VE 10 - Term 1 - Lesson 7c - Sariling Pagpapahalaga Gabay sa Pagpaplano sa Buhay — Transcript

Full transcript

1. 0:02Vales Education 10 term 1 learning
2. 0:04competency 7C nakapagbabalangkas ng mga
3. 0:07plano na nagpapakita ng wastong
4. 0:09paghahanda sa pagpaplano sa buhay.
5. 0:14Bago tayo matutong lumakad sa tamang
6. 0:16proseso, kailangan muna nating aminin na
7. 0:18ang paggawa ng desisyon ay hindi parang
8. 0:20pagpili lang ng kakainin sa cantin.
9. 0:23Ito'y mahirap dahil may mga balakid o
10. 0:25road blocks tayong kinakaharap. Ang mga
11. 0:28balakid na ito ang dahilan kung bakit
12. 0:30marami sa atin ang nauuwi sa blind
13. 0:31commitment o kaya naman ay tuluyang
14. 0:34nawawala sa landas. Magsimula tayo sa
15. 0:36mga internal barrier o ang mga balakid
16. 0:39sa loob ng sarili. Una ay ang takot.
17. 0:42Takot tayong magkamali. Takot tayong
18. 0:44mapahiya o takot tayong hindi maabot ang
19. 0:46expectation ng ating mga magulang. Dahil
20. 0:49sa takot, mas pinipili nating huwag na
21. 0:51lang kumilos. Ikalawa, ang katamaran at
22. 0:54procrastination. Minsan alam na natin
23. 0:56ang dapat gawin pero dahil sa mamaya na
24. 0:59habit nawala ang momentum natin. Ang
25. 1:02pagpapasya ay nangangailangan ng
26. 1:03determinasyon hindi ng bahala na. Ikatlo
27. 1:06ay ang kakulangan ng tiwala at ang
28. 1:08sobrang pag-iisip. Ito yung boses sa
29. 1:11loob mo na nagsasabing hindi mo kaya
30. 1:13yan. O sino ka ba para mangarap ng
31. 1:16ganyan? Ang kawalan ng tiwala sa sarili
32. 1:19ay parang pagmamaneho na nakatapak lang
33. 1:21sa break. Hindi ka talaga uusad. Dumako
34. 1:24naman tayo sa mga external barrier o mga
35. 1:26balakid mula sa paligid. Magsimula tayo
36. 1:28sa impluwensya ng barkada o peer
37. 1:30pressure. Napakahirap panindigan ang
38. 1:32sariling values kung ang lahat ng
39. 1:34kaibigan mo ay iba ang direksyon. Minsan
40. 1:37sumasabay na lang tayo sa agos para
41. 1:39hindi tayo ma-out o kj. Ikalawa ay ang
42. 1:41maling impormasyon o misinformation. Sa
43. 1:44panahon ng social media akala natin alam
44. 1:46na natin ang lahat. Pero ang pagpapasya
45. 1:49batay sabi-sabi o fake news ay parang
46. 1:51paggamit ng outdated na mapa. Maliligaw
47. 1:54at maliligaw ka talaga. Ikatloy ang
48. 1:56kakulangan sa materyal na resources.
49. 1:58Hindi natin maipagkakaila na ang pera o
50. 2:01kagamitan ay malaking factor. Ang
51. 2:03kakapusan sa buhay ay maaaring maging
52. 2:05balakid pero hindi ito dapat maging dulo
53. 2:07ng ating pangarap. Ngayon, bakit natin
54. 2:10kailangang malaman ito? Sinasabi ko ang
55. 2:12mga ito hindi para takutin kayo kundi
56. 2:14para maging mulat kayo. Kapag alam na
57. 2:17ninyo kung ano ang mga humaharang sa
58. 2:18inyo, mas madali na nating gagamitin ang
59. 2:21limang hakbang na tatalakayin natin sa
60. 2:23mga susunod na slide.
61. 2:27Ano nga ba ang pagpaplano? Ayon sa
62. 2:29pag-aaral nina Arjan at Julia Wati noong
63. 2:322020, ang pagpaplano ay ang ating paraan
64. 2:34ng pag-iisip at pag-asa sa ating
65. 2:37hinaharap. Ito'y hindi lamang basta
66. 2:39pangarap kundi isang positibong damdamin
67. 2:41na nagbibigay sa atin ng direksyon.
68. 2:44Upang matiyak na ang ating mga gagawin
69. 2:46ay hindi hula-hula lang, kailangan natin
70. 2:48ng isang maayos na balangkas. Ito ang
71. 2:51magsisilbing mapa natin upang matiyak na
72. 2:53tama ang bawat desisyon na gagawin
73. 2:55natin. Narito ang limang pangunahing
74. 2:57hakbang na ating hihimayin ngayong araw.
75. 2:59Ang mga ito magsisilbing gabay din ninyo
76. 3:02sa ating performance task mamaya.
77. 3:04Magsimula tayo sa unang hakbang. Paano
78. 3:06nga ba magtakda ng layunin na magbibigay
79. 3:08sa atin ng masusing gabay?
80. 3:12Ang unang hakbang sa pagbuo ng inyong
81. 3:14kinabukasan ay ang magtakda ng layunin.
82. 3:16Ito ang pundasyon ng lahat ng ating
83. 3:18gagawin. Bago tayo kumilos, kailangan
84. 3:20tanungin natin ang ating sarili. Ano ba
85. 3:23talaga ang gusto nating marating? Hindi
86. 3:25ito dikta ng iba kundi ang tunay na
87. 3:27mithiin na gusto nating paglaanan ng
88. 3:29panahon at pagod. Kailangan maging tiyak
89. 3:32tayo. Halimbawa sa halip na sabihing
90. 3:34gusto kong maging matagumpay, gawin
91. 3:36nating gusto kong makapagtapos ng
92. 3:38automotive course sa loob ng dalawang
93. 3:40taon. Kapag kreto ang layunin,
94. 3:42nagkakaroon tayo ng masusing plano at
95. 3:44malinaw na target. Tandaan ninyo, ang
96. 3:47layunin ang nagbibigay ng direksyon,
97. 3:49kung wala ito, para kang naglalakad ng
98. 3:52walang tiyak na pupuntahan. Mapapagod ka
99. 3:54lang sa paghakbang pero hindi mo alam
100. 3:56kung nasaan na ang dulo.
101. 3:59Matapos nating malaman kung saan tayo
102. 4:01pupunta, kailangan nating tingnan kung
103. 4:03ano ang baon natin. Ang ikalawang
104. 4:06hakbang ay ang pagkilala sa iyong mga
105. 4:08kasanayan at talento na magsisilbing
106. 4:10pundasyon sa iyong mga pangarap.
107. 4:13Mahalagang maging tapat sa sarili. Saan
108. 4:15ka ba biasa o expert? Ano ang mga bagay
109. 4:17na madali mong natututuhan? Halimbawa,
110. 4:20kung mahusay ka sa pagco-company o kaya
111. 4:22naman ay sa arts, ang mga talentong 'yan
112. 4:25ay isang konkretong aspeto na na mong
113. 4:27panghawakan. Ang iyong mga galing at
114. 4:30talino ang magsisilbing tools sa iyong
115. 4:32toolbox. Kapag kilala mo ang iyong mga
116. 4:35kalakasan, mas madali mong magagamit ang
117. 4:37mga ito upang mapalapit sa iyong mga
118. 4:39ninanais at mapagtagumpayan ang anumang
119. 4:42hamon sa daan. Tandaan, alamin ang iyong
120. 4:45puhunan. Ang iyong galing at talino ang
121. 4:48magdadala sa iyo sa iyong destinasyon.
122. 4:51Hindi ka magsisimula sa wala.
123. 4:53Magsisimula ka gamit ang mga regalo na
124. 4:55meron ka na ngayon.
125. 4:59Ang ikatlong hakbang ay ang magbigay ng
126. 5:01prayoridad. Sa dami ng ating mga
127. 5:03pangarap at gusto sa buhay, madalas ay
128. 5:05hindi natin alam kung saan tayo
129. 5:07magsisimula. Dito natin kailangang
130. 5:09maging mapanuri. Itanong sa sarili. Sa
131. 5:12lahat ng mga layuning isinulat ko sa
132. 5:14unang hakbang, alin dito ang kailangang
133. 5:16matupad muna upang magbukas ang pinto
134. 5:18para sa iba pangarap? Kailangan nating
135. 5:21sukatin kung saan natin ibubuhos ang
136. 5:23ating oras, lakas at pera. Ito ba ay sa
137. 5:26pag-aaral muna o sa paghahanap ng
138. 5:29part-time na trabaho? Ang pagbibigay ng
139. 5:31prayoridad ay ang pagpili kung ano ang
140. 5:33most important sa kasalukuyan. Tandaan,
141. 5:36hindi lahat ng gusto natin ay pwedeng
142. 5:38makuha ng sabay-sabay. Piliin ang
143. 5:40pinakamahalaga. Ang pag-prioritize ay
144. 5:43hindi pagsuko sa ibang pangarap kundi
145. 5:46pag-aayos ng pila para masiguro na bawat
146. 5:48hakbang mo ay may mararating.
147. 5:52Ang ikaapat na hakbang ay ang tukuyin
148. 5:54ang halaga. Kung ang layunin ang iyong
149. 5:57destinasyon, ang iyong halaga o values
150. 5:59naman ang iyong magsisilbing moral
151. 6:01compass. Dito natin tinitingnan kung ano
152. 6:04ang tunay na mahalaga sa atin. Katapatan
153. 6:06ba? Pamilya, sipag o integridad? Ang mga
154. 6:09prinsipyong ito ang bumubuo sa kung sino
155. 6:11ka bilang tao. Ang iyong mga halaga o
156. 6:14values ang nagsasabi sa'yo kung ano ang
157. 6:16tama at mali. Kapag malinaw ang
158. 6:19prinsipyo mo, hindi ka madaling madadala
159. 6:21ng pressure ng ibang tao dahil alam mo
160. 6:23ang iyong pinaninindigan sa bawat
161. 6:25desisyon at pagkilos na iyong gagawin.
162. 6:27Tandaan, ang tagumpay na hindi ayon sa
163. 6:30iyong halaga o values ay isang tagumpay
164. 6:32na walang kabuluhan. Aanhin mo ang
165. 6:35marangyang buhay kung nakuha mo naman
166. 6:36ito sa pamamagitan ng hindi
167. 6:38karangal-rangal na paraan. Ang tunay na
168. 6:40tagumpay ay 'yung kaya mong tingnan ang
169. 6:42sarili mo sa salamin ng may dangal.
170. 6:47Narito na tayo sa huling hakbang. Ang
171. 6:49magplano ng aksyon. Matapos nating
172. 6:51mag-isip, mag-analyze at mag-prioritize,
173. 6:54oras na para ilapat ito sa realidad.
174. 6:57Dito mo na isusulat ang bawat yugto o
175. 6:59stage ng iyong paglalakbay. Ano ang
176. 7:01kailangan mong gawin sa unang taon? Ano
177. 7:04ang susunod? Ito ang nagbibigay sa iyo
178. 7:06ng malinaw na listahan ng mga hakbang na
179. 7:08kailangan upang maabot ang iyong
180. 7:10pangarap.
181. 7:12Hindi ito pangkalahatan o general lang.
182. 7:14Kailangan ay detalyado. Halimbawa, kung
183. 7:17kailangan mong mag-enroll sa TESDA, ang
184. 7:20detalye ay magtanong sa pinakamalapit na
185. 7:22center, ihanda ang requirements at
186. 7:24kumuha ng entrance exam. Ang detalyadong
187. 7:27plano ang nag-aalis sa iyong kaba dahil
188. 7:29alam mo ang mga susunod mong gagawin.
189. 7:31Tandaan, ang plano ay mananatiling guhit
190. 7:34lamang sa papel hangga't hindi mo ito
191. 7:36nilalapatan ng aksyon. Ang
192. 7:38pinakamagandang plano sa mundo ay walang
193. 7:40saysay kung hindi mo ihahakbang ang
194. 7:42iyong mga paa. Ang aksyon ang tulay na
195. 7:45magdadala sa iyo sa iyong kinabukasan.
196. 7:49Mga bata, hindi tayo basta-basta
197. 7:51nag-aaral lang ng teorya dito sa Values
198. 7:54Education. Ang goal natin ay maisagawa
199. 7:56ang mga plano na nagpapakita ng wastong
200. 7:58paghahanda. Bakit? Dahil ang layunin
201. 8:01natin ay malinang sa inyo ang pagiging
202. 8:03mapanagutan. Ang taong may plano ay
203. 8:06taong responsable sa kanyang sariling
204. 8:08tagumpay. Ngayon gagawin natin ang
205. 8:11inyong life blueprint. Ito ang inyong
206. 8:13magiging personal na mapa para sa inyong
207. 8:15pinaplanalong landas pagkatapos ng grade
208. 8:1810 o ng senior high school. Gamit ang
209. 8:20limang hakbang na hinimay natin kanina,
210. 8:22bubuo kayo ng isang konkretong plano.
211. 8:25Hindi ito drawing lang. Ito ay seryosong
212. 8:27paghahanda para sa inyong buhay.
213. 8:32Ngayon, hihimayin natin ang bawat bahagi
214. 8:34ng inyong gagawin. Mga bata, hindi ito
215. 8:37basta pagsusulat lang sa papel. Ito ay
216. 8:39ang pagbuo ng inyong pangako sa inyong
217. 8:41sarili. Kailangang makita sa inyong gawa
218. 8:43ang limang puntong ito. Una, magsimula
219. 8:46tayo sa dulo. Isulat ang iyong target na
220. 8:49propesyon o buhay lima hanggang s taon
221. 8:52mula ngayon. Huwag kayong matakot
222. 8:54mangarap ng malaki. Ano ang nakikita
223. 8:56mong suot mo? Ano ang ginagawa mo sa
224. 8:58araw-araw? Maging tiyak tayo. Sa halip
225. 9:01na sabihing maging matagumpay. Sabihin
226. 9:03mong maging isang lisensyadong
227. 9:05mechanical engineer o maka-graduate ng
228. 9:08hotel management. Kapag malinaw ang
229. 9:11target, mas madaling tatamaan. Ikalawa,
230. 9:14ilista ang iyong mga skills at talentong
231. 9:16makakatulong sa pangarap na 'yon.
232. 9:18Tingnan mo ang sarili mo ngayon. Ano ang
233. 9:20iyong puhunan? Kung gusto mong maging
234. 9:22engineer, magaling ka ba sa matth o sa
235. 9:24pagbuo ng mga bagay? Kung gusto mong
236. 9:26mag-business, marunong ka bang
237. 9:28makipag-usap sa tao? Ang pag-alam sa
238. 9:30iyong kakayahan ay ang pag-alam na handa
239. 9:33ka ng magsimula. Ikatlo, sa dami ng
240. 9:36gusto mong mangyari, alin ang dapat mong
241. 9:38unahin ngayong darating na taon? Hindi
242. 9:40natin pwedeng sabay-sabay na maabot ang
243. 9:42lahat. Ano ang step one mo? Halimbawa,
244. 9:45bago ka maging manager, kailangan ko
245. 9:47munang makahanap ng tamang kolehiyo o
246. 9:49makakuha ng NC2 certification. Ano ang
247. 9:52pinakaimportanteng aspeto na dapat mong
248. 9:55tutukan ngayon para hindi masayang ang
249. 9:57iyong oras?
250. 10:01Ikaapat, tukuin ang mga values na
251. 10:03mayroon ka. Ano ba ang mahalaga sa iyo?
252. 10:06Ang iyong pangarap ay dapat nakatapak sa
253. 10:09iyong mga prinsipyo. Halimbawa, kung ang
254. 10:11mahalaga sayo ay pagmamahal sa pamilya,
255. 10:13sila ang magsisilbing inspirasyon mo sa
256. 10:15bawat puyat at pagod. Kung ang mahalaga
257. 10:18naman sao ay kasipagan, asahan na
258. 10:20gagawin mo ang lahat ng makakaya mo sa
259. 10:22malinis na paraan. O baka naman
260. 10:24kapayapaan ang priority mo. Kaya
261. 10:27pipiliin mo ang landas na magbibigay sao
262. 10:29ng katahimikan ng loob. Ang iyong values
263. 10:31ang magsisilbing anchor o ankla mo para
264. 10:34hindi ka maligaw. At panghuli, gumawa ng
265. 10:37listahan ng tatlong konkretong bagay na
266. 10:39gagawin mo sa mga susunod na buwan para
267. 10:42masimulan ang iyong plano. Ayaw nating
268. 10:44manatili lang itong drawing sa papel.
269. 10:47Ano ang gagawin mo bukas sa susunod na
270. 10:49linggo? Maaaring ito ang pagre-research
271. 10:51ng mga requirements sa kukunin mong
272. 10:53kurso, ang pag-iipon ng pondo o ang
273. 10:56pag-e-enroll sa isang maikling training.
274. 10:59Ang maliit na hakbang na iyon ay ang
275. 11:01simula ng malaking tagumpay mo bukas.
276. 11:03Bago kayo magsimula, tandaan, ang inyong
277. 11:06life blueprint ay dapat isulat sa isang
278. 11:08malinis na A4 na papel. Dahil gusto
279. 11:11nating maging formal at organisado ang
280. 11:13inyong output, ito ang magsisilbing
281. 11:15dokumento ng inyong mga pangarap. Kaya
282. 11:17gawin itong presentable, malinis at
283. 11:20kagalang-galang.
284. 11:30Bago tayo magtapos, nais kong iwan sa
285. 11:32inyo ang mga kataga ni Benjamin
286. 11:34Franklin. If you fail to plan, you plan
287. 11:36to fail. Sa madaling salita, kapag hindi
288. 11:39tayo naglaan ng oras para maghanda at
289. 11:41magplano, para na rin nating pinili na
290. 11:44mabigo. Ang tagumpay ay hindi tsamba.
291. 11:47Ito ay pinaghahandaan.
292. 11:51At dito na po nagtatapos ang lahat ng
293. 11:53aralin para sa unang term ng Valu's
294. 11:55Education 10. Sana po ay marami kayong
295. 11:57natutuan. Salamat po sa panonood at
296. 12:00pakikinig at sana po'y magkita-kita pa
297. 12:02tayo sa term 2. Paalam. M.