YouTube2Text

Trận Ấp Bắc 1963 Qua Hồ Sơ Của Người Trong Cuộc Mỹ Và Việt Nam — Transcript

by ALK - Huyền Thoại · 3,917 words · 503 segments · language en · Watch on YouTube

Full transcript

  1. 0:05[âm nhạc]
  2. 0:11>> Ngày mùng 3 tháng 1 năm
  3. 0:131963,
  4. 0:15một bức điện [âm nhạc] được gửi từ Bộ Tư
  5. 0:17lệnh Lục quân Mỹ tại Thái Bình Dương về
  6. 0:20Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân ở
  7. 0:22Washington. Bức điện mô tả trận đánh vừa
  8. 0:25diễn ra hôm trước là một trong những
  9. 0:27trận đẫm máu và tốn kém nhất của cuộc
  10. 0:29chiến ở miền Nam Việt Nam. Nó cảnh báo
  11. 0:31rằng trận đánh này sẽ mang lại cho đối
  12. 0:33phương một chiến thắng có tác dụng nâng
  13. 0:35cao tinh thần. Cùng ngày hôm đó, cách
  14. 0:37Washington nửa vòng trái đất, viên tướng
  15. 0:39chỉ huy toàn bộ lực lượng Mỹ tại miền
  16. 0:41Nam Việt Nam đứng trước các nhà báo ngay
  17. 0:43tại hiện trường giữa những xác trực
  18. 0:45thăng vẫn còn bốc khói và nói rằng đó là
  19. 0:47một chiến thắng. Hai văn bản
  20. 0:50sinh ra trong cùng một ngày
  21. 0:52từ cùng một bộ máy chiến tranh
  22. 0:55và hai kết luận vĩnh viễn không thể cùng
  23. 0:57đúng. Xin chào quý vị và các bạn. Chào
  24. 1:00mừng đến với chương trình Á Lục Ký.
  25. 1:02Quý vị và các bạn đang theo dõi Á Lục Ký
  26. 1:05Huyền Thoại, kênh song hành cùng Á Lục
  27. 1:07Ký. Ở đây, mỗi kỳ phát sóng sẽ mở lại
  28. 1:10một hồ sơ lịch sử, cách những người nước
  29. 1:12ngoài, những nhà báo, sĩ quan, nhà phân
  30. 1:15tích tình báo đã viết, đã hiểu và đôi
  31. 1:18khi đã hiểu sai về Việt Nam. Chương
  32. 1:19trình hôm nay là kỳ thứ ba trong loạt hồ
  33. 1:22sơ ấy. Trước khi đi vào chi tiết, cần
  34. 1:24hình dung qua bối cảnh chung của miền
  35. 1:26Nam Việt Nam vào cuối năm 1962,
  36. 1:30Tổng thống Hoa Kỳ khi đó là John F.
  37. 1:32Kennedy đã tăng mạnh số lượng cố vấn
  38. 1:34quân sự Mỹ tại đây
  39. 1:35từ khoảng 1000 người năm 1961
  40. 1:39lên hơn 16000 người vào cuối năm 1963.
  41. 1:44Đi cùng với đó là một chiến thuật còn
  42. 1:46khá mới gọi là trực [âm nhạc] thăng vận
  43. 1:49dùng trực thăng để đưa bộ binh áp sát
  44. 1:51bất ngờ và bao vây lực lượng du kích vốn
  45. 1:54chỉ di chuyển bằng đường bộ, suốt năm
  46. 1:571962,
  47. 1:59chiến thuật này liên tục mang lại kết
  48. 2:01quả đến mức nhiều đơn vị đối phương chọn
  49. 2:04cách rút lui ngay khi vừa nghe tiếng
  50. 2:06cánh quạt từ xa. Bộ chỉ huy Mỹ tại Sài
  51. 2:09Gòn, đứng đầu là tướng Paul Harkins, tin
  52. 2:12rằng cuộc chiến đang đi đúng hướng. Trận
  53. 2:14Ấp Bắc ban đầu chỉ là một chiến dịch nhỏ
  54. 2:17được kỳ vọng sẽ tiếp tục khuôn mẫu thành
  55. 2:19công đó. Trận đánh ấy diễn ra tại một xã
  56. 2:22nhỏ tên là Ấp Bắc thuộc tỉnh Định Tường,
  57. 2:25cách Sài Gòn khoảng 65 km về phía Tây
  58. 2:29Nam. Xét về quy mô, đây là một trận đánh
  59. 2:32nhỏ. Nó kéo dài đúng một ngày. Nó không
  60. 2:35làm thay đổi một đường biên giới nào,
  61. 2:37không chiếm được một thành phố nào,
  62. 2:39nhưng có một loại thiệt hại không đo
  63. 2:41được bằng bản đồ.
  64. 2:43Theo hồ sơ giải mật của Bộ Ngoại giao
  65. 2:45Hoa Kỳ, 13 ngày sau trận đánh, một bản
  66. 2:48đánh giá nội bộ về phản ứng của báo chí
  67. 2:51toàn quốc đã được hoàn tất. Bản đánh giá
  68. 2:53ấy ghi nhận rằng kể từ Ấp Bắc, lời phàn
  69. 2:56nàn ngày càng được nghe thấy nhiều hơn
  70. 2:58rằng công chúng Mỹ không được biết sự
  71. 3:00thật về tình hình Việt Nam. Đó là chính
  72. 3:02phủ Hoa Kỳ tự viết về mình. Không phải
  73. 3:05nhà báo viết về chính phủ, người có mặt
  74. 3:07gần trận địa hơn bất kỳ ai khác hôm ấy
  75. 3:10không phải tướng Harkins, mà là một
  76. 3:12trung tá mang tên John Paul Vann, cố vấn
  77. 3:15trưởng của Sư đoàn 7 Bộ binh thuộc Quân
  78. 3:17lực Việt Nam Cộng hòa. Suốt chương trình
  79. 3:19hôm nay, chúng ta sẽ đi theo hành trình
  80. 3:21của Vann
  81. 3:22từ cánh đồng lúa ấy cho tới tận phòng
  82. 3:25làm việc của Tổng thống Hoa Kỳ. Nhưng
  83. 3:27trước khi vào [âm nhạc] trận đánh, có
  84. 3:28một điều cần đính chính
  85. 3:30bởi nó gần như luôn bị kể sai.
  86. 3:37Có một cụm từ mà người Mỹ sau này dùng
  87. 3:38để gọi tên hiện tượng vừa nhắc tới,
  88. 3:40khoảng trống niềm tin, hay trong tiếng
  89. 3:42Anh là credibility gap. Nhiều tài liệu
  90. 3:45phổ biến vẫn kể rằng chính trận Ấp Bắc
  91. 3:47đã khai sinh ra cụm từ này. Nhưng khi
  92. 3:49đối chiếu lại nguồn gốc, sự thật phức
  93. 3:52tạp hơn vậy. Cụm từ này xuất hiện lần
  94. 3:54đầu trên mặt báo vào giữa năm
  95. 3:561965
  96. 3:58trong một bài viết của nhà báo David
  97. 4:00Wise trên tờ New York Herald Tribune. Và
  98. 4:04điều ít người biết hơn nữa, bài báo đầu
  99. 4:06tiên dùng cụm từ ấy thậm chí không nói
  100. 4:08về Việt Nam. Nó nói về việc quân đội Mỹ
  101. 4:11can thiệp vào Cộng hòa Dominica. Phải
  102. 4:14đến tháng 12 cùng năm đó
  103. 4:16khi nhà báo Murray Marder của tờ
  104. 4:18Washington Post dùng lại cụm từ này nó
  105. 4:21mới thực sự gắn chặt với cuộc chiến tại
  106. 4:23Việt Nam. Nói cách khác cái tên ra đời
  107. 4:26sau
  108. 4:27nhưng cái thứ mà nó đặt tên cho
  109. 4:29thì đã có mặt tại một cánh đồng lúa ở
  110. 4:31Định Tường 2 năm rưỡi trước đó.
  111. 4:33>> Để hiểu điều gì đã xảy ra tại ấp Bắc,
  112. 4:36cần quay lại buổi sáng mùng 2 tháng
  113. 4:38giêng, quân lực Việt Nam Cộng hòa huy
  114. 4:40động khoảng 1400 quân được yểm trợ bởi
  115. 4:43pháo binh, xe thiết giáp và trực thăng
  116. 4:46để bao vây một lực lượng mà tình báo ước
  117. 4:48tính chỉ khoảng 350 người thuộc Mặt trận
  118. 4:51Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.
  119. 4:53Tính theo quân số, đó là ưu thế gần 4
  120. 4:56[âm nhạc] trên 1, không phải 10 trên 1
  121. 4:58như một số tài liệu vẫn nhắc, nhưng phía
  122. 5:00quân giải phóng đã biết trước. Theo các
  123. 5:02tài liệu quân sự, họ nắm được kế hoạch
  124. 5:04qua ba nguồn: sự di chuyển bất thường
  125. 5:06của vật tư tiếp liệu, một người nội
  126. 5:08tuyến và việc giải mã được liên lạc vô
  127. 5:11tuyến của đối phương. Thay vì rút lui
  128. 5:13như thường lệ, họ quyết định ở lại.
  129. 5:16Ẩn mình dọc theo một con kênh chờ đợi.
  130. 5:19>> Khoảnh khắc đầu tiên diễn ra tại bãi đáp
  131. 5:21trực thăng. Giữa buổi sáng, 15 chiếc
  132. 5:24trực thăng gồm các trực thăng vận tải ký
  133. 5:26hiệu CH-21,
  134. 5:28loại mà lính Mỹ gọi đùa là chuối bay, và
  135. 5:31các trực thăng vũ trang Huey tiến vào để
  136. 5:33thả thêm quân. Ngay khi chúng chạm đất
  137. 5:36lưới lửa phòng không từ dọc bờ kênh đồng
  138. 5:39loạt khai hỏa.
  139. 5:40Năm chiếc trực thăng rơi tại chỗ. Đại úy
  140. 5:43Kenneth Good
  141. 5:44một cố vấn Mỹ ngã xuống ngay tại tuyến
  142. 5:47đầu. Trong lúc đang cố sức thuyết phục
  143. 5:49lực lượng bộ binh đứng dậy tiến công,
  144. 5:51trung sĩ Deal, cơ trưởng một chiếc Huey,
  145. 5:54>> [âm nhạc]
  146. 5:54>> trở thành người lính đầu tiên tử trận
  147. 5:56trong đơn vị trực thăng của mình. Khoảnh
  148. 5:58khắc thứ hai diễn ra khi lực lượng thiết
  149. 6:01giáp được điều tới giải cứu. Những chiếc
  150. 6:03xe bọc thép ký hiệu M113
  151. 6:07khi đó chưa được trang bị khiên chắn cho
  152. 6:09xạ thủ. Người điều khiển súng máy hạng
  153. 6:11nặng buộc phải đứng phơi nửa người ngoài
  154. 6:14tháp pháo giữa cánh đồng trống trải,
  155. 6:16không một vật gì che chắn.
  156. 6:18Các xạ thủ bắn tỉa phía quân giải phóng
  157. 6:20khai thác đúng điểm yếu ấy. Hết người
  158. 6:22này gục xuống, người khác lại được đẩy
  159. 6:25lên thay thế vị trí.
  160. 6:27Đến cuối trận, 14 xạ thủ đã ngã gục
  161. 6:29[âm nhạc] ngay trên chính cỗ máy được
  162. 6:31chế tạo ra để bảo vệ họ. Khoảnh khắc thứ
  163. 6:34ba diễn ra vào cuối ngày.
  164. 6:37Một tiểu đoàn nhảy dù được điều tới nhằm
  165. 6:39khép kín vòng vây, chặn đường rút lui
  166. 6:41của phía quân giải phóng về hướng đông.
  167. 6:44Nhưng lực lượng nhảy dù bị thả nhầm
  168. 6:46xuống hướng tây. Dưới màn đêm buông
  169. 6:48xuống, phía quân giải phóng rút lui
  170. 6:50trong trật tự, mang theo cả thương binh,
  171. 6:52tử sĩ và vỏ đạn đã bắn. Đến sáng hôm
  172. 6:55sau, cánh đồng ấy đã trống không.
  173. 6:58Thương vong được các nguồn khác nhau ghi
  174. 7:00nhận như sau. Phía quân lực Việt Nam
  175. 7:03Cộng Hòa có khoảng [âm nhạc] 83 đến 86
  176. 7:06người tử trận, hơn 100 người bị thương,
  177. 7:09dù báo chí đương thời khi đó chỉ
  178. 7:11[âm nhạc] ghi nhận con số 65. Phía Mỹ có
  179. 7:14ba cố vấn tử trận, tám người bị thương
  180. 7:17và năm [âm nhạc] trực thăng bị bắn rơi.
  181. 7:19Phía quân giải phóng có 18 người tử
  182. 7:22trận, 39 người bị thương và rút lui an
  183. 7:26toàn. Nhưng cuộc chiến thật sự của ngày
  184. 7:28hôm đó, cuộc chiến bằng giấy tờ, vừa mới
  185. 7:31bắt đầu.
  186. 7:34>> Trong hầu hết các tường thuật của Mỹ về
  187. 7:36ngày hôm đó, có một từ được lặp đi lặp
  188. 7:39lại để giải thích vì sao các đơn vị quân
  189. 7:41lực Việt Nam Cộng Hòa không tiến lên
  190. 7:43nhanh hơn? Từ đó là hèn nhát. Từ này có
  191. 7:47một ưu điểm nó đơn giản
  192. 7:50nhưng nó có một nhược điểm
  193. 7:52nó không giải thích được hai sự kiện
  194. 7:53khác. Ba năm trước Ấp Bắc, vào cuối năm
  195. 7:561960
  196. 7:58khi lính nhảy dù bao vây Dinh Độc Lập,
  197. 8:00chính Sư đoàn 7 này đã hành quân cấp tốc
  198. 8:03về Sài Gòn
  199. 8:04>> [âm nhạc]
  200. 8:04>> để giải vây cho Tổng thống Ngô Đình
  201. 8:05Diệm. Người chỉ huy cuộc hành quân đó
  202. 8:08khi ấy là Đại tá Huỳnh Văn Cao, người
  203. 8:10đến tháng 1 năm 1963
  204. 8:14đã được thăng chuẩn tướng giữ chức Tư
  205. 8:16lệnh Quân đoàn 4, 10 tháng sau Ấp Bắc
  206. 8:19khi các tướng lĩnh chuẩn bị lật đổ chính
  207. 8:21ông Diệm, một trong những việc đầu tiên
  208. 8:24họ làm là chuyển quyền chỉ huy Sư đoàn 7
  209. 8:27ra khỏi tay tướng Cao. Theo nhiều nguồn
  210. 8:29sử liệu,
  211. 8:30>> [âm nhạc]
  212. 8:30>> lý do được ghi lại khá rõ ràng để ông
  213. 8:32không thể lặp lại điều mình từng làm năm
  214. 8:341960.
  215. 8:36Một sư đoàn mà cả người muốn giữ chế độ
  216. 8:39lẫn người muốn lật đổ chế độ đều tranh
  217. 8:41nhau nắm giữ thì sư đoàn đó không chỉ là
  218. 8:44một đơn vị quân sự, nó còn là một loại
  219. 8:46tài sản chính trị dưới thời Tổng thống
  220. 8:48Ngô Đình Diệm.
  221. 8:49Nỗi lo [âm nhạc] về khả năng xảy ra đảo
  222. 8:51chính luôn thường trực nhất là sau một
  223. 8:54âm mưu bất thành hồi cuối năm 1960.
  224. 8:57Trong bối cảnh đó một số đơn vị quân
  225. 9:00đội, đặc biệt là các đơn vị đóng gần thủ
  226. 9:02đô
  227. 9:03được nhìn nhận không chỉ như lực lượng
  228. 9:05chiến đấu mà còn như một lá chắn chính
  229. 9:07trị cho chế độ. Một viên tướng để đơn vị
  230. 9:10mình hao hụt quá nhiều trên chiến
  231. 9:12trường, vì vậy có thể đồng thời đang làm
  232. 9:15suy yếu chính vị thế và sự tín nhiệm của
  233. 9:18bản thân trong mắt phủ Tổng thống. Và
  234. 9:20một sĩ quan tiêu hao tài sản ấy trên một
  235. 9:22cánh đồng lúa, dù thắng hay thua, đều
  236. 9:26đang tiêu vào thứ mà cấp trên của anh ta
  237. 9:28cần dùng cho một mục đích khác. Cần nói
  238. 9:31rõ
  239. 9:32đây không phải một lời biện hộ và cũng
  240. 9:34không phải một sự kiện đã được xác lập
  241. 9:37[âm nhạc] chắc chắn. Cho đến nay, chưa
  242. 9:39có văn bản nào được tìm thấy xác nhận có
  243. 9:41một mệnh lệnh chính thức cấm các chỉ huy
  244. 9:43chịu thương vong lớn. Đây chỉ là một
  245. 9:45cách lý giải khác cho cùng một hành vi
  246. 9:47dựa trên những gì chính sư đoàn 7 đã
  247. 9:49thực sự làm cả trước lẫn sau Ấp Bắc chứ
  248. 9:52không dựa trên một mệnh lệnh bí mật nào
  249. 9:54chưa từng được tìm thấy. Người chỉ huy
  250. 9:56trực tiếp sư đoàn 7 trong trận đánh, đại
  251. 9:59tá Bùi Đình Đạm vốn là tham mưu trưởng
  252. 10:01của tướng Cao và theo một số nguồn, ông
  253. 10:04từng tự bày tỏ nghi ngại về năng lực khi
  254. 10:07được giao chức vụ này. Phần lớn những gì
  255. 10:09được viết về Ấp Bắc trong hơn nửa thế kỷ
  256. 10:11qua đến từ phía Mỹ.
  257. 10:12Nhưng có một tiếng nói khác ít được nhắc
  258. 10:15tới hơn nhiều. Đại úy Lý Tòng Bá, người
  259. 10:18chỉ huy lực lượng thiết giáp hôm đó, về
  260. 10:20sau lên tới cấp tướng rồi trải qua nhiều
  261. 10:22năm trong trại cải tạo sau năm
  262. 10:24>> [âm nhạc]
  263. 10:24>> 1975
  264. 10:27và cuối đời viết hồi ký khi đã sống ở
  265. 10:29nước ngoài. Trong hồi ký mang tên 25 năm
  266. 10:32khói lửa, ông kể lại một phiên bản gần
  267. 10:34như trái ngược với những gì phía Mỹ đã
  268. 10:36viết. Ông không tự nhận mình
  269. 10:39đã do dự.
  270. 10:40Ông cho rằng đơn vị của mình chỉ bị cầm
  271. 10:42chân tạm thời và cuối cùng vẫn làm chủ
  272. 10:45trận địa. Về viên cố vấn Mỹ đi cùng,
  273. 10:48ông viết rằng người này không phải kém
  274. 10:50hay yếu
  275. 10:51nhưng do quá nóng nảy
  276. 10:53đã đưa đến tình trạng gần như mất cả trí
  277. 10:55khôn và kiên nhẫn. Bây giờ chúng ta cùng
  278. 10:58đọc nguyên văn một đoạn trong hồi ký ấy.
  279. 11:00Lý Tòng Bá viết, xin trích
  280. 11:03"Để xóa sạch mặc cảm nếu có tại trận Ấp
  281. 11:06Bắc, tôi hân hoan ra lệnh cho anh em tập
  282. 11:08họp trên tuyến hầm hố địch để xác định
  283. 11:11một chiến thắng."
  284. 11:12Hết trích.
  285. 11:13Chúng ta không có cách nào phân xử giữa
  286. 11:15hai lời kể này.
  287. 11:17Cả hai đều được viết nhiều năm sau sự
  288. 11:19kiện.
  289. 11:20Cả hai đều bởi những người có lý do để
  290. 11:22tự bào chữa cho chính mình. Điều đáng
  291. 11:25chú ý không phải là ai đúng mà là suốt
  292. 11:27hơn nửa thế kỷ gần như chỉ có một trong
  293. 11:30hai lời kể ấy được thế giới đọc. Về phía
  294. 11:32quân giải phóng,
  295. 11:34điều đáng chú ý nhất không phải là hỏa
  296. 11:36lực mà là thông tin.
  297. 11:38Như đã nhắc ở phần trước, họ biết trước
  298. 11:40cuộc hành quân qua ba nguồn khác nhau.
  299. 11:43Đây là một chi tiết dễ bị bỏ qua,
  300. 11:45nhưng nó lật ngược một giả định quen
  301. 11:47thuộc trong cách kể thông thường.
  302. 11:49Bên có công nghệ hiện đại hơn thường
  303. 11:51được xem là bên nắm nhiều thông tin hơn.
  304. 11:54Tại ấp Bắc, bên sở hữu 15 chiếc trực
  305. 11:56thăng lại là bên bị bất ngờ.
  306. 11:59Còn bên di chuyển bằng đường bộ lại là
  307. 12:01bên biết trước. Chiến thắng tại ấp Bắc
  308. 12:03còn để lại một dư âm ít được nhắc tới
  309. 12:06trong các tường thuật phương Tây. Theo
  310. 12:07tài liệu lịch sử được giảng dạy tại Việt
  311. 12:09Nam,
  312. 12:10chưa đầy 3 tháng sau trận đánh,
  313. 12:13vào ngày 25 tháng 3 năm
  314. 12:151963,
  315. 12:17Trung ương Cục miền Nam đã phát động một
  316. 12:19phong trào mang tên thi đua ấp Bắc giết
  317. 12:22giặc lập công trong lực lượng của mình
  318. 12:24khắp miền Nam.
  319. 12:26Nếu phía Mỹ đối diện với ấp Bắc như một
  320. 12:28cuộc khủng hoảng niềm tin,
  321. 12:30thì phía bên kia chiến tuyến lại xem nó
  322. 12:32như một hình mẫu để noi theo.
  323. 12:35>> [âm nhạc]
  324. 12:41[âm nhạc]
  325. 12:47>> Ngày 7 tháng 1 năm 1963,
  326. 12:51nhà báo Neil Sheehan, khi đó làm việc
  327. 12:53cho hãng thông tấn United Press
  328. 12:55International,
  329. 12:57có một bài viết được đăng trên trang
  330. 12:58nhất tờ Washington Post.
  331. 13:00>> [âm nhạc]
  332. 13:00>> Bài viết
  333. 13:02gần như không dùng một tính từ nào. Nó
  334. 13:04chỉ tường thuật rằng các cố vấn quân sự
  335. 13:06Mỹ, trong cơn giận dữ, đã cáo buộc lực
  336. 13:09lượng bộ binh Việt Nam từ chối mệnh lệnh
  337. 13:11trực tiếp yêu cầu tiến lên.
  338. 13:14Và rằng một đại úy lục quân Mỹ đã tử
  339. 13:16trận khi đang ở tuyến đầu và nơi họ tấn
  340. 13:19công. Đó là một câu văn gần như không có
  341. 13:22bình luận, nhưng nó cho công chúng Mỹ
  342. 13:24biết một điều mà chưa bản tin nào trước
  343. 13:26đó từng nói rõ rằng ngay giữa trận đánh
  344. 13:29chín người Mỹ và đồng minh của họ cũng
  345. 13:32không nói cùng [âm nhạc] một ngôn ngữ.
  346. 13:33Chín tháng sau, vào chiều ngày 21 tháng
  347. 13:3710 năm 1963,
  348. 13:40Tổng thống John F. Kennedy kết thúc một
  349. 13:43ngày làm việc bằng cuộc gặp tại Nhà
  350. 13:44Trắng với Arthur Ochs Sulzberger, chủ tờ
  351. 13:49New York Times. [âm nhạc]
  352. 13:50Nội dung cuộc gặp là một đề nghị: "Hãy
  353. 13:53chuyển phóng viên David Halberstam
  354. 13:55ra khỏi Sài Gòn." Halberstam
  355. 13:58khi đó 29 tuổi.
  356. 14:00Một số ghi chép cho biết Kennedy gọi ông
  357. 14:03là gã nhóc 28 tuổi, sai lệch một tuổi so
  358. 14:07với thực tế.
  359. 14:08Và có lẽ chính sự sai lệch nhỏ ấy nói
  360. 14:11lên nhiều điều hơn cả nội dung lời đề
  361. 14:13nghị. Sulzberger từ chối. [âm nhạc]
  362. 14:16Chưa đầy hai tuần sau cuộc gặp đó,
  363. 14:18Tổng thống Ngô Đình Diệm bị lật đổ.
  364. 14:21Chưa đầy một tháng sau đó,
  365. 14:23chính Tổng thống Kennedy bị ám sát tại
  366. 14:25Dallas. Đây chỉ là trình tự thời gian
  367. 14:27được ghi nhận.
  368. 14:28>> Đến đây,
  369. 14:29câu chuyện có một khúc ngoặt mà ngay cả
  370. 14:32những người kể nó lúc đó cũng không
  371. 14:33lường trước.
  372. 14:35Ngày 9 tháng Giêng,
  373. 14:36chỉ một tuần sau trận đánh, Trung tá
  374. 14:39John Paul Vann đệ trình một bản báo cáo
  375. 14:41sau hành động, chỉ ra hàng loạt vấn đề
  376. 14:44từ huấn luyện yếu kém, cấu trúc chỉ huy
  377. 14:46tê liệt, cho đến nỗi sợ thương vong bao
  378. 14:49trùm toàn bộ hệ thống. Bản báo cáo ấy
  379. 14:51gần như đúng ở mọi điểm.
  380. 14:5412 năm chiến tranh tiếp theo về cơ bản
  381. 14:57đã chứng minh điều đó. Các nhà báo tin
  382. 14:59tưởng ông khi đó đều cho rằng Vann đang
  383. 15:02đánh đổi cả sự nghiệp quân sự đầy hứa
  384. 15:04hẹn để nói lên sự thật. Nhiều năm sau,
  385. 15:08khi nhà báo Neil Sheehan lục lại toàn bộ
  386. 15:10hồ sơ để viết một cuốn sách về cuộc đời
  387. 15:12ông,
  388. 15:13Sheehan phát hiện ra một điều khác. Vào
  389. 15:16chính thời điểm ấy,
  390. 15:17Vann đã không còn con đường thăng tiến
  391. 15:20nào để mất. Theo chính cuốn sách của
  392. 15:22Sheehan, một cuộc điều tra hình sự quân
  393. 15:24đội trước đó liên quan tới một cáo buộc
  394. 15:26nghiêm trọng, dù không dẫn tới tòa án
  395. 15:28binh, đã khép lại vĩnh viễn khả năng ông
  396. 15:31lên tới cấp tướng. Van biết điều đó.
  397. 15:34Các nhà báo đang tin tưởng ông thì
  398. 15:35không, Sheehan sau này kể lại, đại ý
  399. 15:38rằng họ từng nghĩ Van đang vứt bỏ một sự
  400. 15:40nghiệp, nhưng trong suốt thời gian đánh
  401. 15:42lừa họ, chính ông đã biết mình chẳng còn
  402. 15:44sự nghiệp nào để mà vứt bỏ. Van rời quân
  403. 15:47ngũ giữa năm
  404. 15:481963,
  405. 15:51rồi về Việt Nam với tư cách một viên
  406. 15:53chức dân sự và tử nạn trong một vụ rơi
  407. 15:56trực thăng tại Kon Tum vào ngày 9 tháng
  408. 15:586 năm 1972. [âm nhạc]
  409. 16:01Neil Sheehan mất 16 năm để viết xong
  410. 16:03cuốn sách về người đàn ông đã dạy ông
  411. 16:05cách nhìn [âm nhạc] ra sự dối trá của
  412. 16:07người khác, trong lúc chính người đó
  413. 16:09cũng đang giấu ông một sự dối trá của
  414. 16:10riêng mình. Cuốn sách vẫn được xuất bản,
  415. 16:13mang tên một lời nói dối rực rỡ và nhận
  416. 16:16giải sách quốc gia Mỹ năm 1988,
  417. 16:20cùng giải Pulitzer năm 1989.
  418. 16:24Cho đến hôm nay, vẫn còn tranh luận về
  419. 16:26việc cái tên ấy đang nói về nước Mỹ hay
  420. 16:28đang nói về chính người đàn ông trong
  421. 16:30cuốn sách.
  422. 16:34>> Không phải mọi sử gia đều đồng ý với
  423. 16:37cách kể vừa rồi. Tiến sĩ Mark Moyar
  424. 16:40trong cuốn Triumph Forsaken xuất bản năm
  425. 16:432006
  426. 16:45đưa ra một lập luận gần như ngược lại.
  427. 16:47Theo Moyar, xét thuần túy [âm nhạc] về
  428. 16:49mặt chiến thuật, việc bộ binh Việt Nam
  429. 16:51Cộng Hòa từ chối băng qua một cánh đồng
  430. 16:54trống dưới lưới đạn súng máy không phải
  431. 16:56là hèn nhát, mà là một phản ứng hợp lý
  432. 16:59[âm nhạc] để sinh tồn. Ông cũng cho rằng
  433. 17:01một phần trách nhiệm về các quyết định
  434. 17:02chiến thuật hôm đó thuộc về chính Van.
  435. 17:05Và việc Van sau đó đổ phần lớn trách
  436. 17:07nhiệm cho phía đồng minh có thể nhằm che
  437. 17:09đi những sai lầm của bản thân ông. Lập
  438. 17:11luận của Moyar đã và đang bị nhiều đồng
  439. 17:14nghiệp phản bác gay gắt, nhưng nó vẫn
  440. 17:17tồn tại trong giới nghiên cứu và nó nhắc
  441. 17:19chúng ta một điều, ngay cả một trận đánh
  442. 17:22chỉ kéo dài một ngày, được hàng chục
  443. 17:24nhân chứng ghi lại, sau 6, 10 năm vẫn
  444. 17:27chưa có một phiên bản duy nhất được tất
  445. 17:29cả mọi người chấp nhận.
  446. 17:31>> 20 tháng sau Ấp Bắc, tại Sài Gòn, các
  447. 17:33cuộc họp báo hàng ngày của phía Mỹ bắt
  448. 17:35đầu được tổ chức vào lúc 16:45
  449. 17:39chiều. Các phóng viên đặt cho nó một cái
  450. 17:41tên riêng, buổi trình diễn lúc 5:00.
  451. 17:44Người tổ chức những cuộc họp báo ấy,
  452. 17:46Barry Zorthian,
  453. 17:47về sau nói một câu tóm gọn lại toàn bộ
  454. 17:49điều đã thay đổi kể từ Ấp Bắc, rằng
  455. 17:51trước đây lời của chính phủ Mỹ được xem
  456. 17:53là thật cho đến khi bị chứng minh là
  457. 17:55dối, còn ở Việt Nam, lời của chính phủ
  458. 17:58bị nghi ngờ cho đến khi được chứng minh
  459. 18:00là thật. Trước khi khép lại chương trình
  460. 18:02hôm nay,
  461. 18:03còn một điều cần được nói, bởi cả hai
  462. 18:05bức điện ở đầu chương trình, bức điện
  463. 18:07mật gửi về Washington và lời tuyên bố
  464. 18:10công khai của tướng Harkins đều không hề
  465. 18:12nhắc tới một lần nào. Không bức điện nào
  466. 18:15có tên Trung sĩ Deal, người lính đầu
  467. 18:17tiên ngã xuống trong đơn vị trực thăng
  468. 18:19của mình. Không bức điện nào ghi rằng
  469. 18:21Đại úy Kenneth Good
  470. 18:23đã ngã xuống trong lúc đang cố sức
  471. 18:26đến hơi thở cuối cùng thuyết phục một
  472. 18:28đội quân không phải của mình đứng dậy.
  473. 18:30Nhưng đó cũng chỉ là ba người lính Mỹ,
  474. 18:33ba cái tên còn được lưu lại trong hồ sơ.
  475. 18:35Phía quân lực Việt Nam Cộng hòa, 83 đến
  476. 18:3886 người khác cũng đã không trở về. Phần
  477. 18:40lớn không một dòng nào nhắc tên trong
  478. 18:43bất kỳ báo cáo nào còn được lưu giữ.
  479. 18:45Phía Mặt trận Dân tộc Giải phóng, 18
  480. 18:48người lính đã nằm lại bên bờ kênh, những
  481. 18:50người mà cho đến hôm nay phần lớn thế
  482. 18:52giới thậm chí còn không biết họ từng tồn
  483. 18:54tại. Ở Định Tường, ở những vùng quê ven
  484. 18:57sông Tiền đã có những gia đình nhận tin
  485. 19:00trong tuần lễ đó. Không một gia đình nào
  486. 19:02trong số họ từng đọc được bức điện gửi
  487. 19:05lên Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân.
  488. 19:07Họ chỉ nhận một tờ giấy báo tử hoặc tệ
  489. 19:10hơn, không nhận được gì cả. Chỉ có sự
  490. 19:13chờ đợi kéo dài không bao giờ có hồi
  491. 19:15kết. 60 năm đã trôi qua.
  492. 19:17Các sử gia vẫn còn tranh luận xem ai
  493. 19:20đúng, ai sai, phía nào thắng, phía nào
  494. 19:23thua trong ngày hôm ấy. Nhưng có một
  495. 19:25điều mà không tài liệu nào, dù mật hay
  496. 19:28công khai, dù thuộc phía nào, từng thực
  497. 19:31sự đếm được. Đó là số người đã không bao
  498. 19:34giờ trở về nhà. Hẹn gặp lại quý vị và
  499. 19:36các bạn trong kỳ phát sóng tiếp theo của
  500. 19:37Alo Ký Huyền Thoại. Nếu bạn thích chương
  501. 19:39trình này, hãy đăng ký kênh để không bỏ
  502. 19:41lỡ các kỳ phát sóng tiếp theo.
  503. 19:45>> [âm nhạc]

About this transcript

This page contains the full transcript of Trận Ấp Bắc 1963 Qua Hồ Sơ Của Người Trong Cuộc Mỹ Và Việt Nam by ALK - Huyền Thoại, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 3,917 words across 503 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.