Trận Ấp Bắc 1963 Qua Hồ Sơ Của Người Trong Cuộc Mỹ Và Việt Nam — Transcript

Full transcript

1. 0:05[âm nhạc]
2. 0:11Ngày mùng tháng năm 1963,
3. 0:15một bức [âm nhạc] điện được gửi từ Bộ Tư
4. 0:17Lệnh Lục Quân Mỹ tại Thái Bình Dương về
5. 0:20hội đồng tham mưu trưởng Liên Quân ở
6. 0:22Washington. Bức điện mô tả trận đánh vừa
7. 0:25diễn ra hôm trước là một trong những
8. 0:27trận đẫm máu và tốn kém nhất của cuộc
9. 0:29chiến ở miền Nam Việt Nam. Nó cảnh báo
10. 0:31rằng trận đánh này sẽ mang lại cho đối
11. 0:33phương một chiến thắng có tác dụng nâng
12. 0:35cao tinh thần. Cùng ngày hôm đó, cách
13. 0:37Washington nửa vòng trái đất, viên tướng
14. 0:39chỉ huy toàn bộ lực lượng Mỹ tại miền
15. 0:41Nam Việt Nam đứng trước các nhà báo ngay
16. 0:43tại hiện trường. Giữa những xác trực
17. 0:45thăng vẫn còn bốc khói và nói rằng đó là
18. 0:48một chiến thắng. Hai văn bản sinh ra
19. 0:51trong cùng một ngày từ cùng một bộ máy
20. 0:53chiến tranh và hai kết luận vĩnh viễn
21. 0:57không thể cùng đúng. Xin chào quý vị và
22. 0:59các bạn. Chào mừng đến với chương trình
23. 1:01Á Lục Ký. Quý vị và các bạn đang theo
24. 1:04dõi Á Lục Ký huyền thoại kênh Song Hành
25. 1:06cùng Á Lục Ký. Ở đây, mỗi kỳ phát sóng
26. 1:10sẽ mở lại một hồ sơ lịch sử cách những
27. 1:12người nước ngoài, những nhà báo, sĩ
28. 1:14quan, nhà phân tích tình báo đã viết, đã
29. 1:17hiểu và đôi khi đã hiểu sai về Việt Nam.
30. 1:19Chương trình hôm nay là kỳ thứ ba trong
31. 1:21loạt hồ sơ ấy. Trước khi đi vào chi tiết
32. 1:24cần hình dung qua bối cảnh chung của
33. 1:26miền Nam Việt Nam vào cuối năm 1962,
34. 1:30Tổng thống Hoa Kỳ. Khi đó là John F.
35. 1:32Kennedy đã tăng mạnh số lượng cố vấn
36. 1:34quân sự Mỹ tại đây từ khoảng 1000 người
37. 1:37năm 1961
38. 1:39lên hơn 16.000 người vào cuối năm 1963.
39. 1:44Đi cùng với đó là một chiến thuật còn
40. 1:46khá mới gọi là [âm nhạc] trực thăng vận.
41. 1:49Dùng trực thăng để đưa bộ binh áp sát
42. 1:51bất ngờ và bao vây lực lượng du kích vốn
43. 1:54chỉ di chuyển bằng đường bộ suốt năm
44. 1:581962.
45. 1:59Chiến thuật này liên tục mang lại kết
46. 2:01quả. đến mức nhiều đơn vị đối phương
47. 2:03chọn cách rút lui ngay khi vừa nghe
48. 2:06tiếng cánh quạt từ xa. Bộ chỉ huy Mỹ tại
49. 2:08Sài Gòn đứng đầu là tướng Paul Harkins
50. 2:12tin rằng cuộc chiến đang đi đúng hướng.
51. 2:14Trận ấp bắc ban đầu chỉ là một chiến
52. 2:16dịch nhỏ được kỳ vọng sẽ tiếp tục khuôn
53. 2:18mẫu thành công đó. Trận đánh ấy diễn ra
54. 2:22tại một xã nhỏ tên là ấp Bắc thuộc tỉnh
55. 2:24Định Tường, cách Sài Gòn khoảng 65 km về
56. 2:28phía tây nam. Xét về quy mô, đây là một
57. 2:32trận đánh nhỏ. Nó kéo dài đúng một ngày.
58. 2:35Nó không làm thay đổi một đường biên
59. 2:36giới nào, không chiếm được một thành phố
60. 2:38nào, nhưng có một loại thiệt hại, không
61. 2:41đo được bằng bản đồ. Theo hồ sơ giải mật
62. 2:44của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, 13 ngày sau
63. 2:47trận đánh, một bản đánh giá nội bộ về
64. 2:49phản ứng của báo chí toàn quốc đã được
65. 2:51hoàn tất. Bản đánh giá ấy ghi nhận rằng
66. 2:54kể từ ấp Bắc, lời phàn nàn ngày càng
67. 2:57được nghe thấy nhiều hơn rằng công chúng
68. 2:59Mỹ không được biết sự thật về tình hình
69. 3:01Việt Nam. Đó là chính phủ Hoa Kỳ tự viết
70. 3:04về mình. Không phải nhà báo viết về
71. 3:06chính phủ, người có mặt gần trận địa hơn
72. 3:08bất kỳ ai khác. Hôm ấy không phải tướng
73. 3:11Harkins mà là một trung tá mang tên John
74. 3:13Paul Van, cố vấn trưởng của sư đoàn bảy
75. 3:16bộ binh thuộc Quân lực Việt Nam Cộng
76. 3:18hòa. Suốt chương trình hôm nay, chúng ta
77. 3:20sẽ đi theo hành trình của Van.
78. 3:22Từ cánh đồng lúa ấy cho tới tận phòng
79. 3:25làm việc của tổng thống Hoa Kỳ. Nhưng
80. 3:27trước khi [âm nhạc] vào trận đánh có một
81. 3:28điều cần đính chính bởi nó gần như luôn
82. 3:31bị kể sai.
83. 3:37Có một cụm từ mà người Mỹ sau này dùng
84. 3:39để gọi tên hiện tượng vừa nhắc tới,
85. 3:41khoảng trống niềm tin hay trong tiếng
86. 3:42Anh là credibility gap. Nhiều tài liệu
87. 3:45phổ biến vẫn kể rằng chính trận ấp Bắc
88. 3:47đã khai sinh ra cụm từ này, nhưng khi
89. 3:50đối chiếu lại nguồn gốc, sự thật phức
90. 3:52tạp hơn vậy. Cụm từ này xuất hiện lần
91. 3:54đầu trên mặt báo vào giữa năm 1965
92. 3:58trong một bài viết của nhà báo David
93. 4:00Wise trên tờ New York Hero Tribune. Và
94. 4:04điều ít người biết hơn nữa, bài báo đầu
95. 4:06tiên dùng cụm từ ấy thậm chí không nói
96. 4:08về Việt Nam. Nó nói về việc quân đội Mỹ
97. 4:11can thiệp vào Cộng hòa Dominica. Phải
98. 4:14đến tháng 12 cùng năm đó, khi nhà báo
99. 4:17Murie Mar của tờ Washington Post dùng
100. 4:19lại cụm từ này, nó mới thực sự gắn chặt
101. 4:22với cuộc chiến tại Việt Nam. Nói cách
102. 4:24khác, cái tên ra đời sau. Nhưng cái thứ
103. 4:27mà nó đặt tên cho thì đã có mặt tại một
104. 4:30cánh đồng lúa ở Định Tưng 2 năm rưỡi
105. 4:32trước đó. Để hiểu điều gì đã xảy ra tại
106. 4:35ấp Bắc cần quay lại buổi sáng mùng tháng
107. 4:38Giêng quân lực Việt Nam Cộng hòa huy
108. 4:40động khoảng 1400 quân được yểm trợ bởi
109. 4:43pháo binh, xe thiết giáp và trực thăng.
110. 4:46Để bủa vây một lực lượng mà tình báo ước
111. 4:48tính, chỉ khoảng 350 người thuộc Mặt
112. 4:51trận dân tộc Giải phóng miền Nam Việt
113. 4:53Nam tính theo quân số, đó là ưu thế gần
114. 4:56[âm nhạc] 4/1, không phải 10/1 như một
115. 4:59số tài liệu vẫn nhắc. Nhưng phía quân
116. 5:01Giải Phóng đã biết trước theo các tài
117. 5:02liệu quân sự, họ nắm được kế hoạch qua
118. 5:04ba nguồn: Sự di chuyển bất thường của
119. 5:07vật tư tiếp liệu, một người nội tuyến và
120. 5:09việc giải mã được liên lạc vô tuyến của
121. 5:12đối phương. Thay vì rút lui như thường
122. 5:14lệ, họ quyết định ở lại, ẩn mình dọc
123. 5:17theo một con kênh chờ đợi. Khoảnh khắc
124. 5:20đầu tiên diễn ra tại bãi đáp trực thăng.
125. 5:22Giữa buổi sáng, 15 chiếc trực thăng gồm
126. 5:25các trực thăng vận tải ký hiệu,
127. 5:28loại mà lính Mỹ gọi đùa là chuối bay và
128. 5:31các trực thăng vũ trang Huê tiến vào để
129. 5:33thả thêm quân. Ngay khi chúng chạm đất,
130. 5:36lưới lửa phòng không từ dọc bờ kênh đồng
131. 5:39loạt khai hỏa. Năm chiếc trực thăng rơi
132. 5:41tại chỗ. Đại úy Kenneth G, một cố vấn Mỹ
133. 5:45ngã xuống ngay tại tuyến đầu, trong lúc
134. 5:48đang cố sức thuyết phục lực lượng bộ
135. 5:50binh đứng dậy tiến công. Trung sĩ Diều
136. 5:53cơ trưởng một chiếc khu [âm nhạc] trở
137. 5:54thành người lính đầu tiên tử trận trong
138. 5:56đơn vị trực thăng của mình. Khoảnh khắc
139. 5:58thứ hai diễn ra khi lực lượng thiết giáp
140. 6:01được điều tới giải cứu những chiếc xe
141. 6:03bọc thép ký hiệu M113
142. 6:07khi đó chưa được trang bị khiên trắng
143. 6:09cho xạ thủ. Người điều khiển súng máy
144. 6:11hạng nặng buộc phải đứng phơi nửa người
145. 6:14ngoài tháp pháo, giữa cánh đồng chống
146. 6:16trại, không một vật gì che chắn. Các xả
147. 6:19thủ bán tỉa phía quân giải phóng khai
148. 6:20thác đúng điểm yếu ấy. Hết người này gụp
149. 6:23xuống, người khác lại được đẩy lên thay
150. 6:25thế vị trí. Đến cuối trận, 14 xạ thủ đã
151. 6:29ngã gục [âm nhạc] ngay trên chín cỗ máy
152. 6:31được chế tạo ra để bảo vệ họ. Khoảnh
153. 6:33khắc thứ ba diễn ra vào cuối ngày, một
154. 6:37tiểu đoàn nhảy dù được điều tới nhằm
155. 6:39khép kín vòng vây, chặn đường rút lui
156. 6:41của phía quân giải phóng về hướng đông,
157. 6:44nhưng lực lượng nhảy dù bị thả nhầm
158. 6:46xuống hướng tây. Dưới màn đêm buông
159. 6:48xuống, phía quân giải phóng rút lui
160. 6:50trong trậc tử, mang theo cả thương binh,
161. 6:52tử sĩ và võ đạn đã bắn. Đến sáng hôm
162. 6:55sau, cánh đồng ấy đã trống không. Thương
163. 6:58vong được các nguồn khác nhau ghi nhận
164. 7:01như sau. Phía quân lực Việt Nam Cộng hòa
165. 7:04có khoảng [âm nhạc] 83 đến 86 người tử
166. 7:07trận, hơn 100 người bị thương dù báo chí
167. 7:10đương thời, khi đó [âm nhạc] chỉ ghi
168. 7:12nhận con số 65. Phía Mỹ có ba cố vấn tử
169. 7:15trận, tám người bị thương và [âm nhạc]
170. 7:17năm trực thăng bị bắn rơi. Phía quân
171. 7:20giải phóng có 18 người tự trận, 39 người
172. 7:24bị thương và rút lui an toàn. Nhưng cuộc
173. 7:27chiến thật sự của ngày hôm đó, cuộc
174. 7:29chiến bằng giấy tờ vừa mới bắt đầu.
175. 7:35Trong hầu hết các tường thuật của Mỹ về
176. 7:36ngày hôm đó, có một từ được lặp đi lặp
177. 7:39lại để giải thích vì sao các đơn vị quân
178. 7:41lực Việt Nam Cộng hòa không tiến lên
179. 7:43nhanh hơn. Từ đó là hèn nhát. Từ này có
180. 7:47một ưu điểm, nó đơn giản nhưng nó có một
181. 7:50nhược điểm. Nó không giải thích được hai
182. 7:53sự kiện khác. 3 năm trước ấp bắc vào
183. 7:55cuối năm 1960 khi lĩnh nhảy dù bao vây
184. 7:59dininh độc lập chính sư đoàn bảy này đã
185. 8:02hành quân cấp tốc về Sài Gòn [âm nhạc]
186. 8:04để giải vây cho Tổng thống Ngô Đình
187. 8:06Diệp. Người chỉ huy cuộc hành quân đó
188. 8:08khi ấy là đại tá Huỳnh Văn Cao, người
189. 8:11đến tháng 1 năm 1963
190. 8:14đã được thăng chuẩn tướng, giữ chức tư
191. 8:16lệnh quân đoàn 4 10 tháng sau ấp Bắc khi
192. 8:20các tướng lĩnh chuẩn bị lật đổ chính ông
193. 8:22Diệm. Một trong những việc đầu tiên họ
194. 8:24làm là chuyển quyền chỉ huy sư đoàn bảy
195. 8:27ra khỏi tay tướng Cào theo nhiều nguồn
196. 8:29xử liệu, [âm nhạc] lý do được ghi lại
197. 8:31khá rõ ràng để ông không thể lặp lại
198. 8:33điều mình từng làm năm 1960. Một sư đoàn
199. 8:37mà cả người muốn giữ chế độ lẫn người
200. 8:39muốn lật đổ chế độ đều tranh nhau nắm
201. 8:41giữ thì sư đoàn đó không chỉ là một đơn
202. 8:44vị quân sự, nó còn là một loại tài sản
203. 8:46chính trị giữa thời tổng thống Ngô Đình
204. 8:48Diệu. Nối lo [âm nhạc] về khả năng xảy
205. 8:51ra đảo chính luôn thường trực, nhất là
206. 8:53sau một âm mưu bất thành hồi cuối năm
207. 8:561960. Trong bối cảnh đó, một số đơn vị
208. 9:00quân đội, đặc biệt là các đơn vị đóng
209. 9:02gần thủ đô được nhìn nhận không chỉ như
210. 9:05lực lượng chiến đấu mà còn như một lá
211. 9:07chắn chính trị cho chế độ, một viên
212. 9:09tướng để đơn vị mình hao hụt quá nhiều
213. 9:12trên chiến trường. vì vậy có thể đồng
214. 9:14thời đang làm suy yếu chính vị thế và sự
215. 9:17tín nhiệm của bản thân trong mắt phủ
216. 9:19tổng thống và một sĩ quan tiêu hao tài
217. 9:21sản ấy trên một cánh đồng lúa dù thắng
218. 9:24hay thua đều đang tiêu vào thứ mà cấp
219. 9:28trên của anh ta cần dùng cho một mục
220. 9:30đích khác cần nói rõ đây không phải một
221. 9:33lời biện hộ và cũng không phải một sự
222. 9:36kiện đã được xác lập [âm nhạc] chắc chắn
223. 9:38cho đến nay chưa có văn bản nào được tìm
224. 9:40thấy xác nhận có một mệnh lệnh chính
225. 9:42thức cấm các chỉ huy chịu thương vong
226. 9:43lớn. Đây chỉ là một cách lý giải khác
227. 9:46cho cùng một hành vi, dựa trên những gì
228. 9:48chính sư Đoàn Bảy đã thực sự làm cả
229. 9:50trước lẫn sau ấp bắc chứ không dựa trên
230. 9:53một mệnh lệnh bí mật nào chưa từng được
231. 9:55tìm thấy. Người chỉ huy trực tiếp sư
232. 9:57đoàn bảy trong trận đánh, Đại tá Bùi
233. 9:59Đình Đạm vốn là tham mưu trưởng của
234. 10:01tướng Cao và theo một số nguồn, ông từng
235. 10:04tự bày tỏ nghi ngại về năng lực bản thân
236. 10:06khi được giao chức vụ này. Phần lớn
237. 10:09những gì được viết về ấp Bắc trong hơn
238. 10:10nửa thế kỷ qua đến từ phía Mỹ.
239. 10:12Nhưng có một tiếng nói khác, ít được
240. 10:15nhắc tới hơn nhiều. Đại úy Lý Tổng Bá,
241. 10:17người chỉ huy lực lượng thiết giáp hôm
242. 10:19đó về sau lên tới cấp tướng, rồi trải
243. 10:22qua nhiều năm trong trại cải tạo sau năm
244. 10:24[âm nhạc]
245. 10:251975
246. 10:27và cuối đời viết hồi ký khi đã sống ở
247. 10:29nước ngoài. Trong hồi ký mang tên 25 năm
248. 10:32khói lửa, ông kể lại một phiên bản gần
249. 10:34như trái ngược với những gì phía Mỹ đã
250. 10:36viết. Ông không tự nhận mình, đã do dự.
251. 10:40Ông cho rằng đơn vị của mình chỉ bị cầm
252. 10:42chân tạm thời và cuối cùng vẫn làm chủ
253. 10:45trận địa. Về viên cố vấn Mỹ đi cùng, ông
254. 10:48viết rằng người này không phải kém hay
255. 10:50yếu, nhưng do quá nóng này đã đưa đến
256. 10:53tình trạng gần như mất cả trí khôn và
257. 10:56kiên nhẫn. Bây giờ chúng ta cùng đọc
258. 10:58nguyên văn một đoạn trong hồi ký ấy. Lý
259. 11:00tổng bá viết xin trích: "Để xóa sạch mặc
260. 11:04cảm nếu có, tại trận ấp Bắc, tôi hân
261. 11:07hoan ra lệnh cho anh em tập họp trên
262. 11:09tuyến hầm hố địch để xác định một chiến
263. 11:11thắng. Hết trích, chúng ta không có cách
264. 11:14nào phân xử giữa hai lời kể này. Cả hai
265. 11:17đều được viết nhiều năm sau sự kiện. Cả
266. 11:21hai đều bởi những người có lý do để tự
267. 11:23bào chữa cho chính mình. Điều đáng chú ý
268. 11:25không phải là ai đúng mà là suốt hơn nửa
269. 11:28thế kỷ gần như chỉ có một trong hai lời
270. 11:30kể ấy được thế giới đọc. Về phía quân
271. 11:33giải phóng, điều đáng chú ý nhất không
272. 11:35phải là hỏa lực mà là thông tin. Như đã
273. 11:38nhắc ở phần trước, họ biết trước cuộc
274. 11:41hành quân qua ba nguồn khác nhau. Đây là
275. 11:43một chi tiết dễ bị bỏ qua nhưng nó lật
276. 11:46ngược một giả định quen thuộc trong cách
277. 11:48kẻ thông thường. Bên có công nghệ hiện
278. 11:50đại hơn thường, được xem là bên nắm
279. 11:52nhiều thông tin hơn. Tại ấp Bắc, bên sở
280. 11:55hữu 15 chiếc trực thăng lại là bên bị
281. 11:58bất ngờ, còn bên di chuyển bằng đường bộ
282. 12:01lại là bên biết trước chiến thắng tại ấp
283. 12:03Bắc còn để lại một dư âm ít được nhắc
284. 12:05tới trong các từng thuật phương Tây.
285. 12:07Theo tài liệu lịch sử được giảng dạy tại
286. 12:09Việt Nam, chưa đầy 3 tháng sau trận đánh
287. 12:13vào ngày 25 tháng năm 1963,
288. 12:17Trung ương Cục miền Nam đã phát động một
289. 12:19phong trào mang tên thi đua ấp Bắc giết
290. 12:22giặc lập công trong lực lượng của mình
291. 12:24khắp miền Nam. Nếu phía Mỹ đối diện với
292. 12:27ấp Bắc như một cuộc khủng hoảng niềm tin
293. 12:30thì phía bên kia chiến tuyến lại xem nó
294. 12:32như một hình mẫu để noi theo. [âm nhạc]
295. 12:41[âm nhạc]
296. 12:47Ngày 7 tháng năm 1963,
297. 12:51nhà báo New Shian khi đó làm việc cho
298. 12:54hãng thông tấn United Press
299. 12:55International. Có một bài viết được đăng
300. 12:58trên trang nhất tờ Washington Post.
301. 13:00>> [âm nhạc]
302. 13:00>> Bài viết gần như không dùng một tính từ
303. 13:03nào. Nó chỉ tường thuật rằng các cố vấn
304. 13:06quân sự Mỹ trong cơn giận dữ đã cáo buộc
305. 13:09lực lượng bộ binh Việt Nam từ chối mệnh
306. 13:11lệnh trực tiếp yêu cầu tiến lên và rằng
307. 13:14một đại úy lục quân Mỹ đã từ trận khi
308. 13:17đang ở tuyến đầu van nài họ tấn công. Đó
309. 13:20là một câu văn gần như không có bình
310. 13:22luận nhưng nó cho công chúng Mỹ biết một
311. 13:24điều mà chưa bản tin nào trước đó từng
312. 13:27nói rõ rằng ngay giữa trận đánh, chín
313. 13:30người Mỹ và đồng minh của họ cũng không
314. 13:32nói cùng [âm nhạc] một ngôn ngữ. 9 tháng
315. 13:34sau, vào chiều ngày 21 tháng 10 năm
316. 13:381963,
317. 13:40Tổng thống John F. Kennedy kết thúc một
318. 13:43ngày làm việc bằng cuộc gặp tại Nhà
319. 13:44Trắng với Arthur Oxberger,
320. 13:48chủ thờ New York Times. [âm nhạc]
321. 13:50Nội dung cuộc gặp là một đề nghị: Hãy
322. 13:53chuyển phóng viên David Hberstam ra khỏi
323. 13:56Sài Gòn Hber Stam. Khi đó 29 tuổi. Một
324. 14:01số ghi chép cho biết Kennedy gọi ông là
325. 14:03gã nhóc 28 tuổi, sai lệch một tuổi so
326. 14:07với thực tế. Và có lẽ chính sự sai lệch
327. 14:10nhỏ ấy nói lên nhiều điều hơn cả nội
328. 14:12dung lời đề nghị. Salsberger từ
329. 14:15[âm nhạc] chối. Chưa đầy hai tuần sau
330. 14:17cuộc gặp đó, Tổng thống Ngô Đình Diệm bị
331. 14:19lật đổ. Chưa đầy một tháng sau đó, chính
332. 14:23tổng thống Kennedy bị ám sát tại Dallas.
333. 14:26Đây chỉ là trình tự thời gian được ghi
334. 14:28nhận.
335. 14:28>> Đến đây, câu chuyện có một khúc ngoặt mà
336. 14:31ngay cả những người kể nó lúc đó cũng
337. 14:33không lường trước. Ngày 9 tháng Giiêng,
338. 14:36chỉ một tuần sau trận đánh, trung tá
339. 14:39John Paul Van đệ trình một bản báo cáo
340. 14:41sau hành động, chỉ ra hàng loạt vấn đề
341. 14:44từ huấn luyện yếu kém, cấu trúc chỉ huy
342. 14:46tê liệt cho đến nỗi sợ thương vong bao
343. 14:49trùm toàn bộ hệ thống. Bản báo cáo ấy
344. 14:51gần như đúng ở mọi điểm. 12 năm chiến
345. 14:54tranh tiếp theo về cơ bản đã chứng minh
346. 14:57điều đó. Các nhà báo tin tưởng ông khi
347. 15:00đó đều cho rằng Van đang đánh đổi cả sự
348. 15:03nghiệp quân sự đầy hứa hẹn để nói lên sự
349. 15:06thật. Nhiều năm sau, khi nhà báo New lục
350. 15:09lại toàn bộ hồ sơ để viết một cuốn sách
351. 15:12về cuộc đời ông, Sihan phát hiện ra một
352. 15:15điều khác. Vào chính thời điểm ấy, Van
353. 15:18đã không còn con đường thăng tiến nào để
354. 15:20mất. Theo chính cuốn sách của Shihan,
355. 15:22một cuộc điều tra hình sự quân đội trước
356. 15:24đó liên quan tới một cáo buộc nghiêm
357. 15:26trọng. Dù không dẫn tới tòa án binh đã
358. 15:29khép lại vĩnh viễn khả năng ông lên tới
359. 15:31cấp tướng. Van biết điều đó. Các nhà báo
360. 15:34đang tin tưởng ông thì không. Shihen sau
361. 15:37này kể lại đại ý rằng họ từng nghĩ van
362. 15:39đang vứt bỏ một sự nghiệp, nhưng trong
363. 15:41suốt thời gian đánh lừa họ, chính ông đã
364. 15:43biết mình chẳng còn sự nghiệp nào để mà
365. 15:45vứt bỏ. Van rời quân ngũ giữa năm 1963
366. 15:50rồi quay lại Việt Nam với tư cách một
367. 15:53viên chức dân sự và tử nạn trong một vụ
368. 15:55rơi trực thăng tại Conto ngày 9 tháng 6
369. 15:58năm 1972. [âm nhạc]
370. 16:01Newhan mất 16 năm để viết xong cuốn sách
371. 16:04về người đàn ông đã dạy ông cách nhìn
372. 16:06[âm nhạc] ra sự rối trá của người khác.
373. 16:08Trong lúc chính người đó cũng đang giấu
374. 16:09ông một sự rối trá của riêng mình. Cuốn
375. 16:12sách vẫn được xuất bản, mang tên một lời
376. 16:14nói dối rực rỡ và nhận giải sách quốc
377. 16:16gia Mỹ năm 1988
378. 16:20cùng giải Puliser năm 1989.
379. 16:24Cho đến hôm nay vẫn còn tranh luận về
380. 16:26việc cái tên ấy đang nói về nước Mỹ hay
381. 16:28đang nói về chính người đàn ông trong
382. 16:30cuốn sách.
383. 16:34Không phải mọi xứ gia đều đồng ý với
384. 16:37cách kể vừa rồi. Tiến sĩ Mark Meer trong
385. 16:40cuốn Trium Fors xuất bản năm 2006
386. 16:45đưa ra một lập luận gần như ngược lại.
387. 16:47Theo MOA xét thuần túy [âm nhạc] về mặt
388. 16:49chiến thuật, việc bộ binh Việt Nam Cộng
389. 16:52hòa từ chối băng qua một cánh đồng trống
390. 16:54dưới lưới đạn súng máy không phải là hèn
391. 16:57nhát mà là một phản ứng hợp lý [âm nhạc]
392. 16:59để sinh tồn. Ông cũng cho rằng một phần
393. 17:01trách nhiệm về các quyết định chiến
394. 17:03thuật hôm đó thuộc về chính van và việc
395. 17:05van sau đó đổ phần lớn trách nhiệm cho
396. 17:07phía đồng minh có thể nhằm che đi những
397. 17:09sai lầm của bản thân ông. lập luận của
398. 17:12Moá và đang bị nhiều đồng nghiệp phản
399. 17:15bác gay gắt. Nhưng nó vẫn tồn tại trong
400. 17:18giới nghiên cứu và nó nhắc chúng ta một
401. 17:20điều, ngay cả một trận đánh chỉ kéo dài
402. 17:23một ngày được hàng chục nhân chứng ghi
403. 17:25lại, sau 6 10 năm vẫn chưa có một phiên
404. 17:28bản duy nhất được tất cả mọi người chấp
405. 17:30nhận.
406. 17:31>> 20 tháng sau, ấp bắc tại Sài Gòn, các
407. 17:33cuộc họp báo hàng ngày của phía Mỹ bắt
408. 17:36đầu được tổ chức vào lúc 16:45
409. 17:39chiều. Các phóng viên đặt cho nó một cái
410. 17:41tên riêng buổi trình diễn lúc 5 giờ.
411. 17:44Người tổ chức những cuộc họp báo ấy,
412. 17:46Barry Zoran về sau nói một câu tóm gọn
413. 17:49lại toàn bộ điều đã thay đổi kể từ ấp
414. 17:51Bắc rằng trước đây lời của chính phủ Mỹ
415. 17:53được xem là thật cho đến khi bị chứng
416. 17:55minh là dối. Còn ở Việt Nam lời của
417. 17:58chính phủ bị nghi ngờ cho đến khi được
418. 18:00chứng minh là thật trước khi khép lại
419. 18:02chương trình hôm nay. Còn một điều cần
420. 18:04được nói bởi cả hai bức điện ở đầu
421. 18:06chương trình. Bức điện mật gửi về
422. 18:08Washington và lời tuyên bố công khai của
423. 18:11tướng Hins đều không hề nhắc tới một lần
424. 18:13nào. Không bức điện nào có tên Trung
425. 18:15Seal, người lính đầu tiên ngã xuống
426. 18:18trong đơn vị trực thăng của mình. Không
427. 18:20bức điện nào ghi rằng đại úy Kennet Good
428. 18:24đã ngã xuống trong lúc đang cố sức đến
429. 18:26hơi thở cuối cùng thuyết phục một đội
430. 18:29quân không phải của mình đứng dậy. Nhưng
431. 18:31đó cũng chỉ là ba người lính Mỹ, ba cái
432. 18:33tên còn được lưu lại trong hồ sơ. Phía
433. 18:35quân lực Việt Nam Cộng hòa 83 đến 86
434. 18:38người khác cũng đã không trở về. Phần
435. 18:41lớn không một dòng nào nhắc tên trong
436. 18:43bất kỳ báo cáo nào còn được lưu giữ.
437. 18:46Phía mặt trận dân tộc giải phóng, 18
438. 18:48người lính đã nằm lại bên bờ kênh. Những
439. 18:50người mà cho đến hôm nay phần lớn thế
440. 18:52giới thậm chí còn không biết họ từng tồn
441. 18:55tại. Ở Định Tường, ở những vùng quê ven
442. 18:57sông Tiền đã có những gia đình nhận tin
443. 19:00trong tuần lệ đó. Không một gia đình nào
444. 19:02trong số họ từng đọc được bức điện gửi
445. 19:05lên hội đồng tham mưu trưởng Liên Quân.
446. 19:07Họ chỉ nhận một tờ giấy báo tử hoặc tệ
447. 19:10hơn, không nhận được gì cả. Chỉ có sự
448. 19:13chờ đợi kéo dài, không bao giờ có hồi
449. 19:15kết. 60 năm đã trôi qua, các sử gia vẫn
450. 19:18còn tranh luận xem ai đúng, ai sai, phía
451. 19:22nào thắng, phía nào thua trong ngày hôm
452. 19:24ấy. Nhưng có một điều mà không tài liệu
453. 19:27nào, dù mật hay công khai, dù thuộc phía
454. 19:30nào từng thực sự đếm được, đó là số
455. 19:32người đã không bao giờ trở về nhà. Hẹn
456. 19:35gặp lại quý vị và các bạn trong kỳ phát
457. 19:37sóng tiếp theo của Á Lục Ký Huyền Thoại.
458. 19:39Nếu bạn thích chương trình này, hãy đăng
459. 19:40ký kênh để không bỏ lỡ các kỳ phát sóng
460. 19:42tiếp theo.
461. 19:45>> [âm nhạc]