Vì Sao Sự Suy Tàn Của Châu Âu Diễn Ra Quá Êm Ái Đến Mức Không Ai Nhận Ra? — Transcript

Full transcript

1. 0:00Đây là năm 2035. Bạn là một du khách đến
2. 0:03từ nước Mỹ đang bắt đầu hành trình xuyên
3. 0:05qua châu Âu. Buổi sáng mở ra bằng hương
4. 0:07bơ thơm ngậy của chiếc Croisan trong một
5. 0:09quán nhỏ giữa lòng Paris. Đến giữa trưa,
6. 0:12bạn đã ngồi trên tuyến Hiperloop lao vun
7. 0:14vút về phía Rom để thưởng thức bữa ăn
8. 0:16tại một quảng trường cổ kính phủ đầy
9. 0:17nắng vàng. Khi màn đêm buông xuống, hành
10. 0:19trình khép lại bằng một ly bia lạnh giữa
11. 0:21bein rực sáng ánh đèn. Tất cả diễn ra
12. 0:23với tốc độ đáng kinh ngạc, thuận tiện
13. 0:25đến mức gần như hoàn mỹ. Mọi thứ trước
14. 0:28mắt khiến người ta choáng ngợp. Những
15. 0:29công trình mang vẻ đẹp vượt thời gian
16. 0:31vẫn đứng đó như minh chứng cho hàng
17. 0:33nghìn năm lịch sử. Các đại lộ rộng lớn,
18. 0:35nhà thờ cổ, quảng trường lát đá và những
19. 0:37bảo tàng lộng lẫy tạo nên cảm giác như
20. 0:39cả châu lục này đang sống trong một bức
21. 0:41tranh nghệ thuật khổng lồ. Quá khứ hiện
22. 0:43diện ở khắp nơi, len lòi trong từng con
23. 0:45hẻm, từng mái vòm và cả những bản nhạc
24. 0:47vang lên từ các góc phố đông người qua
25. 0:49lại. Thế nhưng càng ở lại lâu, bạn càng
26. 0:51cảm nhận được một bầu không khí rất khó
27. 0:53gọi tên. Thành phố sạch sẽ, trật tự và
28. 0:56yên bình. nhưng đâu đó lại thiếu đi sức
29. 0:57sống từng khiến châu Âu trở thành trung
30. 0:59tâm của thế giới. Những quán cà phê vẫn
31. 1:01đông khách, song phần lớn chỉ còn lại
32. 1:03các gương mặt đã in hằn dấu vết tuổi
33. 1:05tác. Tiếng cười của lớp trẻ ngày càng
34. 1:07thưa thớt. Khi bước vào một cửa hàng để
35. 1:09tìm mua món quà lưu niệm mang đậm dấu ấn
36. 1:11bản địa, bạn bất ngờ nhận ra nơi ấy giờ
37. 1:13đây không còn thuộc về người dân địa
38. 1:14phương nữa. Và đó hoàn toàn không phải
39. 1:17hiện tượng riêng lẻ. Nhiều khu vực trọng
40. 1:19yếu, các bến cảng chiến lược, chuỗi hạ
41. 1:21tầng vận tải, thậm chí cả một phần mạng
42. 1:23lưới năng lượng của châu lục này đã lần
43. 1:24lượt rơi vào quyền kiểm soát của những
44. 1:26tập đoàn ngoại quốc. Chính khoảnh khắc
45. 1:28ấy khiến bạn nhận ra mình không còn đứng
46. 1:29giữa một siêu cường đúng nghĩa. Bạn đang
47. 1:32đặt chân lên một vùng đất vẫn vô cùng
48. 1:34sung túc, vẫn sở hữu nền văn minh đồ sộ
49. 1:36cùng mức sống đáng mơ ước, nhưng khả
50. 1:37năng tự quyết đối với tương lai kinh tế
51. 1:39của chính mình lại ngày càng suy giả.
52. 1:41Đây không đơn thuần là câu chuyện về bản
53. 1:43sắc dân tộc, cũng chẳng phải một tai họa
54. 1:45bất ngờ xuất hiện chỉ sau một đêm. Tất
55. 1:47cả là kết quả của hàng loạt lựa chọn kéo
56. 1:49dài qua nhiều thập kỷ. Những chính sách
57. 1:51nối tiếp nhau tưởng như hợp lý ở từng
58. 1:52thời điểm, nhưng cuối cùng lại tạo thành
59. 1:54chuỗi phản ứng khó đảo ngược. Và sâu bên
60. 1:56dưới bề mặt hào nhoáng ấy là sáu thất
61. 1:58bại mang tính cấu trúc đang âm thầm tái
62. 2:00định hình vận mệnh của toàn bộ châu Âu
63. 2:02theo cách mà phần lớn thế giới vẫn chưa
64. 2:04thực sự nhận ra. Nếu quay trở lại năm
65. 2:062008, bạn sẽ thấy quy mô kinh tế của
66. 2:09liên minh châu Âu và Hoa Kỳ gần như đứng
67. 2:11ngang hàng. Thậm chí vào thời điểm ấy,
68. 2:13Châu Âu còn nhỉnh hơn đôi chút về tổng
69. 2:15sản lượng kinh tế. Hái cương quốc khi đó
70. 2:17giống như hai người anh em song hành
71. 2:18cùng sở hữu sức mạnh tài chính khổng lồ,
72. 2:20mức sống đáng mơ ước và tầm ảnh hưởng
73. 2:22bao trùm thế giới. Không ít người từng
74. 2:24tin rằng cả hai sẽ tiếp tục tiến lên với
75. 2:26tốc độ tương tự nhau trong nhiều thập kỷ
76. 2:28tiếp theo. Thế nhưng chỉ sau hơn 10 năm,
77. 2:31bức tranh đã thay đổi theo cách rất khó
78. 2:33tin. Nếu tua nhanh đến hiện tại, hai nền
79. 2:35kinh tế từng sánh vai ấy giờ đây lại
80. 2:37đang bước trên những hướng đi hoàn toàn
81. 2:38trái ngược. Hoa Kỳ bứt phá với tốc độ
82. 2:40mạnh mẽ, liên tục mở rộng quy mô và vượt
83. 2:43lên mốc hơn 27.000 tỷ đô la. Trong khi
84. 2:46đó, châu Âu lại rơi vào trạng thái chi
85. 2:47trệ kéo dài, tăng trưởng chậm chạp và
86. 2:49đầy khó khăn, vật lộn mãi mới vượt qua
87. 2:51ngưỡng 17.000 tỷ. Khoảng cách giữa đôi
88. 2:54bên giờ đã lớn đến mức gây choáng váng.
89. 2:56Chênh lệch ấy nếu đặt cạnh các quốc gia
90. 2:58khác gần tương đương với toàn bộ quy mô
91. 3:00nền kinh tế Nhật Bản. Điều đáng nói nằm
92. 3:02ở chỗ đây không phải sự tụt lại của một
93. 3:04khu vực nghèo đói hay kém phát triển.
94. 3:07Châu Âu từng là biểu tượng của chất
95. 3:08lượng sống cao bậc nhất hành tinh. Sở
96. 3:10hữu hệ thống phúc lợi được ngưỡng mộ nên
97. 3:12y tế tiên tiến cùng chiều sâu lịch sử mà
98. 3:13hiếm nơi nào có thể so sánh. Vậy điều gì
99. 3:16đã khiến cả một châu lục từng được xem
100. 3:18là hình mẫu của sự thịnh vượng lại đánh
101. 3:20mất động lực nhanh đến như vậy? Câu trả
102. 3:22lời ngắn gọn là mọi thứ không xảy ra do
103. 3:24vận rủi hay biến cố bất ngờ. Những gì
104. 3:26đang diễn ra giống một chuỗi lựa chọn
105. 3:28kéo dài qua nhiều năm, nơi các quyết
106. 3:30sách sai lầm dần tích tụ và cuối cùng
107. 3:31đẩy toàn bộ hệ thống vào tình trạng suy
108. 3:33yếu. Với quỹ đạo hiện tại, nhiều chuyên
109. 3:35gia thậm chí cho rằng châu Âu đang trải
110. 3:37qua một quá trình tự làm tổn thương
111. 3:39chính mình bằng chính các chính sách mà
112. 3:41họ từng tin là đúng đắn. Trong phần tiếp
113. 3:43theo, chúng ta sẽ bóc tách sáu vết
114. 3:45thương mang tính sống còn đang âm thầm
115. 3:46rút cạn sinh lực của châu lục này. Từ
116. 3:49những nhà máy tại Đức lần lượt ngưng
117. 3:50hoạt động và chìm trong bóng tối, các
118. 3:52phòng sinh ở Ý ngày càng thưa vắng trẻ
119. 3:54nhỏ. Cho đến bộ máy quản lý khổng lồ từ
120. 3:56Brook với mạng lưới quy định dày đặc
121. 3:58đang siết chặt không gian tăng trưởng
122. 4:00của toàn bộ nền kinh tế châu Âu. Chào
123. 4:02mừng bạn đến với thời kỳ sa sút của Thế
124. 4:04giới cũ. Nếu bạn cho rằng đây chỉ là một
125. 4:06cách nói phóng đại nhằm gây chú ý, vậy
126. 4:09hãy tạm gác cảm xúc sang một bên và nhìn
127. 4:11thẳng vào những dữ liệu kinh tế lạnh
128. 4:12lùng đang hiện ra trước mắt. Kể từ sau
129. 4:14cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, nền
130. 4:17kinh tế Hoa Kỳ đã mở rộng tới 87%. Trong
131. 4:20cùng khoảng thời gian ấy, toàn bộ Liên
132. 4:22minh châu Âu chỉ nhích lên khoảng 13%.
133. 4:24một con số quá nhỏ bé nếu đặt cạnh tốc
134. 4:26độ tăng trưởng của phía bên kia Đại Tây
135. 4:28Dương. Khoảng cách đó không còn là sự
136. 4:30chênh lệch tạm thời. Nó đang dần trở
137. 4:32thành dấu hiệu cho thấy hai trung tâm
138. 4:33quyền lực từng đứng ngang hàng nay đã
139. 4:35bước vào những quỹ đạo hoàn toàn đối
140. 4:37lập. Một bên tiếp tục tăng tốc thu hút
141. 4:39vốn đầu tư, công nghệ và nguồn nhân lực
142. 4:41chất lượng cao từ khắp thế giới. Phía
143. 4:43còn lại ngày càng chậm chạp, nặng nề và
144. 4:45mất dần khả năng cạnh tranh trong chính
145. 4:47những lĩnh vực từng là niềm tự hào lớn
146. 4:49nhất của mình. Điều đáng lo ngại hơn nằm
147. 4:51ở tương lai phía trước. Nếu các xu hướng
148. 4:53hiện tại không thay đổi đến năm 2050,
149. 4:56mức sống trung bình của một công dân
150. 4:58châu Âu có nguy cơ tụt xuống thấp hơn cả
151. 5:00một người dân bình thường tại bang
152. 5:01Mississippi của Mỹ, nơi vốn từ lâu đã
153. 5:04được xem là một trong những bà nghèo
154. 5:05nhất Hoa Kỳ. Chỉ riêng viễn cảnh đó thôi
155. 5:07cũng đủ cho thấy mức độ nghiêm trọng của
156. 5:09cuộc khủng hoảng đang âm thầm diễn ra
157. 5:11bên trong lòng châu lục già nua này. Và
158. 5:13đó chính là chiếc đinh đầu tiên được
159. 5:15đóng xuống cỗ quan tài của sức mạnh kinh
160. 5:17tế châu Âu. Tất nhiên sẽ không công bằng
161. 5:19nếu xem toàn bộ châu Âu như một khối
162. 5:21hoàn toàn giống nhau. Một vài quốc gia
163. 5:23vẫn duy trì được năng lực cạnh tranh
164. 5:24đáng nể. Một số khu vực tiếp tục giữ
165. 5:27nhịp tăng trưởng ổn định, sở hữu ngành
166. 5:28công nghiệp mạnh và khả năng thích nghi
167. 5:30tốt hơn phần còn lại. Tuy nhiên, khi lùi
168. 5:32lại để quan sát bức tranh ở quy mô toàn
169. 5:34châu lục, xu hướng tổng thể lại đang kể
170. 5:36một câu chuyện rất khác. Đó không còn là
171. 5:38vài dấu hiệu suy yếu riêng lẻ mà là sự
172. 5:40giảm tốc mang tính hệ thống đang lan
173. 5:42rộng từng năm, từng thập kỷ, âm thầm kéo
174. 5:44tụt vị thế của cả một nền văn minh từng
175. 5:46dẫn dắt thế giới suốt nhiều thế kỷ. Vết
176. 5:49nước đầu tiên xuất hiện từ làn sóng phi
177. 5:50công nghiệp hóa đang lan rộng khắp châu
178. 5:52Âu và nơi cảm nhận rõ cu đanh ấy nhất
179. 5:54chính là nước Đức. Trong suốt nhiều thập
180. 5:56kỷ, Đức được xem như cỗ máy kinh tế mạnh
181. 5:58mẽ nhất của toàn bộ châu lục. Nếu châu
182. 6:00Âu là một cơ thể khổng lồ thì Berlin
183. 6:02cùng các trung tâm công nghiệp của Đức
184. 6:04chính là trái tim giữ cho toàn bộ hệ
185. 6:06thống vận hành liên tục. mà trái tim ấy
186. 6:08lại được nuôi sống bằng ngành công
187. 6:09nghiệp nặng. Lĩnh vực từng tạo nên danh
188. 6:11tiếng và quyền lực kinh tế cho quốc gia
189. 6:13này. Từ những dây chuyền sản xuất ô tô
190. 6:15nổi tiếng toàn cầu, các tổ hợp hóa chất
191. 6:17khổng lồ cho đến ngành chế tạo máy móc
192. 6:19chính xác, Đức từng cung cấp các mắt
193. 6:21xích thiết yếu cho nền kinh tế hiện đại.
194. 6:23Đó là những thứ âm thầm hiện diện trong
195. 6:25mọi mặt của đời sống toàn cầu, từ giao
196. 6:27thông, xây dựng cho đến y tế và sản xuất
197. 6:29công nghệ cao. Trong nhiều năm, cả thế
198. 6:31giới nhìn vào nước Đức như hình mẫu hoàn
199. 6:33hảo của một nền công nghiệp hiệu quả, kỷ
200. 6:35luật và gần như không thể bị đánh bại.
201. 6:37Sau chiến thứ hai, mô hình tăng trưởng
202. 6:39của Đức được dựng lên trên ba trụ cột
203. 6:41mang tính sống còn. Đầu tiên là chiếc ô
204. 6:43an ninh từ Hoa Kỳ cho phép Berlin tập
205. 6:45trung toàn bộ nguồn lực cho kinh tế mà
206. 6:47không phải gánh áp lực quân sự quá lớn.
207. 6:49Chụ cột tiếp theo đến từ thị trường
208. 6:51Trung Quốc, nơi nhu cầu khổng lồ đối với
209. 6:53ô tô Đức giúp các tập đoàn liên tục mở
210. 6:55rộng doanh thu suốt nhiều năm liền.
211. 6:57Nhưng nền móng quan trọng nhất lại nằm ở
212. 6:58nguôn khí đốt giá rẻ từ Nga. Thứ năng
213. 7:00lượng đã giữ cho các nhà máy hoạt động
214. 7:02với chi phí thấp và lợi thế cạnh tranh
215. 7:04vượt trội. Mọi thứ vận hành rất hiệu quả
216. 7:07cho đến khi hệ thống ấy bắt đầu sụp đổ.
217. 7:09Khi các tuyến đường ống Nord Dream bị
218. 7:10phá hủy, cú sốc không chỉ dừng lại ở
219. 7:12khía cạnh vật lý, nó còn đánh sập toàn
220. 7:15bộ nền tảng mà ngành công nghiệp Đức đã
221. 7:16phụ thuộc suốt hàng chục năm. Chỉ trong
222. 7:18thời gian ngắn, chi phí năng lượng tăng
223. 7:20vọt, các nhà máy mất lợi thế cạnh tranh
224. 7:22và mô hình từng giúp nước Đức Thống trị
225. 7:24kinh tế châu Âu bỗng trở nên mong manh
226. 7:25hơn bao giờ hết. Hãy nhìn vào BSF để
227. 7:28thấy rõ mức độ nghiêm trọng của vấn đề.
228. 7:31Đây không chỉ là một công ty hóa chất
229. 7:32thông thường. BF là nhà sản xuất hóa
230. 7:35chất lớn nhất thế giới, một tập đoàn có
231. 7:37sản phẩm len lỏi và mọi lĩnh vực của
232. 7:38cuộc sống hiện đại. Kem đánh răng bạn sử
233. 7:41dụng mỗi sáng, đôi giày trên chân, chiếc
234. 7:43xe chạy ngoài đường hay thậm chí cả
235. 7:44những loại thuốc trong bệnh viện đều có
236. 7:46dấu vết của BASF đâu đó trong chuỗi sản
237. 7:49xuất. Khu phức hợp chính của tập đoàn
238. 7:51này tại Lwick Safen khổng lồ đến mức
239. 7:53nhiều người ví nó như một thành phố công
240. 7:55nghiệp nằm lọt bên trong một thành phố
241. 7:56khác. Hàng chục nghìn nhân viên làm việc
242. 7:58giữa mạng lưới đường ống, nhà máy và
243. 8:00trung tâm nghiên cứu trải dài trên diện
244. 8:02tích mênh mông. Trong nhiều năm, nơi đây
245. 8:04từng là biểu tượng cho sức mạnh sản xuất
246. 8:06của nước Đức và cũng là niềm tự hào của
247. 8:08toàn bộ nền công nghiệp châu Âu. Đến năm
248. 8:112024, BASF đưa ra một quyết định khiến
249. 8:14không ít người xem đó như hồi chuông
250. 8:15cảnh báo dành cho toàn bộ nền công
251. 8:17nghiệp Đức. Tập đoàn hóa chất khổng lồ
252. 8:19này bắt đầu đóng cửa hàng loạt dây
253. 8:20chuyền sản xuất quy mô lớn ngay trên
254. 8:22chính quê hương của mình. Đó không phải
255. 8:24lựa chọn mang tính tạm thời hay một cuộc
256. 8:26tái cơ cấu thông thường. Nó phản ánh
257. 8:28thực tế rằng môi trường sản xuất tại Đức
258. 8:30đang trở nên quá đắt đỏ đối với những
259. 8:32ngành công nghiệp tiêu thụ năng lượng ở
260. 8:33cường độ cao. Nguyên nhân nằm ở một vấn
261. 8:36đề rất dễ hiểu nhưng lại có sức tàn phá
262. 8:38khổng lồ. Ngành hóa chất cần lượng điện
263. 8:40và khí đốt khổng lồ để duy trì hoạt động
264. 8:42liên tục. Trong nhiều năm, nguồn năng
265. 8:44lượng giá rẻ từ Nga chính là yếu tố giúp
266. 8:46các nhà máy Đức giữ được lợi thế cạnh
267. 8:48tranh trước phần còn lại của thế giới.
268. 8:50Thế nhưng khi dòng khí đốt ấy biến mất,
269. 8:52toàn bộ bài toán kinh tế lập tức thay
270. 8:53đổi. Mọi thứ càng trở nên nghiêm trọng
271. 8:56hơn khi quá trình chuyển đổi sang năng
272. 8:57lượng xanh được thúc đẩy với tốc độ quá
273. 8:59nhanh nhưng lại thiếu sự chuẩn bị đủ
274. 9:01vững chắc cho hệ thống công nghiệp. Giá
275. 9:03điện tại Đức leo thăng dữ dội đẩy chi
276. 9:05phí vận hành lên mức mà nhiều tập đoàn
277. 9:07không còn khả năng duy trì sản xuất quy
278. 9:08mô lớn một cách hiệu quả. Những nhà máy
279. 9:10từng hoạt động ổn định suốt nhiều thập
280. 9:12kỷ. Giờ đây phải đối mặt với thực tế
281. 9:14rằng càng sản xuất nhiều thì càng mất
282. 9:16lợi thế trước các đối thủ toàn cầu. Thay
283. 9:18vì tiếp tục gắn bó với nước Đức, BASF
284. 9:21lựa chọn một hướng đi gây nhiều tranh
285. 9:22cãi hơn rất nhiều. Tập đoàn này quyết
286. 9:24định đầu tư khoảng 10 tỷ đô la để xây
287. 9:26dựng một tổ hợp sản xuất khổng lồ mới
288. 9:28tại Trạm Giang, Trung Quốc. Và chính tại
289. 9:30đây nghịch lý lớn nhất bắt đầu lộ rõ.
290. 9:33Một quốc gia như Đức, nơi luôn nhấn mạnh
291. 9:35các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt
292. 9:36cùng những giá trị nhân quyền tiến bộ,
293. 9:38cuối cùng lại vô tình tạo ra sức ép
294. 9:39khiến các doanh nghiệp công nghiệp chủ
295. 9:41lực phải dịch chuyển sang Trung Quốc để
296. 9:42tồn tại. Trong khi đó, Bắc Kinh vẫn sẵn
297. 9:45sàng đẩy mạnh việc sử dụng than đá với
298. 9:47quy mô khổng lồ nhằm duy trì tăng trưởng
299. 9:49kinh tế và giữ giá năng lượng ở mức đủ
300. 9:51thấp cho sản xuất. Điều chớ trêu nằm ở
301. 9:53chỗ những chính sách được xây dựng với
302. 9:55mục tiêu bảo vệ môi trường trong nước
303. 9:57cuối cùng lại góp phần chuyển hoạt động
304. 9:58sản xuất sang một nơi phát thải nhiều
305. 10:00hơn. Kết quả là châu Âu không chỉ đánh
306. 10:02mất nhà máy, việc làm và năng lực công
307. 10:04nghiệp mà lượng khí thải toàn cầu cũng
308. 10:05chưa chắc giảm đi như kỳ vọng ban đầu.
309. 10:08Và BASF hoàn toàn không phải trường hợp
310. 10:10duy nhất. Ngày càng nhiều tập đoàn sản
311. 10:12xuất tại Châu Âu bắt đầu tính toán
312. 10:13chuyện rời đi hoặc mở rộng đầu tư ra
313. 10:16nước ngoài thay vì tiếp tục đặt cược vào
314. 10:17thị trường nội địa. Đó là dấu hiệu cho
315. 10:20thấy cuộc khủng hoảng hiện tại không còn
316. 10:21là vấn đề của riêng một doanh nghiệp mà
317. 10:23đang phản ánh sự suy yếu sâu bên trong
318. 10:25mô hình kinh tế từng giúp Đức trở thành
319. 10:27đầu tàu công nghiệp của cả Châu Âu. Đến
320. 10:29tháng 12 năm 2024, sản lượng công nghiệp
321. 10:32của Đức đã tụt xuống mức thấp nhất kể từ
322. 10:34thời kỳ phong tỏa toàn diện năm 2020.
323. 10:37Con số ấy không chỉ phản ánh một giai
324. 10:38đoạn khó khăn tạm thời mà còn cho thấy
325. 10:40những dấu hiệu đầu tiên của quá trình
326. 10:42rỗng hóa đang âm thầm lan rộng bên trong
327. 10:44nền công nghiệp Châu Âu. Những gì từng
328. 10:46được xem là cỗ máy sản xuất mạnh mẽ và
329. 10:48ổn định nhất lục địa giờ đây bắt đầu
330. 10:50xuất hiện các khoảng trống ngày càng khó
331. 10:52che giấu. Các dây chuyền hoạt động chậm
332. 10:54lại, đầu tư mới suy giảm. Không ít doanh
333. 10:57nghiệp bắt đầu cân nhắc việc chuyển năng
334. 10:59lực sản xuất sang những nơi có chi phí
335. 11:00thấp hơn và nguồn năng lượng ổn định
336. 11:02hơn. Điều đáng lo nằm ở chỗ sự suy yếu
337. 11:05này không diễn ra theo kiểu bùng nổ ngay
338. 11:06lập tức. Nó diễn ra âm thầm, chậm rãi và
339. 11:09đủ từ từ để nhiều người không nhận ra
340. 11:11mức độ nghiêm trọng cho đến khi hậu quả
341. 11:13đã trở nên quá lớn. Và chính vào thời
342. 11:15điểm ấy, một nghịch lý mang màu sắc châm
343. 11:17biếm bắt đầu xuất hiện. Giữa lúc cuộc
344. 11:19khủng hoảng năng lượng đạt đỉnh tháng
345. 11:21năm 2023, Đức lại quyết định đóng cửa ba
346. 11:23nhà máy điện hạt nhân cuối cùng còn hoạt
347. 11:25động. Điều đó đồng nghĩa với việc quốc
348. 11:27gia này tự tay loại bỏ một trong những
349. 11:29nguồn điện ổn định, sạch và đáng tin cậy
350. 11:31nhất mà họ đang có.
351. 11:33Câu hỏi lập tức xuất hiện là làm thế nào
352. 11:35nước Đức có thể duy trì nguồn điện cho
353. 11:36cả nền kinh tế sau quyết định ấy? Và câu
354. 11:39trả lời nghe trái ngược hoàn toàn với
355. 11:40những khẩu hiệu môi trường mà họ theo
356. 11:42đuổi suốt nhiều năm. Để giữ cho hệ thống
357. 11:44điện không rơi vào khủng hoảng, Đức buộc
358. 11:47phải tái kích hoạt các nhà máy nhiệt
359. 11:48điện than. Không dừng lại ở đó, nhiều
360. 11:51khu vực thậm chí còn phải phá bỏ cả lang
361. 11:52mạc để mở rộng hoạt động khai thác than
362. 11:54nâu. Loại nhiên liệu hóa thạch được xem
363. 11:56là bẩn nhất và gây ô nhiễm nặng nề nhất
364. 11:59trong số các nguồn năng lượng truyền
365. 12:00thống. Nói cách khác, các nhà máy điện
366. 12:02hạt nhân bị đóng cửa nhân danh bảo vệ
367. 12:04môi trường cuối cùng lại được thay thế
368. 12:06bằng một lựa chọn tạo ra lượng phát thải
369. 12:08lớn hơn nhiều. Đến đây, một câu hỏi khác
370. 12:10bắt đầu xuất hiện. Nếu sản xuất công
371. 12:12nghiệp gặp khó khăn như vậy, tại sao
372. 12:14châu Âu không chuyển hẳn sang mô hình
373. 12:15kinh tế dịch vụ và công nghệ cao giống
374. 12:17Hoa Kỳ? Trên lý thuyết, điều đó hoàn
375. 12:19toàn khả thi. Châu Âu có nguồn nhân lực
376. 12:21chất lượng cao, hệ thống giáo dục mạnh
377. 12:23và nhiều trung tâm nghiên cứu hàng đầu
378. 12:25thế giới. Nhưng thực tế phức tạp hơn rất
379. 12:27nhiều. Chính bộ máy quản lý cồng kềnh
380. 12:29cùng hàng loạt rào cản pháp lý do châu
381. 12:31Âu dựng lên đã khiến việc mở rộng các
382. 12:33công ty công nghệ trở nên khó khăn hơn
383. 12:34đáng kể. Những doanh nghiệp mới rất khó
384. 12:37phát triển thành các tập đoàn quy mô
385. 12:38toàn cầu theo cách mà các công ty Mỹ đã
386. 12:40làm được. Và đó sẽ là câu chuyện tiếp
387. 12:42theo cần được bóc tách. Hiện tại điều
388. 12:45quan trọng cần hiểu là sự thịnh vượng
389. 12:46của châu Âu suốt nhiều thập kỷ qua không
390. 12:48chỉ đến từ tài chính hay dịch vụ. Nó
391. 12:51được xây dựng trên khả năng tạo ra của
392. 12:52cải vật chất thông qua sản xuất công
393. 12:54nghiệp quy mô lớn. Chính các nhà máy,
394. 12:56dây truyền cơ khí, ngành hóa chất và
395. 12:58năng lực chế tạo mới là phần nền móng
396. 13:00giúp châu lục này duy trì mức sống cao
397. 13:02trong thời gian dài. Thế nhưng giờ đây,
398. 13:05trước cổng nhiều khu công nghiệp, những
399. 13:06tấm biển từng mang ý nghĩa mở rộng hoạt
400. 13:08động hoặc tuyển thêm lao động đang dần
401. 13:10được thay bằng thông báo cắt giảm sản
402. 13:11xuất, đóng cửa hoặc di rời sang quốc gia
403. 13:13khác. Cũng cần nói rõ một điều, nếu nhìn
404. 13:16trên quy mô toàn cầu, Đức Hiện vẫn là
405. 13:18một cường quốc công nghiệp rất mạnh. Họ
406. 13:20chưa biến mất khỏi bản đồ sản xuất thế
407. 13:22giới và các nhà máy cũng không đồng loạt
408. 13:24ngừng hoạt động. chỉ trong một đêm. Tuy
409. 13:27nhiên, nền kinh tế hiếm khi sụp đổ theo
410. 13:28kiểu tức thời. Nó thường bị bào mòn dần
411. 13:31từ bên trong từng lớp một qua nhiều năm
412. 13:33liên tiếp. Và lịch sử cho thấy một khi
413. 13:35ngành công nghiệp nặng đã rời khỏi một
414. 13:37quốc gia, khả năng để nó quay trở lại vô
415. 13:39cùng mong manh. Vấn đề thứ hai nằm ở
416. 13:41vòng xoáy nhân khẩu học đang âm thầm kéo
417. 13:43châu Âu tiến gần hơn tới một cuộc khủng
418. 13:45hoảng dài hạn. Nếu sự suy yếu của ngành
419. 13:47công nghiệp giống như một cơn đau tim
420. 13:49xảy ra ngay trước mắt thì thảm họa dân
421. 13:51số lại giống một căn bệnh nguy hiểm phát
422. 13:52triển chậm. Nó không tạo ra tiếng động
423. 13:54lớn, không khiến mọi thứ sụp đổ tức thì,
424. 13:57nhưng từng năm trôi qua, hậu quả lại
425. 13:58ngày càng ăn sâu vào toàn bộ nền kinh tế
426. 14:00và cấu trúc xã hội. Hãy nhìn sang nước Ý
427. 14:03để thấy bức tranh ấy rõ hơn. Đây là vùng
428. 14:05đất nổi tiếng với nền ẩm thực tinh tế,
429. 14:07những chai rượu vàng trừ danh cùng di
430. 14:09sản văn hóa khiến cả thế giới say mê.
431. 14:11Thế nhưng phía sau vẻ đẹp ấy là một thực
432. 14:12tế đáng lo ngại hơn rất nhiều. Số trẻ em
433. 14:15được sinh ra tại ý hiện thấp hơn rất xa,
434. 14:17mức cần thiết để duy trì dân số ổn định.
435. 14:19Đến năm 2024, tỷ suất sinh của quốc gia
436. 14:22này giảm xuống chỉ còn khoảng 1,18 con
437. 14:25trên mỗi phụ nữ. Mức thấp nhất từng được
438. 14:27ghi nhận trong lịch sử hiện đại của Ý.
439. 14:29Con số đó không đơn thuần là một thống
440. 14:30kê khô khan. Nó phản ánh việc ngày càng
441. 14:33ít trẻ em cất tiếng khóc chào đời, ngày
442. 14:35càng nhiều trường học thiếu học sinh và
443. 14:36ngày càng nhiều thị trấn bắt đầu già đi
444. 14:38trong im lặng. Để dễ hình dung hơn, một
445. 14:41quốc gia cần tỷ suất sinh vào khoảng 2,1
446. 14:43để duy trì quy mô dân số hiện tại qua
447. 14:45các thế hệ. Nếu mức sinh tụt xuống dưới
448. 14:47ngưỡng 1,5, giới chuyên gia thường xem
449. 14:49đó là tình trạng khẩn cấp về nhân khẩu
450. 14:51học. Trong khi đó, ý hiện đã rơi xuống
451. 14:53tận mức 1,18. Điều này đồng nghĩa với
452. 14:56việc quốc gia ấy đang bước vào quỹ đạo
453. 14:57suy giảm dân số kéo dài suốt nhiều thập
454. 14:59kỳ tới, nơi số người già tăng lên nhanh
455. 15:01hơn rất nhiều so với lớp trẻ thay thế.
456. 15:03Hãy thử tưởng tượng, bạn là một sinh
457. 15:05viên người Ý vừa bước sang tuổi 25 và
458. 15:07mới tốt nghiệp đại học. Bạn cầm trong
459. 15:09tay tấm bằng mà mình đã dành nhiều năm
460. 15:11theo đuổi nhưng thị trường lao động trì
461. 15:13trệ khiến cơ hội việc làm trở nên cực kỳ
462. 15:15khan hiếm. Ngay cả khi tìm được công
463. 15:17việc, mức thu nhập cũng khó đủ để xây
464. 15:19dựng cuộc sống độc lập. Giá thuê nhà
465. 15:21tăng cao đến mức phi lý khiến rất nhiều
466. 15:23người trẻ buộc phải tiếp tục sống cùng
467. 15:25bố mẹ lâu hơn nhiều so với các thế hệ
468. 15:27trước. Việc lập gia đình bị trì hoãn,
469. 15:29chuyện sinh con trở thành gánh nặng tài
470. 15:31chính hơn là một kế hoạch tự nhiên của
471. 15:33cuộc sống. Và cứ như vậy vòng xoáy nhân
472. 15:35khẩu học tiếp tục tự nuôi chính nó.
473. 15:37Nhưng điểm đáng lo nhất lại nằm ở phía
474. 15:39sau toàn bộ câu chuyện này. Nhà nước Ý
475. 15:41vẫn kỳ vọng những người lao động trẻ sẽ
476. 15:43tiếp tục gánh chi phí cho hệ thống hưu
477. 15:44trí khổng lồ đang ngày càng phình to
478. 15:46phía trên họ. Phần lớn mô hình lương hưu
479. 15:48tại châu Âu vận hành theo cơ chế thế hệ
480. 15:51đang làm việc chi trả cho thế hệ đã nghỉ
481. 15:52hưu. Điều đó có nghĩa là không tồn tại
482. 15:55một kho tiền khổng lồ được cất sẵn để
483. 15:57trả lương hưu cho mọi người trong tương
484. 15:58lai. Số tiền mà bà của bạn nhận trong
485. 16:01tháng này thực chất được lấy trực tiếp
486. 16:02từ khoản đóng góp của những người lao
487. 16:04động trẻ đang đi làm ngay trong cùng
488. 16:06khoảng thời gian đó.
489. 16:07Vấn đề xuất hiện khi số người già tăng
490. 16:09lên nhưng lực lượng lao động trẻ lại
491. 16:10ngày càng thu hẹp. Càng ít trẻ em được
492. 16:12sinh ra, gánh nặng đặt lên vai mỗi người
493. 16:15đi làm càng lớn. Và đến một thời điểm
494. 16:17nào đó, toàn bộ hệ thống bắt đầu mất cân
495. 16:19bằng theo cách rất khó cứu vãn. Vào thập
496. 16:22niên 1960, hệ thống hưu trí của châu Âu
497. 16:25vận hành trong điều kiện gần như lý
498. 16:26tưởng. Khi ấy, cứ một người nghỉ hưu sẽ
499. 16:29có khoảng bốn người đang đi làm đứng
500. 16:30phía sau gánh vác chi phí. Với tỉ lệ như
501. 16:32vậy, áp lực tài chính tương đối nhẹ và
502. 16:34toàn bộ mô hình vẫn hoạt động khá ổn
503. 16:36định. Lực lượng lao động đông đảo đủ sức
504. 16:38duy trì phúc lợi xã hội mà không tạo ra
505. 16:40gánh nặng quá lớn lên từng cá nhân.
506. 16:43Nhưng bức tranh của tương lai lại hoàn
507. 16:44toàn khác. Theo các xu hướng nhân khẩu
508. 16:46học hiện nay, đến năm 2050 tại những
509. 16:49quốc gia như Ý hay Tây Ban Nha, tỉ lệ
510. 16:51này có thể giảm xuống mức chưa tới hai
511. 16:52người lao động cho mỗi người về hưu. Chỉ
512. 16:55riêng con số đó thôi cũng đủ cho thấy hệ
513. 16:57thống đang tiến gần tới trạng thái mất
514. 16:59cân bằng nghiêm trọng. Hãy thử tự làm
515. 17:01một phép tính đơn giản nếu chỉ còn hai
516. 17:03người phải gánh toàn bộ chi phí lương
517. 17:04hưu, chăm sóc y tế và các khoản an sinh
518. 17:07cho một người thứ ba đã nghỉ làm trong
519. 17:09khi họ vẫn phải trang trải cuộc sống của
520. 17:11chính mình, nuôi con cái và đóng thêm
521. 17:12thuế để duy trì bộ máy nhà nước. Điều gì
522. 17:14sẽ xảy ra tiếp theo? Câu trả lời đã quá
523. 17:17rõ ràng. Thuế sẽ tăng lên, không chỉ
524. 17:19tăng nhẹ mà còn leo thang theo cách ngày
525. 17:21càng méo mó và nặng nề hơn đối với từng
526. 17:23lớp lao động trẻ. Khi phần lớn thành quả
527. 17:26làm việc bị hút vào hệ thống phúc lợi
528. 17:27khổng lồ, động lực lao động và khát vọng
529. 17:29xây dựng tương lai cũng dần bị bao mò
530. 17:31theo thời gian. Và rồi một câu hỏi khác
531. 17:34xuất hiện trong đầu những người trẻ tại
532. 17:35Ý. Liệu họ có nên tiếp tục ở lại để giao
533. 17:37nộp phần lớn thu nhập cho một cơ chế mà
534. 17:39chính họ cũng không còn tin sẽ tồn tại
535. 17:41đủ lâu đến ngày mình nghỉ hưu hay không?
536. 17:44Khi mức thuế và các khoản đóng góp có
537. 17:45thể ngốn tới khoảng 60% thu nhập, ngày
538. 17:48càng nhiều người bắt đầu cảm thấy toàn
539. 17:49bộ cuộc chơi này không còn công bằng
540. 17:51nữa. Kết quả là họ rời đi, một số chọn
541. 17:54Mỹ để tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp tốt
542. 17:55hơn. Những người khác hướng tới
543. 17:57Australia hoặc Thụy Sĩ nơi mức lương cao
544. 17:59hơn và áp lực tài chính nhẹ hơn đáng kể.
545. 18:01Chính đây, vòng xoáy phản hồi tiêu cực
546. 18:03bắt đầu hình thành rồi tự nuôi lớn chính
547. 18:05nó qua từng năm. Càng nhiều người trẻ
548. 18:08rời bỏ đất nước, cơ sở thuế càng co lại.
549. 18:10Khi nguồn thu suy giảm nhưng chi phí an
550. 18:12sinh vẫn phình to, chính phủ buộc phải
551. 18:14tiếp tục tăng gánh nặng lên số lao động
552. 18:16còn ở lại để bù đắp phần thiếu hụt.
553. 18:18Nhưng càng siết mạnh như vậy, động lực
554. 18:19rời đi của lớp trẻ lại càng lớn hơn. Và
555. 18:22thế là vong luần quẩn tiếp tục lặp lại.
556. 18:25Đến năm 2024, nước Ý ghi nhận chưa tới
557. 18:28370.000 trẻ em được sinh ra. Đây là mức
558. 18:30thấp nhất kể từ khi quốc gia này được
559. 18:32thống nhất vào năm 1861.
560. 18:35Con số ấy không chỉ phản ánh cuộc khủng
561. 18:36hoảng sinh sản mà còn cho thấy cảm giác
562. 18:38bất an ngày càng lan rộng trong thế hệ
563. 18:40trẻ. Những người không còn đủ niềm tin
564. 18:42vào triển vọng kinh tế dài hạn của đất
565. 18:43nước mình. Điều khiến tình hình trở nên
566. 18:46khó giải quyết hơn nằm ở thực tế chính
567. 18:48trị phía sau toàn bộ vấn đề này. Và
568. 18:50chính yếu tố đó đang khiến châu Âu ngày
569. 18:52càng khó thoát khỏi vòng xoáy nhân khẩu
570. 18:53học đang siết chặt từng năm. Vậy ai mới
571. 18:56là nhóm cử chi có tiếng nói mạnh nhất
572. 18:58trong các cuộc bầu cử tại châu Âu? Câu
573. 19:00trả lời là người cao tuổi. Họ là những
574. 19:02người đi bỏ phiếu đều đặn nhất, ổn định
575. 19:04nhất và có ảnh hưởng trực tiếp đến kết
576. 19:05quả chính trị ở nhiều quốc gia. Điều đó
577. 19:08tạo ra một thực tế rất khó thay đổi. Nếu
578. 19:10một chính trị gia bước lên truyền hình
579. 19:12và tuyên bố rằng cần cắt giảm lương hưu
580. 19:14để cứu nền kinh tế trong dài hạn, gần
581. 19:16như chắc chắn người đó sẽ phải trả giá
582. 19:18bằng thất bại nặng nề trong kỳ bầu cử
583. 19:19tiếp theo. Nhưng lựa chọn còn lại cũng
584. 19:22không dễ dàng hơn. Nếu một lãnh đạo châu
585. 19:24Âu lên tiếng cho rằng cần tiếp nhận thêm
586. 19:26hàng triệu lao động nhập cư để tái cân
587. 19:28bằng giữa người đi làm và người nghỉ
588. 19:29hưu. Phản ứng dữ dội về văn hóa và bản
589. 19:31sắc xã hội sẽ lập tức bùng lên. Chỉ
590. 19:33trong thời gian ngắn, tranh cãi chính
591. 19:35trị sẽ lan rộng khắp nơi và khả năng cao
592. 19:37họ cũng sẽ mất ghế sau cuộc bỏ phiếu kế
593. 19:39tiếp. Khi cả hai con đường đều đầy rủi
594. 19:42ro chính trị, giải pháp an toàn nhất
595. 19:44thường trở thành không làm gì cả. Chính
596. 19:46phủ tiếp tục vay nợ để duy trì hệ thống
597. 19:47lương hưu rồi đẩy vấn đề sang tương lai
598. 19:49với hy vọng thế hệ sau sẽ tìm ra cách
599. 19:51giải quyết. Qua từng năm, quả bóng nợ
600. 19:54công ngày càng phình to, còn áp lực nhân
601. 19:56khẩu học thì vẫn âm thầm siết chặt toàn
602. 19:57bộ nền kinh tế. Hãy thử đặt bản thân vào
603. 20:00vị trí của một người trẻ đang sống trong
604. 20:02hoàn cảnh đó. Nếu bạn phải đối mặt với
605. 20:04mức thuế ngày càng cao, chi phí sinh
606. 20:06hoạt đắt đỏ và cảm giác rằng tương lai
607. 20:08của mình đang bị dùng để vá lỗ hồng cho
608. 20:10một hệ thống cũ kỹ, liệu bạn sẽ chọn ở
609. 20:12lại để tiếp tục gánh vác hay quyết định
610. 20:14rời đi để xây dựng cuộc sống mới ở nơi
611. 20:16khác? Không có đáp án tuyệt đối đúng hay
612. 20:19sai cho câu hỏi này, nhưng đó chính là
613. 20:20lựa chọn mà ngày càng nhiều người trẻ
614. 20:22châu Âu đang phải đối diện. Và cần nói
615. 20:25rất rõ một điều, đây hoàn toàn không
616. 20:27phải câu chuyện về việc người ý lười
617. 20:28biếng hay thiếu trách nhiệm. Vấn đề nằm
618. 20:30ở cấu trúc động lực kinh tế đang vận
619. 20:32hành. theo cách khiến ngày càng nhiều
620. 20:34người cảm thấy họ không còn cơ hội để
621. 20:35xây dựng tương lai ổn định. Khi giá nhà
622. 20:38leo thăng vượt xa khả năng chi trả, thu
623. 20:40nhập gần như đứng yên trong nhiều năm và
624. 20:41cảm giác về tương lai ngày càng nặng nề
625. 20:43vì thuế khóa cùng chi phí an sinh xã
626. 20:45hội. Quyết định sinh con bắt đầu trở
627. 20:47thành một bài toán tài chính đầy áp lực
628. 20:49thay vì một cột mốc tự nhiên của cuộc
629. 20:51sống. Người ta không trì hoãn việc lập
630. 20:53gia đình vì mất đi mong muốn xây dựng tổ
631. 20:55ấm. Họ trùn bước bởi phép tính kinh tế
632. 20:57trước mắt không còn hợp lý nữa. Và khi
633. 20:59hàng triệu cá nhân cùng đi đến kết luận
634. 21:01giống nhau, cuộc khủng hoảng nhân khẩu
635. 21:03học bắt đầu hình thành ở cấp độ toàn xã
636. 21:05hội. Mới chỉ đi qua hai vấn đề đầu tiên,
637. 21:07nhưng chúng ta đã chứng kiến một nước
638. 21:09Đức Dần mất đi sức mạnh công nghiệp và
639. 21:10một nước Ý đang đối mặt với sự suy giảm
640. 21:12dân số nghiêm trọng. Đó đều là những dấu
641. 21:14hiệu cho thấy các nền tảng từng giúp
642. 21:16châu Âu duy trì vị thế hàng đầu thế giới
643. 21:18đang bắt đầu lung lay. Nhưng rồi một câu
644. 21:21hỏi lớn xuất hiện, chắc chắn châu Âu
645. 21:23phải có kế hoạch cho tương lai chứ. Một
646. 21:25châu lục sở hữu các trường đại học hàng
647. 21:26đầu, nguồn nhân lực chất lượng cao và
648. 21:28nền tảng khoa học mạnh mẽ hẳn phải đăng
649. 21:30chuẩn bị cho cú bứt phá tiếp theo. Có lẽ
650. 21:33họ đang xây dựng phiên bản Google tiếp
651. 21:34theo hoặc một Nvidia mới. Biết đâu đâu
652. 21:37đó tại Châu Âu đang xuất hiện một gã
653. 21:39khổng lồ trí tuệ nhân tạo đủ sức thay
654. 21:41đổi cuộc chơi toàn cầu và kéo cả nền
655. 21:43kinh tế đi lên trở lại. Vấn đề thứ ba
656. 21:45nằm ở khoảng cách ngày càng lớn về đổi
657. 21:47mới sáng tạo cùng một môi trường kinh
658. 21:49doanh đang trở nên thiếu thuận lợi đối
659. 21:50với việc mở rộng các công ty công nghệ
660. 21:52quy mô lớn. Châu Âu không thiếu kỹ sư
661. 21:54giỏi, cũng không thiếu các trường đại
662. 21:56học danh tiếng hay những trung tâm
663. 21:57nghiên cứu hàng đầu thế giới. Điều họ
664. 21:59gặp khó khăn là biến nguồn nhân lực chất
665. 22:01lượng cao ấy thành những tập đoàn công
666. 22:03nghệ đủ sức chi phối thị trường toàn cầu
667. 22:05theo cách mà Mỹ đã làm được suốt nhiều
668. 22:06thập kỳ qua. Chỉ cần thực hiện một phép
669. 22:09thử rất đơn giản là đủ để cảm nhận rõ
670. 22:11khoảng cách này. Hãy thử tự hỏi bản thân
671. 22:13xem đâu là thương hiệu điện thoại thông
672. 22:15minh của châu Âu hiện vẫn còn giữ ảnh
673. 22:17hưởng mạnh trên phạm vi toàn cầu. Nhiều
674. 22:19người có thể nhớ đến Nokia hoặc Ericson,
675. 22:21những cái tên từng thống trị thị trường
676. 22:23di động trong quá khứ. Nhưng thời đại ấy
677. 22:25đã lùi xa. Các nền tảng tiêu dùng do họ
678. 22:27tạo ra không còn là trung tâm định hình
679. 22:29thế giới công nghệ như trước nữa. Tiếp
680. 22:32theo, hãy thử nghĩ đến một mạng xã hội
681. 22:33xuất phát từ châu Âu nhưng đủ sức mở
682. 22:35rộng ra quy mô toàn cầu và tác động đến
683. 22:37cách hàng tỷ người giao tiếp mỗi ngày.
684. 22:39Nếu bạn mất rất nhiều thời gian mà vẫn
685. 22:41không thể nghĩ ra cái tên nào thực sự
686. 22:43nổi bật thì chính sự im lặng đó đã phản
687. 22:45ánh toàn bộ vấn đề. Thực tế khắc nghiệt
688. 22:48là nền kinh tế hiện đại, giờ đây không
689. 22:49còn vận hành chủ yếu dựa trên thép, dầu
690. 22:52mỏ hay dây chuyền sản xuất truyền thống.
691. 22:54Nó được xây dựng trên các nền tảng số,
692. 22:56dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và khả năng
693. 22:58kiểm soát hệ sinh thái công nghệ toàn
694. 23:00cầu. Trong khi đó, Châu Âu ngày càng phụ
695. 23:02thuộc sâu hơn vào hạ tầng kỹ thuật số
696. 23:04cũng như các nền tảng đến từ Hoa Kỳ. Từ
697. 23:06công cụ tìm kiếm, điện toán đám mây, hệ
698. 23:09điều hành điện thoại, mạng xã hội cho
699. 23:11đến chip xử lý trí tuệ nhân tạo, phần
700. 23:12lớn những mắt xích quan trọng nhất của
701. 23:14nền kinh tế số hiện nay đều nằm trong
702. 23:16tay các tập đoàn Mỹ. Hãy nhìn vào nhóm
703. 23:18bảy ông lớn công nghệ của Hoa Kỳ để thấy
704. 23:20rõ quy mô quyền lực ấy. Apple kiểm soát
705. 23:23một trong những hệ sinh thái tiêu dùng
706. 23:24mạnh nhất thế giới. Microsoft thống trị
707. 23:27phần mềm doanh nghiệp và hạ tầng điện
708. 23:28toán. Google trở thành cánh cổng của
709. 23:30Internet. Amazon làm thay đổi hoàn toàn
710. 23:33ngành thương mại điện tử và điện toán
711. 23:34đám mây. Nvidia giữ vai trò trung tâm
712. 23:37trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo. Met
713. 23:39kiểm soát những nền tảng mạng xã hội có
714. 23:41hàng tỷ người dùng. Tesla thì tái định
715. 23:43hình ngành xe điện toàn cầu. Điều đáng
716. 23:45kinh ngạc nằm ở chỗ tổng giá trị vốn hóa
717. 23:47thị trường của chỉ bảy công ty này còn
718. 23:49lớn hơn toàn bộ thị trường chứng khoán
719. 23:51cộng lại của Anh, Pháp, Đức và Ý. Chỉ
720. 23:53bảy tập đoàn công nghệ, nhưng giá trị
721. 23:55kinh tế mà họ tạo ra đã vượt xa quy mô
722. 23:57của nhiều nền công nghiệp, từng làm nên
723. 23:59sự huy hoàng của châu Âu trong suốt
724. 24:00nhiều thế kỷ lịch sử. Đó là một sự
725. 24:03chuyển dịch quyền lực mang tính thời
726. 24:04đại. Trong quá khứ, sức mạnh kinh tế
727. 24:06được đo bằng số lượng nhà máy, tàu biển
728. 24:08và dây chuyền sản xuất cơ khí. Ngày nay,
729. 24:11quyền lực nằm trong dữ liệu thuật toán,
730. 24:13nền tảng số và khả năng kiểm soát dòng
731. 24:15chảy công nghệ toàn cầu. Và ở cuộc chơi
732. 24:17mới này, châu Âu đang bị bỏ lại phía sau
733. 24:19nhanh hơn nhiều người tưởng. Điều đáng
734. 24:21chú ý là tất cả những vấn đề này không
735. 24:23xuất phát từ việc châu Âu thiếu con
736. 24:25người tài giỏi hay thiếu nền tảng khoa
737. 24:27học công nghệ. Ngược lại, lục địa này từ
738. 24:29lâu đã sở hữu nhiều bộ óc xuất sắc hàng
739. 24:31đầu thế giới. Chính tại CNER ở Thụy Sĩ
740. 24:33nên móng của Internet hiện đại đã được
741. 24:35đặt ra, mở đầu cho cuộc cách mạng số làm
742. 24:37thay đổi toàn bộ nhân loại. Deepm, một
743. 24:40trong những phòng thí nghiệm trí tuệ
744. 24:41nhân tạo tiên phong và có ảnh hưởng mạnh
745. 24:43nhất thế giới, cũng được khai sinh tại
746. 24:45Luân Đôn trước khi trở thành một phần
747. 24:46của đế chế công nghệ Mỹ. Điều đó cho
748. 24:49thấy nhân tài chưa bao giờ là vấn đề đối
749. 24:50với châu Âu. Các trường đại học danh
750. 24:52tiếng, Viện nghiên cứu hàng đầu cùng lực
751. 24:54lượng kỹ sư chất lượng cao vẫn hiện diện
752. 24:56khắp nơi trên lục địa này. Vấn đề thật
753. 24:58sự nằm sâu hơn nhiều. Nó nằm ở cấu trúc
754. 25:00vận hành của toàn bộ hệ thống kinh tế và
755. 25:02môi trường kinh doanh mà châu Âu đã xây
756. 25:04dựng suốt nhiều thập kỷ qua. Trong thế
757. 25:07giới kinh doanh toàn cầu hiện nay, người
758. 25:09ta thường nhìn thấy một mô hình lặp đi
759. 25:10lặp lại khá rõ ràng. Hoa Kỳ là nơi tạo
760. 25:13ra các ý tưởng mới, xây dựng công nghệ
761. 25:15tiên phong và chấp nhận rủi ro để mở ra
762. 25:17thị trường hoàn toàn mới. Trung Quốc lại
763. 25:19nổi bật ở khả năng sao chép nhanh, mở
764. 25:21rộng quy mô cực lớn và thương mại hóa
765. 25:23với tốc độ đáng kinh ngạc. Còn châu Âu
766. 25:26ngày càng được biết đến như nơi tập
767. 25:27trung vào quản lý, kiểm soát và xây dựng
768. 25:29các bộ quy định phức tạp. Sự khác biệt
769. 25:32ấy thể hiện rất rõ trong cuộc đua trí
770. 25:33tuệ nhân tạo trong khi các công ty tại
771. 25:35thung lũng Silicon liên tục rót hàng tỷ
772. 25:38đô la vào việc phát triển mô hình AI
773. 25:39tiên tiến, xây dựng trung tâm dữ liệu và
774. 25:41cạnh tranh để chiếm lĩnh tương lai công
775. 25:43nghệ, liên minh châu Âu lại dành phần
776. 25:45lớn sự chú ý cho việc thiết kế đạo luật
777. 25:46AI, một bộ khung pháp lý toàn diện nhằm
778. 25:49kiểm soát cách công nghệ này được sử
779. 25:50dụng. Điều đáng nói là vào thời điểm các
780. 25:53quy định ấy được thúc đẩy, Châu Âu vẫn
781. 25:54chưa tạo ra được một công ty AI đủ quy
782. 25:56mô để cạnh tranh trực diện với những tập
783. 25:58đoàn dẫn đầu toàn cầu. Nói cách khác, họ
784. 26:01đang tập trung xây dựng luật chơi trong
785. 26:02một cuộc đua mà bản thân mình vẫn chưa
786. 26:04thực sự sở hữu tay đua đủ mạnh. Tất
787. 26:07nhiên, quy định không phải thứ xấu xa
788. 26:08hay vô ích. Một nền kinh tế hiện đại
789. 26:10luôn cần luật lệ để bảo vệ người dùng,
790. 26:12đảm bảo cạnh tranh công bằng và hạn chế
791. 26:14rủi ro. Nhưng vấn đề cốt lõi nằm ở cách
792. 26:16các quy định ấy được triển khai trong
793. 26:18một thị trường vốn đã phân mảnh từ bên
794. 26:20trong. Dù cùng nằm trong liên minh châu
795. 26:22Âu, mỗi quốc gia vẫn duy trì hệ thống
796. 26:24thủ tục, chính sách thuế, quy định lao
797. 26:26động và hàng loạt rào cản riêng. Điều đó
798. 26:28khiến việc mở rộng một công ty công nghệ
799. 26:30trên quy mô toàn châu lục trở nên khó
800. 26:32khăn hơn rất nhiều so với tại Mỹ. Nơi
801. 26:34doanh nghiệp có thể tiếp cận ngay một
802. 26:36thị trường thống nhất với hàng trăm
803. 26:37triệu người dùng chỉ bằng một bộ luật
804. 26:39chung. Kết quả là nhiều công ty công
805. 26:41nghệ châu Âu có thể phát triển khá tốt ở
806. 26:43cấp quốc gia nhưng lại gặp vô số trở
807. 26:45ngại khi muốn mở rộng thành các tập đoàn
808. 26:47toàn cầu. Trong thời đại mà tốc độ tăng
809. 26:49trưởng và khả năng nhân rộng quyết định
810. 26:51ai sẽ thống trị thị trường. Những giào
811. 26:53cản ấy dần trở thành lực cản khiến Châu
812. 26:55Âu hụt hơi trong cuộc đua công nghệ quan
813. 26:57trọng nhất thế kỷ 21. Tại Hoa Kỳ, một
814. 27:00công ty khởi nghiệp chỉ cần ra mắt thành
815. 27:01công ở một bang là ngay lập tức có thể
816. 27:03tiếp cận toàn bộ thị trường rộng lớn của
817. 27:05cả lục địa. Họ hoạt động trong cùng một
818. 27:07ngôn ngữ, chung một hệ thống pháp lý và
819. 27:09được kết nối với một thị trường vốn
820. 27:11thống nhất có khả năng bơm hàng tỷ đô la
821. 27:13cho tăng trưởng chỉ trong thời gian rất
822. 27:14ngắn. Điều đó tạo ra môi trường lý tưởng
823. 27:17để các startup mở rộng với tốc độ cực
824. 27:19nhanh. Trong khi đó, hành trình mở rộng
825. 27:21tại Châu Âu lại phức tạp hơn rất nhiều.
826. 27:23Mỗi khi bước sang một quốc gia mới,
827. 27:25doanh nghiệp phải bắt đầu lại từ đầu với
828. 27:27hàng loạt yêu cầu khác nhau. Ngôn ngữ
829. 27:29thay đổi, luật lao động thay đổi, chính
830. 27:31sách thuế thay đổi, quy định về dữ liệu,
831. 27:33tuyển dụng và vận hành cũng thay đổi
832. 27:35theo. Chưa kể mỗi thị trường lại đi kèm
833. 27:37thêm một tầng cơ quan quản lý mới với
834. 27:39những thủ tục riêng đấy phức tạp. Kết
835. 27:42quả là tăng trưởng tại châu Âu thường
836. 27:43không diễn ra theo kiểu bùng nổ như ở
837. 27:45Mỹ. Nó trở thành một quá trình chậm
838. 27:47chạp, nặng về thủ tục hành chính và tiêu
839. 27:49tốn rất nhiều thời gian cho việc thích
840. 27:51nghi với bộ máy quan liêu của từng quốc
841. 27:52gia. Sự khác biệt này thể hiện rất rõ
842. 27:55qua dòng vốn đầu tư mạo hiểm. Các quỹ
843. 27:57tại Châu Âu thường rót vốn thận trọng
844. 27:58hơn, quy mô nhỏ hơn và ít sẵn sàng chấp
845. 28:01nhận rủi ro lớn để đổi lấy khả năng tăng
846. 28:03trưởng đột phá. Khi đến giai đoạn thoái
847. 28:05vốn, quá trình này cũng diễn ra chậm hơn
848. 28:07đáng kể so với thị trường Mỹ. Các đợt
849. 28:09IPO tại Châu Âu nhìn chung có quy mô
850. 28:11khiêm tốn hơn và hiếm khi tạo ra những
851. 28:13cú bùng nổ đủ sức thay đổi toàn bộ ngành
852. 28:15công nghệ toàn cầu. Không chỉ là câu
853. 28:17chuyện tiền bạc, khác biệt còn nằm ở văn
854. 28:19hóa kinh doanh tại Mỹ. Thất bại trong
855. 28:22khởi nghiệp thường được xem như một trải
856. 28:23nghiệm giúp doanh nhân trưởng thành hơn
857. 28:25trước lần thử tiếp theo. Nhưng ở nhiều
858. 28:27nơi tại châu Âu, thất bại vẫn mang cảm
859. 28:29giác như một vết nhơ khó xóa bỏ. Điều đó
860. 28:31khiến nhiều nhà sáng lập trở nên dè dặt
861. 28:33hơn trong việc đặt cược lớn. Bên cạnh
862. 28:35đó, quyền chọn cổ phiếu, công cụ từng
863. 28:38giúp thông lũng Silicon, thu hút nhân
864. 28:39tài và khuyến khích nhân viên cùng chia
865. 28:41sẻ thành quả tăng trưởng tại Châu Âu lại
866. 28:43thường bị đánh thuế như tiền lương thông
867. 28:44thường thay vì được xem là phần thưởng
868. 28:46dài hạn gắn với sự thành công của doanh
869. 28:48nghiệp. Khi toàn bộ hệ thống vận hành
870. 28:50theo cách như vậy, kết cục gần như đã có
871. 28:52thể đoán trước từ đầu. Các startup tại
872. 28:55châu Âu không hẳn thất bại quá sớm.
873. 28:57Nhiều công ty vẫn tồn tại, vẫn có sản
874. 28:59phẩm tốt và sở hữu đội ngũ kỹ thuật rất
875. 29:01mạnh. Nhưng thay vì bứt phá thành những
876. 29:03đế chế công nghệ toàn cầu, họ thường bị
877. 29:05chững lại ở một quy mô trung bình. Và
878. 29:07trong thế giới công nghệ hiện đại, những
879. 29:09công ty bị mắc kẹt ở trạng thái lưng
880. 29:11chừng hiếm khi giữ được sự độc lập lâu
881. 29:13dài. Họ dần trở thành mục tiêu mua lại
882. 29:15của các tập đoàn lớn hơn, phần lớn đến
883. 29:17từ Mỹ hoặc những thị trường có khả năng
884. 29:19mở rộng nhanh và mạnh hơn nhiều. Cách
885. 29:21tiếp cận đó đôi khi tạo cảm giác như
886. 29:23việc một người đang miệt mài viết bộ
887. 29:25luật quản lý cho thuộc địa trên sao Hỏa
888. 29:27trong khi bản thân họ còn chưa chế tạo
889. 29:29xong tên lửa để rời khỏi trái đất. Châu
890. 29:31Âu đang dành rất nhiều năng lượng cho
891. 29:33việc xây dựng khung quản lý của tương
892. 29:34lai công nghệ nhưng lại chưa tạo ra đủ
893. 29:36nhiều công ty có khả năng thống trị
894. 29:38chính tương lai ấy. Một ví dụ điển hình
895. 29:40chính là Mitro AI. Đây là startup trí
896. 29:43tuệ nhân tạo đến từ Pháp và được xem như
897. 29:45niềm hy vọng lớn nhất của châu Âu trong
898. 29:47nỗ lực cạnh tranh với Open Mall sở hữu
899. 29:50đội ngũ kỹ sư cực kỳ xuất sắc được hậu
900. 29:52thuẫn bởi nền tảng nghiên cứu mạnh cùng
901. 29:53tham vọng xây dựng các mô hình AI đủ sức
902. 29:55đối đầu với những công ty dẫn đầu thế
903. 29:57giới. Nhưng thay vì dồn toàn bộ thời
904. 29:59gian và nguồn lực cho việc huấn luyện mô
905. 30:01hình, mở rộng hạ tầng tính toán và tăng
906. 30:03tốc đổi mới công nghệ, họ lại buộc phải
907. 30:05dành một phần rất lớn công sức để điều
908. 30:07hướng qua mê cung quy định ngày càng
909. 30:08phức tạp của liên minh châu Âu. từ GDPR
910. 30:11liên quan đến dữ liệu cá nhân cho tới
911. 30:13đạo luật thị trường kỹ thuật số và đạo
912. 30:15luật dịch vụ kỹ thuật số. Mỗi lớp quy
913. 30:17định mới đều kéo theo thêm yêu cầu tuân
914. 30:19thủ, chi phí pháp lý và áp lực vận hành.
915. 30:22Với những tập đoàn khổng lồ đã có sẵn
916. 30:23hàng nghìn nhân viên pháp chế, điều đó
917. 30:25có thể chỉ là một khoản chi phí bổ sung.
918. 30:27Nhưng với Startup đang chạy đua từng
919. 30:29tháng để tồn tại và mở rộng, nó trở
920. 30:31thành gánh nặng cực lớn. Hãy thử tưởng
921. 30:34tượng bạn là một nhà sáng lập công nghệ.
922. 30:37Nếu bạn xây dựng Starup tại Mỹ, ngay từ
923. 30:39ngày đầu tiên, bạn gần như đã có thể
924. 30:41tiếp cận trực tiếp một thị trường với
925. 30:42khoảng 330 triệu người tiêu dùng. Họ
926. 30:45cùng sử dụng tiếng Anh, thanh toán bằng
927. 30:46một hệ thống tiền tệ thống nhất và hoạt
928. 30:48động trong môi trường pháp lý tương đối
929. 30:50đồng bộ. Điều đó giúp doanh nghiệp mở
930. 30:52rộng với tốc độ rất nhanh mà không phải
931. 30:54liên tục tái cấu trúc mỗi khi bước sang
932. 30:56một bàng khác. Bây giờ hãy đặt mình vào
933. 30:58bối cảnh châu Âu. Có thể bạn khởi đầu
934. 31:00tại Pháp và mọi thứ ban đầu diễn ra khá
935. 31:02thuận lợi. Nhưng ngay khi muốn mở rộng
936. 31:05sang Đức, bạn phải dịch lại toàn bộ sản
937. 31:06phẩm, điều chỉnh hệ thống chăm sóc khách
938. 31:08hàng, thuê luật sư Đức để xử lý luật lao
939. 31:10động địa phương và thích nghi với một cơ
940. 31:12chế thuế hoàn toàn khác. Sau đó bạn lại
941. 31:15phải lặp lại toàn bộ quy trình ấy nếu
942. 31:17muốn tiến vào Ý rồi đến Tây Ban Nha.
943. 31:19Tiếp theo là Ba Lan. Mỗi thị trường mới
944. 31:22đều kéo theo thêm chi phí, thêm thủ tục
945. 31:24và thêm những lớp phức tạp khiến tốc độ
946. 31:26mở rộng bị kéo chậm lại từng chút một.
947. 31:28Đó không phải cú đánh hạ gục ngay lập
948. 31:30tức. Nó giống như việc bị bao mò bởi
949. 31:32hàng nghìn vết cắt nhỏ liên tiếp theo
950. 31:34thời gian. Chính sự phân mảnh ấy khiến
951. 31:36phần lớn startup châu Âu rất khó đạt đến
952. 31:38quy mô đủ lớn để cạnh tranh toàn cầu. Họ
953. 31:41thường chạm tới một giới hạn tăng trưởng
954. 31:43nào đó trước khi kịp trở thành những gã
955. 31:45khổng lồ công nghệ thực sự. Và rồi điều
956. 31:47thường xảy ra cuối cùng cũng xuất hiện
957. 31:49khi các công ty này bắt đầu đủ tiềm năng
958. 31:51để trở nên giá trị. Họ lại trở thành mục
959. 31:53tiêu thâu tóm của những tập đoàn Mỹ đang
960. 31:55sở hữu nguồn vốn lớn hơn, thị trường
961. 31:56rộng hơn và khả năng mở rộng nhanh hơn
962. 31:58rất nhiều. Deepm cuối cùng rơi vào tay
963. 32:01Google. Cài được Microsoft mua lại.
964. 32:04Booking.com hiện thuộc quyền sở hữu của
965. 32:06một tập đoàn Mỹ. Những thương vụ như vậy
966. 32:08không còn là ngoại lệ hiếm hoi mà đang
967. 32:10dần phản ánh một xu hướng lớn hơn nhiều.
968. 32:12Châu Âu ngày càng giống một vườn ươm
969. 32:13khổng lồ cho các tập đoàn công nghệ bên
970. 32:15kia Đại Tây Dương. Các trường đại học
971. 32:17tại đây đào tạo ra kỹ sư xuất sắc. Những
972. 32:19phòng nghiên cứu tạo ra các ý tưởng đột
973. 32:21phá. Starop được hình thành trên nền
974. 32:23tảng tri thức ấy. Nhưng khi đến giai
975. 32:25đoạn tăng trưởng quyết định, phần giá
976. 32:27trị lớn nhất lại thường chảy sang Mỹ.
977. 32:29Nói cách khác, Châu Âu nuôi dưỡng nhân
978. 32:31tài, còn nước Mỹ là nơi thu hoạch thành
979. 32:33quả kinh tế ở quy mô toàn cầu. Và chính
980. 32:36điều đó dẫn chúng ta đến một trong những
981. 32:37con số đáng lo ngại nhất của toàn bộ câu
982. 32:39chuyện này. Vào năm 2008, các doanh
983. 32:42nghiệp châu Âu từng chiếm khoảng 30%
984. 32:44trong danh sách 100 công ty lớn nhất thế
985. 32:46giới. Khi ấy, lục địa giả này vẫn giữ vị
986. 32:49thế rất mạnh trong nền kinh tế toàn cầu
987. 32:51và còn sở hữu nhiều tập đoàn có sức ảnh
988. 32:53hưởng mang tính thời đại. Nhưng hiện
989. 32:55nay, tỉ lệ đó đã giảm xuống còn chưa tới
990. 32:5714%. Chỉ trong chưa đầy hài thập kỷ,
991. 33:00châu Âu đã mất đi hơn một nửa vị thế của
992. 33:02mình trong nhóm doanh nghiệp quyền lực
993. 33:03nhất hành tinh. Điều đáng nói là sự suy
994. 33:06giảm ấy diễn ra đúng vào thời điểm nền
995. 33:07kinh tế thế giới bước vào kỷ nguyên công
996. 33:09nghệ và trí tuệ nhân tạo. Nơi giá trị
997. 33:11không còn nằm chủ yếu ở tài nguyên hay
998. 33:13nhà máy mà nằm trong dữ liệu, phần mềm,
999. 33:16hạ tầng số và khả năng kiểm soát các nền
1000. 33:18tảng toàn cầu. Trong khi tương lai được
1001. 33:20xây dựng từng ngày tại San Francisco và
1002. 33:22Thâm Quyến, Châu Âu ở thời điểm hiện tại
1003. 33:24phần lớn lại đứng ở vị trí quan sát
1004. 33:26nhiều hơn là dẫn dắt. Người dân châu Âu
1005. 33:28vẫn sử dụng các thiết bị công nghệ tiên
1006. 33:30tiến nhất thế giới nhưng rất nhiều trong
1007. 33:31số đó được thiết kế tại California và
1008. 33:34sản xuất ở Trung Quốc. Hãy nghĩ đến
1009. 33:36nghịch lý ấy. Một châu lục từng dẫn đầu
1010. 33:38các cuộc cách mạng khoa học và công
1011. 33:40nghiệp của nhân loại giờ đây lại đang
1012. 33:42phụ thuộc ngày càng sâu vào các nền tảng
1013. 33:43công nghệ do nơi khác tạo ra. Điều quan
1014. 33:46trọng cần hiểu là Châu Âu chưa hề cạn
1015. 33:48kiệt trí tuệ. Những nhà khoa học hàng
1016. 33:50đầu, kỹ sư xuất sắc và các ý tưởng mang
1017. 33:52tính đột phá vẫn liên tục xuất hiện tại
1018. 33:53đây. Các viện nghiên cứu châu Âu vẫn nằm
1019. 33:55trong nhóm tốt nhất thế giới. Năng lực
1020. 33:58học thuật của họ chưa biến mất. Nhưng
1021. 34:00vấn đề cốt lõi chưa bao giờ chỉ nằm ở
1022. 34:02việc tạo ra ý tưởng. Thách thức thật sự
1023. 34:04nằm ở bước tiếp theo, biến phát minh
1024. 34:05thành doanh nghiệp toàn cầu có khả năng
1025. 34:07mở rộng với tốc độ cực lớn, kiểm soát
1026. 34:09thị trường quốc tế và giữ lại giá trị
1027. 34:11kinh tế ngay trên chính quê hương của
1028. 34:12mình. Và chính tại khoảng trống ấy, Châu
1029. 34:15Âu liên tục để tuột mất lợi thế. Họ
1030. 34:17thường đi rất tốt ở giai đoạn nghiên cứu
1031. 34:19nhưng hụt hơi ở thời điểm cần tăng tốc
1032. 34:21thành các đế chế công nghệ quy mô toàn
1033. 34:22cầu. Trong nền kinh tế hiện đại, đó mới
1034. 34:25là giai đoạn quyết định ai sẽ nắm quyền
1035. 34:27lực kinh tế trong nhiều thập kỷ tiếp
1036. 34:28theo. Vấn đề thứ tư nằm ở dòng vốn đang
1037. 34:31âm thầm rời khỏi châu Âu. Nếu muốn hiểu
1038. 34:33một nền kinh tế thực sự khỏe mạnh hay
1039. 34:35đang suy yếu, đôi khi cách tốt nhất
1040. 34:37không phải lắng nghe các bài phát biểu
1041. 34:38của chính trị gia hay những khẩu hiệu
1042. 34:40đầy lạc quan trên truyền hình. Hãy quan
1043. 34:42sát xem tiền đang dịch chuyển về đâu.
1044. 34:44Dòng vốn luôn phản ứng rất lạnh lùng. Nó
1045. 34:46không quan tâm đến lòng tự hào dân tộc,
1046. 34:48lịch sử huy hoàng hay các tuyên bố chính
1047. 34:50trị. Điều duy nhất nó tìm kiếm là nơi
1048. 34:52mang lại lợi suất hấp dẫn và triển vọng
1049. 34:54tăng trưởng tốt hơn. Và ở thời điểm hiện
1050. 34:56tại, tiền đang rời khỏi châu Âu theo
1051. 34:58cách rất ổn định và kéo dài qua nhiều
1052. 35:00năm. Để hiểu nguyên nhân, chúng ta cần
1053. 35:03nhìn sâu hơn vào cấu trúc thị trường vốn
1054. 35:04giữa Châu Âu và Mỹ. Tại Hoa Kỳ, phần lớn
1055. 35:07tài sản của các hộ gia đình gắn chặt với
1056. 35:09thị trường chứng khoán. Khoảng 58% hộ
1057. 35:11gia đình Mỹ sở hữu cổ phiếu dưới nhiều
1058. 35:13hình thức khác nhau từ tài khoản đầu tư
1059. 35:15cá nhân cho đến quỹ hưu trí. Điều đó tạo
1060. 35:18ra một nền văn hóa tài chính hoàn toàn
1061. 35:20khác. Người Mỹ lớn lên cùng thị trường
1062. 35:22chứng khoán. Họ theo dõi giá cổ phiếu
1063. 35:24như cách nhiều người theo dõi thể thao.
1064. 35:26Họ chấp nhận rủi ro cao hơn để đổi lấy
1065. 35:28khả năng tăng trưởng tài sản mạnh hơn
1066. 35:30trong dài hạn. Và chính dòng tiền khổng
1067. 35:32lồ ấy đã trở thành nguồn nhiên liệu giúp
1068. 35:33các doanh nghiệp Mỹ liên tục mở rộng với
1069. 35:35tốc độ rất nhanh. Trong khi đó, tại
1070. 35:38nhiều quốc gia Châu Âu, tâm lý tài chính
1071. 35:40lại thiên về sự an toàn và ổn định hơn
1072. 35:42là chấp nhận rủi rỏ. Ở Đức, tỉ lệ hộ gia
1073. 35:45đình sở hữu cổ phiếu chỉ vào khoảng 18%,
1074. 35:47thấp hơn rất nhiều so với Mỹ. Thay vì đổ
1075. 35:50tiền vào các doanh nghiệp công nghệ hoặc
1076. 35:51quỹ đầu tư tăng trưởng, phần lớn người
1077. 35:53dân Châu Âu có xu hướng giữ tiền trong
1078. 35:55tài khoản tiết kiệm với mức lãi suất cực
1079. 35:57thấp, đôi khi chỉ quanh mức 0,5%.
1080. 36:00Một bộ phận lớn khác lại ưu tiên bất
1081. 36:01động sản như nơi cất giữ tài sản an toàn
1082. 36:03hơn qua thời gian. Nghe qua thì điều đó
1083. 36:06có vẻ hợp lý và thận trọng nhưng về lâu
1084. 36:08dài nó tạo ra một hệ quả rất lớn đối với
1085. 36:11toàn bộ nền kinh tế. Khi người dân không
1086. 36:13đầu tư mạnh vào thị trường cổ phiếu, các
1087. 36:15công ty trong nước cũng khó tiếp cận
1088. 36:16nguồn vốn khổng lồ cần thiết để tăng tốc
1089. 36:18mở rộng. Những doanh nghiệp Mỹ có thể
1090. 36:21huy động hàng tỷ đô la chỉ trong thời
1091. 36:23gian ngắn thông qua thị trường vốn sâu
1092. 36:25và cực kỳ thanành khoản. Trong khi đó,
1093. 36:27nhiều công ty châu Âu lại phải phát
1094. 36:28triển chậm hơn. phụ thuộc nhiều hơn vào
1095. 36:30ngân hàng truyền thống và khó tạo ra
1096. 36:32những cú bứt phá mang tính toàn cầu. Kết
1097. 36:34quả cuối cùng là một vòng lặp quen thuộc
1098. 36:36bắt đầu hình thành. Các startup tăng
1099. 36:38trưởng nhanh thường tìm đến Mỹ để gọi
1100. 36:40vốn. Nhà đầu tư quốc tế cũng ưu tiên rót
1101. 36:42tiền vào các thị trường có khả năng sinh
1102. 36:44lời cao hơn. Và khi dòng vốn liên tục
1103. 36:46chảy sang nơi khác, châu Âu càng gặp khó
1104. 36:48khăn hơn trong việc xây dựng thế hệ
1105. 36:49doanh nghiệp đủ sức cạnh tranh ở quy mô
1106. 36:51toàn cầu. Hãy tưởng tượng bạn đang sở
1107. 36:54hữu một ý tưởng cực kỳ tiềm năng cho một
1108. 36:56công ty công nghệ sinh học tại Berlin.
1109. 36:58Để biến dự án ấy thành hiện thực, bạn
1110. 37:00cần khoảng 100 triệu đô la nhằm xây dựng
1111. 37:02nhà máy, mở rộng nghiên cứu và đưa sản
1112. 37:04phẩm ra thị trường. Nhưng khi tìm đến hệ
1113. 37:06thống tài chính tại Châu Âu, mọi chuyện
1114. 37:08nhanh chóng trở nên khó khăn hơn bạn
1115. 37:10nghĩ. Ngân hàng sẽ yêu cầu tài sản thế
1116. 37:12chấp với hàng loạt điều kiện nghiêm ngặt
1117. 37:14trước khi chấp nhận cho vay. Các quỹ đầu
1118. 37:16tư mạo hiểm thì sẵn sàng rót vốn nhưng
1119. 37:18đổi lại họ chỉ đề nghị khoảng 5 triệu đô
1120. 37:20la và yêu cầu nắm giữ tới 40% công ty
1121. 37:23của bạn. Trong hoàn cảnh đó, lựa chọn
1122. 37:25hợp lý nhất là gì? Bạn rơi sãng New
1123. 37:28York. Và đây không phải giả thuyết mang
1124. 37:30tính lý thuyết, nó đã thực sự diễn ra
1125. 37:32với Am Holding. Phần lớn mọi người có
1126. 37:35thể chưa từng nghe nhiều về cái tên này,
1127. 37:36nhưng Am lại là một trong những công ty
1128. 37:38quan trọng nhất của thế giới công nghệ
1129. 37:39hiện đại. Đây là doanh nghiệp đến từ Anh
1130. 37:42Quốc và từng được xem như viên ngọc quý
1131. 37:44của ngành công nghệ châu Âu. Am không
1132. 37:46trực tiếp sản xuất điện thoại nhưng họ
1133. 37:47thiết kế kiến trúc nền tảng cho hầu hết
1134. 37:49mọi con chip điện thoại thông minh trên
1135. 37:51hành tinh này. Nói cách khác, hàng tỷ
1136. 37:53thiết bị mà con người sử dụng mỗi ngày
1137. 37:55đều vận hành dựa trên công nghệ do Am
1138. 37:57tạo Tạo ra. Thế nhưng khi công ty quyết
1139. 37:59định niêm yết cổ phiếu vào năm 2023, họ
1140. 38:02có lựa chọn Sở giao dịch chứng khoán
1141. 38:03Luân Đôn hay không? Câu trả lời là
1142. 38:05không. Am chọn Nasdaq tại New York. Chi
1143. 38:08tiết ấy mang ý nghĩa biểu tượng rất lớn.
1144. 38:11Ngay cả những công ty công nghệ thành
1145. 38:12công nhất của Châu Âu cũng ngày càng cảm
1146. 38:14thấy thị trường Mỹ hấp dẫn hơn về vốn,
1147. 38:16thanh khoản và khả năng định giá doanh
1148. 38:18nghiệp. Am không phải trường hợp duy
1149. 38:20nhất. Spotify là công ty đến từ Thụy
1150. 38:23Điển nhưng lại giao dịch trên sở giao
1151. 38:24dịch chứng khoán New York thay vì
1152. 38:26Stockholm. Beyontech doanh nghiệp Đức
1153. 38:28đứng sau loại vắc xin hợp tác với Filler
1154. 38:30trong đại dịch cũng chọn NASDAQ để niêm
1155. 38:32yết cổ phiếu. Ngay cả Berkenstock thương
1156. 38:35hiệu dép nổi tiếng gắn liền với hình ảnh
1157. 38:37nước Đức suốt nhiều thập kỷ cuối cùng
1158. 38:38cũng xuất hiện trên NES của Mỹ. Khi ngày
1159. 38:41càng nhiều công ty Châu Âu tìm đến thị
1160. 38:43trường tài chính Mỹ để huy động vốn và
1161. 38:44tăng trưởng, một vòng xoáy tiêu cực bắt
1162. 38:46đầu hình thành rồi tự củng cố qua thời
1163. 38:48gian. Nhà đầu tư tại Châu Âu nhìn thấy
1164. 38:50lợi suất thấp hơn và ít cơ hội tăng
1165. 38:52trưởng lớn trong khu vực của mình nên họ
1166. 38:54chuyển tiền sang các quỹ đầu tư Mỹ. Dòng
1167. 38:57vốn vì thế tiếp tục chảy ra ngoài thay
1168. 38:58vì nuôi dưỡng doanh nghiệp nội địa. Khi
1169. 39:00tiền rời đi, thị trường vốn châu Âu lại
1170. 39:02càng thiếu sức hấp dẫn hơn trước. Và kết
1171. 39:05quả cuối cùng là một nghịch lý đáng
1172. 39:06buồn. Châu Âu vẫn tạo ra các công ty
1173. 39:08xuất sắc nhưng những doanh nghiệp ấy
1174. 39:10ngày càng lựa chọn lớn lên, huy động vốn
1175. 39:12và được định giá tại Mỹ thay vì ở chính
1176. 39:14quê hương, nơi họ được sinh ra. Khi các
1177. 39:16doanh nghiệp châu Âu không thể tìm được
1178. 39:18đủ nguồn vốn ngay trên sân nhà để mở
1179. 39:20rộng hoạt động, họ buộc phải tìm đến Mỹ
1180. 39:22và hệ quả của quá trình đó ngày càng rõ
1181. 39:24ràng hơn qua từng năm. Hoa Kỳ tăng
1182. 39:26trưởng nhanh hơn không chỉ vì sở hữu các
1183. 39:27tập đoàn công nghệ hàng đầu mà còn bởi
1184. 39:29họ đang hút về phần lớn dòng vốn của thế
1185. 39:31giới. Ngay cả những nguồn tiền khổng lồ
1186. 39:34được tạo ra bên trong châu Âu cuối cùng
1187. 39:36cũng đang chảy sang nền kinh tế Mỹ. Một
1188. 39:38ví dụ rất tiêu biểu là quỹ đầu tư quốc
1189. 39:40gia Nauy. Khối tài sản mặt lớn nhất châu
1190. 39:42Âu được xây dựng từ nguồn thu dầu mỏ
1191. 39:44trong nhiều thập kỷ. Quỹ này quản lý
1192. 39:46lượng tài sản khổng lồ thay mặt cho
1193. 39:47người dân Nauy và được xem là một trong
1194. 39:49những nhà đầu tư có ảnh hưởng nhất hành
1195. 39:51tinh. Nhưng điều đáng chú ý nằm ở cách
1196. 39:53họ phân bổ danh mục đầu tư. Phần lớn cổ
1197. 39:56phiếu trong quỹ lại được rót vào thị
1198. 39:57trường Hoa Kỳ thay vì tập trung chủ yếu
1199. 39:59vào châu Âu. Chi tiết ấy phản ánh một sự
1200. 40:02thật rất khó bỏ qua. Ngay cả các nhà đầu
1201. 40:04tư lớn nhất của Châu Âu cũng đang đặt
1202. 40:06cược mạnh hơn vào tương lai tăng trưởng
1203. 40:07của Mỹ thay vì chính nền kinh tế của lục
1204. 40:09địa mình. Theo một cách nào đó, Châu Âu
1205. 40:12đang vô tình tự tài trợ cho sự suy giảm
1206. 40:14của chính mình. Người dân châu Âu tiết
1207. 40:16kiệm tiền. Các quỹ đầu tư và tổ chức tài
1208. 40:18chính mang dòng vốn ấy sang Mỹ để tài
1209. 40:20trợ cho công nghệ, đổi mới sáng tạo và
1210. 40:22các doanh nghiệp tăng trưởng nhanh của
1211. 40:23Hoa Kỳ. Sau đó, những công ty Mỹ ấy lại
1212. 40:26tạo ra sản phẩm, nền tảng và dịch vụ
1213. 40:28công nghệ rồi bán ngược trở lại cho
1214. 40:30chính thị trường châu Âu. Đó là một mối
1215. 40:32quan hệ tài chính cực kỳ mất cân bằng ở
1216. 40:34quy mô cả lục địa. Châu Âu xuất khẩu vốn
1217. 40:37nhưng lại nhập khẩu tăng trưởng. Họ gửi
1218. 40:39tiền ra bên ngoài nhưng phần giá trị
1219. 40:41kinh tế lớn nhất lại được tạo ra ở nơi
1220. 40:42khác. Trong khi đó, các doanh nghiệp nội
1221. 40:45địa ngày càng khó tiếp cận nguồn lực đủ
1222. 40:47mạnh để tạo nên thế hệ tập đoàn mới có
1223. 40:49khả năng cạnh tranh toàn cầu. Điều
1224. 40:51nghịch lý nhất nằm ở chỗ người Châu Âu
1225. 40:53thực ra là một trong những cộng đồng
1226. 40:54tiết kiệm giỏi nhất thế giới. Tỉ lệ tiết
1227. 40:56kiệm của họ luôn ở mức rất cao nếu so
1228. 40:59với nhiều nền kinh tế phát triển khác.
1229. 41:01Thế nhưng số tiền ấy ngày càng ít được
1230. 41:02dùng để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và
1231. 41:05tăng trưởng ngay bên trong châu Âu. Thay
1232. 41:07vào đó, nó liên tục chảy sàng những thị
1233. 41:09trường được xem là năng động hơn, hiệu
1234. 41:10quả hơn và có khả năng sinh lời hấp dẫn
1235. 41:12hơn. Và khi dòng vốn tiếp tục rời đi như
1236. 41:15vậy qua từng năm, cơ hội đầu tư trong
1237. 41:17nước cũng dần suy yếu theo. Các doanh
1238. 41:19nghiệp khó mở rộng hơn, thị trường tài
1239. 41:21chính trở nên kém sôi động hơn, tăng
1240. 41:23trưởng chậm lại rồi chính sự trì trệ ấy
1241. 41:26lại càng khiến nhiều nhà đầu tư muốn
1242. 41:27mang tiền ra nước ngoài hơn nữa. Đó là
1243. 41:30một vòng lặp âm thầm nhưng cực kỳ nguy
1244. 41:31hiểm đối với tương lai kinh tế của châu
1245. 41:33Âu. Và vấn đề tiếp theo sẽ giải thích vì
1246. 41:36sao tại nhiều nơi ở châu Âu hóa đơn sưởi
1247. 41:38ấm đôi khi còn đáng sợ hơn cả tiền thuê
1248. 41:40nhà mỗi tháng. Đây là câu chuyện về năng
1249. 41:42lượng hay chính xác hơn về cách châu Âu
1250. 41:44tự đẩy mình vào một cuộc khủng hoảng
1251. 41:46năng lượng kéo dài. Có thể gọi đó là một
1252. 41:48dạng tự làm khó chính mình bằng các
1253. 41:50quyết định chiến lược sai lầm nối tiếp
1254. 41:51nhau qua nhiều năm. Năng lượng không đơn
1255. 41:54thuần là điện hay nhiên liệu. Nó là nền
1256. 41:56tảng của toàn bộ nền văn minh hiện đại.
1257. 41:59Nếu tiền tệ là ngôn ngữ của kinh tế học
1258. 42:01thì năng lượng chính là đồng tiền của
1259. 42:02vật lý. Mọi thứ quanh chúng ta từ giao
1260. 42:05thông, thực phẩm, nhà máy cho tới
1261. 42:07Internet đều tồn tại nhờ dòng năng lượng
1262. 42:09ổn định và đủ rẻ để duy trì hoạt động.
1263. 42:11Khi chi phí năng lượng thấp, cuộc sống
1264. 42:13trở nên dễ dàng hơn. Nhà máy có thể sản
1265. 42:16xuất với giá cạnh tranh. Người dân chỉ
1266. 42:18ít tiền hơn cho điện và sưởi ấm. Doanh
1267. 42:20nghiệp dễ mở rộng hơn. Nhưng khi giá
1268. 42:22năng lượng tăng mạnh, toàn bộ nền kinh
1269. 42:23tế bắt đầu bị siết nghẹt từ bên trong.
1270. 42:26Và trong nhiều năm, châu Âu đã tự đặt
1271. 42:28mình vào một trò chơi đầy rủi ro, gần
1272. 42:30như mang tinh thần thử xem chúng ta có
1273. 42:32thể khiến mọi thứ trở nên đắt đỏ và phức
1274. 42:34tạp đến mức nào. Trong khoảng hai thập
1275. 42:36kỷ vừa qua, Châu Âu trở thành khu vực đi
1276. 42:38đầu thế giới trong quá trình chuyển đổi
1277. 42:40xanh. Công bằng mà nói, họ thực sự đã
1278. 42:42cắt giảm đáng kể lượng khí thải và thúc
1279. 42:44đẩy mạnh các chính sách môi trường.
1280. 42:46Nhưng vấn đề nằm ở cách quá trình ấy
1281. 42:47được triển khai. Để theo đuổi mục tiêu
1282. 42:50giảm phát thải, nhiều quốc gia châu Âu
1283. 42:51quyết định đóng cửa các nhà máy điện hạt
1284. 42:53nhân vốn cung cấp nguồn điện ổn định,
1285. 42:55sạch và đáng tin cậy suốt nhiều năm. Đức
1286. 42:57và Bỉ là hai ví dụ nổi bật nhất cho xu
1287. 42:59hướng này. Song song với đó, Châu Âu
1288. 43:02cũng hạn chế mạnh việc khai thác khí tự
1289. 43:03nhiên bằng công nghệ Fracking hoàn toàn
1290. 43:05trái ngược với hướng đi của Mỹ. Trong
1291. 43:07khi Washington tận dụng cuộc cách mạng
1292. 43:09đá phiến để mở rộng nguồn cung năng
1293. 43:11lượng nội địa với chi phí thấp, châu Âu
1294. 43:13lại chọn con đường phụ thuộc nhiều hơn
1295. 43:14vào nhập khẩu. Cùng lúc, hàng trăm tỷ đô
1296. 43:17la được rót vào điện gió và điện mặt
1297. 43:19trời. Đây là những nguồn năng lượng sạch
1298. 43:21và cần thiết cho tương lai giải hạn. Tuy
1299. 43:23nhiên, chúng vẫn tồn tại một hạn chế rất
1300. 43:25lớn. Mặt trời không phải lúc nào cũng
1301. 43:27chiếu sáng và gió cũng không phải lúc
1302. 43:29nào cũng đủ mạnh để giữ ổn định cả hệ
1303. 43:30thống điện. Vì vậy, châu Âu cần một
1304. 43:33nguồn năng lượng dự phòng để lấp đầy
1305. 43:34khoảng trống mỗi khi các nguồn tái tạo
1306. 43:36suy giảm và lựa chọn mà họ đặt cược vào
1307. 43:38chính là khí đốt giá rẻ từ Nga. Đến đây,
1308. 43:41lỗ hổng trong toàn bộ chiến lược bắt đầu
1309. 43:43hiện ra rất rõ. Toàn bộ hệ thống năng
1310. 43:46lượng của một châu lục phát triển đã vô
1311. 43:47tình được xây dựng trên giả định rằng
1312. 43:49Vladimir Putin sẽ mãi là một đối tác ổn
1313. 43:51định và đáng tin cậy về mặt địa chính
1314. 43:53trị. Giới chiến tranh Nga và Ukraina
1315. 43:56bung nổ. Chỉ trong thời gian ngắn, toàn
1316. 43:58bộ ảo tưởng ấy sụp đổ hoàn toàn. Giá
1317. 44:00năng lượng tại Châu Âu tăng vọt với tốc
1318. 44:02độ gây choáng váng. Có thời điểm chi phí
1319. 44:05năng lượng ở nhiều khu vực cao gấp
1320. 44:06khoảng 10 lần mức trung bình tại Mỹ.
1321. 44:09Trong khi các nhà máy tại Hoa Kỳ được
1322. 44:10hưởng lợi từ nguồn khí tự nhiên nội địa
1323. 44:12giá rẻ nhờ cuộc cách mạng đá phiến,
1324. 44:14doanh nghiệp châu Âu lại phải mua khí
1325. 44:16Leneger với mức giá cực kỳ đắt đỏ. Loại
1326. 44:18khí tự nhiên hóa lỏng này phải vận
1327. 44:20chuyển bằng tàu biển Xuyên Đại Dương và
1328. 44:22trong nhiều trường hợp lại đến từ chính
1329. 44:23nước Mỹ. Nói cách khác, Châu Âu từng từ
1330. 44:26bỏ khả năng tự chủ năng lượng rẻ để theo
1331. 44:28đuổi một mô hình được cho là xanh hơn,
1332. 44:30nhưng cuối cùng lại phải nhập khẩu năng
1333. 44:32lượng với chi phí cao hơn rất nhiều từ
1334. 44:33bên ngoài để duy trì hoạt động của toàn
1335. 44:36bộ nền kinh tế. Trong suốt giai đoạn
1336. 44:382023 và 2024, các doanh nghiệp sản xuất
1337. 44:42tại Châu Âu phải đối mặt với mức giá
1338. 44:43điện cao hơn khoảng ba đến bốn lần so
1339. 44:45với đối thủ tại Mỹ và Trung Quốc. Chỉ
1340. 44:48riêng khoảng cách chi phí đó thôi cũng
1341. 44:49đủ làm lung lay toàn bộ khả năng cạnh
1342. 44:51tranh của nền công nghiệp châu Âu bất kể
1343. 44:53người lao động có tay nghề cao hay các
1344. 44:55nhà máy vận hành hiệu quả đến mức nào
1345. 44:57trong thế giới sản xuất hiện đại năng
1346. 44:59lượng không phải một khoản phụ nhỏ có
1347. 45:01thể bỏ qua. Nó là nền móng của mọi hoạt
1348. 45:03động công nghiệp. Khi chi phí điện cao
1349. 45:05gấp nhiều lần đối thủ toàn cầu, kết cục
1350. 45:07gần như đã được định sẵn từ trước. Các
1351. 45:09nhà máy bắt đầu mất lợi thế, doanh
1352. 45:11nghiệp giảm đầu tư, dây chuyền sản xuất
1353. 45:13dịch chuyển sang nơi rẻ hơn và quá trình
1354. 45:15phi công nghiệp hóa tiếp tục tăng tốc.
1355. 45:18Nhưng hậu quả của cuộc khủng hoảng năng
1356. 45:19lượng không chỉ dừng lại ở các khu công
1357. 45:21nghiệp hay báo cáo kinh tế, nó bắt đầu
1358. 45:23len sâu vào đời sống thường nhật của
1359. 45:25người dân. Tại những quốc gia như Anh và
1360. 45:27Đức, khái niệm nghèo năng lượng giờ đây
1361. 45:29không còn là cảnh báo lý thuyết nữa. Nó
1362. 45:32đã trở thành một hiện tượng có thật, có
1363. 45:33thể đo lường bằng số liệu và cảm nhận rõ
1364. 45:36trong cuộc sống hàng ngày. Ngày càng
1365. 45:37nhiều gia đình phải đối mặt với lựa chọn
1366. 45:39đau đớn giữa việc bật hệ thống sưởi để
1367. 45:41chống chọi mùa đông hay tiết kiệm tiền
1368. 45:43cho thực phẩm và các nhu cầu thiết yếu
1369. 45:45khác. Đó là điều từng rất khó tưởng
1370. 45:47tượng đối với những quốc gia phát triển
1371. 45:49hàng đầu thế giới. Cùng lúc, hệ thống
1372. 45:51điện của Châu Âu cũng trở nên thiếu ổn
1373. 45:53định hơn trước. Việc đầu tư quá mạnh vào
1374. 45:55các nguồn năng lượng tái tạo như điện
1375. 45:56gió và điện mặt trời trong khi chưa xây
1376. 45:58dựng đủ năng lực lưu trữ tương ứng đã
1377. 46:00khiến thị trường điện xuất hiện những
1378. 46:01biến động cực đoan. Có những thời điểm
1379. 46:04gió thổi mạnh và nguồn cung tăng đột
1380. 46:05biến, giá điện rơi xuống mức âm. Nhưng
1381. 46:08chỉ cần điều kiện thời tiết thay đổi và
1382. 46:10nguồn năng lượng ấy suy giảm, giá điện
1383. 46:11lại có thể tăng vọt chỉ trong thời gian
1384. 46:13rất ngắn. Sự dao động liên tục như vậy
1385. 46:16tạo ra môi trường cực kỳ khó khăn cho
1386. 46:18các doanh nghiệp sản xuất. Một nhà máy
1387. 46:20không thể lập kế hoạch đầu tư dài hạn
1388. 46:22nếu chi phí năng lượng thay đổi thất
1389. 46:23thường theo từng tuần hoặc từng tháng.
1390. 46:26Các tập đoàn cần sự ổn định để tính toán
1391. 46:28lợi nhuận, mở rộng sản xuất và quyết
1392. 46:29định có nên tiếp tục ở lại hay không.
1393. 46:32Đằng sau, toàn bộ cuộc khủng hoảng này
1394. 46:34là một giả định chiến lược từng được
1395. 46:35Châu Âu tin tưởng trong suốt nhiều năm.
1396. 46:37Họ đặt cược tương lai của mình vào viễn
1397. 46:39cảnh về một thế giới, nơi các quốc gia
1398. 46:41luôn chơi theo luật lệ chung, thương mại
1399. 46:43tự do tiếp tục mở rộng và Nga sẽ mãi là
1400. 46:45đối tác năng lượng ổn định. Nhưng thế
1401. 46:47giới ấy đã không còn tồn tại nữa. Chiến
1402. 46:50tranh, cạnh tranh địa chính trị và sự
1403. 46:52phân mảnh của nền kinh tế toàn cầu đã
1404. 46:54thay đổi hoàn toàn bối cảnh. Tuy nhiên,
1405. 46:56các nhà máy điện hạt nhân vẫn đã bị đóng
1406. 46:58cửa, hệ thống năng lượng cũ đã bị tháo
1407. 47:00dỡ và giờ đây, Châu Âu phải đối mặt với
1408. 47:02hậu quả của những quyết định được đưa ra
1409. 47:04trong một thời kỳ mà họ tin rằng môi
1410. 47:06trường địa chính trị sẽ mãi ổn định như
1411. 47:08trước. Điều mang tính châm biếm nhất nằm
1412. 47:10ở chỗ trong khi châu Âu đang chấp nhận
1413. 47:12phi công nghiệp hóa với hy vọng cứu lấy
1414. 47:14hành tinh thông qua cắt giảm phá thải
1415. 47:16thì Trung Quốc lại tiếp tục xây dựng
1416. 47:17thêm các nhà máy điện than với tốc độ
1417. 47:19chóng mặt trung bình khoảng hai nhà máy
1418. 47:21mới mỗi tuần. Nói cách khác, Châu Âu
1419. 47:23đang hy sinh một phần sức mạnh công
1420. 47:25nghiệp của mình trong khi phần còn lại
1421. 47:27của thế giới vẫn tiếp tục ưu tiên tăng
1422. 47:28trưởng kinh tế và an ninh năng lượng
1423. 47:30trước tiên. Châu Âu đang từng bước làm
1424. 47:32suy yếu nền tảng công nghiệp của chính
1425. 47:34mình để đổi lấy mức cắt giảm phát thải
1426. 47:36toàn cầu tương đối nhỏ. Trong khi phần
1427. 47:37còn lại của thế giới vẫn tiếp tục tiêu
1428. 47:39thụ nhiên liệu hóa thạch với quy mô
1429. 47:41khổng lồ. Đó là nghịch lý ngày càng
1430. 47:43khiến nhiều người đặt câu hỏi về tính
1431. 47:45hiệu quả của toàn bộ chiến lược hiện
1432. 47:47tại. Và cần phải nói thật rõ một điều,
1433. 47:49đây không phải lập luận phủ nhận việc
1434. 47:51bảo vệ môi trường hay xem nhẹ biến đổi
1435. 47:53khí hậu. Hiện tượng nóng lên toàn cầu là
1436. 47:55có thật và những tác động của nó ngày
1437. 47:57càng rõ ràng hơn qua từng năm. Vấn đề
1438. 47:59nằm ở cách thực hiện và thứ tự ưu tiên.
1439. 48:02Nếu một nền kinh tế phá bỏ năng lực công
1440. 48:04nghiệp của mình trước khi các giải pháp
1441. 48:05thay thế đủ ổn định, đủ rẻ và đủ mạnh để
1442. 48:08thay thế hoàn toàn, hậu quả sẽ rất
1443. 48:10nghiêm trọng. Khi quá trình chuyển đổi
1444. 48:11diễn ra quá nhanh nhưng cơ sở hạ tầng
1445. 48:13chưa sẵn sàng, bạn không tạo ra một nền
1446. 48:15kinh tế xanh thịnh vượng. Bạn có nguy cơ
1447. 48:18làm suy yếu toàn bộ nền kinh tế trước
1448. 48:19khi hệ thống mới đủ khả năng vận hành.
1449. 48:22Và đó là lúc chúng ta bước sang vấn đề
1450. 48:23thứ sáu. Một trong những chủ đề ít được
1451. 48:26nói tới nhưng lại mang tính sống còn đối
1452. 48:28với tương lai châu Âu. Đó là câu chuyện
1453. 48:30về địa chính trị và quốc phòng. hay
1454. 48:32chính xác hơn là việc châu Âu đã sống
1455. 48:33quá lâu dưới chức ô an ninh của Mỹ mà
1456. 48:35không tự xây dựng đủ năng lực bảo vệ
1457. 48:37chính mình. Trong khoảng 75 năm qua, an
1458. 48:40ninh của phần lớn châu Âu phụ thuộc vào
1459. 48:41sức mạnh quân sự Hoa Kỳ. Sau thế chiến
1460. 48:44thứ hai, phương Tây hình thành một thỏa
1461. 48:45thuận ngầm tương đối đơn giản. Mỹ đảm
1462. 48:47nhận vai trò bảo vệ an ninh thông qua
1463. 48:49NATO, còn các quốc gia Châu Âu tập trung
1464. 48:51toàn lực vào tái thiết kinh tế, mở rộng
1465. 48:53phúc lợi xã hội và nâng cao mức sống cho
1466. 48:55người dân. ở góc độ kinh tế, đó là một
1467. 48:58món hơi khổng lồ đối với châu Âu. Họ
1468. 49:00không cần chi quá nhiều tiền cho tàu sân
1469. 49:02bay, căn cứ quân sự toàn cầu hay lực
1470. 49:04lượng tác chiến quy mô lớn như Mỹ. Thay
1471. 49:06vì dồn ngân sách cho quốc phòng, nhiều
1472. 49:08quốc gia Châu Âu có thể dùng nguồn lực
1473. 49:10ấy để xây dựng hệ thống y tế miễn phí,
1474. 49:12mở rộng phúc lợi xã hội, kéo dài kỳ nghỉ
1475. 49:14có lương và duy trì các chế độ hưu trí
1476. 49:16cực kỳ hào phóng. Nếu nói một cách hình
1477. 49:18tượng, Châu Âu dùng tiền để mua bơ vì
1478. 49:20nước Mỹ đã mua súng giúp họ. Trong suốt
1479. 49:23nhiều thập kỷ, phần lớn các thành viên
1480. 49:24NATO không đạt được mục tiêu chi tiêu
1481. 49:26quốc phòng tương đương 2% GDP như cam
1482. 49:29kết chung của liên minh. Một số quốc gia
1483. 49:31thậm chí duy trì mức đầu tư quân sự rất
1484. 49:33thấp trong thời gian dài vì tin rằng hòa
1485. 49:35bình tại châu Âu gần như là điều hiển
1486. 49:36nhiên. Đó là giai đoạn mà nhiều người
1487. 49:39gọi là khoản lợi tức hòa bình. Khi nguy
1488. 49:41cơ chiến tranh dường như đã lùi xa, các
1489. 49:43quốc gia có thể cắt giảm ngân sách quốc
1490. 49:44phòng để chuyển tiền sang phục vụ tăng
1491. 49:46trưởng kinh tế và phúc lợi xã hội. Nhưng
1492. 49:49vấn đề nằm ở chỗ những giai đoạn hòa
1493. 49:51bình, kéo dài thường khiến con người
1494. 49:52quên mất chi phí thực sự của an ninh. Và
1495. 49:55giờ đây khi thế giới bắt đầu trở nên bất
1496. 49:57ổn hơn, hóa đơn của nhiều thập kỷ đầu tư
1497. 49:59thiếu hụt cho quốc phòng đang dần xuất
1498. 50:01hiện ngay trước mắt châu Âu. Quân đội
1499. 50:03Đức từng là biểu tượng cho sức mạnh và
1500. 50:05kỷ luật quân sự của châu Âu. Nhưng theo
1501. 50:07thời gian, hình ảnh ấy dần trở nên méo
1502. 50:08mó đến mức đôi lúc giống một câu chuyện
1503. 50:10châm biếm hơn là thực tế của một cường
1504. 50:12quốc kinh tế hàng đấu thế giới. Có giai
1505. 50:14đoạn truyền thông đưa tin binh sĩ Đức
1506. 50:16phải sử dụng cán chổi trong các buổi
1507. 50:18diễn tập vì thiếu súng trường phục vụ
1508. 50:19huấn luyện. Chỉ riêng chi tiết đó thôi
1509. 50:22cũng đủ cho thấy mức độ đầu tư thiếu hụt
1510. 50:24vào năng lực quân sự đã kéo dài đến mức
1511. 50:26nào. Trong nhiều năm, Châu Âu tin rằng
1512. 50:28thời kỳ chiến tranh quy mô lớn trên lục
1513. 50:30địa này đã vĩnh viễn kết thúc. Họ quen
1514. 50:32với trạng thái hòa bình, lâu đến mức xem
1515. 50:34an ninh như một điều hiển nhiên. Nhưng
1516. 50:36rồi thực tế thay đổi quá nhanh, chiến
1517. 50:38tranh quay trở lại ngay giữa châu Âu,
1518. 50:40kéo theo cú sốc khiến cả lục địa bừng
1519. 50:42tỉnh. Và khi nhìn lại, họ nhận ra mình
1520. 50:45đã để nền công nghiệp quốc phòng suy yếu
1521. 50:46trong suốt nhiều thập kỷ. Một thực tế
1522. 50:49rất đáng suy ngẫm là trong các cuộc xung
1523. 50:50đột cường độ cao, kiểu như chiến tranh
1524. 50:52tại Ukraina, lượng đạn dược cùng năng
1525. 50:55lực sản xuất hiện tại của Anh chỉ đủ duy
1526. 50:57trì hoạt động trong vài ngày nếu không
1527. 50:58có nguồn tiếp tế quy mô lớn từ bên
1528. 51:00ngoài. Đó là điều khó tưởng tượng đối
1529. 51:02với một quốc gia từng sở hữu đế chế hải
1530. 51:04quân mạnh nhất thế giới. Tình hình của
1531. 51:06quân đội Đức cũng không sáng sủa hơn bao
1532. 51:08nhiêu. Sau nhiều năm cắt giảm ngân sách
1533. 51:10và ưu tiên phúc lợi xã hội, khả năng sẵn
1534. 51:12sàng chiến đấu của nhiều lực lượng quân
1535. 51:14sự Châu Âu đã suy giảm đáng kể. Họ có
1536. 51:16thể sở hữu công nghệ tiên tiến nhưng số
1537. 51:18lượng khí tài, đạn dược và năng lực sản
1538. 51:20xuất thực tế lại không đủ cho một cuộc
1539. 51:22đối đầu kéo dài. Giờ đây, các chính phủ
1540. 51:25châu Âu đang cuống cuồng tái vũ trang,
1541. 51:27ngân sách quốc phòng tăng mạnh, các hợp
1542. 51:29đồng mua sắm vũ khí được ký liên tục.
1543. 51:31Nhà máy sản xuất đạn dược bắt đầu hoạt
1544. 51:33động hết công suất nhưng mọi thứ đều đi
1545. 51:35kèm một cái giá rất lớn. Tiền dành cho
1546. 51:38xe tăng đồng nghĩa với việc ít tiền hơn
1547. 51:39cho bệnh viện. Ngân sách chi cho tên lửa
1548. 51:41và pháo binh cũng là khoản ngân sách
1549. 51:43không còn được dùng cho lương hưu hay
1550. 51:45các chương trình phúc lợi xã hội. Đó
1551. 51:47chính là cú va chạm trực diện với thực
1552. 51:49tế mà châu Âu đang phải đối mặt. Trong
1553. 51:51nhiều thập kỷ, mô hình dân chủ xã hội
1554. 51:53của châu Âu vốn đã cực kỳ tốn kém để duy
1555. 51:55trì hệ thống y tế công, giáo dục trợ
1556. 51:58cấp, phục lợi xã hội rộng lớn cùng chế
1557. 52:00độ hưu trí hào phóng, đòi hỏi nguồn ngân
1558. 52:02sách khổng lồ mỗi năm. Nhưng giờ đây,
1559. 52:04bên cạnh toàn bộ gánh nặng đó, họ còn
1560. 52:06phải tái xây dựng sức mạnh quân sự gần
1561. 52:08như từ đầu. Và lần đầu tiên sau ba thế
1562. 52:10hệ, Châu Âu buộc phải cùng lúc chi tiền
1563. 52:12cho cả phúc lợi lẫn an ninh quốc phòng ở
1564. 52:14quy mô rất lớn. Câu hỏi quan trọng nhất
1565. 52:17lúc này là liệu họ có đủ sức gánh nổi cả
1566. 52:19hai hay không? Khi đặt bài toán ấy lên
1567. 52:21một nền kinh tế đang tăng trưởng chậm,
1568. 52:23lực lượng lao động ngày càng thu hẹp vì
1569. 52:25khủng hoảng nhân khẩu học và không tạo
1570. 52:26ra các đột phá công nghệ đủ mạnh để thúc
1571. 52:28đẩy năng suất. phép tính cuối cùng trở
1572. 52:30nên cực kỳ đáng lo ngại. Và đến cuối năm
1573. 52:332024, cảm giác lo lắng ấy bắt đầu lan
1574. 52:35rộng khắp liên minh châu Âu. Những gì
1575. 52:38từng được xem là các vấn đề riêng lẻ dần
1576. 52:39dần kết nối lại thành một bức tranh lớn
1577. 52:41hơn nhiều, khiến toàn bộ châu lục bắt
1578. 52:43đầu rơi vào trạng thái hoang mang về
1579. 52:45chính tương lai kinh tế và địa chính trị
1580. 52:47của mình. Trong suốt nhiều thập kỷ, mô
1581. 52:49hình kinh tế của châu Âu hoạt động hiệu
1582. 52:51quả bởi thế giới khi đó tương đối ổn
1583. 52:53định. Năng lượng giá rẻ luôn sẵn có.
1584. 52:56Thương mại toàn cầu liên tục mở rộng. Mỹ
1585. 52:58duy trì vai trò bảo đảm an ninh cho
1586. 52:59phương Tây thông qua NATO tổ. Những yếu
1587. 53:02tố ấy không bị xem là rủi ro hay điểm
1588. 53:03yếu tiềm tàng. Chúng được mặc định như
1589. 53:06các nền tảng chắc chắn của trật tự thế
1590. 53:07giới hiện đại. Vấn đề nằm ở chỗ toàn bộ
1591. 53:10những giả định đó giờ đây đều bắt đầu
1592. 53:12lung lay hoặc đã không còn đúng nữa.
1593. 53:15Nguồn năng lượng giá rẻ biến mất sau cú
1594. 53:16sốc địa chính trị với Nga. Thương mại
1595. 53:18toàn cầu ngày càng bị chia cắt bởi cạnh
1596. 53:20tranh chiến lược giữa các cường quốc. Mỹ
1597. 53:22cũng không còn sẵn sàng gánh toàn bộ chi
1598. 53:24phí an ninh cho châu Âu theo cách vô
1599. 53:26điều kiện như trước.
1600. 53:28Điều nguy hiểm nhất là châu Âu dường như
1601. 53:29nhận ra quá muộn rằng mô hình từng giúp
1602. 53:31họ thịnh vượng suốt nhiều thập kỷ được
1603. 53:33xây dựng trên những điều kiện đặc biệt
1604. 53:35của một thế giới đã thay đổi hoàn toàn.
1605. 53:37Đó cũng là lý do họ phải mời Mario
1606. 53:39Dragy, người từng nổi tiếng với vai trò
1607. 53:41cứu đồng Euro trong cuộc khủng hoảng nợ
1608. 53:43công cách đây hơn một thập kỷ thực hiện
1609. 53:45một báo cáo lớn về tương lai năng lực
1610. 53:46cạnh tranh của châu Âu. Và kết luận mà
1611. 53:49Drxy đưa ra cực kỳ khắc nghiệt. Ông cảnh
1612. 53:52báo rằng nếu châu Âu không thực hiện
1613. 53:53những thay đổi mang tính triệt để, lục
1614. 53:55địa này sẽ phải đối mặt với một quá
1615. 53:57trình suy giảm kéo dài. Nơi tăng trưởng
1616. 53:59yếu dần, công nghiệp tiếp tục mất lợi
1617. 54:00thế và khoảng cách với Mỹ cùng Trung
1618. 54:02Quốc ngày càng lớn hơn theo thời gian.
1619. 54:05Để đảo ngược xu thế đó, RG cho rằng châu
1620. 54:07Âu cần một làn sóng đầu tư khổng lồ với
1621. 54:09quy mô khoảng 800 tỷ đô la mỗi năm nhằm
1622. 54:12tái thiết năng lực cạnh tranh, tăng tốc
1623. 54:13công nghệ, hiện đại hóa công nghiệp và
1624. 54:15củng cố an ninh kinh tế. Con số ấy lớn
1625. 54:18đến mức gần tương đương với hai kế hoạch
1626. 54:20ma lặp lại mỗi năm. Nhưng bi kịch thật
1627. 54:22sự lại nằm ở bước tiếp theo. Muốn huy
1628. 54:25động được lượng tiền khổng lồ đó, châu
1629. 54:27Âu buộc phải đoàn kết ở mức chưa từng có
1630. 54:29trước đây. Họ cần phát hành nợ chung ở
1631. 54:31quy mô lớn. Họ cần phá bỏ hàng loạt giào
1632. 54:33cản pháp lý. và hành chính vốn đang chia
1633. 54:35cắt thị trường nội khối. Họ cần ngừng
1634. 54:37hành xử như 27 quốc gia nhỏ, mặc chung
1635. 54:40một chiếc áo rồi bắt đầu vận hành như
1636. 54:41một siêu cường kinh tế thực sự. Thế
1637. 54:44nhưng vào thời điểm hiện tại, ý chí
1638. 54:45chính trị cho những thay đổi như vậy gần
1639. 54:47như không tồn tại. Đức không muốn trở
1640. 54:50thành bên phải gánh thêm nợ cho các quốc
1641. 54:51gia nam ý. Pháp lại ưu tiên bảo vệ lợi
1642. 54:54ích nông nghiệp và các ngành kinh tế nội
1643. 54:55địa của mình. Mỗi quốc gia đều có áp lực
1644. 54:58chính trị riêng, cử chi riêng và ưu tiên
1645. 55:00riêng. Khi nền kinh tế tăng trưởng chậm
1646. 55:02lại, các lợi ích quốc gia bắt đầu va
1647. 55:04chạm mạnh hơn thay vì hội tụ với nhau.
1648. 55:06Việc đạt được đồng thuận trong liên minh
1649. 55:08châu Âu vì thế ngày càng khó khăn hơn
1650. 55:10bao giờ hết. Và tất cả những điều đó
1651. 55:12đang đầy châu Âu đến một ngã rẽ mang
1652. 55:14tính lịch sử. Hoặc họ chấp nhận cải tổ
1653. 55:17sâu rộng để thực sự trở thành một thực
1654. 55:18thể kinh tế và địa chính trị thống nhất
1655. 55:20hơn. Hoặc họ tiếp tục duy trì cấu trúc
1656. 55:23cũ nơi mỗi quốc gia vẫn ưu tiên lợi ích
1657. 55:25riêng trước mắt trong khi toàn bộ châu
1658. 55:26lục dần đánh mất vị thế trong cuộc cạnh
1659. 55:28tranh toàn cầu của thế kỷ 21.
1660. 55:31Giờ đây, Châu Âu đang đứng trước hai con
1661. 55:32đường hoàn toàn khác nhau cho tương lai
1662. 55:34của mình. Và điều nguy hiểm nhất không
1663. 55:36nằm ở việc chọn sai hướng đi mà nằm ở
1664. 55:38việc tiếp tục trì hoãn, tiếp tục do dự
1665. 55:40và không thật sự lựa chọn bất kỳ con
1666. 55:42đường nào. Bởi trong nhiều trường hợp,
1667. 55:44sự bất động kéo dài chính là cách một
1668. 55:45nền văn minh âm thầm bước vào suy thoái
1669. 55:47vĩnh viễn. Kịch bản đầu tiên là một cuộc
1670. 55:50phục hưng thực sự. Trong viễn cảnh đó,
1671. 55:52châu Âu quyết định hành động một cách
1672. 55:54dứt khoát thay vì tiếp tục vá víu từng
1673. 55:56phần nhỏ của hệ thống cũ. Họ cắt giảm
1674. 55:58mạnh, bộ máy thủ tục nặng nề vốn đang
1675. 56:00bóp nghẹt đổi mới sáng tạo và làm chậm
1676. 56:02tốc độ tăng trưởng kinh tế. Họ tái xây
1677. 56:04dựng một hệ thống năng lượng ổn định
1678. 56:06hơn, trong đó điện hạt nhân quay trở lại
1679. 56:08giữ vai trò trung tâm nhằm đảm bảo nguồn
1680. 56:10điện đáng tin cậy cho công nghiệp và đời
1681. 56:11sống dân cư. Song song với đó, các chính
1682. 56:14phủ bắt đầu biến việc nuôi dậy con cái
1683. 56:16thành một lựa chọn hợp lý hơn về mặt tài
1684. 56:18chính thay vì một gánh nặng khiến thế hệ
1685. 56:20trẻ phải chùn bước. Nhà ở cần trở nên dễ
1686. 56:22tiếp cận hơn. Thuế khóa phải được điều
1687. 56:24chỉnh để hỗ trợ các gia đình trẻ. Những
1688. 56:26chính sách khuyến khích sinh con không
1689. 56:28chỉ tồn tại trên khẩu hiệu mà phải đủ
1690. 56:30mạnh để thay đổi thực tế kinh tế hàng
1691. 56:32ngày. Không dừng lại ở đó, Châu Âu cũng
1692. 56:34cần xây dựng một thị trường vốn thực sự
1693. 56:36thống nhất, nơi dòng tiền tiết kiệm
1694. 56:38khổng lồ của người dân có thể quay trở
1695. 56:39lại phục vụ tăng trưởng ngay bên trong
1696. 56:41lục địa này thay vì liên tục chảy sang
1697. 56:43Mỹ. Đó sẽ là một quá trình cực kỳ đau
1698. 56:45đớn về mặt chính trị. Cải cách luôn đồng
1699. 56:47nghĩa với phản đối, xung đột lợi ích và
1700. 56:49những quyết định khó khăn mà không chính
1701. 56:51trị gia nào muốn đối mặt. Nhưng đổi lại,
1702. 56:53châu Âu có thể giành lại khả năng cạnh
1703. 56:55tranh dài hạn. và duy trì vị thế của
1704. 56:57mình trong một thế giới ngày càng khốc
1705. 56:58liệt hơn. Con đường còn lại thì dễ chịu
1706. 57:01hơn trong ngắn hạn nhưng nguy hiểm hơn
1707. 57:03nhiều về lâu dài. Đó là việc châu Âu dần
1708. 57:05biến thành một bảo tàng khổng lồ của thế
1709. 57:07giới. Một nơi vẫn giàu có, vẫn sạch sẽ,
1710. 57:10vẫn trật tự và đầy những thành phố đẹp
1711. 57:11như tranh. Nhưng thay vì tạo ra tương
1712. 57:13lai, lục địa này chủ yếu sống bằng việc
1713. 57:15bảo tồn quá khứ. Du khách sẽ tiếp tục đổ
1714. 57:18về để ngắm các nhà thờ cổ kính, bảo tàng
1715. 57:20nghệ thuật và những quảng trường lịch
1716. 57:21sử. Người dân vẫn có chất lượng cuộc
1717. 57:23sống tương đối tốt so với nhiều nơi
1718. 57:25khác. Nhưng quyền lực kinh tế, đổi mới
1719. 57:27công nghệ và khả năng định hình thế giới
1720. 57:29sẽ dần dịch chuyển sang những khu vực
1721. 57:30khác. Một cuộc phục hưng của Châu Âu sẽ
1722. 57:33không xuất hiện nhờ khẩu hiệu chính trị
1723. 57:34hay những bài phát biểu đầy cảm hứng. Nó
1724. 57:37cũng không phải phép màu tự nhiên xảy ra
1725. 57:38theo thời gian. Kết quả đó chỉ có thể
1726. 57:40đến từ hàng loạt lựa chọn mang tính cấu
1727. 57:42trúc được thực hiện có chủ đích và đi
1728. 57:44kèm sự chấp nhận trả giá về mặt chính
1729. 57:46trị lẫn xã hội. Và điều đó cũng đồng
1730. 57:48nghĩa với việc khiến chuyện sinh con trở
1731. 57:50nên hợp lý hơn về mặt kinh tế. Các chính
1732. 57:53sách về nhà ở thuế và hỗ trợ gia đình
1733. 57:55phải thay đổi đủ mạnh để người trẻ cảm
1734. 57:56thấy họ có thể xây dựng tương lai mà
1735. 57:58không bị nghiền nát bởi chi phí sinh
1736. 58:00hoạt cùng áp lực tài chính. Nếu không
1737. 58:02làm được điều đó, kịch bản còn lại sẽ
1738. 58:04dần trở thành mặc định. Một châu Âu nơi
1739. 58:06thu nhập tiếp tục dậm chân tại chỗ, tăng
1740. 58:09trưởng yếu ớt và cảm giác chi trệ ngày
1741. 58:10càng lan rộng qua từng thế hệ. Tài sản
1742. 58:13bên trong châu Âu, từ nhà ở, hạ tầng
1743. 58:15chiến lược cho tới những khu phố đắt giá
1744. 58:17giữa các thành phố lớn đang dần rơi vào
1745. 58:19tay dòng vốn ngoại quốc. Trong khi đó,
1746. 58:21một bộ phận người trẻ có trình độ cao và
1747. 58:23năng suất lao động tốt lại âm thầm rời
1748. 58:24bỏ quê hương để tìm kiếm cơ hội ở nơi
1749. 58:27khác. Bởi họ không còn nhìn thấy tương
1750. 58:28lai rõ ràng cho chính mình ngay trên
1751. 58:30mảnh đất đã sinh ra họ. Đó là một quá
1752. 58:33trình diễn ra chậm rãi nhưng rất thật,
1753. 58:35không ồn ào, không bùng nổ trong một
1754. 58:37đêm. Chỉ là từng chút một, nguồn lực
1755. 58:39quan trọng nhất của một xã hội bắt đầu
1756. 58:41dịch chuyển ra ngoài. Theo thời gian,
1757. 58:43châu Âu có nguy cơ dần biến thành một
1758. 58:45viện dưỡng lão khổng lồ nhưng đẹp đẽ của
1759. 58:47thế giới. Một nơi vẫn sạch sẽ, văn minh,
1760. 58:50giàu lịch sử và đầy những công trình
1761. 58:51khiến nhân loại ngưỡng mộ. Người giàu từ
1762. 58:54khắp nơi sẽ tiếp tục đến tham quan đấu
1763. 58:55trường La Mã, tháp Fen hay những quảng
1764. 58:58trường cổ kính tồn tại hàng trăm năm. Họ
1765. 59:00nghỉ trong các khách sạn thuộc sở hữu
1766. 59:02của những tập đoàn nước ngoài, sử dụng
1767. 59:04các nền tảng công nghệ được xây dựng ở
1768. 59:05Mỹ, tiêu thụ thực phẩm nhập khẩu từ
1769. 59:07nhiều khu vực khác trên thế giới và được
1770. 59:09phục vụ bởi tầng lớp lao động nhập cư
1771. 59:11trong khi dân số bản địa ngày càng già
1772. 59:13đi rồi dần thu hẹp theo thời gian. Điều
1773. 59:15đáng sợ nhất nằm ở chỗ sự suy giảm đó có
1774. 59:18thể diễn ra rất êm ái. Sẽ không có cảnh
1775. 59:20đèn điện vụt tắt chỉ sau một đêm, không
1776. 59:22có sự sụp đổ kịch tính như trong phì
1777. 59:24mảnh. Thay vào đó, mọi thứ chỉ chậm lại
1778. 59:27từng chút một. Tàu hỏa bắt đầu vận hành
1779. 59:29kém hiệu quả hơn trước đôi chút. Bệnh
1780. 59:31viện trở nên quá tải thêm một ít, thuế
1781. 59:33tăng dần qua từng năm, người trẻ rời đi
1782. 59:35nhiều hơn, tăng trưởng yếu hơn, cơ hội
1783. 59:37ít hơn. Và rồi đến một ngày khi nhìn
1784. 59:40quanh, người ta mới giật mình nhận ra
1785. 59:42bữa tiệc đã kết thúc từ rất lâu mà không
1786. 59:44ai thật sự nhận ra thời điểm nó xảy ra.
1787. 59:47Nhưng câu chuyện này không chỉ dành
1788. 59:48riêng cho châu Âu, nó là lời nhắc nhở
1789. 59:50cho mọi quốc gia và mọi xã hội trên thế
1790. 59:52giới. Không có thành công nào tồn tại
1791. 59:55mãi mãi, sự thịnh vượng cũng chưa bao
1792. 59:57giờ là điều được bảo đảm vĩnh viễn.
1793. 59:59Trong suốt khoảng 500 năm, châu Âu từng
1794. 1:00:01là trung tâm quyền lực của thế giới. Họ
1795. 1:00:03chinh phục các đại dương, định hình
1796. 1:00:05thương mại toàn cầu, khai sinh nhiều nền
1797. 1:00:07tảng của kinh tế hiện đại và xây dựng
1798. 1:00:09nên một trong những nền văn minh có ảnh
1799. 1:00:10hưởng sâu rộng nhất lịch sử nhân loại.
1800. 1:00:12Thế nhưng chỉ trong vài thập kỷ của sự
1801. 1:00:14tự mãn, rất nhiều lợi thế từng được tích
1802. 1:00:16lũy qua hàng thế kỷ bắt đầu dần bị bào
1803. 1:00:18mòn. Và nếu điều đó có thể xảy ra với
1804. 1:00:21một châu lục từng thống trị thế giới
1805. 1:00:22suốt nhiều thế kỷ thì không có quốc gia
1806. 1:00:24nào thực sự miễn nhiễm trước quy luật
1807. 1:00:26suy thoái. Thế giới sẽ tốt đẹp hơn nếu
1808. 1:00:28châu Âu mạnh mẽ, năng động và tiếp tục
1809. 1:00:30đóng vai trò lớn trong nền kinh tế toàn
1810. 1:00:32cầu. Nhưng kinh tế học không vận hành
1811. 1:00:34bằng cảm xúc, hoài niệm hay danh tiếng
1812. 1:00:36của quá khứ. Cuối cùng, mọi thứ vẫn luôn
1813. 1:00:39quay trở lại những con số. Đây không
1814. 1:00:41phải một lời tiên chi về tương lai mà là
1815. 1:00:43một góc nhìn nhằm giúp chúng ta hiểu rõ
1816. 1:00:45hơn cách thế giới hiện đại thật sự vận
1817. 1:00:47hành phía sau những con số. chính sách
1818. 1:00:49và biến động toàn cầu. Kinh tế, công
1819. 1:00:51nghệ, địa chính trị và xã hội chưa bao
1820. 1:00:53giờ tồn tại tách biệt. Chúng liên kết
1821. 1:00:55với nhau thành một mạng lưới phức tạp,
1822. 1:00:57nơi một quyết định ở lĩnh vực này có thể
1823. 1:00:59tạo ra hiệu ứng dây chuyền kéo dài suốt
1824. 1:01:01nhiều năm ở lĩnh vực khác. Nếu bạn muốn
1825. 1:01:03tiếp tục khám phá sâu hơn về cách các hệ
1826. 1:01:05thống quyền lực, tài chính, công nghiệp
1827. 1:01:07và công nghệ đang âm thầm định hình
1828. 1:01:08tương lai của thế giới, hãy đăng ký
1829. 1:01:10kênh, nhấn thích và bật thông báo để
1830. 1:01:12không bỏ lỡ những phân tích tiếp theo
1831. 1:01:14trong các video sắp tới. Đ