VE 10 - Term 2 - Lesson 6a - Mga Isyu ng Pakikipagkapuwa Batay sa mga Uri ng Konsensiya — Transcript

Full transcript

1. 0:02Vales Education 10 term 2 learning
2. 0:04competency 6A nasusuri ang mga issue ng
3. 0:07pakikipagkapwa batay sa mga uri ng
4. 0:09konsensya
5. 0:12magsimula tayo sa etimolohiya ng salita
6. 0:15ang konsensya ay nagmula sa salitang
7. 0:17latin na konsyensya na sa English ay
8. 0:19conscience sa pangkalahatan ito ang
9. 0:22ating moral na pangunawa o praktikal na
10. 0:24isipan tandaan natin na ang konsyensya
11. 0:27ay hindi lang basta emosyon o pakiramdam
12. 0:29kundi ang mismong paggamit ng ating
13. 0:31pag-iisip. Ito rin ang applikasyon ng
14. 0:34ating kaalaman sa isang tiyak na aksyon.
15. 0:37Ibig sabihin, kung ano ang alam nating
16. 0:39tama o mali batay sa ating moral na
17. 0:41prinsipyo, inilalapat natin ito sa ating
18. 0:43ginagawa. Sa madaling salita, ito ang
19. 0:46ating kakayahang magpasya kung ang isang
20. 0:48kilos ba ay tama o mali. Ito ang
21. 0:51nagiging gabay natin kung paano tayo
22. 0:52tutugon at makikipag-ugnayan sa ating
23. 0:55kapwa sa araw-araw.
24. 0:59Pag-usapan natin ang pananaw ni
25. 1:00Aristotel tungkol sa konsensya. Bagaman
26. 1:03hindi niya direktang ginamit ang
27. 1:05terminong konsensya, ang kanyang mga
28. 1:07konsepto ng yudaimonya at fronis ay may
29. 1:10malalim na kaugnayan sa ating paksa. Ang
30. 1:13yudimmonya ay tumutukoy sa tunay na
31. 1:15kaligayahan na nakakamit sa pamamagitan
32. 1:18ng pagpapakabuti.
33. 1:20Naniniwala si Aristotel na upang
34. 1:21marating ito, kinakailangan ng tao ang
35. 1:24fronisesis o praktikal na karunungan.
36. 1:27Ito ang kakayahanang isang tao na
37. 1:28magpasya ng tama at kumilos ng may moral
38. 1:31na responsibilidad sa bawat sitwasyon.
39. 1:34Para kay Aristotel, ang moral na
40. 1:36pagpapasya at pagkakaroon ng pananagutan
41. 1:39sa bawat kilos ang tunay na susi upang
42. 1:41makamit natin ang mabuting buhay o
43. 1:44yodimonya. Binibigyan diin din niya na
44. 1:47ang paggamit ng tamang katwiran at
45. 1:49fraunis sa bawat aksyon ang
46. 1:51pinakapundasyon upang magkaroon tayo ng
47. 1:53tapat at etikal na pakikipagkapwa.
48. 1:59Susunod naman ay ang pananaw ng tanyag
49. 2:02na psikolohista na si Sigmund Freud.
50. 2:04Nagbigay siya ng isang mahalagang
51. 2:06perspektibo kung paano nabubuo ang ating
52. 2:08moralidad sa pamamagitan ng kanyang
53. 2:10teorya ng personalidad. Ayon kay Freud,
54. 2:14ang ating isipan ay binubuo ng tatlong
55. 2:16bahagi. Ang id, ego at super ego. Dito
56. 2:20sa tatlo, ang super ego ang tumatayo
57. 2:22bilang internal na boses ng ating
58. 2:24moralidad. Ang super ego ang
59. 2:26nagsisilbing konsensya ng tao na
60. 2:28humuhusga sa ating mga balak at aksyon.
61. 2:31Ang supergo ang bahaging kumakatawan sa
62. 2:33ating moralidad. Ito ang nagdidikta ng
63. 2:36mga pamantayan ng lipunan na ating
64. 2:38kinamulatan. Dahil dito, malaki epekto
65. 2:41ng ating konsyensya sa pagbuo ng ating
66. 2:43personalidad at sa kung paano tayo
67. 2:45kumikilos at nakikitungo sa ating kapwa.
68. 2:51Dumako naman tayo sa kaisipan ni Thomas
69. 2:53Aquinas tungkol sa konsensya. Ayon sa
70. 2:56kanya, ang konsensya ay ang act of the
71. 2:59practical intellect judging rightly
72. 3:01about an action to be done. Now, sa mas
73. 3:04simpleng paliwanag, binibigyan diin ni
74. 3:06Aquinas na ang konsyensya ay ang
75. 3:08paggamit ng ating praktikal na isipan
76. 3:10upang tamang husgahan ang isang aksyon
77. 3:13na dapat nating gawin sa kasalukuyan.
78. 3:15Hindi lamang ito basta kaalaman. Ito ang
79. 3:18applikasyon ng kaalamang iyon sa ating
80. 3:20mga gawa. Nangahulugang ito na ang ating
81. 3:23isipan ay ginagamit natin upang husgahan
82. 3:26kung ang aksong gagawin natin ngayon sa
83. 3:28mismong kasalukuyan ay tama ba o mali.
84. 3:32Hindi lang ito basta pag-iimbak ng
85. 3:33kaalaman kundi ang kakayahang magpasya
86. 3:36at kumilos batay sa ating moral na
87. 3:38prinsipyo upang maging tapat sa ating
88. 3:40pakikipag-ugnayan sa iba.
89. 3:45Sa puntong ito, ating hihimayin ang apat
90. 3:47na anyon ng konsensya. Upang mas madali
91. 3:50itong maunawaan, mainam na hatiin natin
92. 3:52to sa dalawang kategorya. Ang unang
93. 3:54kategorya ay nakatuon sa moralidad o ang
94. 3:56pagtukoy sa tama at mali. Dito natin
95. 3:59matatagpuan ang tamang konsyensya na
96. 4:01siyang nagtuturo ng mabuti at ang maling
97. 4:03konsyensya na bungan naman ng maling
98. 4:05impluwensya o kakulangan sa tamang
99. 4:07impormasyon. Ang ikalawang kategorya
100. 4:09naman ay nakatuon sa antas ng ating
101. 4:11kasiguraduhan. Dito pumapasok ang tiyak
102. 4:14na konsyensya kung saan ang tao ay may
103. 4:16buong tiwala sa kanyang pasya at ang
104. 4:19hindi tiyak na konsensya na nagdadala ng
105. 4:21pag-aalinlangan at kawalan ng direksyon.
106. 4:24Sa ating pagtalakay sa mga susunod na
107. 4:26slide, tingnan natin kung paano
108. 4:28nagkakaiba ang mga ito sa praktikal na
109. 4:30sitwasyon.
110. 4:33Simulan natin ang ating masusing
111. 4:34pagtatalakay sa unang uri sa ilalim ng
112. 4:37kategorya ng moralidad. Ang tamang
113. 4:39konsensya. Ang tamang konsensya ang
114. 4:42nagsisilbing pinakatapat na gabay. Ito
115. 4:45ang tinig sa loob natin na nagtuturo ng
116. 4:47mga pasyang naaayon sa katotohanan,
117. 4:49moralidad at katarungan. Kapag ang ating
118. 4:52konsyensya ay nasa ganitong uri, ang
119. 4:54ating mga kilos ay hindi lamang bunga ng
120. 4:56ating kagustuhan kundi bunga ng kung ano
121. 4:59ang nararapat at mabuti para sa lahat.
122. 5:02Isang mahalagang palatandaan ng tamang
123. 5:03konsensya ay ang damdamin ng kapayapaan
124. 5:06at kasiyahan matapos ang isang pasya o
125. 5:09kilos.
126. 5:12Halimbawa, kapag pinili nating tumulong
127. 5:14sa ating kapwa kahit na ito'y
128. 5:16nangangailangan ng sakripisyo o pag-alis
129. 5:18sa ating comfort zone, tayo ay
130. 5:21nakakaramdam ng kapanatagan. Ito'y dahil
131. 5:23alam ng ating isipan na ang ating ginawa
132. 5:26ay tumutugma sa tunay na tawag ng
133. 5:28kabutihan. Sa tamang konsyensya,
134. 5:30pinapairal natin ang katarungan tulad ng
135. 5:33pagbabalik ng sobrang sukli kahit walang
136. 5:35nakakakita.
137. 5:39Dumako naman tayo sa ikalawang uri sa
138. 5:41ilalim ng moralidad. Ang maling
139. 5:43konsensya. Sa lungat sa naunang uri, ang
140. 5:46maling konsensya ay nagtuturo sa atin ng
141. 5:49mga hakbang na lihis sa katotohanan o
142. 5:51hindi tama. Mahalagang maunawaan na ang
143. 5:54ganitong uri ng paghuhusga ay maaaring
144. 5:56mag-ugat sa iba't ibang panlabas at
145. 5:58panloob na salik. Maaari itong magmula
146. 6:01sa maling impormasyong ating natanggap,
147. 6:03impluwensya ng ating kinagisnang kultura
148. 6:06o maging sa ating sariling pagnanais na
149. 6:08baluktutin ang katotohanan para sa
150. 6:10pansariling pakinabang. Kapag ang isang
151. 6:13tao ay sumusunod sa maling konsyensya,
152. 6:15madalas siyang makaranas ng
153. 6:16panghihinayang o kabigatan ng loob sa
154. 6:19kalaunan.
155. 6:22Halimbawa nito ay ang pagnanakaw o ang
156. 6:24tahasang paglabag sa mga batas na may
157. 6:26kinalaman sa pakikipagkapwa.
158. 6:29Bagam't maaaring sa simula ay inaakala
159. 6:31ng tao na tama ang kanyang ginagawa, ang
160. 6:33kawalan ng tunay na kapayapaan sa
161. 6:35kanyang kalooban ang nagpapatunay na ang
162. 6:37kanyang konsyensya ay nagkamali sa
163. 6:39paghuhusga. Ang maling konsensya ay
164. 6:41madalas nating makita sa maling konsepto
165. 6:43ng loyalty. Ang pagtatakip sa mali ng
166. 6:46isang kaibigan sa akalang ito ay
167. 6:48pagpapakita ng katapatan sa samahan.
168. 6:53Ngayon naman ay pumasok tayo sa
169. 6:55ikalawang kategorya ng mga uri ng
170. 6:56konsyensya. ang katiyakan ng ating
171. 6:59paghuhusga. Ang ikatlong uri ay ang
172. 7:01tiyak na konsyensya. Sa uring ito, ang
173. 7:04isang indibidwal ay may matibay na
174. 7:06paninindigan at walang anumang bahid ng
175. 7:09pag-aalinlangan sa kanyang ginagawang
176. 7:11pasya. Ang taong may tiyak na konsensya
177. 7:13ay may buong tiwala na ang kanyang
178. 7:15kinikilos ay ang nararapat na hakbang.
179. 7:18Dahil dito, ang kanyang mga gawa ay
180. 7:21kakikitaan ng mataas na antas ng
181. 7:23katapatan at integridad.
182. 7:27Isang halimbawa nito ay ang lakas ng
183. 7:29loob na tumanggi sa isang immoral na
184. 7:31gawain. Kahit pa ang gawaing ito ay
185. 7:34itinuturing na tanyag, popular, trending
186. 7:38o normal o inaasahan ng iyong mga
187. 7:40kasamahan, kung ang iyong konsyensya ay
188. 7:42tiyak sa prinsipyo ng kabutihan,
189. 7:45mananatili kang matatag sa iyong
190. 7:47desisyon. Mahalagang maunawaan na ang
191. 7:49katiyakan dito ay tumutukoy sa iyong
192. 7:51estado ng isipan, ang kawalan ng
193. 7:54pagdududa sa iyong ginagawa.
194. 7:56Ang tiyak na konsensya ay nasusubok sa
195. 7:58ating paninindigan laban sa peer
196. 8:00pressure. Kapag ikaw ay sigurado sa
197. 8:02iyong prinsipyo, hindi ka matitinag ng
198. 8:04panunukso ng iba.
199. 8:09Ang huling uri sa ating listahan ay ang
200. 8:11hindi tiyak na konsensya. Kabaliktaran
201. 8:13ng tiyak na konsensya, ang uring ito ay
202. 8:16kakikitaan ng matinding pag-aalinlangan.
203. 8:19Ang isang indibidwal na may titiyak na
204. 8:21konsensya ay hindi lubos na nagtitiwala
205. 8:23sa kanyang kakayahang magpasya. kung ano
206. 8:26ang nararapat. Ang ganitong estado ng
207. 8:28pag-iisip ay madalas na nagdudulot ng
208. 8:30pag-aatubili o hesitation at matinding
209. 8:33pangamba sa bawat desisyong kailangang
210. 8:35gawin. Kapag ang isang tao ay
211. 8:38pinapatakbo ng detiyak na konsensya,
212. 8:40maaari siyang makaranas ng kawalan
213. 8:42direksyon sa buhay.
214. 8:46Isang halimbawa nito ay ang
215. 8:48pag-aalinlangan sa pagpili ng tamang
216. 8:50landas kung saan ang tao ay patuloy na
217. 8:52nagdududa sa kanyang sariling prinsipyo.
218. 8:55Bagamat't ang pag-aalinlangan ay bahagi
219. 8:57ng pagiging tao, ang pananatili sa
220. 8:59ganitong uri ng konsyensya ay maaaring
221. 9:01makahadlang sa ating epektibong
222. 9:03pakikipagkapwa at pagpapasya. Ang hindi
223. 9:06tiyak na konsensya ay ang pakiramdam ng
224. 9:08pagkabahala kapag alam mong may mali.
225. 9:11Ngunit natatakot kang kumilos dahil sa
226. 9:13posibleng negatibong feedback ng iyong
227. 9:15kapwa. Ang mga halimbawang ito
228. 9:17nagpapakita kung paano gumagana ang
229. 9:19ating konsyensya sa bawat sandali ng
230. 9:21ating pakikipagkapwa.
231. 9:26Maaaring may kalituhan sa inyo tungkol
232. 9:28sa pagkakaiba ng tama at tiyak na
233. 9:30konsyensya. Upang bigyang linaw ito,
234. 9:33gagamitin natin ang analogy ng isang
235. 9:35mapa at ng isang driver.
236. 9:38Isipin ninyo ang isang mapa. Ang mapa
237. 9:40ang nagsisilbing objective reality o ang
238. 9:42batas moral. Sinasabi nito kung ang
239. 9:45kalsadang iyong tinatahak ay ang tamang
240. 9:47daan patungo sa iyong destinasyon. Kung
241. 9:50ang iyong konsensya ay naaayon sa mapang
242. 9:52ito, ikaw ay may tamang konsensya. Sa
243. 9:55kabilang banda, isipin naman ninyo ang
244. 9:57driver. Ang driver ay kumakatawan sa
245. 9:59inyong sariling kaisipan. Ang tiyak na
246. 10:02konsensya ay tumutukoy lamang sa estado
247. 10:04ng driver kung siya ba ay
248. 10:05siguradong-sigurado sa kanyang
249. 10:07pagmamaneho o kung siya ay
250. 10:09nag-aalinlangan.
251. 10:13Dito tayo dapat mag-ingat. Kaya
252. 10:15mahalagang tandaan, maaaring ang isang
253. 10:17driver ay siguradong-sigurado o tiyak na
254. 10:20tama ang kaniyang kalsada. Ngunit sa
255. 10:22katotohanan ay mali pala ang mapang
256. 10:24kanyang sinusunod. Ibig sabihin hindi
257. 10:27sapat na tayo ay sigurado sa ating
258. 10:28ginagawa sa ating kapwa. Kailangan
259. 10:31tiyakin natin na ang ating kasiguraduhan
260. 10:33ay nakabatay sa kung ano ang tunay na
261. 10:36tama at mabuti. Ang pagiging matalino sa
262. 10:39pakikipagkapwa ay ang pagkakaroon ng
263. 10:41konsyensyang hindi lamang tiyak kundi
264. 10:43higit sa lahat ay tama.
265. 10:47Bilang pagtatapos ng unang bahagi ng
266. 10:49ating aralin, ating tandaan na ang ating
267. 10:52pakikipagkapwa ay hindi lamang isang
268. 10:54serye ng mga natural na kilos. Ito ay
269. 10:57nangangailangan ng matalinong pagsusuri.
270. 11:00Ang pag-unawa sa ating konsyensya kung
271. 11:02ito ba ay tama, mali, tiyak o hindi
272. 11:04tiyak ang unang hakbang upang maging
273. 11:07responsable tayong mga indibidwal.
274. 11:09Nalaman natin na ang tunay na hamon ay
275. 11:11hindi lamang ang magkaroon ng
276. 11:13kasiguraduhan o katiyakan sa ating
277. 11:15ginagawa. Ang mas malalim na issue ay
278. 11:18kung ang ating kasiguraduhan ba ay
279. 11:20nakabatay sa tunay na moral na mapa.
280. 11:52At hanggang dito na lamang po ang ating
281. 11:54aralin. para sa araw na ito. Sana po ay
282. 11:56may natutuan kayo. Salamat po sa
283. 11:58panonood at pakikinig. Paalam.