VE 10 - Term 1 - Lesson 7b - Sariling Pagpapahalaga Gabay sa Pagpaplano sa Buhay — Transcript

Full transcript

1. 0:02Vales Education 10 term 1 learning
2. 0:04competency 7B na ipaliliwanag na ang
3. 0:07sariling pagpapahalaga sa pagpaplano sa
4. 0:09buhay ay nangangailangan ng ibaong
5. 0:11paghahanda at commitment bilang moral na
6. 0:14pananagutan.
7. 0:17Bago tayo pumunta sa pinakapuso ng ating
8. 0:19aralin, pag-usapan muna natin ang
9. 0:21salitang commitment. Kung babasahin
10. 0:23ninyo ang nasa slide, nakasaad dito na
11. 0:26ang commitment ay ang pandikit ng iyong
12. 0:28plano. Bakit natin ito tinatawag na
13. 0:30pandikit? Isipin ninyo, kahit gaano
14. 0:33kaganda o kagaling ang binu ninyong
15. 0:35plano sa papel, kung wala kayong
16. 0:37commitment, madali itong mabubuwag sa
17. 0:39oras na makaranas kayo ng pagsubok. Ang
18. 0:42commitment ang humahawak sa plano ninyo
19. 0:44para hindi ito maglaho. Tandaan ninyo,
20. 0:47ang commitment ay higit pa sa simpleng
21. 0:49gusto ko. Madaling sabihin ang gusto
22. 0:51kong makatapos o gusto kong yumaman,
23. 0:54lahat naman tayo ay may gustong
24. 0:55marating. Pero ang tanong, kapag naging
25. 0:58mahirap na ang sitwasyon, naroon pa rin
26. 1:00ba ang kagustuhan mo? Ito ay ang
27. 1:02desisyong manatili sa iyong values kahit
28. 1:04mahirap. Kapag sinabi mong may
29. 1:06commitment ka, pinanghahawakan mo ang
30. 1:08iyong mga prinsipyo at pagpapahalaga
31. 1:10kahit pakiramdam mo ay nakakapagod na.
32. 1:13At sa huli, ang commitment ay ang
33. 1:15pagpili sa right kaysa sa easy. Ang
34. 1:18paggawa ng tama at ang pagtahak sa
35. 1:19tamang landas ay madalas na hindi
36. 1:22madali. Maraming beses na mas masarap
37. 1:24pumili ng shortcut o ng mas madaling
38. 1:26paraan pero ang taong may tunay na
39. 1:28commitment sa kanyang kinabukasan ay
40. 1:31laging pipiliin ang kung ano ang tama at
41. 1:33makabuluhan. kahit gaano pa katarik ang
42. 1:36kailangang akyatin,
43. 1:40mamaya ay pag-aaralan natin ang limang
44. 1:42landas na maaari mong tahakin pagkatapos
45. 1:44ng grade 10 o senior high. Pero bago
46. 1:47tayo pumili sa limang landas na iyon,
47. 1:49pag-usapan muna natin ang kahulugan ng
48. 1:51moral na pananagutan o moral
49. 1:53accountability. Ano nga ba ito? Ito ang
50. 1:56pag-amin na ikaw ang tunay na may akda
51. 1:58ng iyong buhay. Ibig sabihin, ang bawat
52. 2:01kilos mo ay hindi lang dahil sinabi ni
53. 2:04ganito o uso kasi kundi dahil pinayagan
54. 2:07mo itong mangyari. Isipin niyo ang buhay
55. 2:09niyo ay isang sasakyan. Maraming pwedeng
56. 2:11makiangkas ang mga magulang mo, mga
57. 2:14kaibigan mo o ang mga trend sa social
58. 2:16media. Minsan maingay sila at gusto
59. 2:19nilang sila ang magdikta ng direksyon
60. 2:21pero sa huli ikaw pa rin ang may hawak
61. 2:23ng manubela. Ang moral na pananagutan ay
62. 2:26hindi pananakot. Ito ay pag-amin na ang
63. 2:29buhay ko ay resulta ng mga pinili ko.
64. 2:32Kung pipiliin mong magnegosyo,
65. 2:33pananagutan mo ang pagkalugi at
66. 2:35pag-angat nito. Kung pipiliin mong
67. 2:37mag-aral, pananagutan mo ang bawat oras
68. 2:39na igu-google mo sa harap ng libro
69. 2:41kasama na ang tagumpay o bagsak na
70. 2:43marka. Hindi natin pwedeng sisiin ang
71. 2:45gobyerno, ang hirap ng buhay o ang ibang
72. 2:48tao habang buhay. Kapag may moral na
73. 2:51pananagutan ka, nagiging mas matimbang
74. 2:53ang bawat desisyon. Bakit? Dahil alam
75. 2:56mong ikaw ang mananagot sa huli. At doon
76. 2:58nagsisimula ang tunay na pag-asa. Dahil
77. 3:00kung ikaw ang mananagot, ibig sabihin
78. 3:03ikaw din ang may kapangyarihang baguhin
79. 3:04ang iyong bukas.
80. 3:07Ngayong alam mo na na ikaw ang may hawak
81. 3:09ng manibela at alam mong ikaw ang
82. 3:11mananagot sa iyong biyahe. Ang susunod
83. 3:13na tanong ay saan ka pupunta?
84. 3:17Sa harap ninyo ay may limang pangunahing
85. 3:20landas. Hindi ito parang karera na
86. 3:22kailangang mauna ka sa iba. Ito ay
87. 3:24tungkol sa kung aling kalsada ang
88. 3:26pinakatugma sa iyong compass o sa mga
89. 3:29values na pinili mo sa nagdaang aralin.
90. 3:31May mga pipili sa inyong magpatuloy sa
91. 3:33pag-aaral para mas maging eksperto. Ang
92. 3:36iba naman ay sasabak na sa pagtatrabaho
93. 3:38para makatulong agad sa pamilya.
94. 3:41Mayroong mga risk takers na papasok sa
95. 3:43pagnenegosyo o mga may pusong nais
96. 3:45maglingkod ng buo sa bukasyon. At
97. 3:48syempre ang iba ay magsisimula ng bumuo
98. 3:50ng sariling pagpapamilya. Walang best na
99. 3:53landas dito. Ang tanging tamang landas
100. 3:55ay ang landas na pinili mo ng may
101. 3:57malinaw na layunin at pananagutan.
102. 4:03Ang unang landas ay ang pag-aaral. Ito
103. 4:05ay ang pagpapatuloy ng iyong edukasyon
104. 4:07pagkatapos ng grade 10 o ng senior high
105. 4:09school. Maaaring sa kolehiyo o sa mga
106. 4:12technical vocational courses. Mahalaga
107. 4:14ito dahil ito ang magbibigay sa iyo ng
108. 4:16kasanayan, malalim na kaalaman at
109. 4:19malaking advantage kapag pumasok ka na
110. 4:21sa job market. Halimbawa nito ay ung
111. 4:23pagkuha ng kursong nursing, fine arts o
112. 4:26mga NC2 certificates mula sa TESDA. Swak
113. 4:30dito ang selfdction na values dahil ikaw
114. 4:32ang pumipili ng karunang gusto mong
115. 4:34makuha at achievement dahil layon mong
116. 4:37maging biasa sa iyong larangan. Ang risk
117. 4:40kung ito ang kukunin mo o pipiliin mong
118. 4:42landas pagkatapos ng grade 10 o senior
119. 4:44high school ay ang mapagod o ma-burn out
120. 4:46ka kung hindi mo talaga mahal ang iyong
121. 4:49pinag-aaralan.
122. 4:55Ang ikalawang landas ay ang
123. 4:57pagtatrabaho. Ibig sabihin, papasok ka
124. 4:59na sa labor force bilang isang employee
125. 5:02o kawani. Mahalaga ito para sa mga
126. 5:04gustong makatulong agad sa pamilya at
127. 5:06magkaroon ng sariling kita ng hindi
128. 5:08kailangang maghintay ng maraming taon.
129. 5:11Makikita natin ito sa mga papasok sa BPO
130. 5:13industry, sales o bilang mga skilled
131. 5:16workers sa mga kumpanya. Ang dominanteng
132. 5:19values dito ay security dahil naghahanap
133. 5:21tayo ng katatagan at conformity dahil
134. 5:24kailangan nating sumunod sa mga
135. 5:25patakaran ng kumpanya. Ang risk sa
136. 5:28pagpili nito ay ang kawalan ng work life
137. 5:31balance. Minsan dahil sa sobrang
138. 5:33pagtatrabaho nakakalimutan na natin ang
139. 5:35ating sarili.
140. 5:42Ang ikatlong landas ay ang pagnenegosyo.
141. 5:44Hindi ka maghahanap ng trabaho kundi
142. 5:46lilikha ka ng sarili mong oportunidad.
143. 5:49Mahalaga ito dahil nakakatulong ka sa
144. 5:51paglago ng ekonomiya at nakakapagbigay
145. 5:54ka pa ng trabaho sa ibang tao. Halimbawa
146. 5:56nito ay ang online selling, agribusiness
147. 5:59o pagtatayo ng sariling startup. Dahil
148. 6:02ikaw ang boss, ang kailangang values
149. 6:03dito ay selfdction para sa iyong
150. 6:06pagiging malikain at stimulation dahil
151. 6:09ang negosyo ay puno ng excitement at
152. 6:11risk. Ang babala ko lang kung ito ang
153. 6:13pipiliin mong landas, kailangan mo ng
154. 6:15matinding disiplina dahil sa landas na
155. 6:17ito walang fixed na sahod. Nakadepende
156. 6:20ang lahat sa iyong sipag.
157. 6:27Ang ikaapat na landas ay ang bukasyon.
158. 6:30Ito ay ang espesyal na tawag ng
159. 6:31paglilingkod na higit pa sa karaniwang
160. 6:34trabaho. Mahalaga ito dahil nagbibigay
161. 6:37ito ng malalim na kahulugan sa iyong
162. 6:38buhay sa pamamagitan ng pag-aalay ng
163. 6:40sarili para sa iba. Makikita ito sa mga
164. 6:43nag-aabogado para sa mga mahihirap, mga
165. 6:46misyonero, social workers, mga pumapasok
166. 6:49sa pagiging ministro, pastor, pari o
167. 6:52madre. Ang values na nagpapatakbo rito
168. 6:54ay benevolence o malasakit sa kapwa at
169. 6:57universalism o ang paghahangad ng
170. 6:59katarungan para sa lahat. Ang risk na
171. 7:02maaaring masagupa kapag ito ang pinili
172. 7:04mo ay maaaring maranasan mo ang
173. 7:06emotional exhaustion dahil madalas mong
174. 7:08inuuna ang kapakanan ng iba bago ang
175. 7:11iyong sarili.
176. 7:17Ang huling landas ay ang pagpapamilya.
177. 7:19Ito ay ang pagbuo ng isang matatag at
178. 7:21mapagmahal na tahanan. Mahalaga ito
179. 7:24dahil dito nagsisimula ang paghubog ng
180. 7:26susunod na henerasyon na may tamang asal
181. 7:28at prinsipyo. Halimbawa nito ang
182. 7:30pagpasok sa isang responsableng
183. 7:32pagpapakasal at pagiging huwarang
184. 7:35magulang. Align dito ang mga values na
185. 7:37tradition, ang pagpapatuloy ng kultura
186. 7:40at aral ng iyong pamilya at ang value na
187. 7:42security para sa kaligtasan ng iyong mga
188. 7:45mahal sa buhay. Subalit merong risk na
189. 7:48kakaharapin para sa mga taong ito ang
190. 7:50pipiliin. Huwag kalimutan. Ito ay isang
191. 7:53habang buhay na pananagutan. Kapag
192. 7:55pumasok ka rito, hindi mo na pwedeng
193. 7:57talikuran ang responsibilidad mo sa
194. 7:59iyong mga anak.
195. 8:02Bago tayo bumuo ng inyong life plan,
196. 8:05heto ang isang mahalagang babala. Iwasan
197. 8:07ang blind commitment. Ito ang pagpili ng
198. 8:10landas ng nakapikit o walang sapat na
199. 8:13pag-unawa kung bakit mo ito ginagawa.
200. 8:16Maraming kabataan ang pumipili ng kurso
201. 8:18sa kolehiyo o papasuking trabaho dahil
202. 8:20lang sa pressure ng iba. Halimbawa,
203. 8:23nag-nursing ka kasi lahat ng tropa mo ay
204. 8:25nursing. O nagnegosyo ka kasi yun ang
205. 8:27uso sa TikTok kahit wala ka namang hilig
206. 8:29sa pagtitinda.
207. 8:31Kapag pumasok ka sa isang landas ng
208. 8:33blind o bulag, mawawala ang iyong self
209. 8:36direction. Hindi mo na kontrolado ang
210. 8:38manibela. Hinahayaan mo na ang ibang tao
211. 8:41o ang sitwasyon ang magmaneho para sa
212. 8:43iyo. Ang tunay na commitment ay mulat.
213. 8:46Alam mo ang hirap o risks at alam mo ang
214. 8:49saya o rewards. Hindi ito tungkol sa
215. 8:51pagiging perpekto kundi tungkol sa
216. 8:54pagiging tapat sa iyong sariling compass
217. 8:56o values.
218. 8:59Ito ang isa sa pinakamahalagang bahagi
219. 9:01ng ating aralin. Ang paglalapat ng iyong
220. 9:04compass o values sa iyong napiling
221. 9:06kalsada o path. Hindi sapat na alam
222. 9:09natin ang ating values. Kailangan nating
223. 9:11makita kung paano ito gagana sa totoong
224. 9:13buhay. Sa unang column, isulat ang
225. 9:16landas na sa tingin mo ay tatahakin mo
226. 9:18pagkatapos ng grade 10 o senior high.
227. 9:20Ito ba ay pag-aaral, pagtatrabaho,
228. 9:23pagnenegosyo, bukasyon o pagpapamilya.
229. 9:26Sa ikalawang column, ilagay ang iyong
230. 9:29top three values na pinili natin sa
231. 9:31unang bahagi ng aralin. Itanong sa
232. 9:33sarili, tugma ba ang landas na ito sa
233. 9:35kung ano ang mahalaga sa akin?
234. 9:37Halimbawa, kung pinili mo ang
235. 9:39pagnenegosyo, dapat ay naroon ng values
236. 9:41ng selfdrection o stimulation para hindi
237. 9:44ka kaagad sumuko. At sa huling column,
238. 9:47isulat ang isang kretong hakbang na
239. 9:49gagawin mo ngayon. Hindi ito para sa
240. 9:51susunod na taon kundi isang kilos na
241. 9:53magagawa mo ngayong linggo. Halimbawa,
242. 9:56kung pag-aaral ang landas mo, ang aksyon
243. 9:59mo ay maaaring mag-research tungkol sa
244. 10:01requirement ng napiling kurso o maglaan
245. 10:03ng isang oras para mag-review.
246. 10:08At hanggang dito lamang po ang ating
247. 10:09aralin para sa araw na ito. Sana po ay
248. 10:11may natutuan kayo. Salamat po sa
249. 10:13panonood at pakikinig. Paalam. M.