Vì Sao Chữ Viết Việt Nam Không Giống Bất Kỳ Nước Láng Giềng Nào — Transcript

Full transcript

1. 0:10Bạn có để ý không? Chữ viết của Thái
2. 0:12Lan, Khơme, Lào đều cong cong tròn tròn,
3. 0:16nhìn qua là biết ngay chung một họ. Còn
4. 0:18chữ Việt Nam thì sao? là y hệt bảng chữ
5. 0:21cái của người Pháp, của người Anh, của
6. 0:23cả nửa thế giới phương Tây. Nhưng điều
7. 0:26kỳ lạ là Việt Nam mới chính là nước có
8. 0:29quan hệ sâu và lâu nhất với chữ Hán
9. 0:32trong toàn bộ Đông Nam Á. 1000 năm Bắc
10. 0:35thuộc cơ mà. Còn Thái Lan, Khơme, Lào
11. 0:39thì gần như không dính dáng gì đến chữ
12. 0:41Hán cả. Vậy tại sao chính cái nước gắn
13. 0:43bó với chữ Hán lâu nhất khu vực lại là
14. 0:46nước duy nhất vứt bỏ hoàn toàn chữ tượng
15. 0:49hình? để chuyển sang một hệ chữ cái xa
16. 0:51lạ đến từ tận châu Âu. Xin chào quý vị
17. 0:53và các bạn. Chào mừng đến với chương
18. 0:55trình Á Lục Ký. Và đây chính là điều
19. 0:57chúng ta sẽ khám phá trong chương trình
20. 0:59hôm nay. Một trong những bí ẩn kỳ lạ và
21. 1:02ít được giải thích tử tế nhất về bản sắc
22. 1:04Việt Nam, truyện chữ viết, câu trả lời.
23. 1:07Hóa ra thì không đơn giản, chỉ là chuyện
24. 1:10thực dân Pháp áp đặt đâu. Sự thật phức
25. 1:12tạp hơn nhiều và cũng tự hào hơn nhiều
26. 1:15so với những gì phần lớn chúng ta vẫn
27. 1:18nghĩ. Có bao giờ bạn tự hỏi tại sao
28. 1:20trong cả một khu vực có hàng chục dân
29. 1:22tộc, hàng chục hệ chữ viết khác nhau,
30. 1:24Việt Nam lại là trường hợp duy nhất đi
31. 1:26ngược hoàn toàn với chính cội nguồn văn
32. 1:28tự của mình? Câu chuyện này không chỉ là
33. 1:31chuyện của quá khứ, nó chạm thẳng vào
34. 1:33một câu hỏi lớn hơn nhiều. Một dân tộc
35. 1:35nên bám chặt lấy quá khứ hay nên chủ
36. 1:38động thay đổi để tồn tại? Và chữ viết
37. 1:40thứ tưởng như chỉ là công cụ giao tiếp,
38. 1:42hóa ra lại là nơi câu trả lời được viết
39. 1:45rõ nhất.
40. 1:50Thử hình dung bạn đặt cạnh nhau bốn tờ
41. 1:52báo. Một tờ của Thái Lan, một tờ của
42. 1:55Campuchia, một tờ của Lào và một tờ của
43. 1:58Việt Nam. Ba tờ đầu dù bạn không đọc
44. 2:01được một chữ nào vẫn nhận ra ngay chúng
45. 2:03có gì đó giống nhau. Những nét cong,
46. 2:05những vòng tròn nhỏ, chữ nọ dính liền
47. 2:08chữ kia, gần như không có khoảng cách
48. 2:10phân tách từng từ. Còn tờ báo Việt Nam
49. 2:13thì khác hẳn. 29 chữ cái quen thuộc, có
50. 2:16dấu huyền, dấu sắc, dấu hỏi, dấu ngã,
51. 2:18dấu nặng, đọc lên nghe như một thứ tiếng
52. 2:21châu Âu bị biến âm. Nhiều người xem đến
53. 2:23đây sẽ nghĩ ngay chắc là vì Việt Nam
54. 2:26từng bị Pháp đô hộ nên mới có chữ kiểu
55. 2:28này, còn Thái Lan không bị đô hộ nên giữ
56. 2:30được chữ riêng của mình. Nghe có vẻ hợp
57. 2:33lý đấy. Nhưng nếu đúng là vậy thì tại
58. 2:36sao Campuchia và Lào cũng bị chính người
59. 2:38Pháp đô hộ cùng thời điểm, cùng một
60. 2:40chính quyền cai trị, thậm chí còn nằm
61. 2:42chung trong liên bang Đông Dương với
62. 2:44Việt Nam mà chữ viết của họ vẫn nguyên
63. 2:46vẹn cho đến tận hôm nay. Rõ ràng lời
64. 2:49giải thích không thể đơn giản như vậy
65. 2:51được. Thử lấy một ví dụ cụ thể. từ nước
66. 2:55trong tiếng Việt chỉ gọn trong một âm
67. 2:57tiết viết bằng năm chữ cái La Tinh quen
68. 2:59thuộc cũng khái niệm đó viết bằng chữ
69. 3:02Thái hay chữ Khơ me lại là một tổ hợp ký
70. 3:05tự cong queo phức tạp phải ghép nhiều bộ
71. 3:08phận nguyên âm phụ âm trồng lên nhau mới
72. 3:11ra được đúng âm sự khác biệt không chỉ
73. 3:14nằm ở hình dáng mặt chữ mà nằm ở cả cách
74. 3:16vận hành của toàn bộ hệ thống chữ viết
75. 3:19điều thú vị là càng đào sâu vào câu
76. 3:21chuyện này bạn sẽ càng thấy chữ viết
77. 3:24không chỉ là một công cụ ghi âm thuần
78. 3:26túy, nó là tấm gương phản chiếu Việt Nam
79. 3:28đã đứng ở đâu trên bản đồ văn minh châu
80. 3:30Á suốt 2000 năm qua và ai mới thực sự là
81. 3:33người quyết định số phận của nó. Vậy chữ
82. 3:36quốc ngữ có phải chỉ đơn thuần là món
83. 3:38quà hay đúng hơn là công cụ mà thực dân
84. 3:41Pháp để lại hãy cùng lần về tận gốc rễ
85. 3:43của câu chuyện.
86. 3:47>> Để hiểu được câu chuyện này, chúng ta
87. 3:49phải quay lại đến hơn 2000 năm trước.
88. 3:52Khi đó châu Á lục địa gần như chia thành
89. 3:55hai vùng ảnh hưởng văn minh lớn phía Bắc
90. 3:57và phía Đông. Tức là Việt Nam chịu ảnh
91. 4:00hưởng sâu đậm của văn minh Trung Hoa.
92. 4:03Còn phía Nam và phía Tây tức là Thái
93. 4:06Lan, Khơme, Lào lại chịu ảnh hưởng của
94. 4:09văn minh Ấn Độ. Việt Nam trải qua 1000
95. 4:12năm Bắc thuộc và suốt thời gian đó chữ
96. 4:15Hán trở thành văn tự chính thức duy nhất
97. 4:18dùng để thi cử, để viết xử, để soạn
98. 4:20luật, để ra xác lệnh. Muốn làm quan,
99. 4:23muốn được xã hội công nhận là có học,
100. 4:25người Việt bắt buộc phải giỏi chữ Hán.
101. 4:28Sau này tổ tiên chúng ta có sáng tạo
102. 4:30thêm chữ Nôm, ghép các bộ phận của chữ
103. 4:32Hán lại để ghi âm tiếng Việt cho sát
104. 4:35hơn. Nhưng chữ Nôm rắc rối lắm. Muốn học
105. 4:38được chữ Nôm thì phải giỏi chữ Hán trước
106. 4:40đã. Cho nên chữ Nôm chưa bao giờ đủ sức
107. 4:43thay thế chữ Hán trong đời sống chính
108. 4:45thức của triều đình. Trong khi đó, Thái
109. 4:47Lan, Khơ Mê, Lào lại đi theo một hướng
110. 4:50hoàn toàn khác. Các nhà sư Ấn Độ mang
111. 4:53theo Phật giáo và chữ viết của mình đến
112. 4:55vùng đất này từ khoảng thế kỷ thứ bảy.
113. 4:58Chữ Khơme cổ ra đời từ chữ Palava của
114. 5:01nam Ấn Độ. Và chữ Palava đó lại bắt
115. 5:04nguồn từ chữ Brami, một trong những hệ
116. 5:07chữ viết lâu đời nhất của tiểu lục địa
117. 5:09Ấn Độ. Đến thế kỷ 13, vua Ram khăm hẻn
118. 5:12của vương quốc Xu Khô Thai đã dựa trên
119. 5:15chữ Khơ Me cổ để sáng tạo ra chữ thái
120. 5:18riêng cho dân tộc mình. Còn chữ Lào thì
121. 5:20hình thành dần dần bên dòng sông Mê
122. 5:23Công. Cũng từ cùng một gốc rễ Ấn Độ ấy.
123. 5:26Sau khi các nhóm người Thái ở vùng này
124. 5:28hợp nhất dưới Vương Quốc lan sang vào
125. 5:31thế kỷ 14. Nói cách khác, gần như toàn
126. 5:34bộ Đông Nam Á lục địa, trừ Việt Nam đều
127. 5:37là con đẻ của văn minh Ấn Độ về mặt chữ
128. 5:39viết. Còn Việt Nam, một mình một hướng,
129. 5:42lại là con đẻ của văn minh Trung Hoa.
130. 5:45Đây chính là điểm đặc biệt mà rất ít
131. 5:47người để ý. Việt Nam đứng ngay tại ngã
132. 5:50ba của hai nền văn minh lớn nhất châu Á
133. 5:53cổ đại. Và trong cả một thiên niên kỷ,
134. 5:56chúng ta thuộc về phía Trung Hoa, khác
135. 5:58hẳn tất cả các nước láng giềng Đông Nam
136. 6:00Á còn lại. Và đây cũng là lý do vì sao
137. 6:03chữ Thái, chữ Khơme, chữ Lào dù khác
138. 6:07nhau về chi tiết vẫn nhìn ra ngay là
139. 6:09cùng một họ hàng. Giống như ba anh em họ
140. 6:12lớn lên trong cùng một gia đình văn
141. 6:14minh, còn Việt Nam thì đứng riêng một
142. 6:17gốc mang trong mình một lịch sử chữ viết
143. 6:20hoàn toàn khác biệt, chưa từng có điểm
144. 6:23chung nào với các nước xung quanh, kể cả
145. 6:26trước khi chữ La Tinh xuất hiện.
146. 6:28>> Vậy chữ La Tinh từ đâu mà ra? Câu chuyện
147. 6:30bắt đầu vào thế kỷ 17 khi các giáo sĩ
148. 6:33phương Tây đến Việt Nam truyền đạo để
149. 6:36giảng đạo cho người bản xứ, họ cần ghi
150. 6:38lại được âm tiếng Việt bằng thứ. Chữ cái
151. 6:41quen thuộc với chính họ. Nhiều giáo sĩ
152. 6:43bồ đào nha. Ý Pháp đã cùng góp sức trong
153. 6:46hàng chục năm. Người đặt những viên gạch
154. 6:49đầu tiên lại không phải cái tên mà hầu
155. 6:51hết chúng ta vẫn quen thuộc. Đó là giáo
156. 6:54sĩ Francisco Depina. Người phương Tây
157. 6:57đầu tiên thông thạo tiếng Việt đã bắt
158. 7:00đầu ghi âm tiếng Việt bằng chữ cái La
159. 7:01Tinh từ khoảng những năm 20 của thế kỷ
160. 7:0417 tại vùng đàng trong. Học trò trực
161. 7:07tiếp của ông chính là giáo sĩ Alexandre
162. 7:10Roads, người sau đó tiếp nối công việc
163. 7:12này và hệ thống hóa lại thành một bộ quy
164. 7:15tắc chính tả tương đối thống nhất. Năm
165. 7:171651,
166. 7:19ông cho in tại Roma cuốn từ điển Việt Bồ
167. 7:21La Việt bằng một hệ chữ cái rất gần với
168. 7:24chữ quốc ngữ chúng ta dùng ngày nay. Nói
169. 7:26cách khác, Alexandry Der Roads không
170. 7:29phải người duy nhất góp công, càng không
171. 7:31phải người khởi đầu. Điều này cũng đáng
172. 7:33để nói thẳng vì nhiều tài liệu sau này
173. 7:36có xu hướng thần thánh hóa một cá nhân,
174. 7:38trong khi thực chất đây là công sức tích
175. 7:39lũy của nhiều thế hệ giáo sĩ trong suốt
176. 7:42mấy chục năm. Nhưng có một điều rất quan
177. 7:44trọng cần nói rõ ở đây để tránh hiểu lầm
178. 7:46ngay từ đầu. Vào thời điểm đó, chữ quốc
179. 7:49ngữ chỉ là công cụ nội bộ của nhà thờ,
180. 7:51dùng để giảng đạo, để xưng tội chứ chưa
181. 7:54hề len lỏi vào đời sống của người Việt
182. 7:56bình thường. Suốt hơn 200 năm sau đó,
183. 7:58tuyệt đại đa số người Việt không hề biết
184. 8:01đến sự tồn tại của thứ chữ này. Vậy điều
185. 8:03gì đã khiến một công cụ tôn giáo nhỏ bé
186. 8:06như vậy? Cuối cùng lại trở thành chữ
187. 8:08viết chính thức của cả một dân tộc hơn
188. 8:1080 triệu người?
189. 8:16Nhiều người vẫn nghĩ rằng chữ quốc ngữ
190. 8:18được phổ biến rộng rãi là do người Pháp
191. 8:21Áp đặt để dễ bề cai trị. Đây là một hiểu
192. 8:24lầm khá phổ biến. Và sự thật thì phức
193. 8:26tạp hơn nhiều dù không phải là sai hoàn
194. 8:29toàn. Đúng là người Pháp có tính toán
195. 8:32rất thực dụng thật. Vào cuối thế kỷ 19,
196. 8:35chính quyền thuộc địa ở Nam Kỳ đã ra
197. 8:37hàng loạt nghị định. Ai biết viết chữ
198. 8:39quốc ngữ thì được giảm hoặc miễn thuế
199. 8:42thân, được ưu tiên trong bộ máy hành
200. 8:44chính làng xã. Rồi đến năm 1918, vua
201. 8:49Khải định dưới áp lực trực tiếp của
202. 8:51chính người Pháp ra đạo dụ chính thức
203. 8:53bãi bỏ khoa cử chữ Hán. Và năm 1919
204. 8:58là khoa thi cuối cùng được tổ chức ở Huế
205. 9:01chữ Hán. Sau cả nghìn năm giữ vị trí độc
206. 9:03tôn trong đời sống chính thức, chính
207. 9:05thức bị gạt sang một bên. Và đây cũng là
208. 9:08lúc câu hỏi đặt ra từ đầu chương trình
209. 9:09được trả lời trọn vẹn. Tại sao cùng bị
210. 9:12chính người Pháp đô hộ mà Lào và
211. 9:14Campuchia không hề bị bắt đổi chữ viết?
212. 9:16Còn Việt Nam thì có. Người Pháp không hề
213. 9:19rảnh để đi thay đổi văn hóa nếu điều đó
214. 9:22không phục vụ mục đích chính trị của họ.
215. 9:24ở Lào và Campuchia, chữ viết gắn liền
216. 9:27với Phật giáo nguyên thủy, không tạo ra
217. 9:29một mạng lưới trí thức đủ sức tổ chức
218. 9:31phản kháng chính trị có hệ thống, còn ở
219. 9:34Việt Nam thì hoàn toàn khác. Các phong
220. 9:36trào Cần Vương, các cuộc khởi nghĩa vũ
221. 9:38trang chống pháp cuối thế kỷ 19, đầu thế
222. 9:41kỷ 20 đều do tầng lớp Nho sĩ yêu nước
223. 9:44lãnh đạo. Chữ Hán chính là sợi dây nối
224. 9:47họ với nhau và nối họ với nguồn tư tưởng
225. 9:49kháng chiến từ bên ngoài. Đập vỡ chữ
226. 9:52Hán, người Pháp không chỉ muốn dễ cai
227. 9:54trị hơn mà còn muốn cắt đứt tận gốc sợi
228. 9:57dây liên kết đó. Nhưng đây mới là phần
229. 9:59thú vị nhất và cũng là phần ít người để
230. 10:02ý nhất. Việc gạt bỏ chữ Hán vốn được
231. 10:04người Pháp thực hiện vì những lý do
232. 10:06chính trị vừa nói, lại vô tình mở ra một
233. 10:09khoảng trống mà chính giới trí thức Việt
234. 10:11Nam nhanh chóng nhảy vào chiếm lấy.
235. 10:14Những người như Nguyễn Văn Vĩnh, Phan
236. 10:16Bội Châu, phong trào Đông Kinh Nghĩa
237. 10:18Thục đã nhìn ra một điều mà người Pháp
238. 10:19không hề lường trước. Chữ quốc ngữ dễ
239. 10:21học đến mức một người nông dân bình
240. 10:23thường chỉ cần vài tháng là đọc thông
241. 10:25viết thạo. Trong khi để giỏi chữ Hán
242. 10:28phải mất hàng chục năm đèn sách và họ đã
243. 10:30biến công cụ vốn sinh ra để phục vụ nhà
244. 10:33thờ và sau đó là bộ máy thực dân thành
245. 10:35phương tiện phổ cập kiến thức đại chúng,
246. 10:37truyền bá tư tưởng yêu nước, tập hợp lực
247. 10:40lượng chống lại chính người đã mang nó
248. 10:41đến. Đây chính là điểm rất quan trọng mà
249. 10:43ít người để ý. Một công cụ do người
250. 10:46ngoài tạo ra được chính người trong cuộc
251. 10:48chiếm lấy và quay ngược mũi giáo về phía
252. 10:51kẻ đã tạo ra nó. Hiếm có khúc quanh lịch
253. 10:54sử nào vừa chớ trêu vừa ngoạn mục đến
254. 10:56vậy.
255. 10:57>> Tờ báo Quốc ngữ đầu tiên của Việt Nam.
256. 11:00Tờ Gia Định báo ra đời tại Sài Gòn. Ban
257. 11:03đầu chỉ là công cụ hành chính của chính
258. 11:05quyền thuộc địa nhưng chỉ vài chục năm
259. 11:07sau, hàng loạt tờ báo tạp chí bằng chữ
260. 11:10quốc ngữ do chính người Việt làm chủ bút
261. 11:13mọc lên khắp ba miền. trở thành nơi đăng
262. 11:15tải văn thơ yêu nước, kêu gọi Duy Tân cổ
263. 11:18động lòng tự tôn dân tộc. Một công cụ
264. 11:21hành chính khô khan chỉ trong một thế hệ
265. 11:24đã biến thành diễn đàn công khai đầu
266. 11:26tiên của đời sống trí thức Việt Nam hiện
267. 11:28đại. Và nếu so sánh trực tiếp với các
268. 11:30nước láng giềng, sự khác biệt càng lộ
269. 11:33rõ. Chữ Thái, chữ Khơ Mê, chữ Lào đều
270. 11:36không có khoảng cách giữa các từ. Hệ
271. 11:39thống nguyên âm phụ âm ghép lại rất phức
272. 11:41tạp. Đến người bản xứ cũng phải mất
273. 11:43nhiều năm mới đọc thông viết thạo trọn
274. 11:46vẹn. Còn chữ quốc ngữ chỉ với 20 chữ cái
275. 11:49cộng thêm các dấu thanh lại phản ánh gần
276. 11:52như chính xác cách phát âm thật của
277. 11:53tiếng Việt nên tốc độ học của người dân
278. 11:56nhanh hơn hẳn. Nghe có vẻ ngạc nhiên
279. 11:58nhưng sự thật là chính cái đặc điểm
280. 12:01tưởng như đơn giản này. 29 chữ cái cộng
281. 12:04dấu thanh lại trở thành lợi thế chiến
282. 12:06lược trong một giai đoạn lịch sử mà tốc
283. 12:09độ phổ cập kiến thức có thể quyết định
284. 12:11vận mệnh của cả một cuộc cách mạng. Và
285. 12:13đây chính là nơi những con số lên tiếng
286. 12:16thay cho mọi lời tự hào suông theo số
287. 12:18liệu được ngành giáo dục Việt Nam công
288. 12:20bố và trích dẫn lại nhiều lần sau này.
289. 12:22Năm 1945 khi Việt Nam vừa giành được độc
290. 12:26lập, 95% dân số cả nước mù trữ, riêng
291. 12:30phụ nữ tỉ lệ mù trữ còn cao hơn nữa. Chủ
292. 12:33tịch Hồ Chí Minh khi đó tuyên bố thẳng
293. 12:35thắn một dân tộc sốt là một dân tộc yếu
294. 12:39và phát động ngay phong trào bình dân
295. 12:41học vụ chỉ vài ngày sau lễ độc lập. Điều
296. 12:44đáng kinh ngạc là chỉ trong đúng một năm
297. 12:46sau đó, phong trào này đã xóa mù trữ cho
298. 12:49hơn 2.iệu000
299. 12:51người, huy động gần 96.000 giáo viên dạy
300. 12:55học không công trên khắp cả nước, mỗi
301. 12:57làng xã đều phải mở được ít nhất một lớp
302. 12:59học bình dân. Không một quốc gia nào
303. 13:01trong khu vực Đông Nam Á từng đạt được
304. 13:04tốc độ phổ cập chữ viết nhanh như vậy
305. 13:06trong hoàn cảnh vừa thoát khỏi chiến
306. 13:08tranh và đói kém. Và điều đó có được một
307. 13:11phần rất lớn là nhờ chính hệ chữ dễ học
308. 13:14mà chúng ta đang bàn tới hôm nay. Đây
309. 13:16không phải là một lời khẳng định suông
310. 13:18mà là một sự thật có thể kiểm chứng bằng
311. 13:20chính những con số vừa nêu. Nhưng câu
312. 13:23chuyện chưa dừng lại ở đó đâu. Mọi bước
313. 13:26ngoặt lớn trong lịch sử một dân tộc đều
314. 13:28có cái giá của nó và phần tiếp theo sẽ
315. 13:31nói rõ cái giá mà Việt Nam đã phải trả
316. 13:34cho lựa chọn này.
317. 13:41Ngày nay tỉ lệ biết chữ của Việt Nam gần
318. 13:44như tuyệt đối và gốc rễ của thành tựu đó
319. 13:47nằm ngay ở chính hệ chữ viết chúng ta
320. 13:49đang dùng để trò chuyện với nhau lúc
321. 13:51này. Nhưng bạn có để ý không? Trong cuộc
322. 13:54sống hàng ngày, khi bước vào một ngôi
323. 13:56đình, một ngôi chùa cổ, phần lớn người
324. 13:58Việt hôm nay đứng trước những dòng chữ
325. 14:01Hán nôm khắc trên bia đá, trên hoành phi
326. 14:03câu đối mà hoàn toàn không đọc được lấy
327. 14:07một chữ, đó chính là gia phả, sắc phong,
328. 14:10văn bia của chính tổ tiên mình, nhưng
329. 14:12lại trở thành thứ chữ xa lạ, cần có
330. 14:14người phiên dịch chuyên môn mới hiểu
331. 14:16nổi. Ngay cả những sắc phong của các vị
332. 14:19vua triều Nguyễn muốn dịch ra tiếng Việt
333. 14:22hiện đại cũng phải nhờ đến các chuyên
334. 14:25gia của viện nghiên cứu Hán Nôm chứ
335. 14:27người dân bình thường thì hoàn toàn
336. 14:30chịu. Đây là một sự đứt gãy văn hóa có
337. 14:33thật và không nên né tránh khi kể câu
338. 14:36chuyện này. Hiện nay cả nước chỉ còn một
339. 14:39số ít chuyên ngành đại học đào tạo Hán
340. 14:40Nôm và số người trẻ theo học ngành này
341. 14:43mỗi năm chỉ đếm được trên đầu ngón tay
342. 14:46so với hàng triệu sinh viên các ngành
343. 14:47khác kho tàng thư tịch cổ của dân tộc
344. 14:50ước tính lên tới hàng chục nghìn đầu
345. 14:52sách và văn bản đang đứng trước nguy cơ
346. 14:55trở thành di sản mà chính chủ nhân của
347. 14:57nó không còn ai đọc được nữa. Nhưng cũng
348. 15:00chính vì thế, câu chuyện chữ quốc ngữ
349. 15:02mới đáng suy ngẫm hơn là chỉ dừng ở một
350. 15:05niềm tự hào đơn thuần. Nó cho thấy một
351. 15:07dân tộc khi đứng trước một công cụ xa lạ
352. 15:10do người ngoài mang tới luôn có hai lựa
353. 15:12chọn. Một là từ chối đến cùng để giữ
354. 15:16nguyên vẹn quá khứ. Hai là chấp nhận
355. 15:18đánh đổi một phần ký ức để đổi lấy khả
356. 15:21năng vươn lên nhanh hơn trong hiện tại
357. 15:23và cuộc đánh đổi đó. Thực ra không chỉ
358. 15:26dừng ở chuyện đuổi mặt chữ. Chữ Hán, chữ
359. 15:29nôm là chữ tượng hình. Nhìn mặt chữ để
360. 15:32đoán nghĩa, mỗi chữ tự nó đã mang theo
361. 15:35cả một lớp triết lý Nho giáo bám chặt
362. 15:38bên trong. Còn chữ quốc ngữ là chữ ghi
363. 15:41âm thuần túy. Nghe sao viết vậy? Đây
364. 15:44chính là điều rất quan trọng. mà ít
365. 15:47người để ý việc chuyển từ nhìn chữ sang
366. 15:50nghe âm không chỉ là đổi công cụ viết mà
367. 15:53là tháo bỏ hẳn một khuôn mẫu tư duy cũ
368. 15:56để mở đường cho người Việt tiếp thu khái
369. 15:58niệm khoa học kỹ thuật tư tưởng dân chủ
370. 16:01phương tây nhanh hơn hẳn so với việc
371. 16:04phải dịch vòng qua chữ Hán như chức Việt
372. 16:07Nam đã chọn con đường thứ hai và quan
373. 16:09trọng hơn chọn theo cách chủ động chứ
374. 16:12không phải bị ép buộc thủ động đó có lẽ
375. 16:15mới là điều đáng nói nhất trong toàn bộ
376. 16:18câu chuyện này. Không phải chuyện chữ
377. 16:20viết đến từ đâu mà là chuyện ai mới thực
378. 16:22sự là người nắm quyền quyết định số phận
379. 16:26cuối cùng của nó.
380. 16:35Có một điều mà câu chuyện chữ viết này
381. 16:37dạy chúng ta sâu hơn nhiều so với chuyện
382. 16:39mặt chữ cong hay thẳng, bản sắc của một
383. 16:41dân tộc không nằm ở việc giữ nguyên si
384. 16:44mọi thứ từ quá khứ mà nằm ở khả năng
385. 16:46biến bất cứ thứ gì rơi vào tay mình. Dù
386. 16:49là công cụ của giáo sĩ ngoại quốc, dù là
387. 16:51chính sách của kẻ đang đô hộ mình, thành
388. 16:53phương tiện phục vụ cho chính dân tộc
389. 16:55mình, Thái Lan giữ được chữ viết nguyên
390. 16:57vẹn suốt 800 năm. Và đó cũng là một niềm
391. 17:00tự hào hoàn toàn chính đáng của họ. Còn
392. 17:02Việt Nam lại chọn một con đường khác
393. 17:04hẳn, chấp nhận đứt gãy để đổi lấy tốc độ
394. 17:07và cuối cùng biến một chữ cái vốn không
395. 17:09phải của mình thành thứ chữ mà giờ đây
396. 17:11không một người Việt nào còn nghĩ nó
397. 17:13từng xa lạ. Câu hỏi để lại cho quý vị và
398. 17:15các bạn suy ngẫm là giữa việc giữ nguyên
399. 17:18bản sắc cũ và việc chủ động tái tạo một
400. 17:20bản sắc mới đâu mới thực sự là cách một
401. 17:23dân tộc tồn tại lâu dài hơn giữa dòng
402. 17:25chảy khắc nghiệt của lịch sử? Có lẽ câu
403. 17:27trả lời không nằm chọn ở một phía nào
404. 17:29cả. Hẹn gặp lại quý vị và các bạn trong
405. 17:30kỳ phát sóng tiếp theo của A Lục Ký. Nếu
406. 17:33bạn thích chương trình này, hãy đăng ký
407. 17:35kênh để không bỏ lỡ các kỳ phát sóng
408. 17:37tiếp theo về văn hóa và lịch sử Việt
409. 17:39Nam.