Trận Ấp Bắc 1963 Qua Hồ Sơ Của Người Trong Cuộc Mỹ Và Việt Nam — Transcript
Full transcript
- 0:05[âm nhạc]
- 0:11>> Ngày mùng 3 tháng 1 năm
- 0:131963,
- 0:15một bức điện [âm nhạc] được gửi từ Bộ Tư
- 0:17lệnh Lục quân Mỹ tại Thái Bình Dương về
- 0:20Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân ở
- 0:22Washington. Bức điện mô tả trận đánh vừa
- 0:25diễn ra hôm trước là một trong những
- 0:27trận đẫm máu và tốn kém nhất của cuộc
- 0:29chiến ở miền Nam Việt Nam. Nó cảnh báo
- 0:31rằng trận đánh này sẽ mang lại cho đối
- 0:33phương một chiến thắng có tác dụng nâng
- 0:35cao tinh thần. Cùng ngày hôm đó, cách
- 0:37Washington nửa vòng trái đất, viên tướng
- 0:39chỉ huy toàn bộ lực lượng Mỹ tại miền
- 0:41Nam Việt Nam đứng trước các nhà báo ngay
- 0:43tại hiện trường giữa những xác trực
- 0:45thăng vẫn còn bốc khói và nói rằng đó là
- 0:47một chiến thắng. Hai văn bản
- 0:50sinh ra trong cùng một ngày
- 0:52từ cùng một bộ máy chiến tranh
- 0:55và hai kết luận vĩnh viễn không thể cùng
- 0:57đúng. Xin chào quý vị và các bạn. Chào
- 1:00mừng đến với chương trình Á Lục Ký.
- 1:02Quý vị và các bạn đang theo dõi Á Lục Ký
- 1:05Huyền Thoại, kênh song hành cùng Á Lục
- 1:07Ký. Ở đây, mỗi kỳ phát sóng sẽ mở lại
- 1:10một hồ sơ lịch sử, cách những người nước
- 1:12ngoài, những nhà báo, sĩ quan, nhà phân
- 1:15tích tình báo đã viết, đã hiểu và đôi
- 1:18khi đã hiểu sai về Việt Nam. Chương
- 1:19trình hôm nay là kỳ thứ ba trong loạt hồ
- 1:22sơ ấy. Trước khi đi vào chi tiết, cần
- 1:24hình dung qua bối cảnh chung của miền
- 1:26Nam Việt Nam vào cuối năm 1962,
- 1:30Tổng thống Hoa Kỳ khi đó là John F.
- 1:32Kennedy đã tăng mạnh số lượng cố vấn
- 1:34quân sự Mỹ tại đây
- 1:35từ khoảng 1000 người năm 1961
- 1:39lên hơn 16000 người vào cuối năm 1963.
- 1:44Đi cùng với đó là một chiến thuật còn
- 1:46khá mới gọi là trực [âm nhạc] thăng vận
- 1:49dùng trực thăng để đưa bộ binh áp sát
- 1:51bất ngờ và bao vây lực lượng du kích vốn
- 1:54chỉ di chuyển bằng đường bộ, suốt năm
- 1:571962,
- 1:59chiến thuật này liên tục mang lại kết
- 2:01quả đến mức nhiều đơn vị đối phương chọn
- 2:04cách rút lui ngay khi vừa nghe tiếng
- 2:06cánh quạt từ xa. Bộ chỉ huy Mỹ tại Sài
- 2:09Gòn, đứng đầu là tướng Paul Harkins, tin
- 2:12rằng cuộc chiến đang đi đúng hướng. Trận
- 2:14Ấp Bắc ban đầu chỉ là một chiến dịch nhỏ
- 2:17được kỳ vọng sẽ tiếp tục khuôn mẫu thành
- 2:19công đó. Trận đánh ấy diễn ra tại một xã
- 2:22nhỏ tên là Ấp Bắc thuộc tỉnh Định Tường,
- 2:25cách Sài Gòn khoảng 65 km về phía Tây
- 2:29Nam. Xét về quy mô, đây là một trận đánh
- 2:32nhỏ. Nó kéo dài đúng một ngày. Nó không
- 2:35làm thay đổi một đường biên giới nào,
- 2:37không chiếm được một thành phố nào,
- 2:39nhưng có một loại thiệt hại không đo
- 2:41được bằng bản đồ.
- 2:43Theo hồ sơ giải mật của Bộ Ngoại giao
- 2:45Hoa Kỳ, 13 ngày sau trận đánh, một bản
- 2:48đánh giá nội bộ về phản ứng của báo chí
- 2:51toàn quốc đã được hoàn tất. Bản đánh giá
- 2:53ấy ghi nhận rằng kể từ Ấp Bắc, lời phàn
- 2:56nàn ngày càng được nghe thấy nhiều hơn
- 2:58rằng công chúng Mỹ không được biết sự
- 3:00thật về tình hình Việt Nam. Đó là chính
- 3:02phủ Hoa Kỳ tự viết về mình. Không phải
- 3:05nhà báo viết về chính phủ, người có mặt
- 3:07gần trận địa hơn bất kỳ ai khác hôm ấy
- 3:10không phải tướng Harkins, mà là một
- 3:12trung tá mang tên John Paul Vann, cố vấn
- 3:15trưởng của Sư đoàn 7 Bộ binh thuộc Quân
- 3:17lực Việt Nam Cộng hòa. Suốt chương trình
- 3:19hôm nay, chúng ta sẽ đi theo hành trình
- 3:21của Vann
- 3:22từ cánh đồng lúa ấy cho tới tận phòng
- 3:25làm việc của Tổng thống Hoa Kỳ. Nhưng
- 3:27trước khi vào [âm nhạc] trận đánh, có
- 3:28một điều cần đính chính
- 3:30bởi nó gần như luôn bị kể sai.
- 3:37Có một cụm từ mà người Mỹ sau này dùng
- 3:38để gọi tên hiện tượng vừa nhắc tới,
- 3:40khoảng trống niềm tin, hay trong tiếng
- 3:42Anh là credibility gap. Nhiều tài liệu
- 3:45phổ biến vẫn kể rằng chính trận Ấp Bắc
- 3:47đã khai sinh ra cụm từ này. Nhưng khi
- 3:49đối chiếu lại nguồn gốc, sự thật phức
- 3:52tạp hơn vậy. Cụm từ này xuất hiện lần
- 3:54đầu trên mặt báo vào giữa năm
- 3:561965
- 3:58trong một bài viết của nhà báo David
- 4:00Wise trên tờ New York Herald Tribune. Và
- 4:04điều ít người biết hơn nữa, bài báo đầu
- 4:06tiên dùng cụm từ ấy thậm chí không nói
- 4:08về Việt Nam. Nó nói về việc quân đội Mỹ
- 4:11can thiệp vào Cộng hòa Dominica. Phải
- 4:14đến tháng 12 cùng năm đó
- 4:16khi nhà báo Murray Marder của tờ
- 4:18Washington Post dùng lại cụm từ này nó
- 4:21mới thực sự gắn chặt với cuộc chiến tại
- 4:23Việt Nam. Nói cách khác cái tên ra đời
- 4:26sau
- 4:27nhưng cái thứ mà nó đặt tên cho
- 4:29thì đã có mặt tại một cánh đồng lúa ở
- 4:31Định Tường 2 năm rưỡi trước đó.
- 4:33>> Để hiểu điều gì đã xảy ra tại ấp Bắc,
- 4:36cần quay lại buổi sáng mùng 2 tháng
- 4:38giêng, quân lực Việt Nam Cộng hòa huy
- 4:40động khoảng 1400 quân được yểm trợ bởi
- 4:43pháo binh, xe thiết giáp và trực thăng
- 4:46để bao vây một lực lượng mà tình báo ước
- 4:48tính chỉ khoảng 350 người thuộc Mặt trận
- 4:51Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.
- 4:53Tính theo quân số, đó là ưu thế gần 4
- 4:56[âm nhạc] trên 1, không phải 10 trên 1
- 4:58như một số tài liệu vẫn nhắc, nhưng phía
- 5:00quân giải phóng đã biết trước. Theo các
- 5:02tài liệu quân sự, họ nắm được kế hoạch
- 5:04qua ba nguồn: sự di chuyển bất thường
- 5:06của vật tư tiếp liệu, một người nội
- 5:08tuyến và việc giải mã được liên lạc vô
- 5:11tuyến của đối phương. Thay vì rút lui
- 5:13như thường lệ, họ quyết định ở lại.
- 5:16Ẩn mình dọc theo một con kênh chờ đợi.
- 5:19>> Khoảnh khắc đầu tiên diễn ra tại bãi đáp
- 5:21trực thăng. Giữa buổi sáng, 15 chiếc
- 5:24trực thăng gồm các trực thăng vận tải ký
- 5:26hiệu CH-21,
- 5:28loại mà lính Mỹ gọi đùa là chuối bay, và
- 5:31các trực thăng vũ trang Huey tiến vào để
- 5:33thả thêm quân. Ngay khi chúng chạm đất
- 5:36lưới lửa phòng không từ dọc bờ kênh đồng
- 5:39loạt khai hỏa.
- 5:40Năm chiếc trực thăng rơi tại chỗ. Đại úy
- 5:43Kenneth Good
- 5:44một cố vấn Mỹ ngã xuống ngay tại tuyến
- 5:47đầu. Trong lúc đang cố sức thuyết phục
- 5:49lực lượng bộ binh đứng dậy tiến công,
- 5:51trung sĩ Deal, cơ trưởng một chiếc Huey,
- 5:54>> [âm nhạc]
- 5:54>> trở thành người lính đầu tiên tử trận
- 5:56trong đơn vị trực thăng của mình. Khoảnh
- 5:58khắc thứ hai diễn ra khi lực lượng thiết
- 6:01giáp được điều tới giải cứu. Những chiếc
- 6:03xe bọc thép ký hiệu M113
- 6:07khi đó chưa được trang bị khiên chắn cho
- 6:09xạ thủ. Người điều khiển súng máy hạng
- 6:11nặng buộc phải đứng phơi nửa người ngoài
- 6:14tháp pháo giữa cánh đồng trống trải,
- 6:16không một vật gì che chắn.
- 6:18Các xạ thủ bắn tỉa phía quân giải phóng
- 6:20khai thác đúng điểm yếu ấy. Hết người
- 6:22này gục xuống, người khác lại được đẩy
- 6:25lên thay thế vị trí.
- 6:27Đến cuối trận, 14 xạ thủ đã ngã gục
- 6:29[âm nhạc] ngay trên chính cỗ máy được
- 6:31chế tạo ra để bảo vệ họ. Khoảnh khắc thứ
- 6:34ba diễn ra vào cuối ngày.
- 6:37Một tiểu đoàn nhảy dù được điều tới nhằm
- 6:39khép kín vòng vây, chặn đường rút lui
- 6:41của phía quân giải phóng về hướng đông.
- 6:44Nhưng lực lượng nhảy dù bị thả nhầm
- 6:46xuống hướng tây. Dưới màn đêm buông
- 6:48xuống, phía quân giải phóng rút lui
- 6:50trong trật tự, mang theo cả thương binh,
- 6:52tử sĩ và vỏ đạn đã bắn. Đến sáng hôm
- 6:55sau, cánh đồng ấy đã trống không.
- 6:58Thương vong được các nguồn khác nhau ghi
- 7:00nhận như sau. Phía quân lực Việt Nam
- 7:03Cộng Hòa có khoảng [âm nhạc] 83 đến 86
- 7:06người tử trận, hơn 100 người bị thương,
- 7:09dù báo chí đương thời khi đó chỉ
- 7:11[âm nhạc] ghi nhận con số 65. Phía Mỹ có
- 7:14ba cố vấn tử trận, tám người bị thương
- 7:17và năm [âm nhạc] trực thăng bị bắn rơi.
- 7:19Phía quân giải phóng có 18 người tử
- 7:22trận, 39 người bị thương và rút lui an
- 7:26toàn. Nhưng cuộc chiến thật sự của ngày
- 7:28hôm đó, cuộc chiến bằng giấy tờ, vừa mới
- 7:31bắt đầu.
- 7:34>> Trong hầu hết các tường thuật của Mỹ về
- 7:36ngày hôm đó, có một từ được lặp đi lặp
- 7:39lại để giải thích vì sao các đơn vị quân
- 7:41lực Việt Nam Cộng Hòa không tiến lên
- 7:43nhanh hơn? Từ đó là hèn nhát. Từ này có
- 7:47một ưu điểm nó đơn giản
- 7:50nhưng nó có một nhược điểm
- 7:52nó không giải thích được hai sự kiện
- 7:53khác. Ba năm trước Ấp Bắc, vào cuối năm
- 7:561960
- 7:58khi lính nhảy dù bao vây Dinh Độc Lập,
- 8:00chính Sư đoàn 7 này đã hành quân cấp tốc
- 8:03về Sài Gòn
- 8:04>> [âm nhạc]
- 8:04>> để giải vây cho Tổng thống Ngô Đình
- 8:05Diệm. Người chỉ huy cuộc hành quân đó
- 8:08khi ấy là Đại tá Huỳnh Văn Cao, người
- 8:10đến tháng 1 năm 1963
- 8:14đã được thăng chuẩn tướng giữ chức Tư
- 8:16lệnh Quân đoàn 4, 10 tháng sau Ấp Bắc
- 8:19khi các tướng lĩnh chuẩn bị lật đổ chính
- 8:21ông Diệm, một trong những việc đầu tiên
- 8:24họ làm là chuyển quyền chỉ huy Sư đoàn 7
- 8:27ra khỏi tay tướng Cao. Theo nhiều nguồn
- 8:29sử liệu,
- 8:30>> [âm nhạc]
- 8:30>> lý do được ghi lại khá rõ ràng để ông
- 8:32không thể lặp lại điều mình từng làm năm
- 8:341960.
- 8:36Một sư đoàn mà cả người muốn giữ chế độ
- 8:39lẫn người muốn lật đổ chế độ đều tranh
- 8:41nhau nắm giữ thì sư đoàn đó không chỉ là
- 8:44một đơn vị quân sự, nó còn là một loại
- 8:46tài sản chính trị dưới thời Tổng thống
- 8:48Ngô Đình Diệm.
- 8:49Nỗi lo [âm nhạc] về khả năng xảy ra đảo
- 8:51chính luôn thường trực nhất là sau một
- 8:54âm mưu bất thành hồi cuối năm 1960.
- 8:57Trong bối cảnh đó một số đơn vị quân
- 9:00đội, đặc biệt là các đơn vị đóng gần thủ
- 9:02đô
- 9:03được nhìn nhận không chỉ như lực lượng
- 9:05chiến đấu mà còn như một lá chắn chính
- 9:07trị cho chế độ. Một viên tướng để đơn vị
- 9:10mình hao hụt quá nhiều trên chiến
- 9:12trường, vì vậy có thể đồng thời đang làm
- 9:15suy yếu chính vị thế và sự tín nhiệm của
- 9:18bản thân trong mắt phủ Tổng thống. Và
- 9:20một sĩ quan tiêu hao tài sản ấy trên một
- 9:22cánh đồng lúa, dù thắng hay thua, đều
- 9:26đang tiêu vào thứ mà cấp trên của anh ta
- 9:28cần dùng cho một mục đích khác. Cần nói
- 9:31rõ
- 9:32đây không phải một lời biện hộ và cũng
- 9:34không phải một sự kiện đã được xác lập
- 9:37[âm nhạc] chắc chắn. Cho đến nay, chưa
- 9:39có văn bản nào được tìm thấy xác nhận có
- 9:41một mệnh lệnh chính thức cấm các chỉ huy
- 9:43chịu thương vong lớn. Đây chỉ là một
- 9:45cách lý giải khác cho cùng một hành vi
- 9:47dựa trên những gì chính sư đoàn 7 đã
- 9:49thực sự làm cả trước lẫn sau Ấp Bắc chứ
- 9:52không dựa trên một mệnh lệnh bí mật nào
- 9:54chưa từng được tìm thấy. Người chỉ huy
- 9:56trực tiếp sư đoàn 7 trong trận đánh, đại
- 9:59tá Bùi Đình Đạm vốn là tham mưu trưởng
- 10:01của tướng Cao và theo một số nguồn, ông
- 10:04từng tự bày tỏ nghi ngại về năng lực khi
- 10:07được giao chức vụ này. Phần lớn những gì
- 10:09được viết về Ấp Bắc trong hơn nửa thế kỷ
- 10:11qua đến từ phía Mỹ.
- 10:12Nhưng có một tiếng nói khác ít được nhắc
- 10:15tới hơn nhiều. Đại úy Lý Tòng Bá, người
- 10:18chỉ huy lực lượng thiết giáp hôm đó, về
- 10:20sau lên tới cấp tướng rồi trải qua nhiều
- 10:22năm trong trại cải tạo sau năm
- 10:24>> [âm nhạc]
- 10:24>> 1975
- 10:27và cuối đời viết hồi ký khi đã sống ở
- 10:29nước ngoài. Trong hồi ký mang tên 25 năm
- 10:32khói lửa, ông kể lại một phiên bản gần
- 10:34như trái ngược với những gì phía Mỹ đã
- 10:36viết. Ông không tự nhận mình
- 10:39đã do dự.
- 10:40Ông cho rằng đơn vị của mình chỉ bị cầm
- 10:42chân tạm thời và cuối cùng vẫn làm chủ
- 10:45trận địa. Về viên cố vấn Mỹ đi cùng,
- 10:48ông viết rằng người này không phải kém
- 10:50hay yếu
- 10:51nhưng do quá nóng nảy
- 10:53đã đưa đến tình trạng gần như mất cả trí
- 10:55khôn và kiên nhẫn. Bây giờ chúng ta cùng
- 10:58đọc nguyên văn một đoạn trong hồi ký ấy.
- 11:00Lý Tòng Bá viết, xin trích
- 11:03"Để xóa sạch mặc cảm nếu có tại trận Ấp
- 11:06Bắc, tôi hân hoan ra lệnh cho anh em tập
- 11:08họp trên tuyến hầm hố địch để xác định
- 11:11một chiến thắng."
- 11:12Hết trích.
- 11:13Chúng ta không có cách nào phân xử giữa
- 11:15hai lời kể này.
- 11:17Cả hai đều được viết nhiều năm sau sự
- 11:19kiện.
- 11:20Cả hai đều bởi những người có lý do để
- 11:22tự bào chữa cho chính mình. Điều đáng
- 11:25chú ý không phải là ai đúng mà là suốt
- 11:27hơn nửa thế kỷ gần như chỉ có một trong
- 11:30hai lời kể ấy được thế giới đọc. Về phía
- 11:32quân giải phóng,
- 11:34điều đáng chú ý nhất không phải là hỏa
- 11:36lực mà là thông tin.
- 11:38Như đã nhắc ở phần trước, họ biết trước
- 11:40cuộc hành quân qua ba nguồn khác nhau.
- 11:43Đây là một chi tiết dễ bị bỏ qua,
- 11:45nhưng nó lật ngược một giả định quen
- 11:47thuộc trong cách kể thông thường.
- 11:49Bên có công nghệ hiện đại hơn thường
- 11:51được xem là bên nắm nhiều thông tin hơn.
- 11:54Tại ấp Bắc, bên sở hữu 15 chiếc trực
- 11:56thăng lại là bên bị bất ngờ.
- 11:59Còn bên di chuyển bằng đường bộ lại là
- 12:01bên biết trước. Chiến thắng tại ấp Bắc
- 12:03còn để lại một dư âm ít được nhắc tới
- 12:06trong các tường thuật phương Tây. Theo
- 12:07tài liệu lịch sử được giảng dạy tại Việt
- 12:09Nam,
- 12:10chưa đầy 3 tháng sau trận đánh,
- 12:13vào ngày 25 tháng 3 năm
- 12:151963,
- 12:17Trung ương Cục miền Nam đã phát động một
- 12:19phong trào mang tên thi đua ấp Bắc giết
- 12:22giặc lập công trong lực lượng của mình
- 12:24khắp miền Nam.
- 12:26Nếu phía Mỹ đối diện với ấp Bắc như một
- 12:28cuộc khủng hoảng niềm tin,
- 12:30thì phía bên kia chiến tuyến lại xem nó
- 12:32như một hình mẫu để noi theo.
- 12:35>> [âm nhạc]
- 12:41[âm nhạc]
- 12:47>> Ngày 7 tháng 1 năm 1963,
- 12:51nhà báo Neil Sheehan, khi đó làm việc
- 12:53cho hãng thông tấn United Press
- 12:55International,
- 12:57có một bài viết được đăng trên trang
- 12:58nhất tờ Washington Post.
- 13:00>> [âm nhạc]
- 13:00>> Bài viết
- 13:02gần như không dùng một tính từ nào. Nó
- 13:04chỉ tường thuật rằng các cố vấn quân sự
- 13:06Mỹ, trong cơn giận dữ, đã cáo buộc lực
- 13:09lượng bộ binh Việt Nam từ chối mệnh lệnh
- 13:11trực tiếp yêu cầu tiến lên.
- 13:14Và rằng một đại úy lục quân Mỹ đã tử
- 13:16trận khi đang ở tuyến đầu và nơi họ tấn
- 13:19công. Đó là một câu văn gần như không có
- 13:22bình luận, nhưng nó cho công chúng Mỹ
- 13:24biết một điều mà chưa bản tin nào trước
- 13:26đó từng nói rõ rằng ngay giữa trận đánh
- 13:29chín người Mỹ và đồng minh của họ cũng
- 13:32không nói cùng [âm nhạc] một ngôn ngữ.
- 13:33Chín tháng sau, vào chiều ngày 21 tháng
- 13:3710 năm 1963,
- 13:40Tổng thống John F. Kennedy kết thúc một
- 13:43ngày làm việc bằng cuộc gặp tại Nhà
- 13:44Trắng với Arthur Ochs Sulzberger, chủ tờ
- 13:49New York Times. [âm nhạc]
- 13:50Nội dung cuộc gặp là một đề nghị: "Hãy
- 13:53chuyển phóng viên David Halberstam
- 13:55ra khỏi Sài Gòn." Halberstam
- 13:58khi đó 29 tuổi.
- 14:00Một số ghi chép cho biết Kennedy gọi ông
- 14:03là gã nhóc 28 tuổi, sai lệch một tuổi so
- 14:07với thực tế.
- 14:08Và có lẽ chính sự sai lệch nhỏ ấy nói
- 14:11lên nhiều điều hơn cả nội dung lời đề
- 14:13nghị. Sulzberger từ chối. [âm nhạc]
- 14:16Chưa đầy hai tuần sau cuộc gặp đó,
- 14:18Tổng thống Ngô Đình Diệm bị lật đổ.
- 14:21Chưa đầy một tháng sau đó,
- 14:23chính Tổng thống Kennedy bị ám sát tại
- 14:25Dallas. Đây chỉ là trình tự thời gian
- 14:27được ghi nhận.
- 14:28>> Đến đây,
- 14:29câu chuyện có một khúc ngoặt mà ngay cả
- 14:32những người kể nó lúc đó cũng không
- 14:33lường trước.
- 14:35Ngày 9 tháng Giêng,
- 14:36chỉ một tuần sau trận đánh, Trung tá
- 14:39John Paul Vann đệ trình một bản báo cáo
- 14:41sau hành động, chỉ ra hàng loạt vấn đề
- 14:44từ huấn luyện yếu kém, cấu trúc chỉ huy
- 14:46tê liệt, cho đến nỗi sợ thương vong bao
- 14:49trùm toàn bộ hệ thống. Bản báo cáo ấy
- 14:51gần như đúng ở mọi điểm.
- 14:5412 năm chiến tranh tiếp theo về cơ bản
- 14:57đã chứng minh điều đó. Các nhà báo tin
- 14:59tưởng ông khi đó đều cho rằng Vann đang
- 15:02đánh đổi cả sự nghiệp quân sự đầy hứa
- 15:04hẹn để nói lên sự thật. Nhiều năm sau,
- 15:08khi nhà báo Neil Sheehan lục lại toàn bộ
- 15:10hồ sơ để viết một cuốn sách về cuộc đời
- 15:12ông,
- 15:13Sheehan phát hiện ra một điều khác. Vào
- 15:16chính thời điểm ấy,
- 15:17Vann đã không còn con đường thăng tiến
- 15:20nào để mất. Theo chính cuốn sách của
- 15:22Sheehan, một cuộc điều tra hình sự quân
- 15:24đội trước đó liên quan tới một cáo buộc
- 15:26nghiêm trọng, dù không dẫn tới tòa án
- 15:28binh, đã khép lại vĩnh viễn khả năng ông
- 15:31lên tới cấp tướng. Van biết điều đó.
- 15:34Các nhà báo đang tin tưởng ông thì
- 15:35không, Sheehan sau này kể lại, đại ý
- 15:38rằng họ từng nghĩ Van đang vứt bỏ một sự
- 15:40nghiệp, nhưng trong suốt thời gian đánh
- 15:42lừa họ, chính ông đã biết mình chẳng còn
- 15:44sự nghiệp nào để mà vứt bỏ. Van rời quân
- 15:47ngũ giữa năm
- 15:481963,
- 15:51rồi về Việt Nam với tư cách một viên
- 15:53chức dân sự và tử nạn trong một vụ rơi
- 15:56trực thăng tại Kon Tum vào ngày 9 tháng
- 15:586 năm 1972. [âm nhạc]
- 16:01Neil Sheehan mất 16 năm để viết xong
- 16:03cuốn sách về người đàn ông đã dạy ông
- 16:05cách nhìn [âm nhạc] ra sự dối trá của
- 16:07người khác, trong lúc chính người đó
- 16:09cũng đang giấu ông một sự dối trá của
- 16:10riêng mình. Cuốn sách vẫn được xuất bản,
- 16:13mang tên một lời nói dối rực rỡ và nhận
- 16:16giải sách quốc gia Mỹ năm 1988,
- 16:20cùng giải Pulitzer năm 1989.
- 16:24Cho đến hôm nay, vẫn còn tranh luận về
- 16:26việc cái tên ấy đang nói về nước Mỹ hay
- 16:28đang nói về chính người đàn ông trong
- 16:30cuốn sách.
- 16:34>> Không phải mọi sử gia đều đồng ý với
- 16:37cách kể vừa rồi. Tiến sĩ Mark Moyar
- 16:40trong cuốn Triumph Forsaken xuất bản năm
- 16:432006
- 16:45đưa ra một lập luận gần như ngược lại.
- 16:47Theo Moyar, xét thuần túy [âm nhạc] về
- 16:49mặt chiến thuật, việc bộ binh Việt Nam
- 16:51Cộng Hòa từ chối băng qua một cánh đồng
- 16:54trống dưới lưới đạn súng máy không phải
- 16:56là hèn nhát, mà là một phản ứng hợp lý
- 16:59[âm nhạc] để sinh tồn. Ông cũng cho rằng
- 17:01một phần trách nhiệm về các quyết định
- 17:02chiến thuật hôm đó thuộc về chính Van.
- 17:05Và việc Van sau đó đổ phần lớn trách
- 17:07nhiệm cho phía đồng minh có thể nhằm che
- 17:09đi những sai lầm của bản thân ông. Lập
- 17:11luận của Moyar đã và đang bị nhiều đồng
- 17:14nghiệp phản bác gay gắt, nhưng nó vẫn
- 17:17tồn tại trong giới nghiên cứu và nó nhắc
- 17:19chúng ta một điều, ngay cả một trận đánh
- 17:22chỉ kéo dài một ngày, được hàng chục
- 17:24nhân chứng ghi lại, sau 6, 10 năm vẫn
- 17:27chưa có một phiên bản duy nhất được tất
- 17:29cả mọi người chấp nhận.
- 17:31>> 20 tháng sau Ấp Bắc, tại Sài Gòn, các
- 17:33cuộc họp báo hàng ngày của phía Mỹ bắt
- 17:35đầu được tổ chức vào lúc 16:45
- 17:39chiều. Các phóng viên đặt cho nó một cái
- 17:41tên riêng, buổi trình diễn lúc 5:00.
- 17:44Người tổ chức những cuộc họp báo ấy,
- 17:46Barry Zorthian,
- 17:47về sau nói một câu tóm gọn lại toàn bộ
- 17:49điều đã thay đổi kể từ Ấp Bắc, rằng
- 17:51trước đây lời của chính phủ Mỹ được xem
- 17:53là thật cho đến khi bị chứng minh là
- 17:55dối, còn ở Việt Nam, lời của chính phủ
- 17:58bị nghi ngờ cho đến khi được chứng minh
- 18:00là thật. Trước khi khép lại chương trình
- 18:02hôm nay,
- 18:03còn một điều cần được nói, bởi cả hai
- 18:05bức điện ở đầu chương trình, bức điện
- 18:07mật gửi về Washington và lời tuyên bố
- 18:10công khai của tướng Harkins đều không hề
- 18:12nhắc tới một lần nào. Không bức điện nào
- 18:15có tên Trung sĩ Deal, người lính đầu
- 18:17tiên ngã xuống trong đơn vị trực thăng
- 18:19của mình. Không bức điện nào ghi rằng
- 18:21Đại úy Kenneth Good
- 18:23đã ngã xuống trong lúc đang cố sức
- 18:26đến hơi thở cuối cùng thuyết phục một
- 18:28đội quân không phải của mình đứng dậy.
- 18:30Nhưng đó cũng chỉ là ba người lính Mỹ,
- 18:33ba cái tên còn được lưu lại trong hồ sơ.
- 18:35Phía quân lực Việt Nam Cộng hòa, 83 đến
- 18:3886 người khác cũng đã không trở về. Phần
- 18:40lớn không một dòng nào nhắc tên trong
- 18:43bất kỳ báo cáo nào còn được lưu giữ.
- 18:45Phía Mặt trận Dân tộc Giải phóng, 18
- 18:48người lính đã nằm lại bên bờ kênh, những
- 18:50người mà cho đến hôm nay phần lớn thế
- 18:52giới thậm chí còn không biết họ từng tồn
- 18:54tại. Ở Định Tường, ở những vùng quê ven
- 18:57sông Tiền đã có những gia đình nhận tin
- 19:00trong tuần lễ đó. Không một gia đình nào
- 19:02trong số họ từng đọc được bức điện gửi
- 19:05lên Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân.
- 19:07Họ chỉ nhận một tờ giấy báo tử hoặc tệ
- 19:10hơn, không nhận được gì cả. Chỉ có sự
- 19:13chờ đợi kéo dài không bao giờ có hồi
- 19:15kết. 60 năm đã trôi qua.
- 19:17Các sử gia vẫn còn tranh luận xem ai
- 19:20đúng, ai sai, phía nào thắng, phía nào
- 19:23thua trong ngày hôm ấy. Nhưng có một
- 19:25điều mà không tài liệu nào, dù mật hay
- 19:28công khai, dù thuộc phía nào, từng thực
- 19:31sự đếm được. Đó là số người đã không bao
- 19:34giờ trở về nhà. Hẹn gặp lại quý vị và
- 19:36các bạn trong kỳ phát sóng tiếp theo của
- 19:37Alo Ký Huyền Thoại. Nếu bạn thích chương
- 19:39trình này, hãy đăng ký kênh để không bỏ
- 19:41lỡ các kỳ phát sóng tiếp theo.
- 19:45>> [âm nhạc]
About this transcript
This page contains the full transcript of Trận Ấp Bắc 1963 Qua Hồ Sơ Của Người Trong Cuộc Mỹ Và Việt Nam by ALK - Huyền Thoại, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 3,917 words across 503 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.
What you can do with it
Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.
Free YouTube transcript tool
YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.