Vì Sao Việt Nam Tăng Trưởng Nhanh Như Hàn Quốc Mà Không Đứt Gãy? — Transcript

Full transcript

1. 0:10Năm 1964
2. 0:13khi được hỏi có theo tôn giáo nào không,
3. 0:1688% [âm nhạc] người Hàn Quốc trả lời
4. 0:18không. Lúc đó, Hàn Quốc gần như vẫn là
5. 0:20một xã hội Nho giáo thuần nhất, đứng
6. 0:22ngoài mọi ảnh hưởng tôn giáo lớn của thế
7. 0:24giới. Nhưng chỉ khoảng nửa thế kỷ công
8. 0:26nghiệp hóa sau đó, gần 1/3 dân số nước
9. 0:29này trở thành tín đồ Cơ Đốc giáo. Còn
10. 0:32gia đình nhiều thế hệ từng là trụ cột
11. 0:34của xã hội Hàn Quốc, tan rã với tốc độ
12. 0:36khiến chính các nhà nghiên cứu phải dùng
13. 0:39từ đứt gãy để mô tả. Cùng lúc đó, Việt
14. 0:41Nam cũng tăng trưởng kinh tế với tốc độ
15. 0:43không hề thua kém, thậm chí có giai đoạn
16. 0:46còn nhanh hơn. Nhưng bàn thờ tổ tiên
17. 0:48trong nhà thì vẫn ở nguyên chỗ cũ. Xin
18. 0:51chào quý vị và các bạn. Chào mừng đến
19. 0:53với chương trình Á Lục Ký. Câu hỏi mà
20. 0:55chương trình hôm nay muốn trả [âm nhạc]
21. 0:57lời rất đơn giản, nhưng câu trả lời thì
22. 0:59không hề đơn giản chút nào. Tại sao cùng
23. 1:02một tốc độ hiện đại hóa, một quốc gia
24. 1:04trải qua đứt gãy xã hội sâu sắc, còn
25. 1:06quốc gia kia thì gần như không? Và đây
26. 1:09chính là điều chúng ta sẽ khám phá trong
27. 1:11chương trình hôm nay.
28. 1:14[âm nhạc]
29. 1:17Buổi sáng ở thành phố Hồ Chí Minh hôm
30. 1:19nay, Cần Cẩu vẫn đang dựng lên những tòa
31. 1:21nhà văn phòng mới, xe máy hòa vào dòng
32. 1:24xe công nghệ chạy khắp phố. Và trong
33. 1:26những khu công nghiệp ở Bắc Ninh hay
34. 1:28Bình Dương, dây chuyền lắp giáp điện
35. 1:30thoại chạy suốt ngày đêm, Việt Nam giờ
36. 1:32đây là nơi sản xuất phần lớn điện thoại
37. 1:35của Samsung bán ra toàn cầu và là một
38. 1:38trong những nước xuất khẩu hàng dệt may
39. 1:40lớn nhất khu vực. Nhưng bước vào bất kỳ
40. 1:42căn hộ chung cư nào, dù ở tầng 30 của
41. 1:45một tòa nhà mới xây, người ta vẫn thấy
42. 1:48[âm nhạc] một bàn thờ nhỏ đặt ở góc
43. 1:50phòng khách. Cứ đến ngày dỗ, con cháu
44. 1:52vẫn thu xếp về quê, dù phải xin nghỉ làm
45. 1:55ở một công ty nước ngoài cứ tết đến, dù
46. 1:58sống ở thành phố quanh năm, người ta vẫn
47. 2:00gói bánh chưng, vẫn tìm cách trở về nhà
48. 2:03tổ để thắp hương, vẫn ngồi quay quần
49. 2:05quanh một mâm cơm có đủ ba thế hệ. Lấy
50. 2:08một ví dụ cụ thể, một gia đình ba thế hệ
51. 2:12sống chung trong một căn hộ hai phòng
52. 2:14ngủ ở quận Bình Thạnh không phải chuyện
53. 2:16hiếm ở thành phố Hồ Chí Minh hôm nay.
54. 2:19Ông bà trông cháu ban ngày, cha mẹ đi
55. 2:21làm ở các tòa nhà văn phòng cách đó vài
56. 2:24cây số. Buổi tối, cả nhà quây quần ăn
57. 2:26cơm chung một mâm. Mô hình này tồn tại
58. 2:29song song [âm nhạc] với những tòa nhà
59. 2:30cao tầng hiện đại nhất của thành phố chứ
60. 2:32không phải bị nó thay thế dần theo thời
61. 2:34gian. Điều thú vị là ở một thành phố
62. 2:37công nghiệp hóa nhanh như S của Hàn
63. 2:39Quốc, hình ảnh gia đình ba thế hệ sống
64. 2:42chung như vậy đã trở nên hiếm hoi hơn
65. 2:44rất nhiều so với vài chục năm trước.
66. 2:47Cách người ta thường nghĩ về hiện đại
67. 2:49hóa là kinh tế phát triển nhanh thì văn
68. 2:51hóa truyền thống phải nhường chỗ. Nhìn
69. 2:53sang Hàn Quốc, Nhật Bản, đó dường như là
70. 2:57một quy luật gần như tất yếu. Xã
71. 2:59[âm nhạc] hội càng giàu lên, gia đình
72. 3:01càng thu nhỏ lại, tôn giáo truyền thống
73. 3:03càng mờ nhạt, người trẻ càng rời xa
74. 3:06những nghi lễ của ông bà. Vậy câu hỏi
75. 3:08đặt ra là Việt Nam có đang đi đúng con
76. 3:11đường đó chỉ là chậm hơn một nhịp mà
77. 3:13thôi hay đây là một mô hình phát triển
78. 3:15hoàn toàn khác mà rất ít quốc gia trên
79. 3:18thế giới từng làm được? Nhưng câu trả
80. 3:20lời không nằm ở việc Việt Nam phát triển
81. 3:21chậm hơn để dễ dàng giữ gìn truyền
82. 3:23thống. Ngược lại, con số tăng trưởng
83. 3:26kinh tế thật sự của Việt Nam sẽ khiến
84. 3:28nhiều người phải bất ngờ. [âm nhạc]
85. 3:35[âm nhạc]
86. 3:40>> [âm nhạc]
87. 3:42>> Giữa thập niên 1980,
88. 3:45GDP bình quân đầu người của Việt Nam chỉ
89. 3:48quanh quẩn ở mức 200 đến 300 đô la Mỹ
90. 3:51một năm thuộc nhóm nghèo nhất thế giới.
91. 3:54Đất nước vừa ra khỏi chiến tranh, hạ
92. 3:56tầng gần như phải xây lại từ đầu, không
93. 3:59có lợi thế nào để bắt đầu. Nhưng kể từ
94. 4:01khi bắt đầu đổi mới, Việt Nam đã duy trì
95. 4:04tốc độ tăng trưởng GDP trung bình khoảng
96. 4:077%, mỗi năm suốt ba thập kỷ, cao nhất
97. 4:11trong toàn khối ASEAN. Theo tính toán
98. 4:13được công bố bởi Trung tâm nghiên cứu
99. 4:15Việt Mỹ tại Đại học Oregon, GDP bình
100. 4:18quân đầu người của Việt Nam đã tăng gần
101. 4:2012 lần trong giai đoạn từ năm 1975
102. 4:25đến năm
103. 4:272022. Và theo Mine chỉ trong 11 năm từ
104. 4:32năm 1995
105. 4:34đến năm 2006,
106. 4:37GDP bình quân đầu người của Việt Nam đã
107. 4:40tăng gấp đôi từ khoảng 1300 đô la lên
108. 4:442600 đô la. Đến năm 2022, GDP bình quân
109. 4:50đầu người của Việt Nam đã đạt 4.164
110. 4:53đô la vượt qua Philippines và Ấn Độ bắt
111. 4:56kịp Indonesia. Cùng lúc đó, Việt Nam trở
112. 5:00thành nơi sản xuất hàng đầu của những
113. 5:02tập đoàn như Samsung, LG cùng hàng loạt
114. 5:05thương hiệu may mặc phương Tây. Đến mức
115. 5:07năm 2017, Việt Nam đã là nước xuất khẩu
116. 5:11hàng dệt may lớn nhất khu vực Đông Nam
117. 5:13Á. Để hình dung tốc độ này lớn đến đâu,
118. 5:16hãy so với chính Hàn Quốc, đất nước vẫn
119. 5:19thường được nhắc tới như biểu tượng của
120. 5:21kỳ tích tăng trưởng Châu Á. Hàn Quốc duy
121. 5:24trì tốc độ tăng trưởng trên 8,1% mỗi năm
122. 5:27suốt 40 năm từ năm 1960 đến năm 2000. Về
123. 5:33độ bền, Hàn Quốc vẫn vượt trội. Bốn thập
124. 5:36kỷ tăng trưởng liên tục là điều rất ít
125. 5:38nước làm được. Nhưng cũng cần công bằng
126. 5:41mà nói, Hàn Quốc bước vào giai đoạn đó
127. 5:43với một lợi thế lớn được tiếp cận thị
128. 5:45trường Mỹ từ rất sớm [âm nhạc] trong bối
129. 5:48cảnh chiến tranh lạnh, trong khi Việt
130. 5:50Nam phải khởi động muộn hơn nhiều từ một
131. 5:52suất phát điểm bị chiến tranh tàn phá
132. 5:54nặng nề hơn nhiều. Chính vì vậy, việc
133. 5:57đạt được cường độ tăng trưởng ngang ngửa
134. 5:59dù trong một khoảng thời gian ngắn hơn
135. 6:01càng cho thấy đây là một thành tích
136. 6:03không hề nhỏ. Điều thú vị là dù kinh tế
137. 6:06bùng nổ với tốc độ như vậy, một chỉ số
138. 6:09quan trọng khác của Việt Nam lại không
139. 6:11hề bùng nổ tương ứng, đó là tốc độ đô
140. 6:14thị hóa. Theo số liệu của Bộ Xây dựng,
141. 6:17đến năm 2024, tỷ lệ đô thị hóa của Việt
142. 6:21Nam mới đạt hơn 44%.
143. 6:25Trong khi đó, theo ngân hàng thế giới,
144. 6:27cùng thời điểm đó, tỉ lệ này ở Thái Lan
145. 6:30đã vượt 54%.
146. 6:32Còn ở Indonesia là gần 59%.
147. 6:36Đây chính là điểm đặc biệt và cũng là
148. 6:39mấu chốt của cả câu chuyện hôm nay. Một
149. 6:41nền kinh tế tăng trưởng thuộc hàng nhanh
150. 6:43nhất thế giới nhưng người dân lại không
151. 6:45rời bỏ làng quê, không dồn về đô thị
152. 6:48nhanh như các nước láng giềng có tốc độ
153. 6:51kinh tế chậm hơn. Và nếu ít người rời
154. 6:54làng, rời họ hàng, rời bàn thờ tổ tiên
155. 6:57trong nhà thì điều gì đang thực sự xảy
156. 7:00ra với cấu trúc gia đình? và niềm tin
157. 7:03truyền thống của người Việt trong suốt
158. 7:05ba thập kỷ tăng tốc đó. Hãy chú ý điều
159. 7:07này vì đây [âm nhạc] chính là phần thú
160. 7:10vị nhất của chương trình hôm nay.
161. 7:16>> [âm nhạc]
162. 7:19>> Năm 2023, PE Research Center, một trong
163. 7:24những tổ chức khảo sát xã hội uy tín
164. 7:26nhất thế giới, thực hiện một cuộc khảo
165. 7:28sát quy mô lớn mang tên Tôn giáo và đời
166. 7:30sống tâm linh ở Đông Á, phỏng vấn 10.390
167. 7:35người trưởng thành ở năm nơi gồm Hồng
168. 7:38Kông, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và
169. 7:42Việt Nam. Đây là một trong những khảo
170. 7:44sát chi tiết nhất từng có về niềm tin và
171. 7:46thực hành tôn giáo trong khu vực. Kết
172. 7:48quả cho thấy điều gây bất ngờ nhất không
173. 7:51nằm ở việc bao nhiêu người tự nhận theo
174. 7:53tôn giáo nào mà nằm ở hành vi thực tế
175. 7:55của họ. 96% người Việt Nam được hỏi nói
176. 7:59rằng họ đã thắp hương cho tổ tiên trong
177. 8:0212 tháng qua, tỷ lệ cao nhất trong cả
178. 8:05năm nơi khảo sát. Hơn 80% người Việt có
179. 8:08phần mộ gia đình và trong số đó hơn 710
180. 8:11người nói họ vẫn thăm viếng mộ ít nhất
181. 8:14mỗi năm một lần. Gần tám trong 10 người
182. 8:16Việt Nam được hỏi còn nói rằng họ từng
183. 8:18cảm nhận linh hồn tổ tiên đã giúp đỡ
184. 8:20mình theo một cách nào đó, tỉ lệ cao
185. 8:21vượt trội so với các nơi khác trong khảo
186. 8:23sát. Một chi tiết khác cũng rất đáng chú
187. 8:25ý, Việt Nam là nơi duy nhất trong năm
188. 8:28nơi khảo sát mà tục chôn cất vẫn phổ
189. 8:30biến hơn hỏa táng với 91% gia đình vẫn
190. 8:34chôn cất người thân so với chỉ 28% chọn
191. 8:38hỏa táng. Trong khi đó ở Hàn Quốc phần
192. 8:40lớn gia đình chọn hỏa táng mà không chôn
193. 8:42cất để thấy rõ mức độ đối lập. Hãy nhìn
194. 8:45lại chính Hàn Quốc theo thống kê chính
195. 8:47thức của Hàn Quốc. năm 1964
196. 8:51tới 88% dân số nói mình không theo tôn
197. 8:55giáo nào phản ánh một xã hội Nho giáo
198. 8:57gần như thuần nhất nhưng chỉ khoảng nửa
199. 8:59thế kỷ công nghiệp hóa sau đó khoảng 31%
200. 9:03dân số Hàn Quốc trở thành tín đồ Cơ Đốc
201. 9:06giáo gồm cả Tin lành và Công giáo. Đây
202. 9:09là một trong những cuộc chuyển đổi tôn
203. 9:10giáo nhanh nhất trong lịch sử thế giới
204. 9:12hiện đại diễn ra gần như song song với
205. 9:15kỳ tích sông Hàn. Cũng theo khảo sát của
206. 9:17Pe, chỉ hơn một nửa người Hàn Quốc hiện
207. 9:20có phần mộ gia đình, thấp hơn hẳn tỉ lệ
208. 9:22của Việt Nam và Nhật Bản. Nhưng chi tiết
209. 9:25đáng chú ý nhất trong [âm nhạc] toàn bộ
210. 9:27khảo sát lại nằm ở nhóm Người Công giáo
211. 9:29Việt Nam suốt thế kỷ 19. Người Công giáo
212. 9:32từng bị nhiều cộng đồng coi là đối lập
213. 9:34với việc thờ cúng tổ tiên, thậm chí từng
214. 9:37là nguồn gốc của kỳ thị và chia rẽ. Vậy
215. 9:39mà theo khảo sát này, 86%
216. 9:42người Công giáo Việt Nam vẫn thắp hương
217. 9:45cho tổ tiên trong năm qua. 81% vẫn cúng
218. 9:48hoa hoặc thắp nến tường nhớ ông bà. Ở
219. 9:51những nơi khác trong khu vực được khảo
220. 9:53sát, tín đồ Cơ Đốc giáo gần như không
221. 9:55làm những việc này. Đây là một hiểu lầm
222. 9:57khá phổ biến cần được phá bỏ. Nhiều
223. 10:00người vẫn nghĩ theo một tôn giáo phương
224. 10:01Tây đồng nghĩa với việc từ bỏ tục lệ bản
225. 10:04địa. Nhưng số liệu ở Việt Nam cho thấy
226. 10:07điều ngược lại hoàn toàn. Một số liệu
227. 10:09khác cũng đáng chú ý không kém các nhà
228. 10:11nhân khẩu học. Trong một công trình so
229. 10:14sánh cấu trúc hộ gia đình khắp châu Á
230. 10:16phát hiện ra rằng những nơi giàu lên
231. 10:19nhanh [âm nhạc] như Nhật Bản, Đài Loan,
232. 10:21Hàn Quốc đã chứng kiến tỉ lệ hộ gia đình
233. 10:24nhiều thế hệ giảm rất nhanh trong quá
234. 10:26trình công nghiệp hóa. Còn ở Việt Nam dù
235. 10:29kinh tế cũng tăng tốc mạnh không kém,
236. 10:31mức giảm lại chậm hơn nhiều. Thống kê từ
237. 10:34khảo sát người cao tuổi Việt Nam cho
238. 10:36thấy tỉ lệ hộ nhiều thế hệ chỉ giảm từ
239. 10:3956% năm 1997
240. 10:44xuống 45% năm
241. 10:472011. Nghĩa là sau 14 năm phát triển
242. 10:50kinh tế mạnh mẽ gần một nửa số gia đình
243. 10:53Việt Nam vẫn sống chung nhiều thế hệ
244. 10:56dưới một mái nhà. Vậy câu hỏi lớn nhất
245. 10:58được đặt ra ở đây, điều gì đã giúp Việt
246. 11:01Nam làm được điều mà lý thuyết hiện đại
247. 11:03hóa kinh điển từng coi là gần như bất
248. 11:05khả thi, tức là tăng trưởng kinh tế cực
249. 11:08nhanh mà không phải đánh đổi bằng đứt
250. 11:10gãy văn hóa? Câu trả lời đầu tiên nằm ở
251. 11:13chính cách đô thị hóa diễn ra ở Hàn
252. 11:16Quốc. Quá trình công nghiệp hóa đưa hàng
253. 11:18triệu nông dân rời bỏ hẳn làng quê
254. 11:21[âm nhạc] để dồn vào những khu công
255. 11:22nghiệp và chung cư khối hộp tập trung ở
256. 11:25Seun và các thành phố lớn. [âm nhạc] Đó
257. 11:27là kiểu đô thị hóa nhổ hẳn gốc dễ ra
258. 11:30khỏi mảnh đất cũ. Còn ở Việt Nam, đô thị
259. 11:33hóa [âm nhạc] mang tính lan tỏa hơn
260. 11:35nhiều. Người Việt mang cả văn hóa làng
261. 11:37xã của mình vào thành phố. Từ những con
262. 11:39ngõ nhỏ mô phỏng lại không gian làng đến
263. 11:42mạng lưới đồng hương, họ tộc vẫn được
264. 11:44duy trì giữa lòng đô thị. Mạng lưới cộng
265. 11:47đồng đó đóng vai trò như một lớp đệm
266. 11:49giảm sốc cho những va chạm của quá trình
267. 11:51hiện đại hóa. Câu trả lời thứ hai còn
268. 11:54sâu xa hơn nằm ở chính bản chất của niềm
269. 11:57tin. Thời cúng tổ tiên ở Việt Nam không
270. 12:00vận hành như một tôn giáo có tổ chức với
271. 12:03giáo lý giáo hội và quyền lực chính trị
272. 12:06gắn liền phía sau. Nó gần với một đạo lý
273. 12:08sống hướng về cội nguồn và chữ hiếu hơn
274. 12:11là hướng về một hệ thống thần quyền cụ
275. 12:13thể. Còn ở Hàn Quốc, Nho giáo từng gắn
276. 12:16quá chặt với chính quyền phong kiến của
277. 12:18triều đại sâu sân suốt năm thế kỷ. Khi
278. 12:21xã hội Hàn Quốc hiện đại hóa và triều
279. 12:23đại đó sụp đổ, Nho giáo bị nhìn như một
280. 12:26phần của trật tự cũ cần vượt qua để
281. 12:28nhường chỗ cho một hệ giá trị mới gắn
282. 12:30liền với hiện đại hóa, dân chủ và ảnh
283. 12:33hưởng của Mỹ, đó chính là Cơ Đốc giáo.
284. 12:36Có một cách khác để hình dung sự khác
285. 12:38biệt này, Nho giáo ở Hàn Quốc từng vận
286. 12:41hành theo chiều từ trên xuống. gắn với
287. 12:44nhà nước, với triều đình, với một hệ
288. 12:46thống quyền lực trung tâm duy nhất. Còn
289. 12:49thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam vận hành
290. 12:51theo chiều từ dưới lên. Mỗi gia đình là
291. 12:53một trung tâm độc lập, không có giáo
292. 12:55chủ, không có giáo hội trung ương nào
293. 12:57đứng đầu cả hệ thống. Chính vì nằm ở quy
294. 13:00mô nhỏ nhất, quy mô của một gia đình nên
295. 13:04không một biến cố chính trị hay khủng
296. 13:06hoảng thể chế nào ở tầm quốc gia có thể
297. 13:09đánh sập được nó cùng một lúc. Nói cách
298. 13:12khác, Hàn Quốc không hẳn chủ động từ bỏ
299. 13:14truyền thống của mình. Guồng quay kinh
300. 13:16tế quá khốc liệt của những tập đoàn
301. 13:18Chebo, cùng áp lực phải xây dựng một bản
302. 13:20sắc quốc gia mới sau chiến tranh đã bào
303. 13:23mòn nó theo thời gian. Đây không phải là
304. 13:25điều đáng che trách mà là cái giá mà một
305. 13:28mô hình tăng trưởng cực kỳ khốc liệt
306. 13:30phải trả. Con số cụ thể cho thấy rõ cái
307. 13:32giá đó. Theo tổ chức lao động quốc tế,
308. 13:35người lao động Hàn Quốc làm việc trung
309. 13:37bình khoảng 1900 giờ mỗi năm, cao hơn
310. 13:40mức trung bình của các nước phát triển
311. 13:42gần 200 giờ, tương đương gần thêm 1
312. 13:44tháng, làm việc phụ trội mỗi năm. Mô
313. 13:47hình đó gần như không để lại thời gian
314. 13:49cho nhịp sống gia đình truyền thống. Còn
315. 13:51ở Việt Nam, cấu trúc nền kinh tế lại rất
316. 13:54khác. Theo Tổng cục Thống kê và Tổ chức
317. 13:56lao động quốc tế, [âm nhạc] tới 68,5%
318. 13:59lao động Việt Nam làm việc trong khu vực
319. 14:01phi chính thức, còn khu vực kinh tế hộ
320. 14:04gia đình đóng góp khoảng 30% GDP cả
321. 14:06nước. Nói đơn giản, phần lớn người Việt
322. 14:09không làm công ăn lương trọn đời cho một
323. 14:11tập đoàn lớn mà buôn bán nhỏ, làm nông
324. 14:15hoặc vận hành cơ sở kinh doanh của riêng
325. 14:17gia đình mình. Chính cấu trúc này cho họ
326. 14:20một độ linh hoạt về thời gian mà một
327. 14:22nhân viên văn phòng ở một tập đoàn Chebô
328. 14:24khó lòng có được. Người ta vẫn có thể
329. 14:27đóng cửa tiệm một ngày để về quê ăn dỗ
330. 14:30mà không cần xin phép ai. Và đây là chi
331. 14:33tiết lịch sử đắt giá nhất chứng minh cho
332. 14:35sức sống của truyền thống Việt Nam. Suốt
333. 14:38nhiều thế kỷ, chính tòa thánh Vatican
334. 14:40cũng từng cấm người Công giáo tham gia
335. 14:42nghi thức thờ cúng [âm nhạc] tổ tiên ở Á
336. 14:44Đông, coi đó là hành vi thờ ngẫu tượng.
337. 14:47Nhưng đến năm 1939,
338. 14:50tòa thánh ban hành huấn thị Plertum Est
339. 14:54mở đường cho việc nhìn nhận lại vấn đề
340. 14:56này ở các nước Á Đông. Năm 1964,
341. 15:01Huấn thị này chính thức được Tòa Thánh
342. 15:03Chấp Thuận áp dụng cho Người Công giáo
343. 15:05Việt Nam. Và ngày 14 tháng 6 năm 1965,
344. 15:10Hội đồng Giám mục Việt Nam chính thức ra
345. 15:12thông cáo cho phép giáo dân lập bàn thờ
346. 15:15gia tiên thắp hương tưởng nhớ ông bà với
347. 15:18quan điểm rằng giáo hội không hủy bỏ
348. 15:20những giá trị tốt đẹp của một dân tộc mà
349. 15:22tìm cách hòa nhập với nó. Nói cách khác,
350. 15:25một tôn giáo toàn cầu với hàng trăm năm
351. 15:28giáo lý gần như cố định, cuối cùng vẫn
352. 15:31phải điều chỉnh chính mình để hòa hợp
353. 15:34với văn hóa Việt Nam thay vì xóa bỏ được
354. 15:37nó. Rất ít nơi trên thế giới có được sức
355. 15:40mạnh nội sinh văn hóa lớn đến mức đó.
356. 15:43Nhưng con số này có ý nghĩa gì với chính
357. 15:45người Việt Nam đang sống hôm nay?
358. 15:48[âm nhạc]
359. 15:51Điều này không chỉ là chuyện hoài niệm
360. 15:53mà mang một ý nghĩa thực tế rất lớn.
361. 15:55Trong suốt quá trình đô thị hóa và công
362. 15:58nghiệp hóa nhanh chóng, mạng lưới gia
363. 16:00đình và họ hàng vẫn đóng vai trò như một
364. 16:04bệ đỡ âm thầm cho hàng triệu người Việt.
365. 16:07Ông bà trông cháu để cha mẹ yên tâm đi
366. 16:09làm ở khu công nghiệp hay lên thành phố
367. 16:11lập nghiệp. Họ hàng ở quê vẫn là nơi để
368. 16:15quay về mỗi khi thành phố [âm nhạc] trở
369. 16:17nên quá tải, quá đắt đỏ hay đơn giản là
370. 16:19quá cô đơn. Và đây không chỉ là chỗ dựa
371. 16:22tinh thần trong những giai đoạn khó khăn
372. 16:23[âm nhạc]
373. 16:24như đợt đại dịch vừa qua hay khi mất
374. 16:26việc. Khi cần một khoản tiền gấp để mua
375. 16:29nhà, mạng lưới họ hàng ở quê nhiều khi
376. 16:32đóng vai trò như một quỹ bảo hiểm không
377. 16:34chính thức, một ngân hàng không tính
378. 16:36lãi. Đây là một lợi thế kinh tế rất
379. 16:38thật. Dù hiếm khi được tính vào bất kỳ
380. 16:41báo cáo GDP chính thức nào. Bạn có để ý
381. 16:44không? Trong cuộc sống hàng ngày, dù
382. 16:46sống ở một căn hộ nhỏ trên tầng cao của
383. 16:49một chung cư hiện đại, rất nhiều người
384. 16:51trẻ Việt Nam vẫn giữ một góc nhỏ để thắp
385. 16:53hương. Họ có thể làm việc cho một công
386. 16:55ty công nghệ toàn cầu suốt cả tuần,
387. 16:58nhưng đến ngày dỗ hay dịp Tết vẫn thu
388. 17:01xếp về quê tảo mộ. Đúng như số liệu đã
389. 17:04nhắc ở phần trước, điều thú vị là mô
390. 17:07hình này không chỉ tồn tại trong nước,
391. 17:09ngay cả những cộng đồng người Việt xa xứ
392. 17:11tại Mỹ dù sống trong một xã hội mà gia
393. 17:13đình hạt nhân là chuẩn mực phổ biến,
394. 17:16nhiều gia đình gốc Việt vẫn duy trì nếp
395. 17:18sống, nhiều thế hệ dưới một mái nhà vẫn
396. 17:21giữ bàn thờ gia tiên trong căn nhà ở
397. 17:23nước ngoài. Điều đó cho [âm nhạc] thấy
398. 17:24đây không đơn thuần là kết quả của hoàn
399. 17:27cảnh kinh tế trong nước mà là một nếp
400. 17:29văn hóa đủ bền để mang theo qua cả biên
401. 17:32giới. Điều này khác hẳn với cảm giác đứt
402. 17:35kết nối mà nhiều xã hội đô thị hóa nhanh
403. 17:37khác từng trải qua nơi người trẻ rời quê
404. 17:40lên thành phố lớn và gần như cắt đứt
405. 17:42hoàn toàn với gia đình mở rộng chỉ còn
406. 17:45giữ liên lạc qua những cuộc gọi điện
407. 17:46thoại ngắn ngủi nhưng cũng cần đặt ra
408. 17:49một câu hỏi thành thật không né tránh
409. 17:51liệu mô hình này có bền vững mãi hay
410. 17:53không khi Việt Nam tiếp tục giàu lên khi
411. 17:56tốc độ đô thị hóa chắc chắn sẽ tăng
412. 17:58nhanh hơn trong những năm tới khi ngày
413. 18:00càng nhiều gia đình trẻ chọn sống tách
414. 18:02riêng ngay từ đầu. Đây là câu hỏi mà
415. 18:05chính những nhà nghiên cứu văn hóa và xã
416. 18:06hội học Việt Nam cũng đang theo dõi sát
417. 18:09sao và câu trả lời chắc chắn sẽ
418. 18:11[âm nhạc] không đến trong một sớm một
419. 18:13chiều. Nhưng ít nhất cho đến hôm nay,
420. 18:16dựa trên toàn bộ số liệu vừa trình
421. 18:17[âm nhạc] bày, Việt Nam vẫn đang chứng
422. 18:19minh một điều mà rất ít quốc gia làm
423. 18:22được cùng lúc.
424. 18:26[âm nhạc]
425. 18:29Có lẽ câu trả lời không nằm ở việc chọn
426. 18:32giữa hai lựa chọn tưởng như bắt buộc
427. 18:33phải đánh đổi. Một là giữ truyền thống
428. 18:36rồi mới dám phát triển. Hai là phát
429. 18:38triển rồi buộc phải đánh đổi truyền
430. 18:39thống. Việt Nam đang cho thấy có thể tồn
431. 18:42tại một con đường khác nơi truyền thống
432. 18:44không phải là lực cản của tăng trưởng mà
433. 18:47chính là điểm tựa để con người yên tâm
434. 18:49bước những bước nhanh nhất. Khi thế giới
435. 18:51nhìn vào Việt Nam và chỉ thấy những nhà
436. 18:53máy, những tòa nhà cao tầng, những con
437. 18:56số tăng trưởng, có lẽ họ đang bỏ lỡ phần
438. 18:58quan trọng nhất của câu chuyện. Bởi vì
439. 19:01phía sau tốc độ đó vẫn còn nguyên một
440. 19:04bàn thờ, một mâm cơm gia đình đủ ba thế
441. 19:06[âm nhạc] hệ, một ngôi mộ được chăm sóc
442. 19:09mỗi năm. Và có lẽ chính điều tưởng như
443. 19:11nhỏ bé đó mới là lý do sâu xa nhất giải
444. 19:14thích vì sao Việt Nam có thể chạy nhanh
445. 19:16đến vậy mà không bị vấp ngã giữa chừng.
446. 19:19Hẹn gặp lại quý vị và các bạn. Trong kỳ
447. 19:21phát sóng tiếp theo của A Lục Ký.
448. 19:25[âm nhạc]