YouTube2Text

Vì Sao Xì Dầu Phủ Sóng Toàn Cầu Còn Nước Mắm Việt Nam Chỉ Chinh Phục Được Michelin — Transcript

by Á Lục Ký · 4,166 words · 508 segments · language en · Watch on YouTube

Full transcript

  1. 0:05[âm nhạc]
  2. 0:10>> Bạn có bao giờ thắc mắc vì sao một chai
  3. 0:13xì dầu công nghiệp làm từ hạt đậu nành
  4. 0:15có thể chễm chệ trên kệ ở mọi siêu thị
  5. 0:18từ New York đến Luân Đôn
  6. 0:20còn một chai nước mắm ủ ròng rã 12 tháng
  7. 0:22trong thùng gỗ tại Phú Quốc từng có thời
  8. 0:26bị không ít người phương Tây xem là một
  9. 0:28thứ nước có mùi khó chịu, xa lạ. Nhưng
  10. 0:31đó là câu chuyện của quá khứ. Hôm nay
  11. 0:34chính [âm nhạc] thứ gia vị từng bị xem
  12. 0:36nhẹ ấy đang len lỏi vào những nhà bếp
  13. 0:38sao Michelin danh giá nhất thế giới.
  14. 0:42Xin chào quý vị và các bạn. Chào mừng
  15. 0:44đến với chương trình Á Lục Ký và đây
  16. 0:46chính là điều chúng ta sẽ khám phá trong
  17. 0:49chương trình hôm nay. Từ nguồn gốc, cách
  18. 0:51làm cho đến vì sao một chai nước mắm
  19. 0:54Việt Nam lại đang âm thầm chinh phục
  20. 0:56những gian bếp sang trọng nhất thế giới
  21. 0:58trong khi xì dầu lại chọn một con đường
  22. 1:00hoàn toàn khác.
  23. 1:04>> Nếu nhìn thoáng qua, nước mắm và xì dầu
  24. 1:07trông chẳng khác nhau là mấy.
  25. 1:09Cùng một màu nâu sóng sánh, cùng đứng
  26. 1:11cạnh nhau trên bàn ăn châu Á,
  27. 1:13cùng có vị mặn làm nền cho món ăn. Nhiều
  28. 1:15người nước ngoài lần đầu nhìn thấy còn
  29. 1:17nhầm lẫn hai loại này là một, nhưng cách
  30. 1:20người ta nói về chúng lại rất khác nhau.
  31. 1:23Khi nhắc đến nước mắm, người ta hay dùng
  32. 1:26những từ như gia truyền, ủ chượp, cốt
  33. 1:28nhĩ. Còn khi nhắc đến xì dầu, phần lớn
  34. 1:31người ta nghĩ ngay đến một chai gia vị
  35. 1:33công nghiệp sản xuất hàng loạt, có mặt ở
  36. 1:36bất kỳ siêu thị nào trên thế giới. Bạn
  37. 1:38có để ý không? Hầu như bất cứ siêu thị
  38. 1:41nào trên thế giới, từ châu Âu đến châu
  39. 1:43Mỹ,
  40. 1:44đều có ít nhất một chai xì dầu trên kệ
  41. 1:46[âm nhạc] gia vị châu Á.
  42. 1:48Nhiều khi còn được xếp cạnh những loại
  43. 1:50nước sốt quen thuộc của phương Tây như
  44. 1:52thể
  45. 1:53nó đã trở thành một phần mặc định trong
  46. 1:55gian bếp hiện đại.
  47. 1:57Nước mắm thì hiếm hơn hẳn.
  48. 2:00Thường chỉ xuất hiện ở những khu chợ
  49. 2:03hoặc cửa hàng chuyên bán đồ châu Á.
  50. 2:05Nhưng điều thú vị là trong làn sóng ẩm
  51. 2:08thực cao cấp mấy năm gần đây, nước mắm
  52. 2:10Việt Nam lại đang được nhắc đến theo một
  53. 2:12cách khác hẳn. Không phải như một gia vị
  54. 2:15bình dân, mà như một nguyên liệu bí mật,
  55. 2:17một thứ umami đậm đà mà các đầu bếp
  56. 2:20phương Tây tìm đến để nâng tầm món ăn
  57. 2:22của họ. Đây chính là điểm đặc biệt của
  58. 2:25câu chuyện hôm nay.
  59. 2:26Hãy chú ý điều này, vì nó không đơn giản
  60. 2:29như một cuộc so [âm nhạc] sánh hơn thua
  61. 2:31thông thường. Một minh chứng rất cụ thể
  62. 2:33cho vị thế của nước mắm Việt Nam nằm ở
  63. 2:35tấm giấy chứng nhận đến từ châu Âu. Nước
  64. 2:37mắm Phú Quốc là chỉ dẫn địa lý đầu tiên
  65. 2:40của Việt Nam và cũng là đầu tiên của cả
  66. 2:42khu vực Đông Nam Á được Liên minh châu
  67. 2:45Âu công nhận và bảo hộ tên gọi xuất xứ.
  68. 2:48Ngày mùng 8 tháng 10 năm 2012,
  69. 2:52Ủy ban châu Âu chính thức cấp văn bằng
  70. 2:55theo quy định. Chỉ những chai nước mắm
  71. 2:57được sản xuất và đóng chai ngay trên đảo
  72. 2:59Phú Quốc mới được mang tên gọi đó. Được
  73. 3:02bảo hộ tại toàn bộ 27 nước thành viên
  74. 3:05Liên minh châu Âu khi ấy. Để đạt được
  75. 3:07tấm bằng này, Hội nước mắm Phú Quốc đã
  76. 3:10mất tới 6 năm theo đuổi thủ tục chứng
  77. 3:13minh từng chi tiết trong quy trình ủ
  78. 3:14chượp, từ loại cá, loại muối cho đến
  79. 3:18chất liệu thùng gỗ phải đạt đúng chuẩn
  80. 3:20mực đặc thù của vùng đất đảo ngọc. Không
  81. 3:22có nhà máy xì dầu công nghiệp nào trên
  82. 3:24thế giới [âm nhạc]
  83. 3:25cần phải trải qua một quá trình chứng
  84. 3:27minh tỉ mỉ đến vậy. Đơn giản vì bản chất
  85. 3:30hai loại gia vị này khác nhau ngay từ
  86. 3:32gốc rễ.
  87. 3:33Nhưng bí mật thật sự phía sau tấm bằng
  88. 3:36bảo hộ ấy không nằm ở thủ tục pháp lý mà
  89. 3:39nằm ở [âm nhạc] chính cách hai loại gia
  90. 3:40vị này ra đời từ hàng nghìn năm trước.
  91. 3:43Và câu chuyện đó còn thú vị hơn bạn nghĩ
  92. 3:46rất nhiều.
  93. 3:51>> Xì dầu có nguồn gốc từ Trung Quốc.
  94. 3:53[âm nhạc] Theo nhiều ghi chép, kỹ thuật
  95. 3:55này đã tồn tại từ khoảng 2200 năm trước,
  96. 3:59bắt đầu từ nghề làm tương cổ. Khi đậu
  97. 4:01nành được lên men cùng muối để tạo ra
  98. 4:03một loại chất lỏng có vị mặn và thơm.
  99. 4:06Ngay cả cái tên xì dầu mà người Việt vẫn
  100. 4:08dùng
  101. 4:09cũng là phiên âm từ tiếng Quảng Đông,
  102. 4:11đọc là thị dầu từ Trung Quốc. Kỹ thuật
  103. 4:14làm xì dầu lan sang Nhật Bản, Triều Tiên
  104. 4:17rồi đến các nước Đông Nam Á, trong đó có
  105. 4:19Việt Nam. Nhưng xì dầu không tự nhiên
  106. 4:22phủ sóng khắp thế giới chỉ vì nó dễ làm.
  107. 4:25Phần lớn hành trình toàn cầu hóa của xì
  108. 4:27dầu gắn liền với hai làn sóng lớn của
  109. 4:30lịch sử cận đại. [âm nhạc] Làn sóng thứ
  110. 4:32nhất là những cộng đồng người Hoa di cư
  111. 4:34khắp năm châu suốt nhiều thế kỷ, mang
  112. 4:36theo thói quen ẩm thực, trong đó có xì
  113. 4:38dầu đến bất cứ nơi nào họ định cư. Làn
  114. 4:41sóng thứ hai đến muộn hơn nhưng mạnh mẽ
  115. 4:44hơn nhiều, đó là sự trỗi dậy của kinh tế
  116. 4:46Nhật Bản sau thế chiến thứ hai. Một
  117. 4:49thương hiệu như Kikkoman là ví dụ rõ
  118. 4:51nhất.
  119. 4:52Sau chiến tranh, nhiều lính Mỹ và người
  120. 4:54nước ngoài từng đóng quân, [âm nhạc]
  121. 4:56sinh sống tại Nhật Bản đã quen dần với
  122. 4:58hương vị xì dầu trong ẩm thực Nhật. Nắm
  123. 5:00bắt điều đó,
  124. 5:01Kikkoman quyết định mở rộng sang thị
  125. 5:03trường Mỹ từ thập niên 50. Không quảng
  126. 5:05cáo xì dầu như một gia vị châu Á xa lạ
  127. 5:08mà như một loại nước chấm vạn năng hợp
  128. 5:10với cả bít tết và các món nướng kiểu Mỹ.
  129. 5:14Chiến lược đó thành công vang dội,
  130. 5:16đưa xì dầu từ một gia vị ngoại lai trở
  131. 5:19thành vật dụng quen thuộc trong gian bếp
  132. 5:21của hàng triệu gia đình phương Tây. Nước
  133. 5:22mắm Đông Nam Á ở thế kỷ 20 không có được
  134. 5:26đòn bẩy kinh tế và chính trị khổng lồ
  135. 5:28như vậy. Khi phần lớn các quốc gia trong
  136. 5:31khu vực khi đó vẫn đang là thuộc địa
  137. 5:33hoặc đang trải qua chiến tranh. Còn nước
  138. 5:36mắm thì sao?
  139. 5:38Câu chuyện của nước mắm phức tạp và
  140. 5:40nhiều lớp hơn hẳn. Điều thú vị là
  141. 5:43gần như cùng khoảng thời gian xì dầu ra
  142. 5:45đời ở Trung Quốc cách nửa vòng trái đất.
  143. 5:48Đế chế La Mã cổ đại cũng có một loại
  144. 5:51nước chấm lên men từ cá tên gọi garum
  145. 5:54được sản xuất tại chính vùng Địa Trung
  146. 5:56Hải từ những xưởng cá ở Pompeii cho đến
  147. 5:59bờ biển Tây Ban Nha và trở thành một
  148. 6:01trong những mặt hàng đắt giá nhất của
  149. 6:03giới thượng lưu La Mã. Không có bằng
  150. 6:05chứng khảo cổ nào cho thấy garum của La
  151. 6:07Mã và nước mắm của người Chăm có liên hệ
  152. 6:09trực tiếp [âm nhạc] với nhau. Hai vùng
  153. 6:10đất cách nhau quá xa để có thể giao
  154. 6:12thương loại hàng hóa dễ hỏng này vào
  155. 6:14thời cổ đại, nhưng chính sự trùng hợp đó
  156. 6:17mới là điều đáng suy ngẫm. Hai nền văn
  157. 6:19minh một ở Địa Trung Hải một ở ven biển
  158. 6:22Đông Nam Á hoàn toàn tách biệt lại cùng
  159. 6:25đi đến một phát minh giống nhau ủ cá với
  160. 6:27muối để tạo ra một loại nước chấm giàu
  161. 6:30vị umami. Điều này cho thấy nước mắm
  162. 6:33không phải một gia vị tình cờ hay thứ
  163. 6:35cấp mà là một đỉnh cao ẩm thực mà bất cứ
  164. 6:38nền văn minh nào gắn liền với biển cả
  165. 6:40cũng có thể tự mình khám phá ra.
  166. 6:42>> Và ở Việt Nam, người khám phá và gìn giữ
  167. 6:45kỹ thuật đó sớm nhất chính là người
  168. 6:47Chăm. Theo giáo sư Trần Quốc Vượng
  169. 6:50người Kinh từ vùng Bắc Bộ khi di cư vào
  170. 6:52miền Trung và miền Nam đã học lại kỹ
  171. 6:55thuật làm nước mắm từ chính người Chăm,
  172. 6:57bởi người Chăm đã có truyền thống ủ mắm
  173. 7:00cá lâu đời trên dải đất ven biển này.
  174. 7:02Bằng chứng để lại đến tận hôm nay chính
  175. 7:05là từ chượp từ
  176. 7:07>> [âm nhạc]
  177. 7:07>> mà chúng ta vẫn dùng để gọi hỗn hợp cá
  178. 7:09và muối trong quá trình ủ mắm vốn có gốc
  179. 7:12từ tiếng Chăm. Nói [âm nhạc] cách khác
  180. 7:14nước mắm không phải một phát minh đơn lẻ
  181. 7:17của một dân tộc
  182. 7:18mà là kết quả của một quá trình tiếp
  183. 7:20biến văn hóa giữa người Việt và người
  184. 7:22Chăm trên chính dải đất miền Trung. Điều
  185. 7:25thú vị là
  186. 7:27dấu ấn của quá trình ủ mắm cá không chỉ
  187. 7:29dừng lại ở Việt Nam.
  188. 7:31Gần như mọi quốc gia ven biển ở Đông Nam
  189. 7:34Á đều có phiên bản nước chấm lên men từ
  190. 7:37cá của riêng mình. Người Thái gọi là nam
  191. 7:39pla. Người Philippines gọi là patis.
  192. 7:42người Indonesia gọi là kecap ikan, người
  193. 7:46Khmer thì có tới hai loại khác nhau, một
  194. 7:48loại là mắm bò hóc, một dạng mắm cá lên
  195. 7:51men đặc sệt dùng để nêm nếm và một loại
  196. 7:54khác là nước mắm tức chây, dạng lỏng gần
  197. 7:57giống nước mắm Việt Nam dùng để chấm.
  198. 7:59Nhưng theo nhiều ghi chép, Việt Nam vẫn
  199. 8:01được xem là nơi có lịch sử làm mắm lâu
  200. 8:04đời và liên [âm nhạc] tục nhất trong khu
  201. 8:06vực. Cái nôi được nhắc đến nhiều nhất
  202. 8:08chính là vùng Phan Thiết thuộc trấn
  203. 8:10Thuận Thành, Champa xưa, nơi nghề ủ mắm
  204. 8:14được gìn giữ qua nhiều thế hệ trước khi
  205. 8:16lan rộng ra khắp các tỉnh thành ven biển
  206. 8:19Việt Nam. Ghi chép sớm nhất về nước mắm
  207. 8:22trong sử liệu Việt Nam nằm trong Đại
  208. 8:24Việt sử ký toàn thư thời Hậu Lê năm 1697
  209. 8:29và cũng theo Đại Việt sử ký toàn thư năm
  210. 8:32Đinh Dậu, tức năm 997,
  211. 8:35vua Tống Chân Tông từng ban chiếu bãi bỏ
  212. 8:37lệ cống nạp một loại sản vật biển từ Đại
  213. 8:40Việt mà nhiều học giả cho rằng chính là
  214. 8:42nước mắm. Nghe có vẻ ngạc nhiên, nhưng
  215. 8:45sự thật là nước mắm Việt từng nổi tiếng
  216. 8:48đến mức triều đình phương Bắc muốn thu
  217. 8:50về như một sản vật quý. Vậy là, ngay từ
  218. 8:53nguyên liệu, hai loại gia vị này đã đi
  219. 8:55hai hướng hoàn toàn khác nhau. Xì dầu
  220. 8:58bắt đầu từ đạm thực vật, đậu nành và lúa
  221. 9:00mì, thứ gắn liền với những cánh đồng của
  222. 9:02nền văn minh nông nghiệp lục địa. Nước
  223. 9:04mắm bắt đầu từ đạm động vật, cá cơm và
  224. 9:07muối biển, thứ chỉ có thể ra đời từ một
  225. 9:09nền văn hóa gắn bó mật thiết với đại
  226. 9:12dương. Nếu xì dầu mang trong mình sự
  227. 9:14chắc chắn, bền vững của ruộng đồng thì
  228. 9:17nước mắm lại mang cái mặn mòi, phóng
  229. 9:19khoáng, đôi khi khó lường của biển cả.
  230. 9:23Nhưng đây mới chỉ là khởi đầu.
  231. 9:25>> [âm nhạc]
  232. 9:25>> Điều thật sự tạo ra khoảng cách giữa hai
  233. 9:27số phận nằm ở cách người ta làm ra chúng
  234. 9:30trong hàng trăm năm sau đó và đây chính
  235. 9:33là phần thú vị nhất sẽ đến ngay sau đây.
  236. 9:42>> [âm nhạc]
  237. 9:44>> Nhiều người nghĩ rằng
  238. 9:45xì dầu phổ biến khắp thế giới vì nó ngon
  239. 9:48hơn, còn nước mắm chỉ là gia vị vùng
  240. 9:51miền.
  241. 9:52Nhưng đây là một hiểu lầm khá phổ biến.
  242. 9:56Sự thật nằm ở bản chất nguyên liệu chứ
  243. 9:58không phải ở chất lượng. Đậu nành là một
  244. 10:01loại hạt dễ trồng, dễ bảo quản, dễ vận
  245. 10:05chuyển đi khắp nơi trên thế giới. Quá
  246. 10:07trình lên men xì dầu dùng một loại nấm
  247. 10:09mốc được nuôi cấy có kiểm soát gọi là
  248. 10:11Aspergillus oryzae giúp quy trình có thể
  249. 10:15chuẩn hóa, nhân rộng ở bất kỳ nhà máy
  250. 10:17nào miễn là có đủ đậu nành, lúa mì và
  251. 10:21nấm mốc giống. Chính vì dễ chuẩn hóa như
  252. 10:23vậy cộng với đòn bẩy kinh tế và những
  253. 10:26làn sóng di cư đã nhắc ở phần trước
  254. 10:29xì dầu mới có thể trở thành gia vị toàn
  255. 10:31cầu
  256. 10:32có mặt ở mọi siêu thị từ Á sang Âu với
  257. 10:35sản lượng khổng lồ và giá thành rẻ.
  258. 10:38Nhưng để đạt được điều đó, phần lớn xì
  259. 10:40dầu công nghiệp trên thị trường phải rút
  260. 10:42ngắn thời gian lên men và nhiều dòng sản
  261. 10:45phẩm phải bù màu bằng caramel, bù vị
  262. 10:47bằng đường hoặc mì chính để đảm bảo
  263. 10:50hương vị đồng đều giữa hàng triệu chai
  264. 10:52sản xuất mỗi năm.
  265. 10:54Cần nói rõ điều này không có nghĩa xì
  266. 10:56dầu là một loại gia vị kém giá trị. Ở
  267. 10:59Nhật Bản Hàn Quốc hay chính Trung Quốc
  268. 11:02vẫn tồn tại những xưởng làm xì dầu thủ
  269. 11:04công ủ trong lu sành hoặc thùng gỗ suốt
  270. 11:07nhiều năm trời. Giá bán cũng cao không
  271. 11:09kém gì nước mắm truyền thống.
  272. 11:11Nhưng đó là dòng sản phẩm [âm nhạc]
  273. 11:12chiếm phần rất nhỏ.
  274. 11:15Trong khi phần lớn xì dầu mà thế giới
  275. 11:17biết đến chính là dòng công nghiệp chuẩn
  276. 11:19hóa sản xuất với tốc độ nhanh và quy mô
  277. 11:23lớn.
  278. 11:23Nước mắm thì hoàn toàn khác.
  279. 11:26Cá cơm không thể trồng
  280. 11:28chỉ có thể đánh bắt và chất [âm nhạc]
  281. 11:29lượng phụ thuộc vào độ tươi của cá
  282. 11:32vào vùng biển nơi đàn cá sinh sống, vào
  283. 11:35hệ vi sinh vật bản địa trong quá trình ủ
  284. 11:37chượp. Một mẻ nước mắm Phú Quốc, Cát Hải
  285. 11:40hay Nam Ô truyền thống phải ủ từ 6 tháng
  286. 11:43đến hơn 1 năm trong thùng gỗ, không thêm
  287. 11:46bất kỳ phụ gia nào. Chính sự khó lường
  288. 11:49và gắn chặt với vùng đất đó
  289. 11:52khiến nước mắm không thể nhân bản ồ ạt
  290. 11:54như [âm nhạc] xì dầu.
  291. 11:55Và cũng không có được những làn sóng
  292. 11:57lịch sử thuận lợi
  293. 11:59để vươn ra thế giới sớm như xì dầu.
  294. 12:02Có một sự thật [âm nhạc] ít ai nói ra,
  295. 12:05xì dầu dễ dàng chinh phục thế giới một
  296. 12:07phần vì mùi vị của nó khá an toàn, dễ
  297. 12:10làm quen với khẩu vị số đông. Nước mắm
  298. 12:13thì khác hẳn. Nó mang một hương vị rất
  299. 12:15mạnh, gần như một hàng rào khứu giác với
  300. 12:18người lần đầu tiếp xúc. Đó có thể là một
  301. 12:21mùi nồng, thậm chí khó chịu.
  302. 12:24Nhưng với người đã quen, đó lại là thứ
  303. 12:26hương thơm quyến rũ, không gì thay thế
  304. 12:29được. Chính cái ranh giới mùi vị vô hình
  305. 12:31ấy từng cản bước nước mắm vươn ra thế
  306. 12:33giới suốt một thời gian dài. Nhưng
  307. 12:35nghịch lý thay, cũng chính cái ranh giới
  308. 12:38ấy lại bảo vệ nước mắm khỏi việc bị pha
  309. 12:40loãng và công nghiệp hóa dễ dàng như xì
  310. 12:43dầu. Nước mắm buộc thế giới phải
  311. 12:45[âm nhạc] học cách chấp nhận nó đúng như
  312. 12:47bản chất vốn có chứ không phải tự thay
  313. 12:50đổi mình để làm hài lòng số đông. Và
  314. 12:52điều mà nước mắm dường như thiệt thòi về
  315. 12:54quy mô sản xuất cũng như thiệt thòi vì
  316. 12:57không có được đòn bẩy lịch sử như xì dầu
  317. 13:00lại chính là thứ tạo nên giá trị không
  318. 13:02thể sao chép của nó. Xì dầu đã thắng
  319. 13:05trong cuộc đua phủ kín kệ hàng toàn cầu
  320. 13:07một phần nhờ thời thế thuận lợi. Còn
  321. 13:10nước mắm Việt Nam lại đang thắng trong
  322. 13:12một cuộc đua khác [âm nhạc]
  323. 13:13khó nhằn hơn nhiều bằng chính nội lực
  324. 13:16của mình. Đó là cuộc đua định hình lại
  325. 13:18ranh giới của sự tinh tế ngay trong
  326. 13:20những gian bếp cao cấp nhất thế giới.
  327. 13:23Khoa học vị giác có thể lý giải phần nào
  328. 13:25sức hút này.
  329. 13:27Cả nước mắm [âm nhạc] và xì dầu đều giàu
  330. 13:29glutamate, chất tạo nên vị umami quen
  331. 13:32thuộc.
  332. 13:33Nhưng các nhà nghiên cứu vị giác đã chỉ
  333. 13:35ra một hiện tượng gọi là cộng hưởng
  334. 13:37umami khi glutamate kết hợp với một số
  335. 13:40hợp chất khác có trong thịt và cá, gọi
  336. 13:42là nucleotide, cường độ vị umami không
  337. 13:46chỉ cộng lại mà có thể được khuếch đại
  338. 13:48lên gấp nhiều lần so với dùng riêng
  339. 13:49[âm nhạc] lẻ. Đây chính là lý do vì sao
  340. 13:52rất nhiều nền ẩm thực châu Á, từ Nhật
  341. 13:54Bản đến Việt Nam, đều có xu hướng kết
  342. 13:56hợp nước chấm lên men với hải sản trong
  343. 13:59cùng một món ăn. Món cá hấp chan xì dầu,
  344. 14:01gừng và hành lá là một ví dụ kinh điển.
  345. 14:05Khi glutamate trong xì dầu cộng hưởng
  346. 14:07với nucleotide
  347. 14:08>> [âm nhạc]
  348. 14:08>> có sẵn trong thịt cá, khuếch đại vị
  349. 14:11umami lên rất nhiều lần so với chỉ dùng
  350. 14:14riêng một thứ. [âm nhạc]
  351. 14:15>> Nước mắm cũng vận hành theo nguyên lý
  352. 14:17tương tự, nhưng với một lợi thế đặc biệt
  353. 14:19vì được ủ trực tiếp từ cá trong thời
  354. 14:21gian dài, bản thân nước mắm đã tích lũy
  355. 14:24sẵn glutamate cùng nhiều hợp chất khuếch
  356. 14:26đại vị giác khác ngay trong một chai duy
  357. 14:29nhất mà không cần phối thêm nguyên liệu
  358. 14:31khác. Đây chính là lý do mà nước mắm,
  359. 14:34với chiều sâu vị giác đến từ quá trình ủ
  360. 14:36cá kéo dài, đang được các đầu bếp phương
  361. 14:38Tây tìm đến như một công cụ khuếch đại
  362. 14:40hương vị. Chỉ cần vài giọt là đủ làm món
  363. 14:43ăn đậm đà hẳn lên. Bạn có để ý không?
  364. 14:46Ngay tại Việt Nam, xu hướng này đang
  365. 14:48được chứng minh rõ ràng nhất theo cẩm
  366. 14:50nang Michelin Việt Nam năm 2026,
  367. 14:54ngày càng nhiều đầu bếp Việt được vinh
  368. 14:56danh nhờ đưa những nguyên liệu bản địa,
  369. 14:58trong đó nước mắm là trung tâm, vào ẩm
  370. 15:00thực đương đại. Một đầu bếp tại Hà Nội
  371. 15:02từng chia sẻ, anh dùng nước mắm để tạo
  372. 15:05nên một phiên bản mang màu sắc Việt Nam
  373. 15:07cho sốt hollandaise kiểu Pháp, thậm chí
  374. 15:10dùng trong cocktail và cả kem và gọi đó
  375. 15:12là một nguyên liệu rất linh hoạt, luôn
  376. 15:14mang lại nhiều điều thú vị để khám phá.
  377. 15:16Một đầu bếp khác tại Thành phố Hồ Chí
  378. 15:18Minh, người từng được đào đào tại những
  379. 15:20nhà hàng ba sao Michelin ở Tokyo,
  380. 15:23Copenhagen và và Barcelona cũng chọn
  381. 15:26quay về Việt Nam để xây dựng phong cách
  382. 15:29ẩm thực của riêng mình dựa trên chính
  383. 15:31những nguyên liệu bản địa quen thuộc
  384. 15:32thay vì đi theo khuôn mẫu ẩm thực phương
  385. 15:35Tây có sẵn. Giám đốc quốc tế của Cẩm
  386. 15:37nang Michelin từng nhận xét một thế hệ
  387. 15:40đầu bếp Việt Nam mới dù được đào tạo ở
  388. 15:42nước ngoài vẫn chọn quay về sáng tạo
  389. 15:45những món ăn bắt nguồn từ nguyên liệu
  390. 15:46địa phương, từ ký ức tuổi thơ và từ một
  391. 15:49cảm thức mạnh mẽ về bản sắc dân tộc. Đây
  392. 15:52là điều rất quan trọng mà ít người để ý.
  393. 15:55Đây không phải chuyện các đầu bếp lén
  394. 15:57lút thêm gia vị Á Đông vào món Tây mà là
  395. 16:00một sự công khai, tự hào xem nước mắm
  396. 16:03như một nguyên liệu ngang hàng với những
  397. 16:05gia vị tinh tế nhất của ẩm thực thế
  398. 16:06giới. Nói cách khác, sự bành trướng của
  399. 16:08xì dầu là thành tựu của [âm nhạc] công
  400. 16:10nghiệp thực phẩm cộng với một chút may
  401. 16:12mắn của thời thế, còn sự vươn lên của
  402. 16:14nước mắm truyền thống lại là câu chuyện
  403. 16:16của sức sống bản địa, từ chối bị san
  404. 16:18phẳng bởi guồng máy toàn cầu hóa.
  405. 16:23>> [âm nhạc]
  406. 16:25>> Với người Việt hôm nay, chọn một chai
  407. 16:27nước mắm truyền thống ủ đủ thời gian
  408. 16:30thay vì một chai nước chấm pha chế công
  409. 16:33nghiệp không chỉ là chuyện khẩu vị, đó
  410. 16:36là một lựa chọn giữ lấy một phần bản sắc
  411. 16:39đang phải cạnh tranh từng ngày với tốc
  412. 16:42độ và giá thành. Nhưng có một sự thật
  413. 16:45cần được nói thẳng.
  414. 16:46Bi kịch của nước mắm truyền thống không
  415. 16:49chỉ nằm ở việc nó chưa phủ [âm nhạc]
  416. 16:51sóng toàn cầu bằng xì dầu,
  417. 16:53bi kịch còn nằm ngay tại quê hương của
  418. 16:55nó. Hàng triệu gia đình Việt Nam mỗi
  419. 16:58ngày vẫn đang dùng những chai nước chấm
  420. 16:59được pha từ nước, muối, chất điều vị và
  421. 17:03hương liệu tổng hợp với hàm lượng đạm cá
  422. 17:05gần như không đáng kể nhưng vẫn quen gọi
  423. 17:08đó là nước mắm, nước mắm truyền thống.
  424. 17:11Vì vậy, không chỉ phải cạnh tranh với xì
  425. 17:14dầu hay với cả thế giới
  426. 17:17mà còn phải đấu tranh để giữ lấy đúng
  427. 17:19cái tên của chính mình
  428. 17:21ngay trên chính mâm cơm của người Việt,
  429. 17:24bạn có để ý không?
  430. 17:25Ngay trong nước giá trị của nước mắm
  431. 17:28truyền thống lớn đến mức phải được bảo
  432. 17:30vệ bằng luật. Hội nước mắm Phú Quốc từng
  433. 17:32nhiều lần
  434. 17:33lên tiếng về tình trạng bị mạo nhận khi
  435. 17:36một số sản phẩm lập lờ chỉ dẫn địa lý
  436. 17:39ngay trên chính thị trường trong nước
  437. 17:41khiến người tiêu dùng khó phân biệt đâu
  438. 17:43là nước mắm Phú Quốc thật sự đạt chuẩn
  439. 17:46đâu chỉ là hàng gắn mác. Những làng nghề
  440. 17:48như Phú Quốc, Cát Hải, Nam Ô hiện vẫn
  441. 17:52đang phải chật vật giữ nghề khi chi phí
  442. 17:54nguyên liệu tăng cao trong khi giá bán
  443. 17:56ra lại không dễ tăng theo kịp và không
  444. 17:59ít gia đình
  445. 18:00làm mắm lâu đời đang đứng trước nguy cơ
  446. 18:03mai một bởi thế hệ trẻ không còn mặn mà
  447. 18:06theo nghề cha ông để lại. Đây chính là
  448. 18:09điểm đặc biệt.
  449. 18:10Một sản phẩm được cả thế giới công nhận
  450. 18:13về giá trị văn hóa
  451. 18:15lại vẫn cần chính người Việt bảo vệ
  452. 18:17và tiếp nối ngay tại quê hương của nó
  453. 18:20trước khi nói đến chuyện chinh phục thế
  454. 18:21giới. Câu chuyện nước mắm cũng là một
  455. 18:24lời nhắc nhở lớn hơn. Trong một thế giới
  456. 18:27mà gần như mọi thứ đều có thể công
  457. 18:29nghiệp hóa pha loãng sản xuất hàng loạt
  458. 18:33để bán được nhiều hơn
  459. 18:34thì thứ hiếm và khó làm giả lại chính là
  460. 18:37thứ giữ được giá trị lâu dài nhất. Một
  461. 18:40chai nước mắm truyền thống đặt trên bàn
  462. 18:42ăn của một gia đình Việt hôm nay thực
  463. 18:45chất đang mang theo cả một [âm nhạc] câu
  464. 18:47chuyện dài hơn rất nhiều so với vẻ ngoài
  465. 18:49giản dị của nó.
  466. 18:51Từ người dân ven biển miền Trung đến
  467. 18:53những vùng biển Đông Nam Á nơi cùng lúc
  468. 18:56phát minh ra kỹ thuật ủ mắm đến tấm bằng
  469. 18:59bảo hộ từ châu Âu và giờ đây là bàn ăn
  470. 19:03của những nhà hàng sao Michelin.
  471. 19:05[âm nhạc]
  472. 19:10>> Người ta có thể xây một nhà máy làm xì
  473. 19:12dầu ở bất kỳ đâu từ châu Á sang châu Mỹ,
  474. 19:15chỉ cần có đậu nành, lúa mì
  475. 19:18và men giống.
  476. 19:19Nhưng người ta không thể mang nắng gió
  477. 19:21của Phú Quốc, không thể mang đàn cá cơm
  478. 19:23than của vùng biển ven bờ và càng không
  479. 19:25thể mang theo kinh nghiệm hàng trăm năm
  480. 19:27ủ mắm cá của người Việt để lắp ráp ở một
  481. 19:29nơi khác. Nước mắm Việt Nam không cần có
  482. 19:32sản lượng khổng lồ để chứng minh giá trị
  483. 19:34của mình. Nó chứng minh bằng thời gian ủ
  484. 19:36chượp,
  485. 19:37bằng bàn tay của người làm mắm và bằng
  486. 19:40việc cả thế giới phải tìm đến tận nơi
  487. 19:42mới có được đúng hương vị đó. Chúng ta
  488. 19:44không cần làm ra thứ nước chấm rẻ nhất,
  489. 19:47nhiều nhất trên thế giới. Chúng ta giữ
  490. 19:49lấy thứ gia vị mang trong mình hồn của
  491. 19:51biển cả,
  492. 19:52của thời gian và của sự kiên nhẫn, thứ
  493. 19:55không thể bị đánh cắp hay sao chép ở bất
  494. 19:58kỳ nơi nào khác. Và trong một thế giới
  495. 19:59ngày càng vội vã, có lẽ sự kiên nhẫn mới
  496. 20:02chính là thứ xa xỉ nhất. Có lẽ câu
  497. 20:05chuyện của nước mắm cũng chính là câu
  498. 20:07chuyện của rất nhiều thứ khác thuộc về
  499. 20:08Việt Nam, những thứ không cần ồn ào để
  500. 20:11chứng minh mình tồn tại, mà chỉ cần đủ
  501. 20:13thời gian, đủ kiên định để một ngày nào
  502. 20:15đó cả thế giới tự tìm đến.
  503. 20:18Vậy còn bao nhiêu gia vị truyền thống
  504. 20:20khác của Việt Nam đang âm thầm chờ được
  505. 20:23nhìn nhận đúng giá trị như vậy? Hẹn gặp
  506. 20:25lại quý vị và các bạn trong kỳ phát sóng
  507. 20:27tiếp theo của Á Lục Ký.
  508. 20:31>> [âm nhạc]

About this transcript

This page contains the full transcript of Vì Sao Xì Dầu Phủ Sóng Toàn Cầu Còn Nước Mắm Việt Nam Chỉ Chinh Phục Được Michelin by Á Lục Ký, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 4,166 words across 508 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.