YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → Trực chỉ chân tâm - Tánh không - Đức Đạt Lai Lạt Ma khai thị

Trực chỉ chân tâm - Tánh không - Đức Đạt Lai Lạt Ma khai thị — Transcript

by Zen and Healing · 4,569 words · 582 segments · language en · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:00Kính thưa chư vị, trong suốt lịch sử
0:03Phật giáo không có pháp môn nào được xem
0:06là tinh túy của trí tuệ Phật như giáo lý
0:08về nhị đế, chân đế và tục đế.
0:13Tục đế là cái nhìn của thế gian a người,
0:17vạn pháp hiện hữu trong quan hệ nhân
0:19duyên.
0:21Chân đế là thực tại tối hậu. Tất cả các
0:24pháp vốn rỗng lặng, không có tự tánh.
0:28Khi chưa hiểu nhị đế, hành giả bị kẹt
0:31giữa hai cực đoan hoặc chấp thường, tin
0:34có một cái ngã thật hoặc rơi vào đoạn
0:37diệt, cho rằng tất cả là hư vô, nhưng
0:40khi thấu triệt nhị đế, ta sẽ trực chỉ
0:43tánh không, thấy rõ pháp giới duyên khởi
0:46vô ngã và từ đó trí tuệ giải thoát hiển
0:50lộ.
0:51Chân đế tục đế không phải hai, cũng
0:54chẳng phải một. Chính ở sự tương tức này
0:57mà trung quán mở ra cánh cửa dẫn hành
1:00giả từ vô minh đến Phật trí.
1:04Nếu chư vị đã đi vào huyền nghĩa ấy,
1:06trực chỉ tánh không, cốt tủy giải thoát
1:09của muôn đời, sự hiểu biết đúng đắng về
1:13Tứ Diệu Đế phụ thuộc vào việc hiểu rõ
1:16hai chân lý. Về vấn đề này, tôi xin
1:19trích dẫn những bài kệ trong tác phẩm
1:21nhập trung đạo của ngài Nguyệt Xứng. kệ
1:24như vậy.
1:27Và cũng giống như từ một vật trống rỗng
1:30như sự phản chiếu, một nhận thức có thể
1:33nảy sinh mang hình dạng của nó. Tương tự
1:37như vậy, mặc dù vạn vật đều trống rỗng,
1:41chúng vẫn sinh khởi từ trống rỗng một
1:44cách mạnh mẽ.
1:46Vì không có bản chất nội tại nào tồn tại
1:48trong cả hai chân lý nên các hiện tượng
1:52không vĩnh cửu cũng không bị hủy diệt.
1:55Vì hành động không tự nhiên chấm dứt nên
2:00chúng vẫn tồn tại mạnh mẽ ngay cả khi
2:03không có ý thức nền tảng.
2:06Thật vậy, trong một số trường hợp, bản
2:09thân hành động có thể đã chấm dứt từ
2:11lâu,
2:15nhưng hậu quả của chúng vẫn sẽ xảy ra.
2:18Điều này bạn nên biết. Thưa chư vị, mấu
2:22chốt của đoạn kệ chính là ngài Nguyệt
2:25xứng dùng hình ảnh sự phản chiếu một
2:29bóng trong gương hay một ảnh trong nước
2:32không có tự tính thật. Nhưng từ cái
2:35trống rỗng ấy vẫn sinh khởi nhận thức về
2:38hình tướng một cách mạnh mẽ.
2:43Điều này minh chứng cho sự thật trống
2:45rỗng không phải hư vô mà là tính không
2:48tự hữu. Chính nhờ tánh không, các hiện
2:52tượng mới có thể xuất hiện, biến đổi và
2:55tương tác nhân quả.
2:57Điều này có liên hệ đến hai chân lý.
3:01Chân đế, tối hậu đế, tất cả pháp đều
3:04không có tự tín,
3:07không có hiện tượng nào tồn tại, độc
3:09lập, tự thân tục đế. Thế tục đế dù trống
3:14rỗng tự tín, hiện tượng vẫn hiện hữu
3:17trong quan hệ duyên khởi, vẫn có hình
3:20dạng tác dụng nhân quả.
3:23Nếu chấp có tự tính rơi vào thường kiến,
3:27nếu chấp không có gì cả rơi vào đoạn
3:30kiến. Nguyệt xứng chỉ ra không có bản
3:33chất nội tại nào tồn tại trong cả hai
3:36chân lý. Do đó mọi pháp không thường
3:38hằng cũng không hoàn toàn bị diệt mất.
3:41Đoạn sau của bài kệ nói về tác động của
3:44hành động nghiệp quả.
3:47hành động nghiệp có thể đã qua không còn
3:50tồn tại trong hiện tại, nhưng quả của nó
3:54vẫn chín mùi trong tương lai vì nghiệp
3:56gieo vào dòng tâm thức như một hạt giống
3:59duyên khởi.
4:01Nếu sự vật có tự tính thì hành động đa
4:03diệt không thể tạo quả. Nếu sự vật hoàn
4:07toàn không thì nghiệp không thể vận
4:10hành.
4:11Nhưng vì tất cả pháp duyên khởi không tự
4:14tính nên chính sự trống rỗng ấy mới bảo
4:17đảm luật nhân quả hoạt động. Trong Tứ
4:21Diệu Đế, Khổ Đế Hổ hiện hữu nhưng không
4:25tự hữu. Nó sinh khởi từ nhân duyên, từ
4:28tập đế. tập đế nguyên nhân khổ, tham,
4:32sân, si, nghiệp đều trống rỗng tự tín,
4:36nhưng vẫn có tác dụng chi phối. Diệt đế
4:40vì các pháp không có tự tính nên giải
4:42thoát là có thể. Nếu chúng thật hữu,
4:47giải thoát bất khả.
4:50Đạo đế, con đường tu tập giới, định, tuệ
4:54cũng duyên khởi, không tự tính. Nhưng
4:57chính vì thế mà có công năng đoạn hoặc
4:59chứng ngộ.
5:01Cho nên hiểu đúng Tứ Diệu Đế là phải dựa
5:04trên trí tuệ hai chân lý.
5:07Thâm nghĩa chư vị cần ghi nhớ. Tánh
5:10không không phủ nhận thế giới mà giải
5:13thích tại sao thế giới vừa thật vừa
5:15không tự ngã.
5:17Nhân quả vận hành vì pháp không có tự
5:20tín nên có thể biến đổi.
5:23Cả khổ đau lẫn giải thoát đều nương trên
5:26duyên khởi.
5:28Ngài Song Kha từng tán thán rằng: "Ai
5:31thấy được mối tương tức giữa duyên khởi
5:33và tánh không, người ấy thấy trọn Phật
5:36pháp. Đoạn kệ này chính là chìa khóa mở
5:40cửa từ nhận thức nhị nguyên đến trí tuệ
5:42Bát Nhã. Nếu chư vị quán chiếu kỷ
5:47sẽ thấy rằng nhân quả vận hành chính nhờ
5:51tín không. Tứ Diệu Đế khả chứng chính
5:54nhờ hai chân lý và con đường tu học của
5:58mình vững chải không rơi vào thường kiến
6:01hay đoạn kiến. Chân đế và gia tục đế
6:05không phải hai thế giới riêng.
6:10Nhiều hành giả sơ cơ thường nghĩ chân đế
6:13là một cảnh giới nào đó tách biệt ở
6:16ngoài thế giới này. Tục đế là cái thế
6:19giới hiện tượng đang sống. Nhưng nguyệt
6:23xứng muốn ta thấy chân và tục không phải
6:26hai cảnh giới khác nhau mà là hai cách
6:29nhìn cùng một sự thật. Ví dụ khi ta thấy
6:33cầu dồng tục đế cầu dồng có thật hiện ra
6:37trước mắt nhưng quán chiếu bằng trí tuệ
6:41chân đế cầu dồng không có tự tín chỉ do
6:44ánh sáng nước duyên mắt mà hiện không có
6:48hai cầu dồng chỉ có một hiện tượng được
6:50thấy qua hai tầng nhận thức thường kiến
6:54và đoạn kiến là hai cực đoan chết người
6:57thường kiến tin rằng các pháp có bản
7:00chất nội tại vĩnh viễn không biến đổi.
7:06Điều này phá quỷ giáo lý vô thường, làm
7:09cho giải thoát bất khả.
7:12Đoạn kiến tin rằng vì các pháp trống
7:14rỗng nên chẳng có gì cả, nhân quả không
7:18thật. Đây là phủ nhận luật nghiệp báo
7:21dẫn đến sống buông luân.
7:24Trung quán vượt lên cả hai cực đoan này.
7:27Vì các pháp không có tự tính nên không
7:29bất biến. Vì các pháp hiện hữu duyên
7:33khởi nên không rơi vào hư vô. Câu then
7:37chốt của Nguyệt xứng.
7:40Không có bản chất nội tại nào tồn tại
7:42trong cả hai chân lý.
7:45Điều này nghĩa là nếu một hiện tượng có
7:48tự tính thật sự thì nó phải hiện hữu
7:51đồng nhất trong cả tục đế lẫn chân đế.
7:55Nhưng khi phân tích đến tận cùng, chân
7:57đế chẳng tìm được một cái gì tự hữu đế
8:00gọi là pháp. Cho nên trong tục đế cái
8:04hiện ra chỉ là giả danh, giả tướng do
8:07duyên hòa hợp.
8:11Vậy các pháp không thường hằng, vì chúng
8:14không tự tồn tại.
8:17Các pháp cũng không bị diệt mất hoàn
8:19toàn, vì chúng vẫn duyên khởi hiện ra.
8:23Thâm nghĩa của tánh không chính là duyên
8:25khởi.
8:28Đây là chỗ vi diệu nhất và cũng là điều
8:31Đức Song Khata gọi là
8:35khám phá kỳ diệu.
8:38Nếu chỉ nói mọi pháp là không, dễ bị
8:41hiểu lầm thành hư vô.
8:43Nhưng Nguyệt xứng chỉ rõ, chính vì không
8:46tự tín nên các pháp mới duyên khởi.
8:50Nếu các pháp có tự tính bất biến, chúng
8:53không thể sinh khởi hay thay đổi. Nếu
8:56chúng tuyệt đối hư vô,
9:00chúng không thể có tác dụng nhân quả.
9:03Nhưng vì trống rỗng tự tín, chúng mới có
9:06thể sinh trụ diệt, mới có thể tạo tác và
9:10chịu quả.
9:12Do đó không và duyên khởi là một chỉ
9:15khác cách gọi.
9:19Ta ứng dụng thâm nghĩa này vào tứ diệu
9:21đế. Khổ không tự tính nên khổ không cố
9:25định, có thể diệt. Tập nhân khổ tham sân
9:31si không tự tính nên có thể đoạn.
9:34Việc vì pháp vốn không nên niết bàn
9:37không phải tạo ra cái gì, chỉ là hiện lộ
9:40bản tánh vốn tịnh đạo. Vì pháp là duyên
9:44khởi nên tu tập hành trì sẽ có hiệu lực,
9:47không phải vô ích.
9:49tần áo nghĩa thâm sâu nhất đã chỉ ra
9:52rằng không không đồng nghĩa với không có
9:55gì, không phải một thực thể không đang
9:59tồn tại,
10:02mà là mọi pháp chỉ hiện hữu trong quan
10:05hệ, trong giả danh, trong sự vận hành
10:08duyên khởi, tuyệt đối không có tự ngã
10:11riêng.
10:12Khi trực chứng được điều này, tâm hành
10:15giả thoát khỏi hai cực đoan, không còn
10:18nắm chặt vào cái có thật, cũng không còn
10:22sợ hãi hư vô.
10:24Chỗ này chính là con đường trung đạo cốt
10:27lõi trí tuệ của Phật.
10:30Chư vị thấy đó,
10:33nguyệt xứng không chỉ bàn triết lý mà
10:36đang mở cho ta cái nhìn xuyên suốt về
10:38thực tại. Cái ta thấy trước mắt không
10:41lừa dối nhưng cũng không hề có tự ngã
10:44như ta nghĩ. Tất cả chỉ là duyên khởi
10:48nhưng vẫn vận hành chính xác luật nhân
10:50quả.
10:52Nếu chư vị đã nắm lý rồi, tiếp theo phải
10:54biết cách chuyển lý thành quán để trí
10:57tuệ không chỉ là khái niệm mà thành trực
11:00nghiệm nơi tâm. Các bước thực hành như
11:02này.
11:04Bước thứ nhất, chuẩn bị
11:09chọn một thời khóa yên tĩnh tâm thư
11:12thái.
11:13Quán niệm Tam Bảo phát nguyện, nguyện
11:16cho tuệ giác. Quán không này đưa con đến
11:19giải thoát và lợi ích cho muôn loại.
11:22Bước thứ hai, bước vào quán duyên khởi.
11:26Hãy chọn một pháp quen thuộc, ví dụ thân
11:29thể ta. Quán chiếu thân này từ đâu ra?
11:34cha mẹ thức ăn,
11:39hơi thở, ấy bào, vi trùng, vũ trụ, thấy
11:43rằng không có cái thân tự hữu mà chỉ có
11:46một mạng lưới nhân duyên kết tụ, lặp lại
11:50với các pháp khác, một bông hoa, một
11:53tiếng nói, một ý nghĩ cũng thấy vô ngã
11:56như vậy. Đây là quán tục đế duyên khởi.
12:01Cảm nhận mọi thứ ta thấy là quan hệ
12:03duyên khởi, không có tự thể riêng. Bước
12:07thứ ba,
12:10đi sâu vào quán không. Hãy hỏi trong cái
12:14thân này đâu là bản chất tự hữu của nó?
12:19Tách từng phần tóc, xương, máu, không
12:22nào là thân.
12:24tập hợp tất cả lại vẫn chỉ là giả danh
12:28gọi là thân. Cái tự ngã nắm bắt được
12:32không tìm thấy. Đây là quán chân đế
12:35không tự tính cảm nhận ngã là ảo tưởng
12:39không thể tìm thấy.
12:43Bước thứ bốn hòa hợp hai chân lý.
12:46thấy rằng tuy không tìm thấy cái gì tự
12:49hữu nhưng thân vẫn hiện hữu, vẫn cảm
12:52nhận khổ vui, vẫn hành động, vẫn tạo
12:56nghiệp. Chính vì nó không nên nó mới vận
13:00hành được. Chính vì nó duyên khởi nên nó
13:04không có tự tín. Đây là thấy không tức
13:07là duyên khởi, duyên khởi tức là không.
13:11Đây là chỗ trung đạo không thường không
13:14đoạn. Bước thứ năm, quán chiếu trong đời
13:18thường. Khi có khổ đau, nhớ rằng nó
13:22không tự hữu, nó có thể biến mất. Khi có
13:26tham ái, quán rằng đối tượng tham cũng
13:29chỉ là duyên hợp, không có tự tín.
13:32Khi có giận hờn, quán rằng người kia chỉ
13:35là giả hợp của nghiệp duyên, không có kẻ
13:38thù thật sự.
13:40Như vậy lý trung đạo dần trở thành tấm
13:43gương soi tâm. Niết bàn không phải cái
13:46gì thêm vào mà là sự hiện lộ bản tánh
13:49thanh tịnh khi vọng tưởng tan rã.
13:54Bước thứ sáu, cảnh giới đã đạt thành tựu
13:57thâm sâu. Khi thực hành lâu ngày, mọi
14:01hiện tượng sẽ hiện ra như mộng nguyễn,
14:04như sóng nước, như cầu dồng, tâm bất
14:07chấp thủ nhẹ nhàng. tự tại một niềm từ
14:12bi vô lượng sinh khởi.
14:15Vì thấy chúng sinh lầm chấp là thật nên
14:18bị trói buộc khổ đau. Đây là chỗ trí tuệ
14:22Bát Nhã và tâm từ bi trở thành hai cánh
14:25cùng bay.
14:29Chư vị hãy kiên nhẫn thực tập, không cần
14:31cố tìm một cảnh giới đặc biệt, chỉ cần
14:34giữ mạch quán này. Khi trí tuệ chính mùi
14:38sẽ có khoảnh khắc tâm ta trực nhận tánh
14:41không, không qua suy nghĩ. Đó là trực
14:44kiến chân như mà chư Bồ Tát đã đi. Đây
14:47chính là chỗ nối thẳng tánh không với
14:50con đường giải thoát chứ không chỉ dừng
14:52lại ở triết lý.
14:55Điều này cho thấy rằng mặc dù sự tồn tại
14:57độc lập của vạn vật
15:00không thể được tìm thấy khi xem xét kỹ
15:02lưỡng, nhưng chúng vẫn tồn tại thông qua
15:05quy ước hoặc định danh. Một quan niệm
15:08sai lầm thiếu hiểu biết về sự tồn tại,
15:11chân thực hay nội tại của vạn vật có thể
15:14được loại bỏ bằng cách hiểu về tánh
15:16không?
15:17Khi bạn hiểu rằng sự chấm dứt có thể đạt
15:20được bên trong chính mình, bạn sẽ có thể
15:23xác minh chân lý này từ chính trải
15:25nghiệm của mình. Bạn sẽ thấu rõ vạn pháp
15:29với những cái biết như sau.
15:33Thứ nhất, không tìm thấy sự tồn tại độc
15:36lập khi quán sát kỹ lưỡng.
15:39Khi ta dùng trí tuệ phân tích, Bát nhã
15:41quán chiếu, bất cứ hiện tượng nào cũng
15:44tan biến khỏi tầm nắm bắt.
15:47Thân thể chỉ là tập hợp duyên, tâm thức
15:51chỉ là dòng chảy biến đổi, không có một
15:54ngã chủ tể nào. Ngoại cảnh đều do duyên
15:58hòa hợp, không một hạt bụi nào tồn tại
16:01tự thân.
16:04Đây là thấy chân đế không tự tính. Thứ
16:07hai, chúng vẫn tồn tại qua quy ước định
16:11danh. Mặc dù không có tự tính nhưng
16:14chúng vẫn hiện hữu và tác dụng trong đời
16:17sống hàng ngày. Cái nhà vẫn che mưa
16:20nắng, một mẫu bánh mì vẫn làm no bụng,
16:25lời nói có thể làm người vui hay buồn.
16:28Đây là tục đế sự thật quy ước. Thấy hai
16:32điều này cùng tồn tại, ta tránh được hai
16:35cực đoan.
16:37Không rơi vào hư vô vì tục đế hiển
16:40nhiên.
16:41Không rơi vào thường kiến vì chân đế
16:44hiển nhiên. Thứ ba, quan niệm sai lầm về
16:48sự tồn tại chân thực bị loại bỏ nhờ hiểu
16:51tánh không. Căn bệnh gốc rễ của luân hồi
16:54chính là ngã chấp. Tin rằng có một tôi
16:57thật sự, có pháp thật sự tồn tại tự hữu.
17:01Sự chấp thủ này kéo theo tham sân, si
17:04tạo nghiệp trôi lăn trong luân hồi.
17:08Khi hiểu tánh không, ta thấy ra sự lừa
17:11dối. Cái tôi bấy lâu nắm giữ chỉ là giả
17:14hợp, không tìm được. Các pháp ta bám víu
17:18vào cũng chỉ là giả danh, không thật.
17:22như người tỉnh mộng, không còn bị cảnh
17:25trong mơ lừa dối. Thứ bốn, sự chấm dứt
17:29có thể đạt được bên trong chính mình.
17:32Đây là chỗ thâm diệu.
17:36Nếu khổ đau và luân hồi có tự tín thì
17:39không bao giờ đoạn trừ được. Nhưng vì
17:42chúng không có tự tín nên có thể đoạn
17:45diệt bằng tuệ giác.
17:48Sự chấm dứt không phải là tạo thêm cái
17:50gì mà chỉ là dứt đi mê lầm thì tánh sáng
17:54của tâm vốn tự hiện lộ. Điều này đưa
17:57thẳng đến diệt đế niết bàn là khả chứng
18:01và nó chứng ngay nơi dòng tâm ta, không
18:03phải ở một cõi trời xa xôi.
18:07Thứ năm, xác minh chân lý từ chính trải
18:10nghiệm. Trí tuệ giải thoát không phải do
18:14tinh mù quán hay suy luận triết học
18:16suông.
18:17Khi ta thiền quán sâu từng lớp từng lớp
18:21vọng tưởng tan rã, ta thấy trực tiếp mọi
18:24pháp như huyển như ảnh trong gương. Cái
18:28ngã vốn tìm không thấy, chỉ có một dòng
18:31duyên khởi vô ngã. Lúc đó ta chứng
18:35nghiệm Niết bàn trong chính tâm, không
18:37phải nhờ lời nói của ai. Đây chính là
18:41trí tuệ liễu ngộ,
18:44tựu chứng thánh trí.
18:47Tất cả điều này chính là nhấn mạnh, hiểu
18:50tánh không thì giải thoát khả thi. Nhờ
18:54trí tuệ quán chiếu mà gốc rễ ngã chấp bị
18:57phá, dòng luân hồi có thể chấm dứt. Chân
19:01lý này không chỉ nằm trong kinh sách mà
19:03phải tự mình nghiệm chứng trong thiền
19:05quán.
19:07Thưa chư vị, cốt loại của cả cuốn nhập
19:11trung đạo chính là những câu kệ cuối
19:13cùng của chương sáu. Chương nói về trí
19:15tuệ bát nhã quán không. Nhập trung đạo
19:19soi sáng chân lý quy ước và chân lý tối
19:22hậu.
19:23Cuối cùng ví chúng như đôi cánh của
19:25thiên nga bay đến bờ bên kia. Tôi khuyến
19:29khích người nghe hãy lắng nghe, suy ngẫm
19:32và phát triển kinh nghiệm về những chân
19:34lý này trong chính mình. Bốn câu đầu
19:37tiên
19:39như vậy được soi sáng bởi những tia sáng
19:42trí tuệ. Bồ Tát thấy rõ ràng như quả lý
19:46gai trên lòng bàn tay mở của mình rằng
19:49ba cõi trong toàn thể của chúng là vô
19:52sinh ngay từ khi bắt đầu. Và thông qua
19:55sức mạnh của chân lý quy ước, ngài hành
19:58trình đến sự chấm dứt.
20:01Tia sáng trí tuệ ở đây là Bát Nhã. Cái
20:04thấy trực nhận rằng vạn pháp vốn vô
20:06sinh, không tự tín, không khởi đầu, thấy
20:11rõ như quả lý gai trong lòng bàn tay,
20:13nghĩa là thấy không còn mơ hồ mà hiển
20:16hiện trực tiếp, minh bạch như vật đặt
20:19ngay trước mắt. Ba cõi vốn vô sinh, từ
20:22khi bắt đầu ba cõi dục, sắc vô sắc, dù
20:26rộng lớn vô cùng nhưng toàn bộ chỉ là
20:29duyên khởi, không có tự tính từ khởi
20:32thủy. Song nhờ chân lý quy ước tục đế mà
20:36Bồ Tát vẫn vận hành trong thế giới, hành
20:39đạo, gieo nhân, tạo quả tiến tới giải
20:43thoát.
20:44Đây là chỗ vi diệu trí tuệ không không
20:47phủ nhận thế giới
20:50mà soi sáng cách nó vận hành theo duyên
20:53sinh diệt.
20:55Bốn câu tiếp theo, tuy tâm ngài có thể
20:59an trụ liên tục trong sự tịch diệt, ngài
21:02cũng khởi lòng từ bi đối với chúng sinh
21:05không được che chở,
21:07tiến xa hơn nữa, ngài cũng sẽ dùng trí
21:10tuệ của mình để chiếu sáng hơn. Tất cả
21:14những ai sinh ra từ lời Phật và các vị
21:16Phật trung đẳng,
21:21Tịch Lặng là cảnh giới niết bàn vô trú,
21:24nơi tâm Bồ Tát có thể an trụ mãi trong
21:27an lạc của tánh không?
21:30Nhưng Bồ Tát không an hưởng riêng mình
21:33vì lòng đại bi. Ngài quay lại với thế
21:36gian, khởi tâm thương xót những chúng
21:39sinh đang lạc lối trong ngã chấp nghiệp
21:41báo. Ngài không chỉ dừng lại ở chỗ tự
21:45chứng mà còn dùng trí tuệ để soi sáng,
21:48giáo hóa, kể cả cho những hành giả đã
21:51theo Phật nhưng còn kẹt trong bán phần
21:53trí các bậc thinh văn duyên giác.
21:57Đây là chỗ Bồ Tát hòa hợp trí tuệ và từ
22:00bi. Một bên tâm rỗng sáng vô ngã, một
22:03bên thương xót vô lượng hữu tình.
22:07Bốn câu cuối cùng. Và giống như một vị
22:10vua của loài thiên nga bay cao trước
22:12những con thiên nga tài giỏi khác với
22:16đôi cánh trắng của chân lý thông thường
22:18và chân lý tối hậu gian rộng được thúc
22:21đẩy bởi những cơn gió mạnh mẽ của đức
22:24hạnh. Vị Bồ Tát sẽ bay đến bờ bên kia
22:27tuyệt vời những phẩm chất đại dương của
22:30những người chiến thắng.
22:35Đây là hình ảnh tuyệt đẹp. Bồ Tát được
22:38ví như con thiên nga đầu đàn, dẫn dắt cả
22:41đàn bay vượt biển, hai cánh trắng, hai
22:44chân lý. Chân đế tối hậu đế, trí tuệ
22:48quán không, thấy vạn pháp vô sinh.
22:52Tục đế, thế tục đế, sự vận hành của nhân
22:56quả, giới, định, tuệ,
22:59từ bi và hạnh nguyện.
23:02Cơn gió mạnh mẽ của đức hạnh chính là ba
23:04la mật đa. Những công hạnh vô lượng bồ
23:07tát tích lũy.
23:09Đại dương phẩm chất của các bậc chiến
23:11thắng, chính là bờ bên kia ba la mật nơi
23:14trọn vẹn các công đức trí tuệ giải thoát
23:18của chư Phật.
23:20Hình ảnh này nhấn mạnh, chỉ khi hai cánh
23:23chân lý gian rộng cân bằng, Bồ Tát mới
23:26bay đến bờ giác ngộ. Nếu chỉ một cánh,
23:29chỉ không hoặc chỉ duyên khởi, sẽ mất
23:32cân bằng, không đến bờ kia.
23:37Phật pháp không phải là triết học để bàn
23:40xuông mà là ánh sáng soi đường tu hành.
23:44phải nghe tư duy tu tập để hai chân lý
23:47trở thành kinh nghiệm sống trong tâm
23:49mình.
23:51Khi kinh nghiệm ấy chính mùi, hành giả
23:54không còn dao động giữa có thật hay
23:56không có gì cả.
23:59Mà thấy mọi pháp như quyển vừa hiện hữu
24:02vừa vô ngã. Lúc ấy hành giả bước vào con
24:07đường Bồ Tát viên mãn, vừa có trí tuệ
24:10tịch lặng vừa khởi đại bi vô hạn.
24:13Khổ và tập thấy chúng vốn vô sinh nên
24:17không còn chấp thủ. Diệt và đạo thấy rõ
24:21có con đường để giải thoát và có công
24:24hạnh để cứu độ. Đây chính là Tứ Diệu Đế
24:27được soi sáng bằng hai chân lý. Đoạn kệ
24:31này là cánh cửa kết hợp trí tuệ và từ bi
24:35mở ra Đại Lộ Bồ Tát. Nó dạy ta rằng
24:39không được nghiêng về một bên, chỉ trí
24:41mà quên bi hay chỉ bi mà quên trí. Phải
24:45vận dụng song đôi như hai cánh chim
24:48trắng của thiên nga mới có thể đưa mình
24:51và chúng sinh đến bờ giác ngộ.
24:54Đau khổ có thể được chuyển hóa thành một
24:56khía cạnh của con đường, đặc biệt là
24:58việc thực hành bồ đề tâm bằng cách cầu
25:01nguyện rằng qua đau khổ này, những tiêu
25:04cực của chúng ta có thể được thanh lọc.
25:07Tôi xin trích dẫn một bài kệ trong nghi
25:09lễ Hurua.
25:13Vì vậy, hỡi các bậc đạo sư đáng kính từ
25:17bi, xin hãy ban phước cho con để mọi trở
25:20ngại từ hành vi sai trái và đau khổ của
25:24các bậc mẹ chúng sinh chính mùi trên con
25:27ngay bây giờ.
25:30và để con có thể trao tặng hạnh phúc và
25:33đức hạnh của mình cho người khác, để tất
25:36cả chúng sinh đều được hưởng hạnh phúc.
25:39Đoạn giáo pháp này là một trong những
25:41tinh hoa nhất của hạnh nguyện Bồ Tát.
25:45Trong đời thường khi đau khổ đến, chúng
25:48sinh thường phản ứng bằng sự chống cự,
25:50oán trách hay tìm cách thoát khỏi nó.
25:54Nhưng bậc Bồ Tát không như thế.
25:57Các ngài xem đau khổ không phải kẻ thù
26:00mà là một vị thầy. Đau khổ nhắc cho ta
26:03thấy vô thường, nhắc ta dừng lại soi
26:06chiếu vào nguyên nhân bên trong. Và khi
26:09phát khởi bồ đề tâm,
26:13người hành giả có thể chuyển hóa chính
26:15đau khổ ấy thành chất liệu nuôi dưỡng
26:18con đường giác ngộ.
26:20Trong nghi lễ Hurupa, bài kệ này đã dạy
26:23pháp hành tông len cho và nhận vào mình
26:27mọi khổ đau, tội lỗi, nghiệp chướng của
26:30tất cả chúng sinh, trao ra cho muôn loài
26:34hạnh phúc, công đức,
26:37sự an vui và giác ngộ mà mình có được.
26:41Đây là pháp hành vĩ đại nhất, bởi nó lật
26:44ngược hoàn toàn bản năng chấp ngã. Thay
26:46vì chỉ muốn hạnh phúc cho riêng mình và
26:49tránh xa khổ đau, ta nguyện ôm lấy khổ
26:52đau của muôn loài để họ được an lạc. Nếu
26:56nhìn bằng tâm thường, đây dường như là
26:58điều bất khả.
27:01Nhưng khi an trú trong trí tuệ tánh
27:03không, ta hiểu rằng khổ đau vốn không có
27:07tự tín, chỉ là duyên hợp.
27:10Cái ta chịu khổ đau cũng không thật, chỉ
27:13là giả danh, công đức và hạnh phúc cũng
27:17vô ngã, không cố định. Vì vậy, sự trao
27:21đổi khổ đau hạnh phúc trong tông len
27:24không phải là một giao dịch thực hữu mà
27:27là sự vận hành của bồ đề tâm, mở toan
27:29cánh cửa ngã chấp để tâm hòa nhập vào vô
27:33lượng chúng sinh. Chính trong đó đau khổ
27:36được thanh lọc và trở thành nhiên liệu
27:39cho giác ngộ. Nếu một hành giả có thể
27:42nguyện như thế mỗi khi khổ đau đến thì
27:45ngay cả nghịch cảnh cũng trở thành con
27:47đường. Thay vì rằng buộc ta trong luân
27:50hồi, khổ đau trở thành đôi cánh đưa ta
27:53và muôn loài vượt thoát sanh tử.
27:56Đoạn kệ ngắn ấy hàm chứa cả tinh túy của
27:59đạo Phật. Vừa là trí tuệ tánh không, vừa
28:02là tâm nguyện từ bi vô hạn. Ai thực hành
28:06được thì mỗi hơi thở khổ đau chính là
28:09một cánh cửa mở ra hạnh phúc và giải
28:11thoát.
28:13Xem mình thấp kém hơn người khác.
28:17Phật không dạy chúng ta tự hạ nhục hay
28:19đánh mất giá trị của mình. Thật ra đây
28:23là phương tiện để phá tan cái tôi kiêu
28:25mạng. gốc rễ của vô minh. Người khiêm
28:28nhường thật sự không phải là người yếu
28:30đuối
28:34mà là người có nội lực vô biên. Vì họ
28:37không còn cần che chở, không còn cần
28:40chứng minh bản thân. Chính từ sự buông
28:43xả ngã mạn ấy mà bồ đề tâm tỏa sáng.
28:47Khi đã xem mình thấp hơn, tự nhiên chúng
28:49ta mở lòng để thấy người khác cao quý,
28:52thấy nỗi khổ và niềm vui của họ đáng
28:55được trân trọng, từ đó phát sinh ra tình
28:58yêu thương bình đẳng, không còn phân
29:01biệt. Thân trơ, bạn thù, đây chính là
29:07nền tảng của đại từ.
29:09Và khi tâm từ ấy chính mùi, nó kết hợp
29:12với sự thấu hiểu nỗi khổ của tất cả
29:15chúng sinh ra đại bi.
29:19Đại bi không phải chỉ là thương cảm mà
29:22là một sức mạnh tinh thần thúc đẩy. Ta
29:24bước vào hành động, dám gánh chịu gian
29:27khổ, dám hy sinh để đưa chúng sinh đến
29:30bờ giác. Đây mới chính là lòng dũng cảm
29:33vô úy của Bồ Tát. Cho nên khiêm nhường
29:37phá ngã mạng.
29:39yêu thương bình đẳng nuôi dưỡng đại từ
29:42đại từ chính mùi phát sinh đại bại
29:46bi dĩ đại khởi bồ đề tâm nguyện đưa vô
29:49lượng hữu tình đến giác ngộ
29:52khiêm nhường không phải là yếu hèn mà là
29:55cánh cửa mở vào sức mạnh vô biên của tâm
29:58đại bính sức mạnh ấy mới giúp bồ tát
30:01chịu đựng khổ đau, chuyển hóa mọi nghịch
30:04cảnh và không bao giờ mệt mỏi trên con
30:07đường hóa độ chúng sinh
30:11[âm nhạc]

About this transcript

This page contains the full transcript of Trực chỉ chân tâm - Tánh không - Đức Đạt Lai Lạt Ma khai thị by Zen and Healing, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 4,569 words across 582 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.