YouTube2Text

Vì Sao Việt Nam Tăng Trưởng Nhanh Như Hàn Quốc Mà Không Đứt Gãy? — Transcript

by Á Lục Ký · 3,830 words · 472 segments · language en · Watch on YouTube

Full transcript

  1. 0:10Năm 1964,
  2. 0:13khi được hỏi có theo tôn giáo nào không,
  3. 0:1588% người [âm nhạc] Hàn Quốc trả lời
  4. 0:17không. Lúc đó, Hàn Quốc gần như vẫn là
  5. 0:20một xã hội Nho giáo thuần nhất, đứng
  6. 0:22ngoài mọi ảnh hưởng tôn giáo lớn của thế
  7. 0:24giới, nhưng chỉ khoảng nửa thế kỷ công
  8. 0:26nghiệp hóa sau đó, gần 1/3 dân số nước
  9. 0:29này trở thành tín đồ Cơ đốc giáo, còn
  10. 0:32gia đình nhiều thế hệ từng là trụ cột
  11. 0:34của xã hội Hàn Quốc tan rã với tốc độ
  12. 0:36khiến chính các nhà nghiên cứu phải dùng
  13. 0:39từ đứt gãy để mô tả. Cùng lúc đó, Việt
  14. 0:41Nam cũng tăng trưởng kinh tế với tốc độ
  15. 0:43không hề thua kém, thậm chí có giai đoạn
  16. 0:46còn nhanh hơn.
  17. 0:47Nhưng bàn thờ tổ tiên trong nhà thì vẫn
  18. 0:49ở nguyên chỗ cũ. Xin chào quý vị và các
  19. 0:52bạn, chào mừng đến với chương trình Á
  20. 0:54Lục Ký.
  21. 0:55Câu hỏi mà chương trình hôm nay muốn trả
  22. 0:56[âm nhạc] lời rất đơn giản, nhưng câu
  23. 0:58trả lời thì không hề đơn giản chút nào.
  24. 1:01Tại sao cùng một tốc độ hiện đại hóa,
  25. 1:03một quốc gia trải qua đứt gãy xã hội sâu
  26. 1:05sắc, còn quốc gia kia thì gần như không?
  27. 1:09Và đây chính là điều chúng ta sẽ khám
  28. 1:11phá trong chương trình hôm nay.
  29. 1:14>> [âm nhạc]
  30. 1:17>> Buổi sáng ở thành phố Hồ Chí Minh hôm
  31. 1:19nay, cần cẩu vẫn đang dựng lên những tòa
  32. 1:21nhà văn phòng mới, xe máy hòa vào dòng
  33. 1:24xe công nghệ chạy khắp phố, và trong
  34. 1:26những khu công nghiệp ở Bắc Ninh hay
  35. 1:28Bình Dương, dây chuyền lắp ráp điện
  36. 1:30thoại chạy suốt ngày đêm. Việt Nam giờ
  37. 1:32đây là nơi sản xuất phần lớn điện thoại
  38. 1:35của Samsung bán ra toàn cầu, và là một
  39. 1:38trong những nước xuất khẩu hàng dệt may
  40. 1:40lớn nhất khu vực. Nhưng bước vào bất kỳ
  41. 1:42căn hộ chung cư nào, dù ở tầng 30 của
  42. 1:45một tòa nhà mới xây, người ta vẫn thấy
  43. 1:48[âm nhạc] một bàn thờ nhỏ đặt ở góc
  44. 1:50phòng khách. Cứ đến ngày giỗ, con cháu
  45. 1:52vẫn thu xếp về quê,
  46. 1:54dù phải xin nghỉ làm ở một công ty nước
  47. 1:56ngoài. Cứ Tết đến, dù sống ở thành phố
  48. 1:59quanh năm, người ta vẫn gói bánh chưng,
  49. 2:01vẫn tìm cách trở về nhà tổ để thắp
  50. 2:04hương, vẫn ngồi quây quần quanh một mâm
  51. 2:06cơm có đủ ba thế hệ. Lấy một ví dụ cụ
  52. 2:09thể,
  53. 2:10một gia đình ba thế hệ sống chung trong
  54. 2:13một căn hộ hai phòng ngủ ở quận Bình
  55. 2:15Thạnh không phải chuyện hiếm ở thành phố
  56. 2:17Hồ Chí Minh hôm nay. Ông bà trông cháu
  57. 2:20ban ngày, cha mẹ đi làm ở các tòa nhà
  58. 2:22văn phòng cách đó vài cây số. Buổi tối
  59. 2:25cả nhà quây quần ăn cơm chung một mâm.
  60. 2:27Mô hình này tồn tại song song [âm nhạc]
  61. 2:29với những tòa nhà cao tầng hiện đại nhất
  62. 2:31của thành phố, chứ không phải bị nó thay
  63. 2:33thế dần theo thời gian. Điều thú vị là ở
  64. 2:36một thành phố công nghiệp hóa nhanh như
  65. 2:38Seoul của Hàn Quốc, hình ảnh gia đình ba
  66. 2:41thế hệ sống chung như vậy đã trở nên
  67. 2:43hiếm hoi hơn rất nhiều so với vài chục
  68. 2:46năm trước. Cách người ta thường nghĩ về
  69. 2:48hiện đại hóa là kinh tế phát triển nhanh
  70. 2:50thì văn hóa truyền thống phải nhường
  71. 2:52chỗ.
  72. 2:53Nhìn sang Hàn Quốc, Nhật Bản,
  73. 2:56đó dường như là một quy luật gần như tất
  74. 2:58yếu. Xã hội [âm nhạc] càng giàu lên, gia
  75. 3:00đình càng thu nhỏ lại, tôn giáo truyền
  76. 3:03thống càng mờ nhạt, người trẻ càng rời
  77. 3:05xa những nghi lễ của ông bà. Vậy câu hỏi
  78. 3:08đặt ra là Việt Nam có đang đi đúng con
  79. 3:11đường đó, chỉ là chậm hơn một nhịp mà
  80. 3:13thôi?
  81. 3:14Hay đây là một mô hình phát triển hoàn
  82. 3:16toàn khác mà rất ít quốc gia trên thế
  83. 3:18giới từng làm được? Nhưng câu trả lời
  84. 3:20không nằm ở việc Việt Nam phát triển
  85. 3:21chậm hơn để dễ dàng giữ gìn truyền
  86. 3:23thống.
  87. 3:24Ngược lại, con số tăng trưởng kinh tế
  88. 3:27thật sự của Việt Nam sẽ khiến nhiều
  89. 3:29người phải bất ngờ.
  90. 3:30>> [âm nhạc]
  91. 3:35[âm nhạc]
  92. 3:40[âm nhạc]
  93. 3:42>> Giữa thập niên 1980,
  94. 3:45GDP bình quân đầu người của Việt Nam chỉ
  95. 3:48quanh quẩn ở mức 200 đến 300 đô la Mỹ
  96. 3:51một năm, thuộc nhóm nghèo nhất thế giới.
  97. 3:54Đất nước vừa ra khỏi chiến tranh, hạ
  98. 3:56tầng gần như phải xây lại từ đầu, không
  99. 3:59có lợi thế nào để bắt đầu. Nhưng kể từ
  100. 4:01khi bắt đầu đổi mới, Việt Nam đã duy trì
  101. 4:04tốc độ tăng trưởng GDP trung bình khoảng
  102. 4:077% mỗi năm suốt ba thập kỷ, cao nhất
  103. 4:10trong toàn khối ASEAN. Theo tính toán
  104. 4:13được công bố bởi Trung tâm Nghiên cứu
  105. 4:15Việt Mỹ tại Đại học Oregon, GDP bình
  106. 4:18quân đầu người của Việt Nam đã tăng gần
  107. 4:2012 lần trong giai đoạn từ năm 1975
  108. 4:25đến năm 2022.
  109. 4:28Và theo McKinsey, chỉ trong 11 năm, từ
  110. 4:32năm 1995
  111. 4:34đến năm 2006,
  112. 4:37GDP bình quân đầu người của Việt Nam đã
  113. 4:40tăng gấp đôi, từ khoảng 1300 đôla lên
  114. 4:442600 đôla. Đến năm 2022,
  115. 4:48GDP bình quân đầu người của Việt Nam đã
  116. 4:51đạt 4164
  117. 4:53đôla, vượt qua Philippines và Ấn Độ, bắt
  118. 4:56kịp Indonesia. Cùng lúc đó, Việt Nam trở
  119. 5:00thành nơi sản xuất hàng đầu của những
  120. 5:02tập đoàn như Samsung, LG, cùng hàng loạt
  121. 5:05thương hiệu may mặc phương Tây, đến mức
  122. 5:07năm 2017,
  123. 5:09Việt Nam đã là nước xuất khẩu hàng dệt
  124. 5:11may lớn nhất khu vực Đông Nam Á.
  125. 5:14Để hình dung tốc độ này lớn đến đâu, hãy
  126. 5:17so với chính Hàn Quốc, đất nước vẫn
  127. 5:19thường được nhắc tới như biểu tượng của
  128. 5:21kỳ tích tăng trưởng châu Á. Hàn Quốc duy
  129. 5:24trì tốc độ tăng trưởng trên 8,1% mỗi năm
  130. 5:27suốt 40 năm, từ năm 1960
  131. 5:31đến năm 2000. Về độ bền, Hàn Quốc vẫn
  132. 5:34vượt trội. Bốn thập kỷ tăng trưởng liên
  133. 5:37tục là điều rất ít nước làm được. Nhưng
  134. 5:40cũng cần công bằng mà nói, Hàn Quốc bước
  135. 5:42vào giai đoạn đó với một lợi thế lớn,
  136. 5:44được tiếp cận thị trường Mỹ từ rất sớm,
  137. 5:47[âm nhạc] trong bối cảnh chiến tranh
  138. 5:48lạnh, trong khi Việt Nam phải khởi động
  139. 5:50muộn hơn nhiều, từ một xuất phát điểm bị
  140. 5:53chiến tranh tàn phá nặng nề hơn nhiều.
  141. 5:55Chính vì vậy, việc Việt Nam đạt được
  142. 5:57cường độ tăng trưởng ngang ngửa, dù
  143. 5:59trong một khoảng thời gian ngắn hơn,
  144. 6:01càng cho thấy đây là một thành tích
  145. 6:03không hề nhỏ. Điều thú vị là, dù kinh tế
  146. 6:06bùng nổ với tốc độ như vậy, một chỉ số
  147. 6:09quan trọng khác của Việt Nam lại không
  148. 6:11hề bùng nổ tương ứng, đó là tốc độ đô
  149. 6:14thị hóa. Theo số liệu của Bộ Xây dựng,
  150. 6:17đến năm 2024,
  151. 6:20tỷ lệ đô thị hóa của Việt Nam mới đạt
  152. 6:23hơn 44%
  153. 6:25trong khi đó, theo Ngân hàng thế giới,
  154. 6:27cùng thời điểm đó, tỷ lệ này ở Thái Lan
  155. 6:30đã vượt 54%
  156. 6:32còn ở Indonesia là gần 59%
  157. 6:36Đây chính là điểm đặc biệt và cũng là
  158. 6:38mấu chốt của cả câu chuyện hôm nay. Một
  159. 6:41nền kinh tế tăng trưởng thuộc hàng nhanh
  160. 6:43nhất thế giới, nhưng người dân lại không
  161. 6:45rời bỏ làng quê, không dồn về đô thị
  162. 6:48nhanh như các nước láng giềng có tốc độ
  163. 6:51kinh tế chậm hơn. Và nếu ít người rời
  164. 6:54làng, rời họ hàng, rời bàn thờ tổ tiên
  165. 6:57trong nhà, thì điều gì đang thực sự xảy
  166. 7:00ra với cấu trúc gia đình và niềm tin
  167. 7:02truyền thống của người Việt trong suốt
  168. 7:05ba thập kỷ tăng tốc đó? Hãy chú ý điều
  169. 7:07này, vì đây
  170. 7:09>> [âm nhạc]
  171. 7:09>> chính là phần thú vị nhất của chương
  172. 7:10trình hôm nay.
  173. 7:16>> [âm nhạc]
  174. 7:19>> Năm 2023,
  175. 7:22Pew Research Center, một trong những tổ
  176. 7:24chức khảo sát xã hội uy tín nhất thế
  177. 7:26giới, thực hiện một cuộc khảo sát quy mô
  178. 7:28lớn mang tên Tôn giáo và Đời sống Tâm
  179. 7:31linh ở Đông Á.
  180. 7:33Phỏng vấn 10.390
  181. 7:35người trưởng thành ở năm nơi, gồm Hồng
  182. 7:38Kông, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và
  183. 7:42Việt Nam. Đây là một trong những khảo
  184. 7:44sát chi tiết nhất từng có về niềm tin và
  185. 7:46thực hành tôn giáo trong khu vực. Kết
  186. 7:48quả cho thấy điều gây bất ngờ nhất không
  187. 7:51nằm ở việc bao nhiêu người tự nhận theo
  188. 7:53tôn giáo nào mà nằm ở hành vi thực tế
  189. 7:55của họ. 96% người Việt Nam được hỏi nói
  190. 7:59rằng họ đã thắp hương cho tổ tiên trong
  191. 8:0212 tháng qua tỷ lệ cao nhất trong cả năm
  192. 8:05nơi khảo sát. Hơn 80% người Việt có phần
  193. 8:08mộ gia đình. Và trong số đó hơn 710
  194. 8:12người nói họ vẫn thăm viếng mộ ít nhất
  195. 8:14mỗi năm một lần. Gần 8 trong 10 người
  196. 8:16Việt Nam được hỏi có nói rằng họ từng
  197. 8:18cảm nhận linh hồn tổ tiên đã giúp đỡ
  198. 8:20mình theo một cách nào đó tỷ lệ cao vượt
  199. 8:22trội so với các nơi khác trong khảo sát.
  200. 8:23Một chi tiết khác cũng rất đáng chú ý
  201. 8:26Việt Nam là nơi duy nhất trong năm nơi
  202. 8:28khảo sát mà tục chôn cất vẫn phổ biến
  203. 8:31hơn hỏa táng với 91% gia đình vẫn chôn
  204. 8:34cất người thân so với chỉ 28% chọn hỏa
  205. 8:38táng. Trong khi đó ở Hàn Quốc phần lớn
  206. 8:40gia đình chọn hỏa táng mà không chôn
  207. 8:42cất. Để thấy rõ mức độ đối lập hãy nhìn
  208. 8:45lại chính Hàn Quốc. Theo thống kê chính
  209. 8:47thức của Hàn Quốc năm 1964
  210. 8:51tới 88% dân số nói mình không theo tôn
  211. 8:55giáo nào phản ánh một xã hội Nho giáo
  212. 8:57gần như thuần nhất nhưng chỉ khoảng nửa
  213. 8:59thế kỷ công nghiệp hóa sau đó khoảng 31%
  214. 9:03dân số Hàn Quốc trở thành tín đồ Cơ đốc
  215. 9:06giáo gồm cả Tin Lành và Công giáo. Đây
  216. 9:08là một trong những cuộc chuyển đổi tôn
  217. 9:10giáo nhanh nhất trong lịch sử thế giới
  218. 9:12hiện đại diễn ra gần như song song với
  219. 9:15kỳ tích sông Hàn. Cũng theo khảo sát của
  220. 9:17Pew chỉ hơn một nửa người Hàn Quốc hiện
  221. 9:20có phần mộ gia đình thấp hơn hẳn tỷ lệ
  222. 9:22của Việt Nam và Nhật Bản.
  223. 9:24>> Nhưng chi tiết đáng chú ý nhất trong
  224. 9:26[âm nhạc] toàn bộ khảo sát lại nằm ở
  225. 9:28nhóm người Công giáo Việt Nam suốt thế
  226. 9:30kỷ 19 người Công giáo từng bị nhiều cộng
  227. 9:33đồng coi là đối lập với việc thờ cúng tổ
  228. 9:35tiên thậm chí từng là nguồn gốc của kỳ
  229. 9:37thị và chia rẽ. Vậy mà theo khảo sát
  230. 9:40này, 86%
  231. 9:42người Công giáo Việt Nam vẫn thắp hương
  232. 9:45cho tổ tiên trong năm qua. 81%
  233. 9:48vẫn cúng hoa hoặc thắp nến tưởng nhớ ông
  234. 9:50bà. Ở những nơi khác trong khu vực được
  235. 9:52khảo sát, tín đồ Cơ đốc giáo gần như
  236. 9:54không làm những việc này. Đây là một
  237. 9:56hiểu lầm khá phổ biến cần được phá bỏ.
  238. 9:59Nhiều người vẫn nghĩ theo một tôn giáo
  239. 10:01phương Tây đồng nghĩa với việc từ bỏ tục
  240. 10:04lệ bản địa. Nhưng số liệu ở Việt Nam cho
  241. 10:07thấy điều ngược lại hoàn toàn. Một số
  242. 10:09liệu khác cũng đáng chú ý không kém. Các
  243. 10:11nhà nhân khẩu học
  244. 10:12trong một công trình so sánh cấu trúc hộ
  245. 10:15gia đình khắp châu Á
  246. 10:16phát hiện ra rằng những nơi giàu lên
  247. 10:19nhanh [âm nhạc] như Nhật Bản, Đài Loan,
  248. 10:21Hàn Quốc đã chứng kiến tỷ lệ hộ gia đình
  249. 10:24nhiều thế hệ giảm rất nhanh trong quá
  250. 10:26trình công nghiệp hóa. Còn ở Việt Nam,
  251. 10:28dù kinh tế cũng tăng tốc mạnh không kém,
  252. 10:31mức giảm lại chậm hơn nhiều. Thống kê từ
  253. 10:33khảo sát người cao tuổi Việt Nam cho
  254. 10:36thấy tỷ lệ hộ nhiều thế hệ chỉ giảm từ
  255. 10:3956% năm 1997
  256. 10:43xuống 45% năm 2011.
  257. 10:48Nghĩa là sau 14 năm phát triển kinh tế
  258. 10:51mạnh mẽ, gần một nửa số gia đình Việt
  259. 10:53Nam vẫn sống chung nhiều thế hệ dưới một
  260. 10:57mái nhà. Vậy câu hỏi lớn nhất được đặt
  261. 10:59ra ở đây, điều gì đã giúp Việt Nam làm
  262. 11:01được điều mà lý thuyết hiện đại hóa kinh
  263. 11:03điển từng coi là gần như bất khả thi,
  264. 11:06tức là tăng trưởng kinh tế cực nhanh mà
  265. 11:09không phải đánh đổi bằng đứt gãy văn
  266. 11:10hóa. Câu trả lời đầu tiên nằm ở chính
  267. 11:13cách đô thị hóa diễn ra. Ở Hàn Quốc, quá
  268. 11:17trình công nghiệp hóa đưa hàng triệu
  269. 11:18nông dân rời bỏ hẳn làng quê
  270. 11:21>> [âm nhạc]
  271. 11:21>> để dồn vào những khu công nghiệp và
  272. 11:23chung cư khối hộp tập trung ở Seoul và
  273. 11:26các thành phố lớn.
  274. 11:27>> [âm nhạc]
  275. 11:27>> Đó là kiểu đô thị hóa nhổ hẳn gốc rễ ra
  276. 11:30khỏi mảnh đất cũ. Còn ở Việt Nam, đô thị
  277. 11:33hóa [âm nhạc] mang tính lan tỏa hơn
  278. 11:35nhiều. Người Việt mang cả văn hóa làng
  279. 11:37xã của mình vào thành phố, từ những con
  280. 11:39ngõ nhỏ mô phỏng lại không gian làng đến
  281. 11:42mạng lưới đồng hương, họ tộc vẫn được
  282. 11:44duy trì giữa lòng đô thị. Mạng lưới cộng
  283. 11:47đồng đó đóng vai trò như một lớp đệm,
  284. 11:49giảm xốc cho những va chạm của quá trình
  285. 11:51hiện đại hóa. Câu trả lời thứ hai còn
  286. 11:54sâu xa hơn nằm ở chính bản chất của niềm
  287. 11:57tin. Thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam không
  288. 12:00vận hành như một tôn giáo có tổ chức với
  289. 12:03giáo lý, giáo hội và quyền lực chính trị
  290. 12:06gắn liền phía sau. Nó gần với một đạo lý
  291. 12:08sống, hướng về cội nguồn và chữ hiếu hơn
  292. 12:11là hướng về một hệ thống thần quyền cụ
  293. 12:13thể. Còn ở Hàn Quốc, Nho giáo từng gắn
  294. 12:16quá chặt với chính quyền phong kiến của
  295. 12:18triều đại Joseon suốt năm thế kỷ. Khi xã
  296. 12:21hội Hàn Quốc hiện đại hóa và triều đại
  297. 12:23đó sụp đổ, Nho giáo bị nhìn như một phần
  298. 12:26của trật tự cũ cần vượt qua để nhường
  299. 12:29chỗ cho một hệ giá trị mới gắn liền với
  300. 12:31hiện đại hóa, dân chủ và ảnh hưởng của
  301. 12:34Mỹ. Đó chính là Cơ đốc giáo. Có một cách
  302. 12:37khác để hình dung sự khác biệt này. Nho
  303. 12:39giáo ở Hàn Quốc từng vận hành theo chiều
  304. 12:42từ trên xuống, gắn với nhà nước, với
  305. 12:45triều đình, với một hệ thống quyền lực
  306. 12:47trung tâm duy nhất. Còn thờ cúng tổ tiên
  307. 12:50ở Việt Nam vận hành theo chiều từ dưới
  308. 12:52lên. Mỗi gia đình là một trung tâm độc
  309. 12:54lập, không có giáo chủ, không có giáo
  310. 12:56hội trung ương nào đứng đầu cả hệ thống.
  311. 12:59Chính vì nằm ở quy mô nhỏ nhất, quy mô
  312. 13:02của một gia đình nên không một biến cố
  313. 13:04chính trị hay khủng hoảng thể chế nào ở
  314. 13:07tầm quốc gia có thể đánh sập được nó
  315. 13:10cùng một lúc. Nói cách khác, Hàn Quốc
  316. 13:12không hẳn chủ động từ bỏ truyền thống
  317. 13:14của mình. Guồng quay kinh tế quá khốc
  318. 13:16liệt của những tập đoàn chaebol cùng áp
  319. 13:19lực phải xây dựng một bản sắc quốc gia
  320. 13:21mới sau chiến tranh đã bào mòn nó theo
  321. 13:23thời gian. Đây không phải là điều đáng
  322. 13:26chê trách mà là cái giá mà một mô hình
  323. 13:28tăng trưởng cực kỳ khốc liệt phải trả.
  324. 13:30Con số cụ thể cho thấy rõ cái giá đó.
  325. 13:33Theo Tổ chức Lao động Quốc tế, người lao
  326. 13:36động Hàn Quốc làm việc trung bình khoảng
  327. 13:371.900 giờ mỗi năm, cao hơn mức trung
  328. 13:40bình của các nước phát triển gần 200
  329. 13:42giờ, tương đương gần thêm một tháng làm
  330. 13:45việc phụ trội mỗi năm. Mô hình đó gần
  331. 13:48như không để lại thời gian cho nhịp sống
  332. 13:50gia đình truyền thống. Còn ở Việt Nam,
  333. 13:52cấu trúc nền kinh tế lại rất khác. Theo
  334. 13:55Tổng cục Thống kê và Tổ chức Lao động
  335. 13:57Quốc tế,
  336. 13:57>> [âm nhạc]
  337. 13:58>> tới 68,5% lao động Việt Nam làm việc
  338. 14:01trong khu vực phi chính thức, còn khu
  339. 14:03vực kinh tế hộ gia đình đóng góp khoảng
  340. 14:0530% GDP cả nước. Nói đơn giản, phần lớn
  341. 14:09người Việt không làm công ăn lương trọn
  342. 14:11đời cho một tập đoàn lớn, mà buôn bán
  343. 14:13nhỏ, làm nông hoặc vận hành cơ sở kinh
  344. 14:16doanh của riêng gia đình mình. Chính cấu
  345. 14:19trúc này cho họ một độ linh hoạt về thời
  346. 14:21gian mà một nhân viên văn phòng ở một
  347. 14:23tập đoàn chaebol khó lòng có được.
  348. 14:26Người ta vẫn có thể đóng cửa tiệm một
  349. 14:28ngày để về quê ăn giỗ mà không cần xin
  350. 14:31phép ai. Và đây là chi tiết lịch sử đắt
  351. 14:34giá nhất chứng minh cho sức sống của
  352. 14:36truyền thống Việt Nam. Suốt nhiều thế
  353. 14:38kỷ, chính Tòa Thánh Vatican cũng từng
  354. 14:41cấm người Công giáo tham gia nghi thức
  355. 14:43thờ cúng [âm nhạc] tổ tiên ở Á Đông, coi
  356. 14:45đó là hành vi thờ ngẫu tượng.
  357. 14:47Nhưng đến năm 1939,
  358. 14:50Tòa Thánh ban hành huấn thị Plan
  359. 14:52Compendium S, mở đường cho việc nhìn
  360. 14:55nhận lại vấn đề này ở các nước Á Đông.
  361. 14:58Năm 1964,
  362. 15:01huấn thị này chính thức được Tòa Thánh
  363. 15:03chấp thuận áp dụng cho người Công giáo
  364. 15:05Việt Nam. Và ngày 14 tháng 6 năm 1965,
  365. 15:10Hội đồng Giám mục Việt Nam chính thức ra
  366. 15:12thông cáo cho phép giáo dân lập bàn thờ
  367. 15:15gia tiên, thắp hương tưởng nhớ ông bà
  368. 15:17với quan điểm rằng Giáo hội không hủy bỏ
  369. 15:20những giá trị tốt đẹp của một dân tộc mà
  370. 15:22tìm cách hòa nhập với nó. Nói cách khác,
  371. 15:25một tôn giáo toàn cầu với hàng trăm năm
  372. 15:28giáo lý gần như cố định, cuối cùng vẫn
  373. 15:31phải điều chỉnh chính mình để hòa hợp
  374. 15:34với văn hóa Việt Nam thay vì xóa bỏ được
  375. 15:37nó. Rất ít nơi trên thế giới có được sức
  376. 15:40mạnh nội sinh văn hóa lớn đến mức đó.
  377. 15:43Nhưng con số này có ý nghĩa gì với chính
  378. 15:45người Việt Nam đang sống hôm nay?
  379. 15:48>> [âm nhạc]
  380. 15:51>> Điều này không chỉ là chuyện hoài niệm
  381. 15:53mà mang một ý nghĩa thực tế rất lớn.
  382. 15:55Trong suốt quá trình đô thị hóa và công
  383. 15:58nghiệp hóa nhanh chóng, mạng lưới gia
  384. 16:00đình và họ hàng vẫn đóng vai trò như một
  385. 16:04bệ đỡ âm thầm cho hàng triệu người Việt.
  386. 16:07Ông bà trông cháu để cha mẹ yên tâm đi
  387. 16:09làm ở khu công nghiệp hay lên thành phố
  388. 16:11lập nghiệp.
  389. 16:13Họ hàng ở quê vẫn là nơi để quay về mỗi
  390. 16:16khi thành phố [âm nhạc] trở nên quá tải,
  391. 16:17quá đắt đỏ hay đơn giản là quá cô đơn.
  392. 16:20Và đây không chỉ là chỗ dựa tinh thần
  393. 16:22trong những giai đoạn khó khăn [âm nhạc]
  394. 16:24như đợt đại dịch vừa qua hay khi mất
  395. 16:26việc, khi cần một khoản tiền gấp để mua
  396. 16:28nhà, mạng lưới họ hàng ở quê nhiều khi
  397. 16:32đóng vai trò như một quỹ bảo hiểm không
  398. 16:34chính thức, một ngân hàng không tính
  399. 16:36lãi. Đây là một lợi thế kinh tế rất thật
  400. 16:39dù hiếm khi được tính vào bất kỳ báo cáo
  401. 16:41GDP
  402. 16:42chính thức này. Bạn có để ý không? Trong
  403. 16:44cuộc sống hàng ngày, dù sống ở một căn
  404. 16:47hộ nhỏ trên tầng cao của một chung cư
  405. 16:49hiện đại, rất nhiều người trẻ Việt Nam
  406. 16:52vẫn giữ một góc nhỏ để thắp hương. Họ có
  407. 16:54thể làm việc cho một công ty công nghệ
  408. 16:56toàn cầu suốt cả tuần,
  409. 16:58nhưng đến ngày giỗ hay dịp Tết vẫn thu
  410. 17:00xếp về quê tảo mộ.
  411. 17:02Đúng như số liệu đã nhắc ở phần trước,
  412. 17:05điều thú vị là mô hình này không chỉ tồn
  413. 17:08tại trong nước. Ngay cả những cộng đồng
  414. 17:10người Việt xa xứ tại Mỹ, dù sống trong
  415. 17:12một xã hội mà gia đình hạt nhân là chuẩn
  416. 17:14mực phổ biến,
  417. 17:16nhiều gia đình gốc Việt vẫn duy trì nếp
  418. 17:18sống nhiều thế hệ dưới một mái nhà, vẫn
  419. 17:21giữ bàn thờ gia tiên trong căn nhà ở
  420. 17:22nước ngoài. Điều đó cho [âm nhạc] thấy
  421. 17:24đây không đơn thuần là kết quả của hoàn
  422. 17:27cảnh kinh tế trong nước, mà là một nếp
  423. 17:29văn hóa đủ bền để mang theo qua cả biên
  424. 17:32giới.
  425. 17:33Điều này khác hẳn với cảm giác đứt kết
  426. 17:35nối mà nhiều xã hội đô thị hóa nhanh
  427. 17:37khác từng trải qua, nơi người trẻ rời
  428. 17:40quê lên thành phố lớn và gần như cắt đứt
  429. 17:42hoàn toàn với gia đình mở rộng, chỉ còn
  430. 17:45giữ liên lạc qua những cuộc gọi điện
  431. 17:46thoại ngắn ngủi. Nhưng cũng cần đặt ra
  432. 17:48một câu hỏi thành thật, không né tránh,
  433. 17:51liệu mô hình này có bền vững mãi hay
  434. 17:53không khi Việt Nam tiếp tục giàu lên,
  435. 17:56khi tốc độ đô thị hóa chắc chắn sẽ tăng
  436. 17:58nhanh hơn trong những năm tới, khi ngày
  437. 18:00càng nhiều gia đình trẻ chọn sống tách
  438. 18:02riêng ngay từ đầu? Đây là câu hỏi mà
  439. 18:04chính những nhà nghiên cứu văn hóa và xã
  440. 18:06hội học Việt Nam cũng đang theo dõi sát
  441. 18:09sao. Và câu trả lời chắc chắn sẽ
  442. 18:11[âm nhạc] không đến trong một sớm một
  443. 18:13chiều. Nhưng ít nhất cho đến hôm nay,
  444. 18:16dựa trên toàn bộ số liệu vừa trình
  445. 18:17[âm nhạc] bày, Việt Nam vẫn đang chứng
  446. 18:19minh một điều mà rất ít quốc gia làm
  447. 18:22được cùng lúc.
  448. 18:26>> [âm nhạc]
  449. 18:29>> Có lẽ câu trả lời không nằm ở việc chọn
  450. 18:31giữa hai lựa chọn tưởng như bắt buộc
  451. 18:33phải đánh đổi. Một là giữ truyền thống
  452. 18:36rồi mới dám phát triển, hai là phát
  453. 18:38triển rồi buộc phải đánh đổi truyền
  454. 18:39thống. Việt Nam đang cho thấy có thể tồn
  455. 18:42tại một con đường khác, nơi truyền thống
  456. 18:44không phải là lực cản của tăng trưởng,
  457. 18:46mà chính là điểm tựa để con người yên
  458. 18:49tâm bước những bước nhanh nhất. Khi thế
  459. 18:51giới nhìn vào Việt Nam và chỉ thấy những
  460. 18:53nhà máy, những tòa nhà cao tầng, những
  461. 18:55con số tăng trưởng, có lẽ họ đang bỏ lỡ
  462. 18:58phần quan trọng nhất của câu chuyện. Bởi
  463. 19:00vì phía sau tốc độ đó vẫn còn nguyên một
  464. 19:03bàn thờ, một mâm cơm gia đình đủ ba thế
  465. 19:06[âm nhạc] hệ, một ngôi mộ được chăm sóc
  466. 19:08mỗi năm và có lẽ chính điều tưởng như
  467. 19:11nhỏ bé đó mới là lý do sâu xa nhất giải
  468. 19:14thích vì sao Việt Nam có thể chạy nhanh
  469. 19:16đến vậy mà không bị vấp ngã giữa chừng.
  470. 19:19Hẹn gặp lại quý vị và các bạn trong kỳ
  471. 19:21phát sóng tiếp theo của A Lục Ký.
  472. 19:25>> [âm nhạc]

About this transcript

This page contains the full transcript of Vì Sao Việt Nam Tăng Trưởng Nhanh Như Hàn Quốc Mà Không Đứt Gãy? by Á Lục Ký, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 3,830 words across 472 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.