VE 10 - Term 2 - Lesson 1b - Mga Katangian ng Pagmamagulang — Transcript

Full transcript

1. 0:02Vales Education 10 term 2 learning
2. 0:04competency 1B naputunayan na ang mga
3. 0:07katangian ng pagmamagulang ay nakaugat
4. 0:09sa paniniwala kultura at karanasan ng
5. 0:11pamilya na nakaiimpluwensya sa paghubog
6. 0:14ng kabuuang pagkatao at mga
7. 0:17pagpapahalaga niya.
8. 0:21Ilarawan natin ang pagmamagulang bilang
9. 0:23isang puno. Ang nakikita nating bunga o
10. 0:26ang paraan kung paano pinalalaki ang
11. 0:28isang bata ay nakadepende sa kalusugan
12. 0:30ng mga ugat nito. Pag-usapan muna natin
13. 0:33ang bunga o ang parenting style o paraan
14. 0:35ng pagpapalaki. Ito ang mga nakikita at
15. 0:38nararamdaman ng anak. Kung ang magulang
16. 0:41ba ay is strikto, mapagbigay o mainitin
17. 0:43ang ulo. Ang bawat aksyon ng magulang ay
18. 0:46ang resulta ng lahat ng nutrisyon o
19. 0:49lason. na nakuha ng mga ugat mula sa
20. 0:51kinalakihang kapaligiran.
21. 0:54Punta naman tayo sa katawan o ang
22. 0:56pagkatao at mga desisyon. Ang katawan ng
23. 0:59puno ang nagdadala ng sustansya mula sa
24. 1:01ugat patungo sa bunga. Ito ang
25. 1:03nagsisilbing tulay. Dito pumapasok ang
26. 1:05iyong impulse control at kung paano mo
27. 1:08pinoproseso ang iyong emosyon bago ka
28. 1:10gumawa ng isang desisyon sa
29. 1:12pagdidisiplina.
30. 1:13At ang ugat o ang paniniwala, kultura at
31. 1:16karanasan. Ito ang mga pundasyong hindi
32. 1:18nakikita ngunit nagdidikta sa tibay ng
33. 1:21puno. Kung ang mga ugat na ito ay
34. 1:23nakatanim sa maling paniniwala o mapait
35. 1:25na karanasan, kailangan ang sadyang
36. 1:28pag-aalaga o intensionality upang hindi
37. 1:30maging mabagsik ang bunga. Kung ang mga
38. 1:33ugat ay matatag at malusog, magbubunga
39. 1:35ito ng isang maayos at mapagmahal na
40. 1:37pamilya. Ngunit kung ang ugat ay may
41. 1:40lamat, maaari itong makaapekto sa
42. 1:42kabuuan ng puno. Sa madaling salita, ang
43. 1:45iyong magiging estilo bilang magulang ay
44. 1:47hindi lamang isang desisyon sa
45. 1:49kasalukuyan. Ito ay produkto ng kung ano
46. 1:52ang nakatanim sa iyong pagkatao.
47. 1:57Bakit nga ba natin kailangang balikan
48. 1:59ang ating mga ugat? Una, para sa
49. 2:01selfawareness. Kailangan nating
50. 2:03kilalanin kung bakit tayo nag-iisip at
51. 2:05kumikilos ng ganito. Sa pag-alam ng
52. 2:08iyong ugat, maiintindihan mo kung bakit
53. 2:10may mga bagay na madali para sa iyo at
54. 2:13may mga bagay na nagpapagalit sa iyo
55. 2:15kaagad. Mga trigger points. Pangalawa,
56. 2:18para maging intensional tayo. Ang isang
57. 2:20ekspertong magulang ay hindi lamang
58. 2:22sumusunod sa agos. Pinipili niya kung
59. 2:25ano ang mga paniniwala at kultura ang
60. 2:27karapat-dapat ipasa sa susunod na
61. 2:29henerasyon. Hindi ka lang basta nagiging
62. 2:31magulang dahil sa instinct. Nagiging
63. 2:34magulang ka dahil may malinaw kang plano
64. 2:36kung anong klaseng tao ang nais mong
65. 2:38hubugin. Higit sa lahat, ang pag-alam sa
66. 2:41ating mga ugat ang nagbibigay sa atin ng
67. 2:44kapangyarihang itama ang mga
68. 2:45pagkakamaling ating naranasan sa
69. 2:47nakaraan upang hindi na ito maulit sa
70. 2:50ating magiging mga anak. Ang kaalaman sa
71. 2:52ugat ang nagbibigay sa iyo ng gunting
72. 2:55upang putulin ang mga tradisyon o gawi
73. 2:58na nakasasakit. Halimbawa, ang pisikal
74. 3:00na pananakit bilang disiplina at palitan
75. 3:03ito ng mas malusog na paraan. Ang
76. 3:06pag-aaral sa mga ugat ay nakatutulong
77. 3:08din upang maging maunawain ka sa iyong
78. 3:10sariling mga magulang dahil malalaman mo
79. 3:12na sila rin ay bunga lamang ng kanilang
80. 3:15sariling mga ugat at kinalakihan. Ang
81. 3:17pag-aayos ng mga ugat ngayon pa lang
82. 3:20bilang grade 10 ay isang regalo hindi
83. 3:23lang para sa iyong magiging anak kundi
84. 3:25pati na rin sa iyong magiging mga apo.
85. 3:28Mga bata, ang pagkilala sa ugat ay hindi
86. 3:30lang parang manisi ng ating mga magulang
87. 3:33kundi para bigyan tayo ng kapangyarihang
88. 3:35piliin kung anong klase ng puno ang
89. 3:37itatanim natin balang araw.
90. 3:42Alam ba ninyo kung bakit may mga
91. 3:44magulang na sobrang higpit at mayroon
92. 3:46namang parang wala lang? Hindi yun dahil
93. 3:48sa trip lang nila. Ang bawat pitik,
94. 3:50bawat sermon at bawat yakap na ibibigay
95. 3:53ninyo sa anak ninyo balang araw ay may
96. 3:55pinanggagalingan. Ito ang tinatawag
97. 3:57nating mga ugat. Ngayon, hihimayin natin
98. 3:59ang tatlong higanteng poste na humuhubog
99. 4:02sa inyo ngayon at huhubog sa inyo bilang
100. 4:04tatay o nanay bukas. Ang inyong
101. 4:07paniniwala, kultura at karanasan.
102. 4:12Ang unang ugat o haligi ng pagmamagulang
103. 4:14ay ang paniniwala. Ang paniniwala ay
104. 4:17hindi lang tungkol sa relihiyon o
105. 4:19pagpunta sa mga puok sambahan. Ito ay
106. 4:22ang dahilan kung bakit mo ginagawa ang
107. 4:24ginagawa mo. Sabi sa mga research, ang
108. 4:27bawat kilos ng magulang ay dumadaan sa
109. 4:29isang filter ng mga paniniwala. Isipin
110. 4:32ninyo ito. Kapag ang isang magulang ay
111. 4:34naniniwala na ang bata ay dapat sumunod
112. 4:36ng walang reklamo dahil iyon ang moral
113. 4:38na prinsipyo nila. Ang bawat pagkakamali
114. 4:41ng bata ay ituturing nilang
115. 4:43pagrerebelde. Ano ang resulta nito?
116. 4:46Magiging restrictive o sobrang higpit ng
117. 4:48kanilang disiplina dahil ang paniniwala
118. 4:50nila ay kailangang kontrolin ang bata.
119. 4:54Pero kung ang paniniwala o relihiyon ng
120. 4:56pamilya ay nakatuon sa warmth at
121. 4:58pag-unawa sa kahinaan ng tao, ang
122. 5:01disiplina ay nagiging gabay sa halip na
123. 5:03parusa. Ang paniniwala mo ang nagdidikta
124. 5:06kung ang disiplina mo ba ay galing sa
125. 5:08galit o galing sa pagtuturo. Dito rin
126. 5:11papasok ang tinatawag na parental
127. 5:13attribution. Halimbawa, kapag nahulog ng
128. 5:16anak mo ang baso, ano ang unang
129. 5:18paniniwala mo? Sinasadya ka ba niyang
130. 5:20bwisitin o hindi pa kasi sapat ang motor
131. 5:23skills niya? Kung ang paniniwala mo ay
132. 5:26negatibo, ang disiplina mo ay magiging
133. 5:28marahas. Pero kung ang paniniwala mo ay
134. 5:30positibo at accurate, magiging epektibo
135. 5:33kang magulang. Kaya tandaan, ang moral
136. 5:36na prinsipyo ninyo ngayon ang
137. 5:37magsisilbing preno o gasolina ninyo sa
138. 5:40pagdidisiplina balang araw. Ang
139. 5:43paniniwala ninyo, ang magsasabi kung ang
140. 5:45anak ninyo ay lalaking takot sa inyo o
141. 5:48lalaking may respeto sa inyo.
142. 5:53Dumako naman tayo sa ikalawang ugat. Ang
143. 5:56kultura. Ang kultura ay ang invisible
144. 5:58rules ng ating paligid. Bilang mga
145. 6:01Pilipino, ang ating pagmamagulang ay
146. 6:03kakaiba. Bakit? Dahil ang kultura natin
147. 6:06ay nakatali sa tinatawag nating close
148. 6:08family ties. Ito yung dahilan kung bakit
149. 6:11ang pagdidisiplina sa atin ay laging may
150. 6:13kasamang paggalang tulad ng po at opo.
151. 6:16Pero alam ba ninyo ayon sa mga research,
152. 6:18ang mga kulturang hindi anglo-european
153. 6:21gaya ng sa atin ay mas tumatanggap ng
154. 6:23tinatawag na high control o mahigpit na
155. 6:26pagdidisiplina. Sa ibang bansa, kapag
156. 6:29mahigpit ang magulang, iniisip ng bata
157. 6:31na hindi siya mahal. Pero sa kulturang
158. 6:33Pilipino, ang paghihigpit ay madalas
159. 6:36nating tinitignan bilang pagmamalasakit
160. 6:38o pagpoprotekta.
161. 6:40Ang hamon dito, paano mo gagamitin ang
162. 6:43kulturang Pilipino ng hindi nagiging
163. 6:45toxic? Ang pagmamalasakit ba ay nagiging
164. 6:48pagsakal na? Ang close family ties ba ay
165. 6:51nagiging dahilan para hindi na matutong
166. 6:53tumayo sa sariling paa ang anak? Bilang
167. 6:55future parents, kailangan ninyong
168. 6:57balansehin ang ganda ng ating tradisyon
169. 7:00at ang pangangailangan ng anak na lumaki
170. 7:02ng may sariling pagkatao.
171. 7:07At ang ikatlong ugat ng pagmamagulang ay
172. 7:09ang karanasan. Ito ang pinakapersonal sa
173. 7:12lahat, ang iyong childhood history. Sabi
174. 7:15sa artikulo, "Ang isang dahilan kung
175. 7:17bakit tayo kumikilos ng ganito ay dahil
176. 7:19mino-model lang natin ang nakita natin
177. 7:21sa ating sariling mga magulang habang
178. 7:23tayo ay pinalalaki. Tinatawag itong the
179. 7:26mirror effect. Kung ang naranasan mo ay
180. 7:28magulang na laging nakikinig at
181. 7:30mahinahon, iisipin mo na ganito ang
182. 7:33tamang paraan. Pero kung ang naranasan
183. 7:35mo ay coldness o pagbabaliwala, may
184. 7:38panganib na maging ganito ka rin. Hindi
185. 7:40dahil masama kang tao kundi dahil yun
186. 7:42ang blueprint na nakita mo. Pero tandaan
187. 7:45ninyo ang mahalagang punto. Ang
188. 7:47karanasan mo ay hindi mo tadhana. Kung
189. 7:50ang karanasan mo ay maladaptive o hindi
190. 7:52maganda, ang pag-aaral natin ngayon ang
191. 7:55iyong retraining. May kapangyarihan
192. 7:57kayong putulin ang maling sistema. Ang
193. 8:00iyong karanasan ay dapat magsilbing
194. 8:01gabay. Alin ang dapat mong i-copy paste
195. 8:04at alin ang dapat mong i-delete para sa
196. 8:06susunod na henerasyon.
197. 8:11Matapos nating himayin ang mga ugat,
198. 8:13tingnan naman natin ang kinalabasan
199. 8:15nito. Ang paniniwala, kultura at
200. 8:17karanasan na tinalakay natin ay hindi
201. 8:19lang basta impormasyon. Ito ang mga
202. 8:22salik na humuhubog sa kabuuan ng
203. 8:24pagkatao ng isang anak. Paano ito
204. 8:26nangyari? Ang paraan ng pagpapalaki ng
205. 8:28magulang ang nagdidikta kung paano
206. 8:31makikitungo ang isang bata sa kanyang
207. 8:33kapwa at kung paano niya ihaharap ang
208. 8:35kanyang sarili sa mundo. Kung ang mga
209. 8:37ugat na ito ay matatag, lumalaki ang
210. 8:40bata na may maayos na emosyonal at
211. 8:42sosyal na pundasyon. Dito rin nagmumula
212. 8:45ang mga pagpapahalaga o values. Ang mga
213. 8:48prinsipyo ng magulang gaya ng katapatan,
214. 8:50kasipagan at paggalang ay naipapasa sa
215. 8:53anak hindi lang sa salita kundi sa gawa.
216. 8:56Ang mga pagpapahalagang nakikita ng anak
217. 8:58sa loob ng tahanan ang magiging batayan
218. 9:00ng kanyang sariling mga prinsipyo sa
219. 9:02buhay. Sa madaling salita, ang iyong
220. 9:05pinagmulan ay may direktang koneksyon sa
221. 9:07iyong identity o sa kung sino ka ngayon.
222. 9:10Bilang mga future parents, kailangang
223. 9:12maging mulat kayo na ang bawat aspeto ng
224. 9:15inyong pagkatao ay mag-iiwan ng marka sa
225. 9:18pagkatao at mga pagpapahalaga ng inyong
226. 9:20magiging mga anak.
227. 9:25Ang lahat ng tinalakay natin ngayon, ang
228. 9:27inyong paniniwala, kultura at karanasan
229. 9:29ay bumubuo ng isang siklo. Pero ito ang
230. 9:32mahalagang tanong. Anong bahagi ng
231. 9:34siklong ito ang gusto mong ituloy at
232. 9:36alin ang gusto mong putulin sa aspeto ng
233. 9:39legacy. Kung ang nakita mo sa magulang
234. 9:41mo ay ang pagiging mapanalanginin,
235. 9:43masipag at maunawain, tungkulin mong
236. 9:45bitbitin yan patungo sa magiging pamilya
237. 9:48mo. Yan ang mga positibong impluwensya
238. 9:50na dapat mong ipagmalaki. Huwag nating
239. 9:52hayaang mamatay ang apoy ng mabubuting
240. 9:55gawi ng pamilya. Pero sa aspeto ng
241. 9:57breaking the cycle, kailangan nating
242. 9:59maging matapang. Kung may mga nakita o
243. 10:01naranasan kayo na sa tingin ninyo ay
244. 10:03hindi tama, halimbawa ang hindi
245. 10:05pagkakaunawaan na nauuwi sa sigawan o
246. 10:08ang kulturang hindi nagpapahayag ng
247. 10:10pagmamahal, may kapangyarihan kayong
248. 10:12sabihin na hindi ko na ito ipaparanas sa
249. 10:14magiging anak ko. Huwag nating ipasa ang
250. 10:17sakit na naranasan natin sa susunod na
251. 10:20henerasyon. Ang pagiging magulang ay
252. 10:22tungkol sa intentionality. Hindi ka lang
253. 10:24basta nagiging kopya ng magulang mo.
254. 10:27Ikaw ang gagawa ng sarili mong desisyon.
255. 10:30Ang pag-unawa sa iyong pinagmulan ay
256. 10:32hindi para manisi kundi para bigyan ka
257. 10:34ng kalayaang pumili kung anong klaseng
258. 10:36ugat ang itatanim mo para sa susunod na
259. 10:39henerasyon. Ikaw ang magdedesisyon kung
260. 10:41saan patungo ang pamilyang itatayo mo.
261. 10:46Bilang pagtatapos sa ating aralin,
262. 10:48iiwanan ko sa inyo ang katotohanang ito.
263. 10:51Ang pagkilala sa ating ugat ay hindi
264. 10:53para manatili sa nakaraan kundi upang
265. 10:55magsilbing susi sa pagbuo ng isang
266. 10:57matatag na pamilya.
267. 10:59Bakit natin pinag-aaralan ang ating mga
268. 11:01ugat, ang ating paniniwala, kultura at
269. 11:04karanasan? Hindi ito para manisi tayo sa
270. 11:06kung ano ang kulang sa atin kundi para
271. 11:08magkaroon tayo ng susi. Kapag kilala mo
272. 11:11ang iyong pinagmulan, hawak mo ang susi
273. 11:13kung anong pinto ang bubuksan mo at
274. 11:15anong pinto ang isasara mo para sa iyong
275. 11:17sariling pamilya. Ang pagiging
276. 11:19intentional parent ay nagsisimula sa
277. 11:22pag-unawa sa iyong sarili. Ngayon kayo
278. 11:24ang arkitekto ng susunod na henerasyon.
279. 11:27Simulan natin ang pagbuo ng matibay na
280. 11:29pamilya sa pamamagitan ng pagkilala sa
281. 11:31ating tunay na pagkatao.
282. 11:35At hanggang dito lamang po ang ating
283. 11:37aralin para sa araw na ito. Sana po ay
284. 11:39may natutuan kayo. Salamat po sa
285. 11:41panonood at pakikinig. Paalam. M.