Vì Sao Xì Dầu Phủ Sóng Toàn Cầu Còn Nước Mắm Việt Nam Chỉ Chinh Phục Được Michelin — Transcript
Full transcript
- 0:05[âm nhạc]
- 0:10>> Bạn có bao giờ thắc mắc vì sao một chai
- 0:13xì dầu công nghiệp làm từ hạt đậu nành
- 0:15có thể chễm chệ trên kệ ở mọi siêu thị
- 0:18từ New York đến Luân Đôn
- 0:20còn một chai nước mắm ủ ròng rã 12 tháng
- 0:22trong thùng gỗ tại Phú Quốc từng có thời
- 0:26bị không ít người phương Tây xem là một
- 0:28thứ nước có mùi khó chịu, xa lạ. Nhưng
- 0:31đó là câu chuyện của quá khứ. Hôm nay
- 0:34chính [âm nhạc] thứ gia vị từng bị xem
- 0:36nhẹ ấy đang len lỏi vào những nhà bếp
- 0:38sao Michelin danh giá nhất thế giới.
- 0:42Xin chào quý vị và các bạn. Chào mừng
- 0:44đến với chương trình Á Lục Ký và đây
- 0:46chính là điều chúng ta sẽ khám phá trong
- 0:49chương trình hôm nay. Từ nguồn gốc, cách
- 0:51làm cho đến vì sao một chai nước mắm
- 0:54Việt Nam lại đang âm thầm chinh phục
- 0:56những gian bếp sang trọng nhất thế giới
- 0:58trong khi xì dầu lại chọn một con đường
- 1:00hoàn toàn khác.
- 1:04>> Nếu nhìn thoáng qua, nước mắm và xì dầu
- 1:07trông chẳng khác nhau là mấy.
- 1:09Cùng một màu nâu sóng sánh, cùng đứng
- 1:11cạnh nhau trên bàn ăn châu Á,
- 1:13cùng có vị mặn làm nền cho món ăn. Nhiều
- 1:15người nước ngoài lần đầu nhìn thấy còn
- 1:17nhầm lẫn hai loại này là một, nhưng cách
- 1:20người ta nói về chúng lại rất khác nhau.
- 1:23Khi nhắc đến nước mắm, người ta hay dùng
- 1:26những từ như gia truyền, ủ chượp, cốt
- 1:28nhĩ. Còn khi nhắc đến xì dầu, phần lớn
- 1:31người ta nghĩ ngay đến một chai gia vị
- 1:33công nghiệp sản xuất hàng loạt, có mặt ở
- 1:36bất kỳ siêu thị nào trên thế giới. Bạn
- 1:38có để ý không? Hầu như bất cứ siêu thị
- 1:41nào trên thế giới, từ châu Âu đến châu
- 1:43Mỹ,
- 1:44đều có ít nhất một chai xì dầu trên kệ
- 1:46[âm nhạc] gia vị châu Á.
- 1:48Nhiều khi còn được xếp cạnh những loại
- 1:50nước sốt quen thuộc của phương Tây như
- 1:52thể
- 1:53nó đã trở thành một phần mặc định trong
- 1:55gian bếp hiện đại.
- 1:57Nước mắm thì hiếm hơn hẳn.
- 2:00Thường chỉ xuất hiện ở những khu chợ
- 2:03hoặc cửa hàng chuyên bán đồ châu Á.
- 2:05Nhưng điều thú vị là trong làn sóng ẩm
- 2:08thực cao cấp mấy năm gần đây, nước mắm
- 2:10Việt Nam lại đang được nhắc đến theo một
- 2:12cách khác hẳn. Không phải như một gia vị
- 2:15bình dân, mà như một nguyên liệu bí mật,
- 2:17một thứ umami đậm đà mà các đầu bếp
- 2:20phương Tây tìm đến để nâng tầm món ăn
- 2:22của họ. Đây chính là điểm đặc biệt của
- 2:25câu chuyện hôm nay.
- 2:26Hãy chú ý điều này, vì nó không đơn giản
- 2:29như một cuộc so [âm nhạc] sánh hơn thua
- 2:31thông thường. Một minh chứng rất cụ thể
- 2:33cho vị thế của nước mắm Việt Nam nằm ở
- 2:35tấm giấy chứng nhận đến từ châu Âu. Nước
- 2:37mắm Phú Quốc là chỉ dẫn địa lý đầu tiên
- 2:40của Việt Nam và cũng là đầu tiên của cả
- 2:42khu vực Đông Nam Á được Liên minh châu
- 2:45Âu công nhận và bảo hộ tên gọi xuất xứ.
- 2:48Ngày mùng 8 tháng 10 năm 2012,
- 2:52Ủy ban châu Âu chính thức cấp văn bằng
- 2:55theo quy định. Chỉ những chai nước mắm
- 2:57được sản xuất và đóng chai ngay trên đảo
- 2:59Phú Quốc mới được mang tên gọi đó. Được
- 3:02bảo hộ tại toàn bộ 27 nước thành viên
- 3:05Liên minh châu Âu khi ấy. Để đạt được
- 3:07tấm bằng này, Hội nước mắm Phú Quốc đã
- 3:10mất tới 6 năm theo đuổi thủ tục chứng
- 3:13minh từng chi tiết trong quy trình ủ
- 3:14chượp, từ loại cá, loại muối cho đến
- 3:18chất liệu thùng gỗ phải đạt đúng chuẩn
- 3:20mực đặc thù của vùng đất đảo ngọc. Không
- 3:22có nhà máy xì dầu công nghiệp nào trên
- 3:24thế giới [âm nhạc]
- 3:25cần phải trải qua một quá trình chứng
- 3:27minh tỉ mỉ đến vậy. Đơn giản vì bản chất
- 3:30hai loại gia vị này khác nhau ngay từ
- 3:32gốc rễ.
- 3:33Nhưng bí mật thật sự phía sau tấm bằng
- 3:36bảo hộ ấy không nằm ở thủ tục pháp lý mà
- 3:39nằm ở [âm nhạc] chính cách hai loại gia
- 3:40vị này ra đời từ hàng nghìn năm trước.
- 3:43Và câu chuyện đó còn thú vị hơn bạn nghĩ
- 3:46rất nhiều.
- 3:51>> Xì dầu có nguồn gốc từ Trung Quốc.
- 3:53[âm nhạc] Theo nhiều ghi chép, kỹ thuật
- 3:55này đã tồn tại từ khoảng 2200 năm trước,
- 3:59bắt đầu từ nghề làm tương cổ. Khi đậu
- 4:01nành được lên men cùng muối để tạo ra
- 4:03một loại chất lỏng có vị mặn và thơm.
- 4:06Ngay cả cái tên xì dầu mà người Việt vẫn
- 4:08dùng
- 4:09cũng là phiên âm từ tiếng Quảng Đông,
- 4:11đọc là thị dầu từ Trung Quốc. Kỹ thuật
- 4:14làm xì dầu lan sang Nhật Bản, Triều Tiên
- 4:17rồi đến các nước Đông Nam Á, trong đó có
- 4:19Việt Nam. Nhưng xì dầu không tự nhiên
- 4:22phủ sóng khắp thế giới chỉ vì nó dễ làm.
- 4:25Phần lớn hành trình toàn cầu hóa của xì
- 4:27dầu gắn liền với hai làn sóng lớn của
- 4:30lịch sử cận đại. [âm nhạc] Làn sóng thứ
- 4:32nhất là những cộng đồng người Hoa di cư
- 4:34khắp năm châu suốt nhiều thế kỷ, mang
- 4:36theo thói quen ẩm thực, trong đó có xì
- 4:38dầu đến bất cứ nơi nào họ định cư. Làn
- 4:41sóng thứ hai đến muộn hơn nhưng mạnh mẽ
- 4:44hơn nhiều, đó là sự trỗi dậy của kinh tế
- 4:46Nhật Bản sau thế chiến thứ hai. Một
- 4:49thương hiệu như Kikkoman là ví dụ rõ
- 4:51nhất.
- 4:52Sau chiến tranh, nhiều lính Mỹ và người
- 4:54nước ngoài từng đóng quân, [âm nhạc]
- 4:56sinh sống tại Nhật Bản đã quen dần với
- 4:58hương vị xì dầu trong ẩm thực Nhật. Nắm
- 5:00bắt điều đó,
- 5:01Kikkoman quyết định mở rộng sang thị
- 5:03trường Mỹ từ thập niên 50. Không quảng
- 5:05cáo xì dầu như một gia vị châu Á xa lạ
- 5:08mà như một loại nước chấm vạn năng hợp
- 5:10với cả bít tết và các món nướng kiểu Mỹ.
- 5:14Chiến lược đó thành công vang dội,
- 5:16đưa xì dầu từ một gia vị ngoại lai trở
- 5:19thành vật dụng quen thuộc trong gian bếp
- 5:21của hàng triệu gia đình phương Tây. Nước
- 5:22mắm Đông Nam Á ở thế kỷ 20 không có được
- 5:26đòn bẩy kinh tế và chính trị khổng lồ
- 5:28như vậy. Khi phần lớn các quốc gia trong
- 5:31khu vực khi đó vẫn đang là thuộc địa
- 5:33hoặc đang trải qua chiến tranh. Còn nước
- 5:36mắm thì sao?
- 5:38Câu chuyện của nước mắm phức tạp và
- 5:40nhiều lớp hơn hẳn. Điều thú vị là
- 5:43gần như cùng khoảng thời gian xì dầu ra
- 5:45đời ở Trung Quốc cách nửa vòng trái đất.
- 5:48Đế chế La Mã cổ đại cũng có một loại
- 5:51nước chấm lên men từ cá tên gọi garum
- 5:54được sản xuất tại chính vùng Địa Trung
- 5:56Hải từ những xưởng cá ở Pompeii cho đến
- 5:59bờ biển Tây Ban Nha và trở thành một
- 6:01trong những mặt hàng đắt giá nhất của
- 6:03giới thượng lưu La Mã. Không có bằng
- 6:05chứng khảo cổ nào cho thấy garum của La
- 6:07Mã và nước mắm của người Chăm có liên hệ
- 6:09trực tiếp [âm nhạc] với nhau. Hai vùng
- 6:10đất cách nhau quá xa để có thể giao
- 6:12thương loại hàng hóa dễ hỏng này vào
- 6:14thời cổ đại, nhưng chính sự trùng hợp đó
- 6:17mới là điều đáng suy ngẫm. Hai nền văn
- 6:19minh một ở Địa Trung Hải một ở ven biển
- 6:22Đông Nam Á hoàn toàn tách biệt lại cùng
- 6:25đi đến một phát minh giống nhau ủ cá với
- 6:27muối để tạo ra một loại nước chấm giàu
- 6:30vị umami. Điều này cho thấy nước mắm
- 6:33không phải một gia vị tình cờ hay thứ
- 6:35cấp mà là một đỉnh cao ẩm thực mà bất cứ
- 6:38nền văn minh nào gắn liền với biển cả
- 6:40cũng có thể tự mình khám phá ra.
- 6:42>> Và ở Việt Nam, người khám phá và gìn giữ
- 6:45kỹ thuật đó sớm nhất chính là người
- 6:47Chăm. Theo giáo sư Trần Quốc Vượng
- 6:50người Kinh từ vùng Bắc Bộ khi di cư vào
- 6:52miền Trung và miền Nam đã học lại kỹ
- 6:55thuật làm nước mắm từ chính người Chăm,
- 6:57bởi người Chăm đã có truyền thống ủ mắm
- 7:00cá lâu đời trên dải đất ven biển này.
- 7:02Bằng chứng để lại đến tận hôm nay chính
- 7:05là từ chượp từ
- 7:07>> [âm nhạc]
- 7:07>> mà chúng ta vẫn dùng để gọi hỗn hợp cá
- 7:09và muối trong quá trình ủ mắm vốn có gốc
- 7:12từ tiếng Chăm. Nói [âm nhạc] cách khác
- 7:14nước mắm không phải một phát minh đơn lẻ
- 7:17của một dân tộc
- 7:18mà là kết quả của một quá trình tiếp
- 7:20biến văn hóa giữa người Việt và người
- 7:22Chăm trên chính dải đất miền Trung. Điều
- 7:25thú vị là
- 7:27dấu ấn của quá trình ủ mắm cá không chỉ
- 7:29dừng lại ở Việt Nam.
- 7:31Gần như mọi quốc gia ven biển ở Đông Nam
- 7:34Á đều có phiên bản nước chấm lên men từ
- 7:37cá của riêng mình. Người Thái gọi là nam
- 7:39pla. Người Philippines gọi là patis.
- 7:42người Indonesia gọi là kecap ikan, người
- 7:46Khmer thì có tới hai loại khác nhau, một
- 7:48loại là mắm bò hóc, một dạng mắm cá lên
- 7:51men đặc sệt dùng để nêm nếm và một loại
- 7:54khác là nước mắm tức chây, dạng lỏng gần
- 7:57giống nước mắm Việt Nam dùng để chấm.
- 7:59Nhưng theo nhiều ghi chép, Việt Nam vẫn
- 8:01được xem là nơi có lịch sử làm mắm lâu
- 8:04đời và liên [âm nhạc] tục nhất trong khu
- 8:06vực. Cái nôi được nhắc đến nhiều nhất
- 8:08chính là vùng Phan Thiết thuộc trấn
- 8:10Thuận Thành, Champa xưa, nơi nghề ủ mắm
- 8:14được gìn giữ qua nhiều thế hệ trước khi
- 8:16lan rộng ra khắp các tỉnh thành ven biển
- 8:19Việt Nam. Ghi chép sớm nhất về nước mắm
- 8:22trong sử liệu Việt Nam nằm trong Đại
- 8:24Việt sử ký toàn thư thời Hậu Lê năm 1697
- 8:29và cũng theo Đại Việt sử ký toàn thư năm
- 8:32Đinh Dậu, tức năm 997,
- 8:35vua Tống Chân Tông từng ban chiếu bãi bỏ
- 8:37lệ cống nạp một loại sản vật biển từ Đại
- 8:40Việt mà nhiều học giả cho rằng chính là
- 8:42nước mắm. Nghe có vẻ ngạc nhiên, nhưng
- 8:45sự thật là nước mắm Việt từng nổi tiếng
- 8:48đến mức triều đình phương Bắc muốn thu
- 8:50về như một sản vật quý. Vậy là, ngay từ
- 8:53nguyên liệu, hai loại gia vị này đã đi
- 8:55hai hướng hoàn toàn khác nhau. Xì dầu
- 8:58bắt đầu từ đạm thực vật, đậu nành và lúa
- 9:00mì, thứ gắn liền với những cánh đồng của
- 9:02nền văn minh nông nghiệp lục địa. Nước
- 9:04mắm bắt đầu từ đạm động vật, cá cơm và
- 9:07muối biển, thứ chỉ có thể ra đời từ một
- 9:09nền văn hóa gắn bó mật thiết với đại
- 9:12dương. Nếu xì dầu mang trong mình sự
- 9:14chắc chắn, bền vững của ruộng đồng thì
- 9:17nước mắm lại mang cái mặn mòi, phóng
- 9:19khoáng, đôi khi khó lường của biển cả.
- 9:23Nhưng đây mới chỉ là khởi đầu.
- 9:25>> [âm nhạc]
- 9:25>> Điều thật sự tạo ra khoảng cách giữa hai
- 9:27số phận nằm ở cách người ta làm ra chúng
- 9:30trong hàng trăm năm sau đó và đây chính
- 9:33là phần thú vị nhất sẽ đến ngay sau đây.
- 9:42>> [âm nhạc]
- 9:44>> Nhiều người nghĩ rằng
- 9:45xì dầu phổ biến khắp thế giới vì nó ngon
- 9:48hơn, còn nước mắm chỉ là gia vị vùng
- 9:51miền.
- 9:52Nhưng đây là một hiểu lầm khá phổ biến.
- 9:56Sự thật nằm ở bản chất nguyên liệu chứ
- 9:58không phải ở chất lượng. Đậu nành là một
- 10:01loại hạt dễ trồng, dễ bảo quản, dễ vận
- 10:05chuyển đi khắp nơi trên thế giới. Quá
- 10:07trình lên men xì dầu dùng một loại nấm
- 10:09mốc được nuôi cấy có kiểm soát gọi là
- 10:11Aspergillus oryzae giúp quy trình có thể
- 10:15chuẩn hóa, nhân rộng ở bất kỳ nhà máy
- 10:17nào miễn là có đủ đậu nành, lúa mì và
- 10:21nấm mốc giống. Chính vì dễ chuẩn hóa như
- 10:23vậy cộng với đòn bẩy kinh tế và những
- 10:26làn sóng di cư đã nhắc ở phần trước
- 10:29xì dầu mới có thể trở thành gia vị toàn
- 10:31cầu
- 10:32có mặt ở mọi siêu thị từ Á sang Âu với
- 10:35sản lượng khổng lồ và giá thành rẻ.
- 10:38Nhưng để đạt được điều đó, phần lớn xì
- 10:40dầu công nghiệp trên thị trường phải rút
- 10:42ngắn thời gian lên men và nhiều dòng sản
- 10:45phẩm phải bù màu bằng caramel, bù vị
- 10:47bằng đường hoặc mì chính để đảm bảo
- 10:50hương vị đồng đều giữa hàng triệu chai
- 10:52sản xuất mỗi năm.
- 10:54Cần nói rõ điều này không có nghĩa xì
- 10:56dầu là một loại gia vị kém giá trị. Ở
- 10:59Nhật Bản Hàn Quốc hay chính Trung Quốc
- 11:02vẫn tồn tại những xưởng làm xì dầu thủ
- 11:04công ủ trong lu sành hoặc thùng gỗ suốt
- 11:07nhiều năm trời. Giá bán cũng cao không
- 11:09kém gì nước mắm truyền thống.
- 11:11Nhưng đó là dòng sản phẩm [âm nhạc]
- 11:12chiếm phần rất nhỏ.
- 11:15Trong khi phần lớn xì dầu mà thế giới
- 11:17biết đến chính là dòng công nghiệp chuẩn
- 11:19hóa sản xuất với tốc độ nhanh và quy mô
- 11:23lớn.
- 11:23Nước mắm thì hoàn toàn khác.
- 11:26Cá cơm không thể trồng
- 11:28chỉ có thể đánh bắt và chất [âm nhạc]
- 11:29lượng phụ thuộc vào độ tươi của cá
- 11:32vào vùng biển nơi đàn cá sinh sống, vào
- 11:35hệ vi sinh vật bản địa trong quá trình ủ
- 11:37chượp. Một mẻ nước mắm Phú Quốc, Cát Hải
- 11:40hay Nam Ô truyền thống phải ủ từ 6 tháng
- 11:43đến hơn 1 năm trong thùng gỗ, không thêm
- 11:46bất kỳ phụ gia nào. Chính sự khó lường
- 11:49và gắn chặt với vùng đất đó
- 11:52khiến nước mắm không thể nhân bản ồ ạt
- 11:54như [âm nhạc] xì dầu.
- 11:55Và cũng không có được những làn sóng
- 11:57lịch sử thuận lợi
- 11:59để vươn ra thế giới sớm như xì dầu.
- 12:02Có một sự thật [âm nhạc] ít ai nói ra,
- 12:05xì dầu dễ dàng chinh phục thế giới một
- 12:07phần vì mùi vị của nó khá an toàn, dễ
- 12:10làm quen với khẩu vị số đông. Nước mắm
- 12:13thì khác hẳn. Nó mang một hương vị rất
- 12:15mạnh, gần như một hàng rào khứu giác với
- 12:18người lần đầu tiếp xúc. Đó có thể là một
- 12:21mùi nồng, thậm chí khó chịu.
- 12:24Nhưng với người đã quen, đó lại là thứ
- 12:26hương thơm quyến rũ, không gì thay thế
- 12:29được. Chính cái ranh giới mùi vị vô hình
- 12:31ấy từng cản bước nước mắm vươn ra thế
- 12:33giới suốt một thời gian dài. Nhưng
- 12:35nghịch lý thay, cũng chính cái ranh giới
- 12:38ấy lại bảo vệ nước mắm khỏi việc bị pha
- 12:40loãng và công nghiệp hóa dễ dàng như xì
- 12:43dầu. Nước mắm buộc thế giới phải
- 12:45[âm nhạc] học cách chấp nhận nó đúng như
- 12:47bản chất vốn có chứ không phải tự thay
- 12:50đổi mình để làm hài lòng số đông. Và
- 12:52điều mà nước mắm dường như thiệt thòi về
- 12:54quy mô sản xuất cũng như thiệt thòi vì
- 12:57không có được đòn bẩy lịch sử như xì dầu
- 13:00lại chính là thứ tạo nên giá trị không
- 13:02thể sao chép của nó. Xì dầu đã thắng
- 13:05trong cuộc đua phủ kín kệ hàng toàn cầu
- 13:07một phần nhờ thời thế thuận lợi. Còn
- 13:10nước mắm Việt Nam lại đang thắng trong
- 13:12một cuộc đua khác [âm nhạc]
- 13:13khó nhằn hơn nhiều bằng chính nội lực
- 13:16của mình. Đó là cuộc đua định hình lại
- 13:18ranh giới của sự tinh tế ngay trong
- 13:20những gian bếp cao cấp nhất thế giới.
- 13:23Khoa học vị giác có thể lý giải phần nào
- 13:25sức hút này.
- 13:27Cả nước mắm [âm nhạc] và xì dầu đều giàu
- 13:29glutamate, chất tạo nên vị umami quen
- 13:32thuộc.
- 13:33Nhưng các nhà nghiên cứu vị giác đã chỉ
- 13:35ra một hiện tượng gọi là cộng hưởng
- 13:37umami khi glutamate kết hợp với một số
- 13:40hợp chất khác có trong thịt và cá, gọi
- 13:42là nucleotide, cường độ vị umami không
- 13:46chỉ cộng lại mà có thể được khuếch đại
- 13:48lên gấp nhiều lần so với dùng riêng
- 13:49[âm nhạc] lẻ. Đây chính là lý do vì sao
- 13:52rất nhiều nền ẩm thực châu Á, từ Nhật
- 13:54Bản đến Việt Nam, đều có xu hướng kết
- 13:56hợp nước chấm lên men với hải sản trong
- 13:59cùng một món ăn. Món cá hấp chan xì dầu,
- 14:01gừng và hành lá là một ví dụ kinh điển.
- 14:05Khi glutamate trong xì dầu cộng hưởng
- 14:07với nucleotide
- 14:08>> [âm nhạc]
- 14:08>> có sẵn trong thịt cá, khuếch đại vị
- 14:11umami lên rất nhiều lần so với chỉ dùng
- 14:14riêng một thứ. [âm nhạc]
- 14:15>> Nước mắm cũng vận hành theo nguyên lý
- 14:17tương tự, nhưng với một lợi thế đặc biệt
- 14:19vì được ủ trực tiếp từ cá trong thời
- 14:21gian dài, bản thân nước mắm đã tích lũy
- 14:24sẵn glutamate cùng nhiều hợp chất khuếch
- 14:26đại vị giác khác ngay trong một chai duy
- 14:29nhất mà không cần phối thêm nguyên liệu
- 14:31khác. Đây chính là lý do mà nước mắm,
- 14:34với chiều sâu vị giác đến từ quá trình ủ
- 14:36cá kéo dài, đang được các đầu bếp phương
- 14:38Tây tìm đến như một công cụ khuếch đại
- 14:40hương vị. Chỉ cần vài giọt là đủ làm món
- 14:43ăn đậm đà hẳn lên. Bạn có để ý không?
- 14:46Ngay tại Việt Nam, xu hướng này đang
- 14:48được chứng minh rõ ràng nhất theo cẩm
- 14:50nang Michelin Việt Nam năm 2026,
- 14:54ngày càng nhiều đầu bếp Việt được vinh
- 14:56danh nhờ đưa những nguyên liệu bản địa,
- 14:58trong đó nước mắm là trung tâm, vào ẩm
- 15:00thực đương đại. Một đầu bếp tại Hà Nội
- 15:02từng chia sẻ, anh dùng nước mắm để tạo
- 15:05nên một phiên bản mang màu sắc Việt Nam
- 15:07cho sốt hollandaise kiểu Pháp, thậm chí
- 15:10dùng trong cocktail và cả kem và gọi đó
- 15:12là một nguyên liệu rất linh hoạt, luôn
- 15:14mang lại nhiều điều thú vị để khám phá.
- 15:16Một đầu bếp khác tại Thành phố Hồ Chí
- 15:18Minh, người từng được đào đào tại những
- 15:20nhà hàng ba sao Michelin ở Tokyo,
- 15:23Copenhagen và và Barcelona cũng chọn
- 15:26quay về Việt Nam để xây dựng phong cách
- 15:29ẩm thực của riêng mình dựa trên chính
- 15:31những nguyên liệu bản địa quen thuộc
- 15:32thay vì đi theo khuôn mẫu ẩm thực phương
- 15:35Tây có sẵn. Giám đốc quốc tế của Cẩm
- 15:37nang Michelin từng nhận xét một thế hệ
- 15:40đầu bếp Việt Nam mới dù được đào tạo ở
- 15:42nước ngoài vẫn chọn quay về sáng tạo
- 15:45những món ăn bắt nguồn từ nguyên liệu
- 15:46địa phương, từ ký ức tuổi thơ và từ một
- 15:49cảm thức mạnh mẽ về bản sắc dân tộc. Đây
- 15:52là điều rất quan trọng mà ít người để ý.
- 15:55Đây không phải chuyện các đầu bếp lén
- 15:57lút thêm gia vị Á Đông vào món Tây mà là
- 16:00một sự công khai, tự hào xem nước mắm
- 16:03như một nguyên liệu ngang hàng với những
- 16:05gia vị tinh tế nhất của ẩm thực thế
- 16:06giới. Nói cách khác, sự bành trướng của
- 16:08xì dầu là thành tựu của [âm nhạc] công
- 16:10nghiệp thực phẩm cộng với một chút may
- 16:12mắn của thời thế, còn sự vươn lên của
- 16:14nước mắm truyền thống lại là câu chuyện
- 16:16của sức sống bản địa, từ chối bị san
- 16:18phẳng bởi guồng máy toàn cầu hóa.
- 16:23>> [âm nhạc]
- 16:25>> Với người Việt hôm nay, chọn một chai
- 16:27nước mắm truyền thống ủ đủ thời gian
- 16:30thay vì một chai nước chấm pha chế công
- 16:33nghiệp không chỉ là chuyện khẩu vị, đó
- 16:36là một lựa chọn giữ lấy một phần bản sắc
- 16:39đang phải cạnh tranh từng ngày với tốc
- 16:42độ và giá thành. Nhưng có một sự thật
- 16:45cần được nói thẳng.
- 16:46Bi kịch của nước mắm truyền thống không
- 16:49chỉ nằm ở việc nó chưa phủ [âm nhạc]
- 16:51sóng toàn cầu bằng xì dầu,
- 16:53bi kịch còn nằm ngay tại quê hương của
- 16:55nó. Hàng triệu gia đình Việt Nam mỗi
- 16:58ngày vẫn đang dùng những chai nước chấm
- 16:59được pha từ nước, muối, chất điều vị và
- 17:03hương liệu tổng hợp với hàm lượng đạm cá
- 17:05gần như không đáng kể nhưng vẫn quen gọi
- 17:08đó là nước mắm, nước mắm truyền thống.
- 17:11Vì vậy, không chỉ phải cạnh tranh với xì
- 17:14dầu hay với cả thế giới
- 17:17mà còn phải đấu tranh để giữ lấy đúng
- 17:19cái tên của chính mình
- 17:21ngay trên chính mâm cơm của người Việt,
- 17:24bạn có để ý không?
- 17:25Ngay trong nước giá trị của nước mắm
- 17:28truyền thống lớn đến mức phải được bảo
- 17:30vệ bằng luật. Hội nước mắm Phú Quốc từng
- 17:32nhiều lần
- 17:33lên tiếng về tình trạng bị mạo nhận khi
- 17:36một số sản phẩm lập lờ chỉ dẫn địa lý
- 17:39ngay trên chính thị trường trong nước
- 17:41khiến người tiêu dùng khó phân biệt đâu
- 17:43là nước mắm Phú Quốc thật sự đạt chuẩn
- 17:46đâu chỉ là hàng gắn mác. Những làng nghề
- 17:48như Phú Quốc, Cát Hải, Nam Ô hiện vẫn
- 17:52đang phải chật vật giữ nghề khi chi phí
- 17:54nguyên liệu tăng cao trong khi giá bán
- 17:56ra lại không dễ tăng theo kịp và không
- 17:59ít gia đình
- 18:00làm mắm lâu đời đang đứng trước nguy cơ
- 18:03mai một bởi thế hệ trẻ không còn mặn mà
- 18:06theo nghề cha ông để lại. Đây chính là
- 18:09điểm đặc biệt.
- 18:10Một sản phẩm được cả thế giới công nhận
- 18:13về giá trị văn hóa
- 18:15lại vẫn cần chính người Việt bảo vệ
- 18:17và tiếp nối ngay tại quê hương của nó
- 18:20trước khi nói đến chuyện chinh phục thế
- 18:21giới. Câu chuyện nước mắm cũng là một
- 18:24lời nhắc nhở lớn hơn. Trong một thế giới
- 18:27mà gần như mọi thứ đều có thể công
- 18:29nghiệp hóa pha loãng sản xuất hàng loạt
- 18:33để bán được nhiều hơn
- 18:34thì thứ hiếm và khó làm giả lại chính là
- 18:37thứ giữ được giá trị lâu dài nhất. Một
- 18:40chai nước mắm truyền thống đặt trên bàn
- 18:42ăn của một gia đình Việt hôm nay thực
- 18:45chất đang mang theo cả một [âm nhạc] câu
- 18:47chuyện dài hơn rất nhiều so với vẻ ngoài
- 18:49giản dị của nó.
- 18:51Từ người dân ven biển miền Trung đến
- 18:53những vùng biển Đông Nam Á nơi cùng lúc
- 18:56phát minh ra kỹ thuật ủ mắm đến tấm bằng
- 18:59bảo hộ từ châu Âu và giờ đây là bàn ăn
- 19:03của những nhà hàng sao Michelin.
- 19:05[âm nhạc]
- 19:10>> Người ta có thể xây một nhà máy làm xì
- 19:12dầu ở bất kỳ đâu từ châu Á sang châu Mỹ,
- 19:15chỉ cần có đậu nành, lúa mì
- 19:18và men giống.
- 19:19Nhưng người ta không thể mang nắng gió
- 19:21của Phú Quốc, không thể mang đàn cá cơm
- 19:23than của vùng biển ven bờ và càng không
- 19:25thể mang theo kinh nghiệm hàng trăm năm
- 19:27ủ mắm cá của người Việt để lắp ráp ở một
- 19:29nơi khác. Nước mắm Việt Nam không cần có
- 19:32sản lượng khổng lồ để chứng minh giá trị
- 19:34của mình. Nó chứng minh bằng thời gian ủ
- 19:36chượp,
- 19:37bằng bàn tay của người làm mắm và bằng
- 19:40việc cả thế giới phải tìm đến tận nơi
- 19:42mới có được đúng hương vị đó. Chúng ta
- 19:44không cần làm ra thứ nước chấm rẻ nhất,
- 19:47nhiều nhất trên thế giới. Chúng ta giữ
- 19:49lấy thứ gia vị mang trong mình hồn của
- 19:51biển cả,
- 19:52của thời gian và của sự kiên nhẫn, thứ
- 19:55không thể bị đánh cắp hay sao chép ở bất
- 19:58kỳ nơi nào khác. Và trong một thế giới
- 19:59ngày càng vội vã, có lẽ sự kiên nhẫn mới
- 20:02chính là thứ xa xỉ nhất. Có lẽ câu
- 20:05chuyện của nước mắm cũng chính là câu
- 20:07chuyện của rất nhiều thứ khác thuộc về
- 20:08Việt Nam, những thứ không cần ồn ào để
- 20:11chứng minh mình tồn tại, mà chỉ cần đủ
- 20:13thời gian, đủ kiên định để một ngày nào
- 20:15đó cả thế giới tự tìm đến.
- 20:18Vậy còn bao nhiêu gia vị truyền thống
- 20:20khác của Việt Nam đang âm thầm chờ được
- 20:23nhìn nhận đúng giá trị như vậy? Hẹn gặp
- 20:25lại quý vị và các bạn trong kỳ phát sóng
- 20:27tiếp theo của Á Lục Ký.
- 20:31>> [âm nhạc]
About this transcript
This page contains the full transcript of Vì Sao Xì Dầu Phủ Sóng Toàn Cầu Còn Nước Mắm Việt Nam Chỉ Chinh Phục Được Michelin by Á Lục Ký, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 4,166 words across 508 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.
What you can do with it
Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.
Free YouTube transcript tool
YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.