay mga spirituwal leaders gaya ng
353. 14:25mga pari at pastor na nagbibigay ng
354. 14:28direksyon sa buhay ng mga tao. Bukod
355. 14:30dito, ang talinong ito ay mahalaga rin
356. 14:33para sa mga eticists o otis na sumusuri
357. 14:37sa moralidad ng mga makabagong
358. 14:39teknolohiya at medisina pati na rin sa
359. 14:41mga scientists tulad ng mga cosmologists
360. 14:44at physicists na nag-aaral sa pinagmulan
361. 14:48ng universe. Sa madaling salita, ito ay
362. 14:51ang talino sa pagtingin sa malaking
363. 14:53larawan ng buhay upang bigyang kahulugan
364. 14:56ang ating pag-iral.
365. 15:00Ngayong alam na ninyo kung saan kayo
366. 15:02matalino at magaling. Dumako naman tayo
367. 15:04sa ikalawang salik. Ang inyong hilig at
368. 15:07inter. Naalala ninyo sa nagdaang aralin
369. 15:10ang hilig ang sandata natin laban sa
370. 15:12burnout at bordom. Ang tanong, paano
371. 15:15kung marami akong gustong gawin? Paano
372. 15:17ko malalaman kung anong uri ng hilig ang
373. 15:20pwedeng pagkakitaan? Upang gabayan tayo,
374. 15:23gagamitin natin ang 10 areas of interest
375. 15:26na binu ng isang eksperto na si
376. 15:28Frederick Coder. Hinati niya ang mga
377. 15:30interest ng tao sa s malilinaw na
378. 15:32kategorya na may direktang koneksyon sa
379. 15:35mga industriya at trabaho sa totoong
380. 15:37buhay. Tandaan natin class. Ang hilig ay
381. 15:40pwedeng magbago habang lumalaki o
382. 15:42tumatanda tayo. Pero kapag natukoy natin
383. 15:45ang inyong core interest o ang
384. 15:47pinakamalalim ninyong hilig ngayon, mas
385. 15:50madali nating mapipili ang hanapbuhay na
386. 15:52magbibigay sa inyo ng motivation at
387. 15:54pangmatagalang saya sa paggawa.
388. 15:59Ang unang larangan ay ang musical. Dito
389. 16:02ang isang tao ay nasisiyahan sa
390. 16:03pagpapahalaga at pagbuo ng musika. Kung
391. 16:07ang paborito mong libangan o hobby ay
392. 16:09ang pagtugtog ng instrumento,
393. 16:11pangongolekta ng mga record o album o
394. 16:14ang mismong pagsusulat ng sarili mong
395. 16:15kanta, pasok ka rito. Ang mga interest
396. 16:18na ito ay direktang nagagamit sa mga
397. 16:20karera tulad ng pagiging isang musician,
398. 16:23audio engineer, music producer o
399. 16:26conductor.
400. 16:30Pangalawa ay ang computational. Nasisian
401. 16:32ang mga tao rito sa pagtatrabaho gamit
402. 16:35ang mga numero at data. Kung ang
403. 16:37kinahihiligan mong gawin sa iyong
404. 16:39bakanteng oras ay ang pag-aaral tungkol
405. 16:41sa financial investing o kaya ay mahilig
406. 16:43kang sumagot sa mga puzzles tulad ng
407. 16:45Sudoku angkop sao ang laranganang ito.
408. 16:48Maaari kang maging isang data analyst,
409. 16:51actuary, accountant o financial advisor
410. 16:55balang araw.
411. 16:58Ang ikatlo ay ang clerical. Nasisian ang
412. 17:00mga taong nasa larang ito sa pag-aayos
413. 17:03ng mga dokumento at schedule. Kung ang
414. 17:06iyong hobby ay ang paggawa ng bullet
415. 17:07journaling o kaya ang masusing
416. 17:09pagsasaayos ng iyong mga digital files
417. 17:11sa computer o phone, malaki ang
418. 17:14potensyal mo rito. Ilan sa mga karerang
419. 17:16maaari mong pasukin ay ang pagiging
420. 17:18administrative assistant, office
421. 17:20manager, data entry specialist o
422. 17:24paralegal.
423. 17:27Ikaapat ay ang artistic. Dito nasisian
424. 17:30ang isang tao sa pagpapahayag ng
425. 17:31kaniyang pagkamalikhain. Kung ang iyong
426. 17:34mga paboritong gawain o hobbies ay
427. 17:35pagpipinta, pattery, photography o
428. 17:39paggawa ng origami, ang iyong scing ay
429. 17:42pwedeng maging isang ganap na karera.
430. 17:44Maaari kang maging isang graphic
431. 17:46designer, photographer, art curator o
432. 17:49fashion designer sa hinaharap.
433. 17:53Ang ikalima ay ang scientific. Nasisian
434. 17:56ang mga taong nasa larang ito sa
435. 17:58pananaliksik at pag-e-eksperimento.
436. 18:01Kung ang libangan mo ay stargazing,
437. 18:03paggawa ng mga simpleng DIY science
438. 18:05experiments sa bahay o pagbabasa ng mga
439. 18:08scientific journals, taglay mo ang
440. 18:10interest na ito. Ang larang ito ay
441. 18:12mahalaga sa mga karera bilang biologist,
442. 18:15chemist, research scientist o
443. 18:18pharmacist.
444. 18:21Ang anim ay ang literary. Nasisi ng mga
445. 18:24tao rito sa sining ng pagsulat at
446. 18:26pagbabasa. Kung ang iyong hobby ay
447. 18:29creative writing, pagsali sa mga book
448. 18:31clubs o pagsusuri ng mga tula o poetry,
449. 18:34pasok ka rito. Ang hilig na ito ay
450. 18:37nagbubukas ng pinto sa mga karera tulad
451. 18:39ng pagiging isang journalist, author,
452. 18:41editor, technical writer o content
453. 18:44strategist.
454. 18:48Ang ikapito ay ang persuasive. Nasisian
455. 18:51ng mga tao rito sa pakikipag-ugnayan at
456. 18:53panghihikayat. Kung ang hilig mo ay
457. 18:55makipagdebate, sumubok ng standup comedy
458. 18:58o makipagtawaran sa mga flee markets o
459. 19:01tianggi, ito ang iyong larangan. Angkop
460. 19:04rito ang mga karera bilang sales
461. 19:06manager, public relations specialist,
462. 19:09talent agent o lawyer.
463. 19:14Ikawalo ang social services. Nasisiya ng
464. 19:17isang tao rito sa pagtulong at paggabay
465. 19:20sa kapwa. Kung ang paborito mong gawain
466. 19:22sa komunidad ay volunteering, community
467. 19:25organizing o kaya pag-mentor sa mga
468. 19:27bata, napakahalaga ng papel mo rito.
469. 19:30Maaari itong maging karera bilang isang
470. 19:32social worker, counselor, guro, nurse o
471. 19:36iba pang health care provider.
472. 19:40Ang ikaam ay ang outdoor. Nasisian ng
473. 19:42mga taong nasa larang ito na magtrabaho
474. 19:45sa gitna ng kalikasan. Kung ang iyong
475. 19:48mga hobbies ay hiking, camping,
476. 19:50gardening o wildlife watching, angkop sa
477. 19:53iyong larang ito. Ito ay mahalaga sa mga
478. 19:55karera tulad ng landscape architect,
479. 19:58park ranger, marine biologist o
480. 20:00agricultural scientist.
481. 20:05At ang ika-1 ay ang mechanical.
482. 20:07Nasisiyaan ng isang tao rito sa paglikha
483. 20:09at pagkukumponi ng mga bagay. Kung ang
484. 20:12libangan mo ay woodworking, DIY
485. 20:14mechanics, pagkakalikot ng mga makina o
486. 20:17kaya paggamit ng 3D printing, taglay mo
487. 20:20ang interest na ito. Ang mga hilig na
488. 20:22ito ay magagamit sa mga karera gaya ng
489. 20:24mechanical engineer, carpenter, welder o
490. 20:27automotive technician.
491. 20:31Matapos nating makita kung saan kayo
492. 20:33magaling at kung ano ang inyong
493. 20:35kinahihiligang gawin, dumako naman tayo
494. 20:37sa ikatlo at pinakamalalim na salik. ang
495. 20:40inyong pagpapahalaga o values. Kung
496. 20:43matatandaan ninyo, ang values ang
497. 20:45sumasagot sa tanong na bakit ko ba ito
498. 20:47ginagawa? Ito ang nagtatakda ng
499. 20:49pananatili at kapayapaan ng isip mo sa
500. 20:52isang trabaho. Upang mas maunawaan natin
501. 20:55ang ating mga panloob na motibasyon,
502. 20:57hihiram tayo ng karunungan sa teorya ng
503. 21:00isang kilalang psychologist na si Shalom
504. 21:02Schwartz. Ayon sa kanya, mayroong
505. 21:05sampung pangunahing uri ng pagpapahalaga
506. 21:07o human values na nagpapatakbo sa
507. 21:10desisyon ng bawat tao sa buong mundo.
508. 21:13Maaaring para sa iyo ang pinakamahalaga
509. 21:15ay security o katatagan. Para naman sa
510. 21:17katabi mo, maaaring ito ay benevolence o
511. 21:20ang pagtulong sa kapwa o kaya naman ay
512. 21:22achievement o ang personal na tagumpay.
513. 21:25Walang tama o maling sagot dito. Ang
514. 21:28mahalaga ay maging tapat ka sa iyong
515. 21:30prinsipyo. Dahil kung ang trabaho mo sa
516. 21:32hinaharap ay babangga sa iyong Schwarz
517. 21:35Values, doon ka makakaranas ng matinding
518. 21:37frustration at pagsisisi. Kaya naman,
519. 21:40himayin natin ang 10 pagpapahalagang ito
520. 21:43upang mahanap mo ang iyong tunay na
521. 21:45panloob na motibasyon.
522. 21:49Unahin natin ang selfdction. Ito ang
523. 21:52pagpapahalaga na nakatuon sa pagkakaroon
524. 21:54ng absolute na kalayaan sa pag-iisip at
525. 21:57paglikha. Masasabing ito ang
526. 21:59nagpapatakbo sa isang tao kung labis
527. 22:01siyang naiinis kapag may laging
528. 22:03nakasubaybay sa kanyang ginagawa dahil
529. 22:06mas gusto niyang patunayan ang sarili
530. 22:08gamit ang sarili niyang paraan. Ang mga
531. 22:11taong may ganitong pananaw ay kadalasang
532. 22:13nagiging matagumpay na freelancers,
533. 22:16inventor o mga negosyante dahil kaya
534. 22:18nilang tumayo sa sarili nilang mga paa
535. 22:21ng walang nagdidikta.
536. 22:25Sunod ay ang stimulation. Naka-focus
537. 22:27naman ito sa pag-iwas sa boring o
538. 22:29matabang na pamumuhay. Para sa isang
539. 22:32taong pinahaan ng kapanapanabik na
540. 22:34karanasan, ang bawat araw ay dapat may
541. 22:37kaunting kaba, aksyon o bagong
542. 22:40natututuhan upang manatili siyang gising
543. 22:42at inspirado. Kaya naman mas pinipili
544. 22:45nila ang mga gawaing pabago-bago ang
545. 22:47takbo tulad ng travel, field jobs o mga
546. 22:50proyektong may matataas na challenge na
547. 22:52nagbibigay sa kanila ng adrenaline rush.
548. 22:57Ang ikatlo ay ang hedonism. Ang
549. 22:59pangunahing core o sentro ng value na
550. 23:01ito ay ang kaginhawaan at kasiyahan ng
551. 23:04sarili. Madaling mapansin ang
552. 23:06katangihang ito kung ang pananaw ng tao
553. 23:08sa buhay ay nakatali sa idea ng work
554. 23:11life balance o ang prinsipyo na gumagawa
555. 23:14tayo upang mag-enjoy hindi upang maging
556. 23:17robot. Ang mga taong may ganitong hilig
557. 23:19ay mahusay sa mga larang may kinalaman
558. 23:21sa sining, pagkain, turismo o anumang
559. 23:25karera na nagpapahintulot sa kanila na
560. 23:28kontrolin ang sarili nilang oras para
561. 23:30mag-relax.
562. 23:33Dumako naman tayo sa achievement. Ito
563. 23:36naman ang lakas na nagtutulak sa isang
564. 23:38tao na maging pinakamagaling sa kanyang
565. 23:40larangan. Para sa mga taong uhaw sa
566. 23:42tagumpay, hindi sapat ang salitang pwede
567. 23:44na. Kailangan nilang makita na lumampas
568. 23:47sila sa inaasahan ng iba at nakakakuha
569. 23:50ng kaukulang recognition o palakpak.
570. 23:53Karaniwan silang nagiging top performers
571. 23:55sa sales, kilalang atleta o mga pinuno
572. 23:59ng mga malalaking proyekto dahil sa
573. 24:01kanilang mataas na ambisyon at
574. 24:03motibasyon.
575. 24:06Ang ikalima ay power. Huwag nating
576. 24:08isipin na masama ito. Ibig sabihin lang
577. 24:10nito ay ang pagnanais na magkaroon ng
578. 24:12kontrol at pamumuno. Makikita ito sa
579. 24:15isang tao kung komportable siyang
580. 24:17humawak ng malalaking responsibilidad,
581. 24:20mag-utos para sa ikabubuti ng plano at
582. 24:23magpasya sa mga kritikal na sandali. Ang
583. 24:25mga indibidwal na may ganitong value ay
584. 24:28angkop sa pagpapatakbo ng sariling
585. 24:30negosyo gaya ng pagiging CEO o kaya ay
586. 24:33sa pamamahala ng komunidad bilang mga
587. 24:36pinuno.
588. 24:39Ang ikaanim ay security. Ito naman ang
589. 24:41pagpapahalaga na nakatutok sa pagiging
590. 24:44segurista sa buhay at kabuhayan. Para sa
591. 24:47isang taong may ganitong mindset, mas
592. 24:49mahalaga ang pangmatagalang katatagan
593. 24:52kaysa sa mga malalaking tsansa o sugal
594. 24:54na pwedeng magdulot ng pagkalugi o
595. 24:57kapahamakan. Kaya naman mas gaganahan
596. 25:00silang magtrabaho o magnegosyo sa mga
597. 25:02industriyang subok na ng panahon, ligtas
598. 25:04ang kapaligiran at garantisadong may
599. 25:07proteksyon para sa kanilang kinabukasan.
600. 25:12Sunod ay ang conformity. Ang focus naman
601. 25:15nito ay ang pagpapanatili ng kaayusan sa
602. 25:17pamamagitan ng paggalang sa mga
603. 25:19itinakdang batas at patakaran. Para sa
604. 25:22taong may ganitong prinsipyo, ang mga
605. 25:24pasaway o walang disiplina ay nagdudulot
606. 25:27ng abala sa grupo. Kaya mas pipiliin
607. 25:30niyang makipagtulungan ng maayos ayon sa
608. 25:32napagkasunduang protocol. Mahalaga ang
609. 25:35ganitong pananaw sa mga larang
610. 25:37nangangailangan ng mataas na kalidad at
611. 25:39zero mistakes tulad ng operasyon sa
612. 25:41pabrika, engineering o pamamahala ng
613. 25:45seguridad.
614. 25:47Ikawalo ang tradition. Ito naman ang
615. 25:50pagpapahalaga na nag-uugnay sa atin sa
616. 25:52ating kasaysayan, kultura at
617. 25:54pananampalataya.
618. 25:56Para sa taong may mataas na tradisyon,
619. 25:58ang makabagong pagbabago na walang
620. 26:00malalim na basehan ay madalas na hindi
621. 26:03kapananiwala.
622. 26:04Mas mahalaga sa kanya ang protektahan
623. 26:06ang mga nakagawiang scing o recipe ng
624. 26:09pamilya. Napakayaman ng value na ito
625. 26:12para sa mga taong gustong magtayo ng mga
626. 26:14tradisyonal na negosyo, pangangalaga sa
627. 26:17mga katutubong produkto o pagsisilbi sa
628. 26:20mga institusyong pangrehiyon.
629. 26:24Pang Siam ang benevolence. Ito ang
630. 26:26pagpapahalaga na nakatutok sa kapakanan
631. 26:29at kaligayahan ng ating inner circle o
632. 26:32mga taong direkta nating nakakasama.
633. 26:35Madaling mapansin ang value na ito dahil
634. 26:37ang tao ay hindi marunong magdamot.
635. 26:39Palagi niyang iniisip kung paano siya
636. 26:41makakatulong sa pamilya o sa kanyang mga
637. 26:44kapangkat upang sabay-sabay na gumaan
638. 26:46ang kanilang pasanim. Ang ganitong uri
639. 26:48ng tao ay napakahalaga sa anumang team o
640. 26:51negosyo dahil sila ang nagbibigay ng
641. 26:53puso, nagtataguyid ng malasakit. at
642. 26:56nagpapanatili ng pagkakaisa sa paggawa.
643. 27:01At ang huli ay ang universalism. Ito ang
644. 27:03pinakamalawak na value dahil lumalagpas
645. 27:06ito sa pamilya o kaibigan. Sakop nito
646. 27:08ang kabutihan ng buong sangkatauhan at
647. 27:11ng mundo. Para sa isang taong may
648. 27:13ganitong paninindigan, ang kanyang mga
649. 27:15gawa, negosyo o freelancing projects ay
650. 27:18dapat laging may social impact o
651. 27:20positibong ambag sa kapaligiran at
652. 27:23lipunan. Ito ang dahilan kung bakit may
653. 27:25mga social entrepreneurs o mga manunulat
654. 27:28na nagtatagumpay dahil ang layunin ng
655. 27:30kanilang paggawa ay ang iwanang mas
656. 27:32mabuti at mas patas ang mundo para sa
657. 27:35lahat.
658. 27:38Ang tagumpay ay hindi lang nasusukat sa
659. 27:40laki ng sweldo katayuang pinansyal. Ang
660. 27:44tunay na makahulugang pamumuhay ay kapag
661. 27:46ang trabaho mo gabi-gabi ay nagpapatulog
662. 27:49sa iyo ng may kapayapaan dahil
663. 27:51hinding-hindi mo inapakan ang iyong
664. 27:53sariling pagpapahalaga o values.
665. 27:58Ang huling salik na dapat nating tingnan
666. 28:00ng buong katapatan ay ang katayuang
667. 28:02pinansyal. Mga bata, hindi ito para
668. 28:05panghinaan kayo ng loob. Ito ay para
669. 28:08magkaroon kayo ng matalinong diskarte.
670. 28:10Una, kailangan ang kakayahan ng pamilya.
671. 28:13Dito papasok ang reality check sa income
672. 28:16ng magulang sa distansya ng paaralan na
673. 28:18pwedeng magastos sa pamasahe o dorm at
674. 28:21sa mga hidden costs gaya ng internet,
675. 28:24laptop o mga tool sa napiling kurso o
676. 28:27negosyo. Ito ang pangunahing
677. 28:29konsiderasyon kung kailangan limitahan
678. 28:32ang pagpili ng landas batay lamang sa
679. 28:34kung ano ang kayang tustusan ng pamilya
680. 28:36sa kasalukuyan. Makikita ang bigat ng
681. 28:39salik na ito kapag binibilang ang bawat
682. 28:41senti mo para sa pamasahe, renta sa dorm
683. 28:45o pambili ng mga kagamitang kailangan sa
684. 28:47napiling career. Kasunod ang pagtimbang
685. 28:50sa opportunity cost. Para sa ilan ang
686. 28:54apat na taon sa kolehiyo ay
687. 28:55nangangahulugang apat na taon din walang
688. 28:58maiaambag na kita sa bahay. Kaya
689. 29:01kailangang pag-isipan didiretso ba sa
690. 29:03kolehiyo? Maghahanap muna ng mabilisang
691. 29:06trabaho o pagsasabayin ba ang dalawa
692. 29:08bilang working student? Ngunit tandaan,
693. 29:11hindi rito nagtatapos ang pangarap dahil
694. 29:14may mga alternatibong solusyon. Kung
695. 29:16masikip ang budget, nandiyan ang mga
696. 29:18state universities na walang tuition,
697. 29:21mga scholarship mula sa gobyerno tulad
698. 29:23ng DOST at Cheed o mga programa tulad ng
699. 29:27study now pay later o mga allowance
700. 29:30grants mula sa inyong mga munisipyo.
701. 29:32Lumilitaw ang kahalagahan nito sa
702. 29:34paghahanap ng mga financial extenders o
703. 29:37tulong gaya ng scholarship upang hindi
704. 29:39mapatigil sa pangarap dahil lamang sa
705. 29:42kakulangan ng pondo. Ang tawag dito ay
706. 29:45diskarte.
707. 29:48Bilang pagtatapos sa ating talakayan
708. 29:50tungkol sa mga salik sa pagpili ng
709. 29:52karera, tandaan natin ang mahalagang
710. 29:54aral na ito. Ang paghinto at pag-iisip
711. 29:57ng iyong talino, hilig, pagpapahalaga at
712. 30:00katayuang pinansyal ay hindi pag-aaksaya
713. 30:03ng oras. Ito ay ang pagtitiyak na ang
714. 30:06papasukin mong pinto ay talagang para sa
715. 30:08iyo. May tuturing na matagumpay ang
716. 30:10pagkilala sa sarili kung ang landas na
717. 30:13tatahakin ay hindi lamang base sa dikta
718. 30:15ng iba kundi sa kombinasyon ng iyong
719. 30:18kakayahan, hilig at realidad. Kapag ang
720. 30:21iyong trabaho o kurso ay swak sa iyong
721. 30:23tunay na pagkatao, hindi ka na
722. 30:25kailangang pilitin pang bumangon sa
723. 30:27umaga. Ang motibasyon ay kusang lalabas
724. 30:30dahil mahal mahal mo ang iyong ginagawa
725. 30:32at kampante ka sa iyong landas. Lilitaw
726. 30:35ang tunay na sigla sa paggawa kapag ang
727. 30:37araw-araw na gawain ay nagbibigay ng
728. 30:40inspirasyon sa halip na pagod. Sa huli,
729. 30:43ang layunin natin ay hindi lang
730. 30:45makahanap ng trabahong may sweldo kundi
731. 30:48makahanap ng bokasyon na magbibigay sa
732. 30:50iyo ng positibong pakiramdam, kasiyahan
733. 30:53at tunay na kahulugan sa buhay.
734. 30:55Masasalamin ang tamang desisyon sa
735. 30:57pagkakaroon ng kapayapaan ng isip at
736. 31:00pagmamalaki sa bawat hakbang na ginagawa
737. 31:03para sa kinabukasan.
738. 31:26K
739. 32:19At hanggang dito lamang po ang ating
740. 32:20aralin para sa araw na ito. Sana po ay
741. 32:23may natutuan kayo. Salamat po sa
742. 32:25panonood at pakikinig. Paalam. M.