Vì sao Philippines cử người sang Việt Nam học cách dạy học — Transcript

Full transcript

1. 0:10Xin chào quý vị và các bạn. Chào mừng
2. 0:12đến với chương trình Á Lục Ký. Một đoàn
3. 0:14nghị sĩ Quốc hội không bay sang Hà Nội
4. 0:16để bàn chuyện thương mại, không bay sang
5. 0:18để bàn chuyện quốc phòng mà bay sang chỉ
6. 0:20để ngồi nghe Việt Nam, kể cách dạy học
7. 0:23sinh đọc chữ. Tháng 3 năm 2024, điều đó
8. 0:28thực sự đã xảy ra. Và người đứng đầu
9. 0:31đoàn ấy khi đứng trước quan chức Bộ Giáo
10. 0:33dục Việt Nam đã dùng một cụm từ mà rất
11. 0:36hiếm khi một chính khách nước ngoài dành
12. 0:38cho một quốc gia láng giềng. Ông gọi
13. 0:40Việt Nam là ngọn hải đăng của sự xuất
14. 0:42sắc trong giáo dục. Câu hỏi đặt ra không
15. 0:44chỉ là tại sao họ lại nói vậy, câu hỏi
16. 0:47lớn hơn và cũng khó trả lời hơn nhiều là
17. 0:50đằng sau lời khen ấy, người Việt Nam
18. 0:53đang phải trả một cái giá như thế nào và
19. 0:55liệu cái giá đó có đáng hay không? Hôm
20. 0:57nay chương trình Á Luk Ký sẽ đưa quý vị
21. 0:59đi qua hai nửa của cùng một câu chuyện,
22. 1:01nửa đầu là những gì người Philippines
23. 1:04nhìn thấy khi họ nhìn sang Việt Nam cả
24. 1:06lời khen lẫn những tranh cãi ngay trong
25. 1:08nội bộ nước họ về lời khen đó. Nửa sau
26. 1:11là những gì chính người Việt Nam đang
27. 1:13nhìn thấy khi họ buộc phải nhìn thẳng
28. 1:15vào chính mình.
29. 1:20Chuyến đi ấy không phải tin đồn, cũng
30. 1:22không phải một chuyến thăm ngoại giao
31. 1:24mang tính hình thức. Từ ngày 21 đến 24
32. 1:27tháng năm 2024, một ủy ban của Quốc hội
33. 1:32Philippines chuyên trách đánh giá toàn
34. 1:34diện hệ thống giáo [âm nhạc] dục nước
35. 1:35này đã cử đoàn sang Hà Nội dẫn đầu bởi
36. 1:38thượng nghị sĩ Sherwin Galan.
37. 1:42Đoàn làm việc với lãnh đạo Ủy ban Văn
38. 1:43hóa Giáo dục của Quốc hội Việt Nam gặp
39. 1:45Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đến
40. 1:48thăm các trường công lập ở Hà Nội và
41. 1:50thậm chí còn dành thời gian trò chuyện
42. 1:52với chính những giáo viên người
43. 1:53Philippines đang sinh sống và làm việc
44. 1:56tại Việt Nam. Lý do họ bay sang nằm gọn
45. 1:59trong một con số. Kỳ thi đánh giá học
46. 2:02sinh quốc tế năm 2022 gọi tắc là Pizza
47. 2:07[âm nhạc]
48. 2:07cho thấy học sinh Việt Nam đạt trung
49. 2:09bình 468 điểm. Còn học sinh Philippines
50. 2:13chỉ đạt 353 điểm. Dù hai nước chi tiêu
51. 2:16cho giáo dục tính theo tỉ lệ tổng sản
52. 2:18phẩm quốc nội gần như ngang nhau 115
53. 2:21điểm chân lệch. Giữa hai quốc gia có
54. 2:24cùng xuất phát điểm kinh tế là con số đủ
55. 2:27lớn để buộc một Quốc hội phải đặt câu
56. 2:29hỏi và đủ lớn để họ quyết định không
57. 2:31ngồi nhà đọc báo cáo mà phải bay sang
58. 2:34tận nơi. Và đứng trước quan chức Bộ Giáo
59. 2:36dục và Đào tạo Việt Nam, thượng nghị sĩ
60. 2:38Gatalian đã nói nguyên văn rằng hệ thống
61. 2:41giáo dục của các bạn đã đạt được điều mà
62. 2:43nhiều người từng cho là bất khả. Vượt
63. 2:45qua nhiều nước phát triển trong khối
64. 2:47OECD. Dù chân lệch lớn về trình độ phát
65. 2:50triển kinh tế, đó không phải một lời
66. 2:53khen ngoại giao cho có. Đó là kết luận
67. 2:55của người đứng đầu một [âm nhạc] Ủy ban
68. 2:57quốc hội phát biểu công khai trước quan
69. 3:00chức của chính quốc gia được nhắc tới
70. 3:02sau khi văn phòng của ông đã tận mắt xem
71. 3:04xét dữ liệu và bay nửa vòng Đông Nam Á
72. 3:07để kiểm chứng tại chỗ một sự công nhận
73. 3:10thẳng thắng. Hiếm khi các nước [âm nhạc]
74. 3:12láng giềng dành cho nhau theo cách trực
75. 3:15diện như vậy.
76. 3:19[âm nhạc]
77. 3:25[âm nhạc]
78. 3:28Nhưng nếu quý vị nghĩ rằng cả nước
79. 3:30Philippines đồng thanh vỗ tay tán thưởng
80. 3:32chuyến đi này thì thực tế phức tạp hơn
81. 3:35nhiều. Ngay sau khi đoàn trở về, một bài
82. 3:38xã luận trên tờ Philippine Daily
83. 3:40Inquirer, một trong những tờ báo lớn
84. 3:43nhất nước này, đã đặt tựa đề thẳng thừng
85. 3:46rằng chuyến khảo sát Việt Nam của Ủy ban
86. 3:48Giáo dục là một sự lãng phí tiền thuế
87. 3:51của dân. Bài viết lập luận rằng đoàn
88. 3:53công tác đã không tập trung đúng vào
89. 3:55lĩnh vực mà khoảng cách giữa hai nước
90. 3:57lớn nhất đó là năng lực đọc hiểu và rằng
91. 4:00học theo mô hình của một nước khác.
92. 4:02Không đơn giản như việc chép lại một
93. 4:04công thức. Đây không phải lần đầu tiên
94. 4:06báo chí Philippines phản ứng theo cách
95. 4:08này. Cứ mỗi lần kết quả pizza được công
96. 4:11bố, một bầu không khí mà chính báo chí
97. 4:14Philippines gọi bằng cụ từ tự dằn vặt
98. 4:16lại lan rộng trong dư luận nước này. Một
99. 4:19bài bình luận khác cũng trên tờ Inquirer
100. 4:22đăng cuối năm
101. 4:242023 mang tựa đề châm biếm về việc liệu
102. 4:27đất nước có đang ngày càng kém đi. Còn
103. 4:29trang tin khu vực Asian News Network thì
104. 4:32nhận định trực diện hơn nhiều rằng
105. 4:34chuyến đi cho thấy rõ hệ thống giáo dục
106. 4:36của họ đã tệ đến mức nào khi phải khẩn
107. 4:39cấp học hỏi từ một nước láng giềng vốn
108. 4:41nghèo hơn không lâu trước đây. Điều thú
109. 4:44vị là chính sự tranh cãi này lại tiết lộ
110. 4:46một điều mà những con số Pizza không nói
111. 4:49ra được. Nó cho thấy ở Philippines đang
112. 4:51tồn tại một cuộc tranh luận nội bộ thực
113. 4:53sự giữa những người tin rằng học hỏi từ
114. 4:56bên ngoài là cần thiết và những người
115. 4:57cho rằng vấn đề của họ nằm ở chỗ khác.
116. 5:00Sâu hơn mà một chuyến công tác bốn ngày
117. 5:03không thể chạm tới
118. 5:04>> trên các diễn đàn quốc tế bằng tiếng
119. 5:07Anh, cụ thể là cộng đồng người
120. 5:09Philippines trên Reddit, những cuộc thảo
121. 5:11luận về khoảng cách giáo dục với Việt
122. 5:13Nam cũng diễn ra thường xuyên với không
123. 5:16ít người tự hỏi vì sao đất nước mình vẫn
124. 5:19đứng cuối bảng xếp hạng khu vực suốt
125. 5:22nhiều năm liền, trong khi một nước láng
126. 5:24giềng từng có xuất phát điểm, tương
127. 5:26đương lại vươn lên nhanh đến vậy, cần
128. 5:29nói rõ ở đây. Đây là tiếng nói của một
129. 5:32tầng lớp cụ thể. Những người sử dụng
130. 5:35tiếng Anh thành thạo và tiếp cận
131. 5:37Internet thường xuyên chứ không đại diện
132. 5:39cho toàn bộ hơn 100 triệu dân
133. 5:41Philippines, đặc biệt là những vùng nông
134. 5:43thôn, nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ
135. 5:46chính sự bất bình đẳng giáo dục mà cả
136. 5:48đoàn nghị sĩ lẫn dư luận mạng đều đang
137. 5:50bàn tới. Và nếu nhìn sâu hơn vào chính
138. 5:53con số PISA ấy, có một chi tiết còn đáng
139. 5:56chú ý hơn cả điểm trung bình. Một chi
140. 5:59tiết mà nếu chỉ đọc lướt qua báo cáo
141. 6:01tổng quan rất dễ bị bỏ sót. Theo phân
142. 6:04tích riêng của văn phòng thượng nghị sĩ
143. 6:07Galian, dựa trên dữ liệu PISA năm
144. 6:122022, nhóm học sinh nghèo nhất của Việt
145. 6:15Nam thuộc 10% đáy về hoàn cảnh kinh tế
146. 6:18và xã hội đạt trung bình 427 điểm, nhóm
147. 6:22học sinh nghèo nhất của Philippines. ở
148. 6:26cùng vị trí đáy đó chỉ đạt 336
149. 6:30điểm, một khoảng cách 91 điểm. Ngay ở
150. 6:34tầng lớp khó khăn nhất của cả hai xã
151. 6:36hội, tức là khoảng cách không hề thu hẹp
152. 6:39lại mà còn giữ nguyên, thậm chí lớn hơn
153. 6:42một chút so với khoảng cách điểm trung
154. 6:44bình chung. Cần lưu ý đây là con số do
155. 6:47văn phòng của ông Galian tự tính toán từ
156. 6:50dữ liệu gốc không phải một chỉ số được
157. 6:52tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế
158. 6:55công bố sẵn trong báo cáo chính thức. Có
159. 6:57một chuyên gia khác đứng ở vị trí trung
160. 7:00lập hơn cả hai nước cũng từng đưa ra một
161. 7:02quan sát liên quan đến đúng hiện tượng
162. 7:04này. Andreas Sler, người điều phối
163. 7:08chương trình Pizza của tổ chức hợp tác
164. 7:11và phát triển kinh tế từng nhận định
165. 7:13rằng khoảng 17% học sinh nghèo nhất Việt
166. 7:17Nam lọt vào nhóm 25%
167. 7:20học sinh có điểm số cao nhất toàn cầu.
168. 7:24Trong khi mức trung bình ở các nước phát
169. 7:25triển thuộc khối này chỉ khoảng 6%. Nói
170. 7:29cách khác, ở Việt Nam hoàn cảnh nghèo
171. 7:31khó dường như ít cản, chở việc học giỏi
172. 7:34hơn so với phần lớn phần còn lại của thế
173. 7:37giới. Đây chính là điều khiến một đoàn
174. 7:40nghị sĩ nước ngoài không chỉ đọc báo cáo
175. 7:43mà phải xách vali bay sang tận nơi để
176. 7:45tìm hiểu.
177. 7:48[âm nhạc]
178. 7:51Để hiểu vì sao hai hệ thống giáo dục lại
179. 7:54rẽ theo hai hướng khác nhau đến vậy. Dù
180. 7:57cùng nằm trong một khu vực địa lý, dù
181. 7:59cùng từng trải qua giai đoạn thu nhập
182. 8:01thấp, phải quay lại tận gốc rễ văn hóa
183. 8:04của mỗi nước, những thứ đã hình thành từ
184. 8:06rất lâu trước khi khái niệm PISA từng
185. 8:08tồn tại. Ở Việt Nam, gốc rễ đó có tuổi
186. 8:12đời gần 1000 năm. Khoa thi đầu tiên được
187. 8:15tổ chức năm 1075
188. 8:18dưới triệu vua Lý Nhân Tông. Từ đó việc
189. 8:21học chữ không còn là chuyện cá nhân mà
190. 8:23trở thành con đường gần như duy nhất để
191. 8:26một người bình dân đổi đời. Trong bậc
192. 8:27thang tứ dân truyền thống sĩ nông công
193. 8:30thương tầng lớp sĩ tức người có học luôn
194. 8:32được xếp ở vị trí cao nhất dù phần lớn
195. 8:35dân số khi đó vẫn sống bằng nghề nông.
196. 8:37Và khoa cự không đơn thuần là một kỳ thi
197. 8:40để vinh danh người giỏi. Nó là công cụ
198. 8:42nhà nước dùng để tuyển chọn quang lại.
199. 8:45Nghĩa là về nguyên tắc con nhà giàu hay
200. 8:48con nhà nghèo đều phải vượt qua cùng một
201. 8:50bộ đề duy nhất nếu muốn tính thân chính
202. 8:52cơ chế một chuẩn mực chung cho tất cả
203. 8:55này. Tồn tại suốt gần 1000 năm là thứ đã
204. 8:58gieo mầm cho tính đồng đều mà nền giáo
205. 9:00dục Việt Nam hiện đại vẫn còn mang trong
206. 9:02mình. Một người đỗ đạt không chỉ mang
207. 9:04vinh dự cho bản thân mà cho cả dòng họ,
208. 9:07cả làng xã và đôi khi là niềm hy vọng
209. 9:10của nhiều thế hệ dồn vào một kỳ thi.
210. 9:13Hình ảnh [âm nhạc] những sĩ tử mang lều
211. 9:15chỏng đi thi hay những tấm bia tiến sĩ
212. 9:18còn đứng ở Văn Miếu Quốc Tử Giám cho đến
213. 9:21hôm nay không đơn thuần là di tích để
214. 9:24chụp ảnh. Chúng là dấu vết vật chất của
215. 9:26một niềm tin đã ăn sâu vào tâm thức
216. 9:28nhiều thế hệ người Việt rằng con chữ có
217. 9:30thể thay đổi số phận và gia đình nào
218. 9:33cũng có nghĩa vụ đầu tư cho niềm tin đó
219. 9:35bất kể phải hy sinh những gì.
220. 9:37Philippines đi theo một con đường hoàn
221. 9:39toàn khác. Không phải vì họ kém coi
222. 9:41[âm nhạc] trọng giáo dục hơn mà vì lịch
223. 9:43sử đặc viên gạch đầu tiên ở một vị trí
224. 9:45khác trong giai đoạn thuộc địa Mỹ kéo
225. 9:48dài từ năm 1898
226. 9:51đến năm 1946.
227. 9:54Chính quyền đã xây dựng một hệ thống
228. 9:56trường công lập miễn phí dạy bằng tiếng
229. 9:59Anh thay thế cho mô hình giáo dục hạn
230. 10:01chế thời Tây Ban Nha. Trước đó, vốn chủ
231. 10:04yếu phục vụ giới tinh hoa và giáo sĩ,
232. 10:07năm 1901, khoảng 600 giáo viên Mỹ được
233. 10:11gọi bằng cái tên Thomas theo tên con tàu
234. 10:14chở họ tới đã tỏa ra khắp quần đảo để
235. 10:17xây dựng hệ thống này từ con số không.
236. 10:20Nhưng song song với hệ thống đại chúng
237. 10:22đó, một tầng lớp giáo dục tinh hoa khác
238. 10:24cũng dần hình thành, phần lớn gắn với
239. 10:27các dòng tu Công giáo còn sót lại từ
240. 10:29thời Tây Ban nha. Bốn cái tên đứng đầu
241. 10:32tầng lớp ấy mà người Philippines vẫn
242. 10:34quen gọi là nhóm Big Four gồm Đại học
243. 10:37Philippines, Đại học Ateneo de Manela,
244. 10:40Đại học Delasal và Đại học Santo Thomas.
245. 10:43Những trường này gần như thống trị các
246. 10:45[âm nhạc] bản xếp hạng quốc gia, chi
247. 10:47phối mạng lưới quyền lực trong chính
248. 10:49trị, kinh doanh và truyền thông
249. 10:51Philippines suốt nhiều thế hệ. Sở hữu
250. 10:54tấm thẻ sinh viên của một trong bốn
251. 10:56trường ấy mang lại những đặc quyền vô
252. 10:58hình từ kỹ năng giao tiếp tiếng Anh tinh
253. 11:01tế cho đến mạng lưới quan hệ xã hội
254. 11:03quyền lực. Nhưng phần lớn cơ hội cạnh
255. 11:04tren vào đó lại thuộc về học sinh xuất
256. 11:07thân từ những gia đình đã có sẵn điều
257. 11:09kiện tài chính. Những gia đình có thể
258. 11:11trả học phí trường tư đắc đỏ ngay từ bậc
259. 11:14phổ thông. Nếu khoa cử Việt Nam vận hành
260. 11:16như một cánh cửa hẹp nhưng chung cho tất
261. 11:18cả thì mô hình giáo dục thuộc địa lại
262. 11:21mang chủ đích phân tầng ngay từ khi
263. 11:23thiết kế. Hệ thống trường công dạy kỹ
264. 11:25năng cơ bản cho số đông. Còn hệ thống
265. 11:28trường, dòng tu đào tạo ra tầng lớp quản
266. 11:31lý xã hội, hai đường rây song song chứ
267. 11:34không giao nhau. Vậy là hai con đường
268. 11:36lịch sử khác nhau đã tạo ra hai kiểu áp
269. 11:39lực hoàn toàn khác nhau. Việt Nam xây
270. 11:41một hệ thống mang tính đồng đều, phụ áp
271. 11:43lực học tập lên gần như toàn xã hội.
272. 11:46Ngay từ bậc tiểu học, không phân biệt
273. 11:47giàu nghèo quá rõ dệt ở tầng phổ thông,
274. 11:50Philippines lại phân tầng sâu sắc hơn
275. 11:52nơi một hệ thống đại chúng thiếu nguồn
276. 11:54lực trầm trọng tồn tại song song. với
277. 11:57một tầng lớp tinh hoa được đầu tư rất
278. 11:59mạnh, gần như tách biệt hẳn khỏi phần
279. 12:01còn lại của xã hội. Và đây chính là lúc
280. 12:04câu hỏi thật sự đáng suy nghĩ mới xuất
281. 12:07hiện. Đồng đều có phải lúc nào cũng là
282. 12:09điều đáng ao ước hay đôi khi chính sự
283. 12:12đồng đều ấy lại đang che giấu một cái
284. 12:14giá khác mà chúng ta sẽ nói tới ngay sau
285. 12:17đây?
286. 12:20[âm nhạc]
287. 12:22Chính cái nền tảng văn hóa vừa nhắc tới
288. 12:24cũng để lại một cái giá rất cụ thể trong
289. 12:26đời sống Việt Nam hôm nay. dạy thêm học
290. 12:28thêm đã trở thành một ngành có quy mô
291. 12:31khổng lồ đến mức Bộ Giáo dục và Đào tạo
292. 12:34phải liên tục ban hành rồi điều chỉnh
293. 12:36quy định để quản lý nó. Gần đây nhất là
294. 12:39một thông tư siết chặt vào cuối năm
295. 12:422024 rồi một thông tư khác nới lỏng lại
296. 12:45vào năm
297. 12:472026. Áp lực thi cử ở các thành phố lớn
298. 12:50cũng khốc liệt không kém khi tỉ lệ học
299. 12:52sinh trúng tuyển vào lớp 10 công lập tại
300. 12:55Hà Nội chỉ khoảng 62,8%
301. 12:59và việc chuyển từ một bộ sách giáo khoa
302. 13:01duy nhất sang nhiều bộ sách khác nhau dù
303. 13:03nhằm xóa bỏ tình trạng độc quyền biên
304. 13:05soạn kéo dài nhiều thập kỷ cũng gây ra
305. 13:07không ít tranh cãi trong xã hội. Từ
306. 13:10chuyện chi phí cho đến chuyện học sinh
307. 13:11truyền trường phải làm quen với một bộ
308. 13:13sách hoàn toàn khác. Những chuyện này
309. 13:16phần lớn khán giả trong nước hẳn đã nghe
310. 13:18qua rất nhiều lần trên báo, trên mạng xã
311. 13:21hội hay ngay trong câu chuyện của chính
312. 13:23gia đình mình. Vì vậy, chương trình hôm
313. 13:25nay sẽ không dừng lại để kể chi tiết
314. 13:27những điều quý vị đã biết. Điều đáng bàn
315. 13:30hơn không phải là thực trạng mà là một
316. 13:32câu hỏi ít khi được đặt ra một cách
317. 13:35nghiêm túc. Liệu đây có thực sự là một
318. 13:37vấn đề của riêng Việt Nam hay không? một
319. 13:39điều gì đó có thể sửa được bằng một văn
320. 13:41bản hành chính đủ chặt chẽ hay là một
321. 13:43cái giá mang tính cấu trúc mà bất kỳ xã
322. 13:45hội nào thấm nhuần cùng một triết lý
323. 13:47giáo dục cũng phải trả. Nhìn sang Hàn
324. 13:50Quốc sẽ thấy một điều đáng suy ngẫm. Từ
325. 13:52năm 1974,
326. 13:54chính phủ Hàn Quốc đã thử một chính sách
327. 13:56cào bằng trường trung học, xóa bỏ các kỳ
328. 13:58thi tuyển chọn khắc nghiệt và áp dụng
329. 14:00phân bổ ngẫu nhiên với đúng mục tiêu
330. 14:03giảm áp lực thi cử. Họ nhiều lần siết
331. 14:05chặt giờ hoạt động của các lò luyện thi
332. 14:07tư nhân gọi là Hwan bằng lệnh giới
333. 14:10nghiêm 10:00 tối. Và đến năm 2009,
334. 14:14Tòa án Hiến pháp Hàn Quốc ra phán quyết
335. 14:17khẳng định lệnh giới nghiêm này hợp
336. 14:19hiến, mở đường cho việc áp dụng trên
337. 14:22phạm vi cả nước. Nhưng theo một nghiên
338. 14:24cứu học thuật công bố trên nền tảng xuất
339. 14:26bản Khoa học Science Direct, việc áp
340. 14:28lệnh giới nghiêm [khịt mũi] không hề làm
341. 14:29giảm đáng kể thời gian và tiền bạc mà
342. 14:32các gia đình Hàn Quốc dành cho việc học
343. 14:33thêm và tệ hơn. Nó còn làm gia tăng bất
344. 14:37bình đẳng cơ hội giáo dục bởi gia đình
345. 14:39khá già đơn giản là chuyển sang thuê gia
346. 14:42sư riêng đắt đỏ hơn. Còn gia đình khó
347. 14:44khăn thì mất hẳn lựa chọn. Một nghiên
348. 14:47cứu học thuật khác. Tổng hợp trong cơ sở
349. 14:49dữ liệu nghiên cứu giáo dục của Bộ Giáo
350. 14:51dục Hoa Kỳ đi xa hơn khi kết luận rằng
351. 14:54suốt nhiều thập kỷ những nỗ lực đàn áp
352. 14:57việc dạy thêm tư nhân trong lịch sử Hàn
353. 14:59Quốc vừa thiếu cơ sở thực tiễn vừa không
354. 15:01hiệu quả. Trên thực tế triển khai, các
355. 15:03nhà nghiên cứu mô tả nhu cầu học thêm ở
356. 15:06Hàn Quốc bằng một khái niệm kinh tế học
357. 15:09gọi là nhu cầu không co dán. Nghĩa là dù
358. 15:11giá có tăng cao đến đâu, các gia đình
359. 15:13vẫn sẵn sàng chi trả bởi thứ đang bị đặt
360. 15:16cược không phải là tiền bạc mà là vị trí
361. 15:19xã hội của cả một thế hệ. Và câu chuyện
362. 15:22này không chỉ dừng lại ở Hàn Quốc, Nhật
363. 15:25Bản có hệ thống phục vụ hàng chục triệu
364. 15:27học sinh mỗi năm. Trung Quốc từng có một
365. 15:30thị trường dạy thêm trị giá hơn 100 tỷ
366. 15:32đô la Mỹ trước khi chính quyền ra tay
367. 15:34siết chặt bằng một chính sách gây chấn
368. 15:37động vào năm
369. 15:392021. Đài Loan có Biband gần như phổ
370. 15:42biến trong đời sống học sinh, không khác
371. 15:44gì cơm ăn, nước uống hàng ngày.
372. 15:47>> Nhìn theo góc độ đó, câu chuyện dạy thêm
373. 15:49ở Việt Nam không còn giống một lỗi kỹ
374. 15:51thuật [âm nhạc] có thể sửa bằng một văn
375. 15:53bản hành chính đủ nghiêm khắc. Nó giống
376. 15:55một cái giá mà bất kỳ xã hội nào thấm
377. 15:58nhuận văn hóa coi trọng, bằng cấp đến
378. 16:01cùng cực cũng phải trả. Dù xã hội đó là
379. 16:04Việt Nam, Hàn Quốc, Nhật Bản hay Trung
380. 16:07Quốc. Một hiệu trưởng trường trung học
381. 16:09tại thành phố Hồ Chí Minh, thạc sĩ Huỳnh
382. 16:12Thanh Phú từng nhận định rằng [âm nhạc]
383. 16:14chừng nào đề thi vẫn còn giữ những câu
384. 16:16hỏi mang tính phân loại cực khó để chọn
385. 16:18lọc vào các trường đại học top đầu thì
386. 16:20việc học sinh tìm đến lớp học thêm là
387. 16:23một phản ứng tự nhiên của cả một xã hội,
388. 16:25không thể ngăn chặn chỉ bằng mệnh lệnh
389. 16:27từ trên xuống. Với sách giáo khoa cũng
390. 16:29vậy, có hai luồng quan điểm mà khó có
391. 16:32thể nói bên nào hoàn toàn đúng, bên nào
392. 16:34hoàn toàn sai. Giáo sư Nguyễn Minh
393. 16:36Thuyết, Tổng chủ biên chương trình giáo
394. 16:38dục phổ thông năm [âm nhạc]
395. 16:412018 bảo vệ quan điểm rằng việc có nhiều
396. 16:43bộ sách giáo khoa là xu thế tất yếu,
397. 16:46giúp giáo viên linh hoạt hơn trong giảng
398. 16:48dạy và chấm dứt tình trạng độc quyền
399. 16:50biên soạn kéo dài nhiều thập kỷ trước
400. 16:52đó. Nhưng ở phía ngược lại, không ít phụ
401. 16:55huynh và giáo viên phản [âm nhạc] ánh
402. 16:57những phiền toái rất thực tế trong đời
403. 16:59sống hàng ngày. Từ chi phí sách tăng lên
404. 17:02[âm nhạc] cho đến việc học sinh chuyển
405. 17:04trường phải làm quen với một bộ sách
406. 17:06hoàn toàn khác giữa chừng năm học. Cả
407. 17:08hai phía đều đang nói về những sự thật
408. 17:11có căn cứ riêng, chỉ là đang nhìn vấn đề
409. 17:13từ hai điểm đứng khác nhau. Một bên nhìn
410. 17:16từ triết lý cải cách dài hạn, một bên
411. 17:18nhìn từ những xáo trộn trước mắt. Nếu
412. 17:21nhìn lại toàn bộ câu chuyện của phần
413. 17:22này, một điều trở nên khá rõ ràng. Chính
414. 17:25di sản khoa cử đã tạo ra thành tích
415. 17:27pizza khiến cả một đoàn [âm nhạc] nghị
416. 17:29sĩ nước ngoài phải bay sang học hỏi,
417. 17:32cũng chính là thứ đang tạo ra áp lực thi
418. 17:34cự và thị trường dạy thêm khổng lồ ngày
419. 17:36hôm nay. Đó không phải hai câu chuyện
420. 17:38tách rời nhau. Đó là hai mạch của cùng
421. 17:41một đồng xu được đút ra từ cùng một
422. 17:43khuôn văn hóa đã tồn tại gần 1000 năm.
423. 17:47[âm nhạc]
424. 17:51Nhưng còn một mặt khác của câu chuyện ít
425. 17:54được nhắc tới hơn và có lẽ đáng suy ngẫm
426. 17:57hơn cả những con số Pisa chỉ số đổi mới
427. 18:01sáng tạo toàn cầu năm
428. 18:042025 do tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới
429. 18:07công bố xếp Việt Nam ở vị trí 40/139
430. 18:13nền kinh tế được khảo sát một thứ hạng
431. 18:16khá tốt nếu nhìn tổng thể nhưng khi tách
432. 18:19riêng nhóm chỉ số về vốn con người và
433. 18:21nghiên cứu. Việt Nam chỉ đứng thứ 70,
434. 18:24một khoảng cách khá lớn so với vị trí
435. 18:27chung. Tại một diễn đàn kinh tế Việt
436. 18:29Nam, vào tháng 12 năm
437. 18:322025, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đưa
438. 18:35ra một đánh giá khá thẳng thắn về chính
439. 18:37nền kinh tế của mình, rằng chất lượng
440. 18:40tăng trưởng còn hạn chế, còn dựa vào
441. 18:42thâm dụng lao động giá rẻ, tài nguyên và
442. 18:45vốn. Trong khi khoa học công nghệ và đổi
443. 18:48mới sáng tạo chưa thực sự là động lực
444. 18:50của tăng trưởng, ngành công nghiệp bán
445. 18:52dẫn, một lĩnh vực được xem là chiến lược
446. 18:54quốc gia hiện chỉ có khoảng 15.000 kỹ
447. 18:57sư, trong khi nhu cầu đến năm 2030
448. 19:02được ước tính lên tới 50.000 người đặt
449. 19:05cạnh câu chuyện ở những phần trước. Một
450. 19:07nghịch lý hiện ra khá rõ một kỳ thi
451. 19:10chuẩn hóa như Pisa. Về bản chất đo lường
452. 19:14khả năng giải quyết những câu hỏi đã có
453. 19:17sẵn đáp án đúng trong một khoảng thời
454. 19:19gian giới hạn. Nhưng việc thiết kế một
455. 19:22con chip bán dẫn hay tạo ra một đột phá
456. 19:24công nghệ lại đòi hỏi một khả năng hoàn
457. 19:26toàn khác, đó là giải quyết những vấn đề
458. 19:28mà chưa ai biết đáp án là gì. Một hệ
459. 19:31thống rèn dũa học sinh trở thành những
460. 19:33cỗ máy vượt qua kỳ thi hoàn hảo. Không
461. 19:36nhất thiết là hệ thống tạo ra người có
462. 19:38tư duy phản biện và khả năng đổi mới tốt
463. 19:41nhất. Đây có lẽ không phải một trục trặc
464. 19:43ngẫu nhiên xảy ra ngoài ý muốn mà là hệ
465. 19:46quả logic của chính triết lý học để thi.
466. 19:49Cái triết lý đã nuôi dưỡng nên thành
467. 19:51tích pizza khiến Philippines phải ngưỡng
468. 19:54mộ và bay sang tận nơi để học hỏi. Và
469. 19:58câu hỏi đặt ra cho bất kỳ ai thực sự
470. 20:02quan tâm đến tương lai giáo dục Việt Nam
471. 20:04là nếu thay đổi cách thi để ưu tiên tư
472. 20:07duy sáng tạo hơn, liệu vị trí dẫn đầu
473. 20:10khu vực về điểm số hiện tại có còn giữ
474. 20:13được hay đó là một sự đánh đổi mà không
475. 20:16ai có thể né tránh.
476. 20:20[âm nhạc]
477. 20:23Hãy hình dung một buổi sáng bình thường
478. 20:25ở hai thành phố cách nhau chưa đầy 2 giờ
479. 20:27bay ở Hà Nội. Một cầu học sinh lớp 9 rời
480. 20:31nhà lúc 5:30 sáng. Chiếc ba lô trên lưng
481. 20:34nặng hơn cả sức của cậu. Để kịp ca học
482. 20:36thêm trước giờ vào lớp chính khóa. Cậu
483. 20:39không biết đến khái niệm ủy ban giáo
484. 20:41dục, cũng không biết điểm số là gì. Cậu
485. 20:44chỉ biết tháng sáu này một kỳ thi sẽ
486. 20:47quyết định cậu có được ngồi trong ngôi
487. 20:49trường công lập gần nhà hay không. Ở
488. 20:51Manila cũng vào giờ ấy, một cô bé khác
489. 20:54đang tô lại từng dòng chữ trong quyển vở
490. 20:57học thêm tiếng Anh mua bằng khoản tiền
491. 20:59giành dụ của cả gia đình suốt nhiều
492. 21:01tháng. Mơ về một tấm thẻ sinh viên mang
493. 21:04tên một trong bốn ngôi trường mà cô chỉ
494. 21:07biết qua lời kể của người lớn trong nhà.
495. 21:10Không ai trong hai đứa trẻ ấy từng gặp
496. 21:12thượng nghị sĩ Gatalian. Không ai trong
497. 21:15chúng biết rằng câu chuyện của mình đang
498. 21:17được một đoàn nghị sĩ nước ngoài mang ra
499. 21:19làm tài liệu nghiên cứu hay đang được kể
500. 21:22lại trong một chương trình phát thanh ở
501. 21:24một đất nước khác. Và một buổi tối nào
502. 21:26đó qua giọng nói phát ra từ chiếc điện
503. 21:29thoại của cha mẹ chúng. Nhưng chính hai
504. 21:32đứa trẻ ấy chứ không phải những con số
505. 21:35xếp hại mới là nơi câu chuyện này thực
506. 21:37sự diễn ra. Một xã hội có thể chọn sự
507. 21:40đồng đều và trả giá bằng áp lực phủ khắp
508. 21:44mọi mái nhà. Một xã hội khác có thể chọn
509. 21:47sự xuất sắc ở đỉnh cao và trả giá bằng
510. 21:49những người bị bỏ lại phía sau. Cho đến
511. 21:52hôm nay, dường như chưa có xã hội nào
512. 21:54tìm được cách sở hữu cả [âm nhạc] hai mà
513. 21:56không phải đánh đổi điều gì. Hẹn gặp lại
514. 21:59quý vị và các bạn trong kỳ phát sóng
515. 22:00tiếp theo của Á Lục Ký. Nếu bạn thích
516. 22:03chương trình này, hãy đăng ký kênh để
517. 22:06không bỏ lỡ các kỳ phát sóng tiếp theo
518. 22:09về văn hóa và lịch sử Việt Nam. Có lẽ
519. 22:12câu hỏi đáng để mang theo sau chương
520. 22:13trình hôm nay không phải là hệ thống nào
521. 22:15tốt hơn mà là giữa hai đứa trẻ ấy, nếu
522. 22:19được chọn lại từ đầu, mỗi người trong
523. 22:21chúng ta muốn con mình lớn lên trong
524. 22:24chiếc ba lô của ai?
525. 22:28[âm nhạc]
526. 22:29H