VE 10 - Term 1 - Lesson 6b - Sariling Paninindigan sa Karapatang Pantao Tungo sa Makatarungang Pamay — Transcript

Full transcript

1. 0:02Vales Education 10 term 1 learning
2. 0:04competency 6B nahihinuha na ang sariling
3. 0:08paninindigan sa karapatang pantao tungo
4. 0:10sa makatarungang pamayanan ay mahalaga
5. 0:13upang magkaroon ng wastong kamalayan at
6. 0:16pag-unawa sa mga nararapat na ibigay sa
7. 0:18kapwa na may kaakibat na paggalang sa
8. 0:21kanilang dignidad at pakikitungo ng
9. 0:23patas at pantay.
10. 0:27Magsimula tayo sa pinakaugat ng lahat.
11. 0:30Ang iyong dignidad. Ito ang iyong likas
12. 0:32na halaga na hindi pwedeng tapatan ng
13. 0:35anumang halaga ng pera. Tandaan na ang
14. 0:38dignidad mo ay hindi nakadepende sa kung
15. 0:40gaano kakatalino, kayaman o kataas ang
16. 0:43posisyon. Ito'y bahagi na ng iyong
17. 0:45pagkatao mula noong isilang ka.
18. 0:48Kinikilala rin ng Universal Declaration
19. 0:50of Human Rights na ang bawat isa sa
20. 0:52atin, ano man ang ating pinagmulan ay
21. 0:54ipinanganak na may pantay na dangal at
22. 0:57karapatan. Kaya naman kapag may
23. 0:59tinatapakan tayong karapatan, hindi lang
24. 1:02tayo lumalabag sa batas. Ang mismong
25. 1:04halaga ng isang tao ang ating inaatake.
26. 1:10The Human and People's Rights
27. 1:11Declaration of the Philippines 2001.
28. 1:15Batas ba ito? Ang sagot, ito ay higit pa
29. 1:18sa batas. Ito ay isang civil society
30. 1:20document. Ibig sabihin, binuo ito noong
31. 1:232001 ng mga ordinaryong Pilipino tulad
32. 1:26ng mga manggagawa, magsasaka at mga
33. 1:29human rights defenders. Hindi ito galing
34. 1:32sa itaas o sa mga pulitiko. Ito ay
35. 1:34galing sa ibaba mula sa boses ng taong
36. 1:37bayan.
37. 1:40Bakit ito mahalaga? Una, nagsisilbi
38. 1:43itong pamantayan. Dito natin sinusukat
39. 1:46kung nagagawa ba ng estado ang tungkulin
40. 1:48nila na protektahan tayo. Pangalawa,
41. 1:51layunin nitong pag-isahin tayo. Kahit
42. 1:54magkakaiba tayo ng relihiyon o pananaw,
43. 1:56iisa ang ating mithiin, ang mabuhay ng
44. 1:59may dignidad. At panghuli, ito ang ating
45. 2:02gabay sa paninindigan. Binibigyan tayo
46. 2:05nito ng malinaw na listahan kung ano ang
47. 2:07dapat nating ipaglaban mula sa malinis
48. 2:10na hangin hanggang sa tapat na gobyerno.
49. 2:15Ano-ano nga ba ang mga karapatan ng tao?
50. 2:18Maraming tao ang akala nila ay isa lang
51. 2:20ang uri ng karapatan. Pero ayon sa ating
52. 2:23deklarasyon, ito'y nahati sa limang
53. 2:25mahahalagang sangay. Una ay ang sivil.
54. 2:29Ito ang proteksyon ng iyong personal na
55. 2:31kalayaan at pagkatao.
56. 2:33Pangalawa ay pulitikal ang iyong boses
57. 2:36at pakikilahok sa ating demokrasya.
58. 2:39Pangatlo ay ang panlipunan at kultural.
59. 2:41Ang iyong karapatang mabuhay ng maayos,
60. 2:44may edukasyon at gumalang sa pinagmulan.
61. 2:47Pang-apat ay ekonomiko. Ito ang tungkol
62. 2:50sa iyong trabaho, lupa at sapat na
63. 2:52kabuhayan. At panglima, kolektibo ang
64. 2:55ating karapatan bilang isang buong bansa
65. 2:58o pangkat tulad ng karapatan sa
66. 3:00kapayapaan at malinis na kalikasan.
67. 3:03Bakit kailangang lima? Dahil ang
68. 3:05karapatan ay indivisible. Hindi pwedeng
69. 3:07sabihing okay lang na busog ako kahit
70. 3:10wala naman akong boses o kalayaan. Para
71. 3:13sa isang ganap na buhay, kailangang buo
72. 3:15at protektado ang lahat ng sangay na
73. 3:18ito.
74. 3:21Una ay ang karapatang si Bill, ang iyong
75. 3:23personal shield laban sa anumang anyo ng
76. 3:26pang-aabuso. Sinasabi nito na ang iyong
77. 3:28buhay, kalayaan at mga pag-aari ay hindi
78. 3:31pwedeng galawin ng walang sapat na
79. 3:34dahilan. Kasama rin dito ang paggalang
80. 3:36sa iyong privacy mula sa iyong tahanan
81. 3:39hanggang sa iyong pribadong chat at
82. 3:41usapan. At huli, tinitiyak nito na
83. 3:43dadaan ka sa tamang proseso ng batas at
84. 3:46ituturing na walang sala hangga't hindi
85. 3:49napatutunayan sa korte.
86. 3:53Susunod ay ang karapatang pulitikal ang
87. 3:56nagbibigay sa iyo ng kapangyarihan at
88. 3:58boses sa ating gobyerno. Ginagarantihan
89. 4:01nito ang iyong kalayaang magsalita,
90. 4:04magpahayag ng opinyon at ang kalayaan ng
91. 4:06media na mag-ulat ng katotohanan.
92. 4:09Binibigyan ka nito ng karapatang pumili
93. 4:11ng mga pinuno at makilahok sa mga
94. 4:13usaping makakaapekto sa iyong komunidad.
95. 4:16Mahalaga rin ang karapatan mong malaman
96. 4:18ang mga transaksyon ng gobyerno upang
97. 4:20matiyak na tapat ang pagsisilbi nila sa
98. 4:23bayan.
99. 4:26Pangatlo, ang panlipunan at kultural na
100. 4:29nakatuon sa iyong pag-unlad at
101. 4:31pagkakakilanlan bilang tao. Karapatan
102. 4:34mong makatanggap ng edukasyon na hindi
103. 4:36lang dikalidad kundi nagtuturo rin ng
104. 4:38pagmamahal sa karapatang pantao.
105. 4:41Tungkulin din na masiguro ang iyong
106. 4:43pangunahing pangangailangan tulad ng
107. 4:45sapat na nutrisyon, gamot at maayos na
108. 4:47tirahan. Kinikilala rin nito ang
109. 4:50karapatan ng ating mga katutubo at moro
110. 4:53na mapanatili ang kanilang sariling
111. 4:54kultura at lupang ninuno.
112. 4:59Ang ikaapat ay ang karapatang ekonomiko
113. 5:01na nagsisigurong nabubuhay ka ng
114. 5:04marangal mula sa iyong pinaghirapan.
115. 5:06Nilalayon nito na magkaroon ka ng sapat
116. 5:08na sahod, ligtas na lugar ng trabaho at
117. 5:11proteksyon laban sa tanggalan o
118. 5:13pagtatanggal. Ipinaglalaban nito ang mga
119. 5:16magsasaka upang sila ang maging tunay na
120. 5:18may-ari ng lupang kanilang
121. 5:19pinagpapawisan.
122. 5:21Pinoprotektahan din ito ang ating mga
123. 5:23mangingisda upang masigurong ang yaman
124. 5:26ng ating dagat ay para sa mga Pilipino.
125. 5:31Panghuli ay ang karapatang kolektibo.
126. 5:33Ang mga karapatang tinatamasan natin
127. 5:35bilang isang buong sambayanan. Ito ang
128. 5:38ating kalayaan bilang mga Pilipino na
129. 5:40magpasya kung paano natin pauunlarin ang
130. 5:42ating bansa ng walang dikta ng iba.
131. 5:45Kasama rin dito ang ating pananagutan na
132. 5:47pangalagaan ng kalikasan para sa atin at
133. 5:49sa mga susunod pang henerasyon. Higit sa
134. 5:52lahat, ito ang karapatan nating lahat na
135. 5:54mabuhay sa isang lipunang may tunay na
136. 5:56kapayapaan na nakabase sa hustisya.
137. 6:01Pagkatapos nating pag-usapan ang mga
138. 6:03sangay ng karapatan, dumako naman tayo
139. 6:05sa pananagutan ng estado at mamamayan.
140. 6:08Ang karapatan ng mga opisyal ay hindi
141. 6:11personal na ari-arian o pribilehiyo.
142. 6:14Ito'y pinahiram at ipinagkatiwala lamang
143. 6:16ng taong bayan para gamitin nila sa
144. 6:19kabutihan ng lahat. Pangunahing
145. 6:21obligasyon ang pamahalaan na
146. 6:23siguraduhing ligtas ang iyong buhay at
147. 6:26iginagalang ang iyong karapatan. Hindi
148. 6:28natin kailangang magmakaawa para sa
149. 6:30katarungan dahil sila ang may
150. 6:32pananagutan na ibigay ito. Pero hindi
151. 6:35sapat na iasa ang lahat sa gobyerno. Ang
152. 6:38ating paninindigan at boses ang
153. 6:40nagsisilbing watchd o bantay. Kung
154. 6:43walang nagbabantay, mas madaling
155. 6:45maaabuso ang kapangyarihan.
156. 6:48Ang katarungan ay hindi kusang
157. 6:49dumarating na parang regalo. Ito ay
158. 6:52pinaninindiganan at ipinaglalaban.
159. 6:55Kung mananatili tayong tahimik sa harap
160. 6:57ng mali, para na rin nating pinayagan
161. 6:59ang pang-aabuso.
162. 7:28bilang pagatapos
163. 7:30Tandaan natin ang mga salita ni Nelson
164. 7:32Mandela. It is in your hands to create a
165. 7:35better world for all who live in it. Ang
166. 7:38pagbuo ng isang mabuting mundo ay hindi
167. 7:40nakasalalay sa himala kundi sa iyong mga
168. 7:43kamay.
169. 8:07At hanggang dito na lamang po ang ating
170. 8:08aralin para sa araw na ito. Sana po ay
171. 8:11marami kayong natutuhan. Salamat po sa
172. 8:13panonood at pakikinig. Paalam. । ।