Tatlı Karpuz Nasıl Seçilir? ESKİLERİN USULÜYLE Öğrenin... Bir Daha Kelek Karpuz Almayın — Transcript

Full transcript

1. 0:00Şu garpuzu aldınız ya tezgahın önünde
2. 0:03durdunuz. Bir tanesini seçtiniz,
3. 0:06tartınız. 7 kilo mu geldi, 8 mi? Kilosu
4. 0:10kaç para? Verdiniz parayı. Eve kadar siz
5. 0:13taşıdınız. Akşam sofrada kestiniz. İçi
6. 0:17soluk pembe, kırmızı değil. Kabuğun
7. 0:20içindeki beyaz galmak kadar. Çekirdek
8. 0:24beyaz kalmış. Kara olmamış. Bir
9. 0:26ısırdınız su gibi. Tadı yok. Yarısı çöpe
10. 0:30gitti. Bu yaz kaç karpuz aldınız? 15 mi?
11. 0:34Üçü böyle çıktı diyelim. Üçünün parasını
12. 0:37verdiniz. Tadını kimse yemedi ve gene
13. 0:41bilmiyorsunuz bir dahakine hangisini
14. 0:43alacağınızı. Şansa alıyorsunuz. Elinizi
15. 0:46atıyorsunuz. Bakalım bu tutar mı
16. 0:49diyorsunuz. Bahtişi değel bu. Hiç
17. 0:51değildi. Eskiden karpuz yönünun önüne
18. 0:54gelen kadın elini uzatmadan önce birkaç
19. 0:57şeye bakardı. Bakar, alır, giderdi.
20. 1:01Yanılmazdı. Bakacağı şeyler zor da
21. 1:04değildi. Cebinden beş kuruş da
22. 1:06çıkmıyordu. Garpuz size ne olduğunu
23. 1:09kendi söylüyor. Üstüne yazmış. Okumayı
24. 1:12bilmiyorsunuz. Benim adım Ragıp.
25. 1:15Köylüyüz biz. Bu evde ben ömrümde kelek
26. 1:19karpuz kesmedim. Bir kere olsun.
27. 1:21Baktığım altı şey var. Beşi bu yaz
28. 1:24elinizde işinize yarar. Altıncıyı bilen
29. 1:28az. Onu sona bıraktım. Bir de en sonda
30. 1:31şu var. Eski tat nereye gitti? Onun
31. 1:34cevabı aynadan gidelim. Karpuzu ters
32. 1:37çevirin. Bir taraf var öbürlerine
33. 1:40benzemez. Rengi atmış. Toprağa yatan yer
34. 1:44orası. Biz ona ayna deriz. Karpuz
35. 1:47tarlada bir tarafının üstünde yatar. O
36. 1:49tarafa güneş vurmaz. Hava değmez. Bütün
37. 1:53ömrü toprağa yaslanmış geçer. Renk de
38. 1:56orada değişir. Önce yeşildir, sonra
39. 1:59beyaza döner. En sonunda sararır.
40. 2:02Sararması vakit ister. O vakit de
41. 2:05karpuzun asmada durduğu gündür. Yani
42. 2:08ayna size karpuzun tarlada kaç gün
43. 2:12fazladan yattığını söylüyor. Şimdi
44. 2:14bakın. Ayna goyu sarı, tereyağı gibi,
45. 2:17kaymak gibi bu garpuz asmasında durmuş.
46. 2:21Vaktini doldurmuş. Bunu alın. Ayna
47. 2:24beyaz, sarısı yok. Bu erken kopmuş.
48. 2:27Toprak işini bitirmeden almışlar. İçi
49. 2:30soluk çıkar, sulu çıkar. Bırakın aynası
50. 2:34hiç yok ya da yeşil. Bu yatmaya bile
51. 2:37vakit bulamamış. Hiç almayın. Ben
52. 2:39yığının önüne gelince önce bunu
53. 2:42çeviririm. Aynası beyaz olanı elime bile
54. 2:45almam. Bunu çoğunuz biliyorsunuz. Sarıya
55. 2:48bakın derler. Doğru derler. Ama yalnız
56. 2:51buna bakan adam yanılır. Sapa da
57. 2:53bakacaksınız. Ve orada bütün memleket
58. 2:56birbirine girmiş. Karpuzun üstünde sap
59. 2:59var. Kesilmiş bir parmak kalmış. Bir de
60. 3:02sap dibinde ince bir güvrüm var. Tel
61. 3:06buruşuk. İşte ona bıyık derler. İkisi
62. 3:09ayrı şey söyler. Millet ikisini bir
63. 3:12sanıyor. Bıyık garpuz daha asmadayken
64. 3:15kuruyor. Karpuz doldukça asma o teli
65. 3:18bırakıyor, suyunu çekiyor. Tel kuruyor,
66. 3:22kahverengi oluyor. Yani bıyığı kuru olan
67. 3:25garpuz asmasında olmuş. Bunu alın. Bıyık
68. 3:29yeşilse, hala diriyse asma o garpuzu
69. 3:33daha besliyordu. Adam erken kesmiş. O
70. 3:36tel yeşilken kesilen karpuz şekerini
71. 3:40toplayamamış demektir. Sap başka. Sap
72. 3:43zaten kesildikten sonra kuruyor.
73. 3:46Bekledikçe kuruyor. Sapın kuruluğu
74. 3:49karpuzun olgunluğunu söylemez. Geçen
75. 3:52günü söyler. Sapı kapkara olmuş.
76. 3:54Çürümeye durmuşsa o garpuz çoktan
77. 3:57kopmuş. Beklemiş. Onu da almayın. Onun
78. 4:01için sapa değel. Sapın yanındaki güvrüma
79. 4:04bakın. Bunun bir zorluğu var. Söylemem
80. 4:07lazım. Pazarda çoğu karpuzda bıyık
81. 4:10kalmaz. Yüklemede kopuyor. Bulursanız
82. 4:13iyi, bulamazsanız yok sayın. Öbürlerine
83. 4:17bakın. Bizim tarla köyün alt yanındaydı.
84. 4:21Dereye yakın. Ben çocukken sabah
85. 4:23erkenden oraya giderdim. Karpuz daha
86. 4:26yokken çiçek olurdu. Sarı sarı çiçekler
87. 4:30yaprakların altında. Arılar iner gene
88. 4:33gonardı o çiçeklere. Sabahtan öğleye
89. 4:36kadar sesleri kesilmezdi. Tarlanın
90. 4:39üstünde uğultu olurdu. Adam duyardı o
91. 4:43uğultuyu yoldan geçerken babam derdi ki,
92. 4:46"Arı gelmezse bu tarladan hayır gelmez.
93. 4:50O zaman ben ne anlarım? Arının karpuzla
94. 4:53ne işi var?" derdim içimde. Nenem beni
95. 4:56pazara da götürürdü. yığının önünde
96. 4:58durur. Hiç acele etmezdi. Millet iter
97. 5:02kakar o durur. Elini şöyle gezdirirdi
98. 5:05üstünde. Bir tanesini alırdı. Bakmazdı
99. 5:08bile öbürlerine. Ben sorardım nenem bunu
100. 5:12nereden bildin diye. Arılar söyledi.
101. 5:14Derdi gülerdi. Ben de gülerdim.
102. 5:17Anlamazdım. O garpuzu eve getirirdik.
103. 5:20Guyuya sallardık. Akşama kadar orada
104. 5:23dururdu. Akşam çıkarır bıçağa dayardık.
105. 5:27Bıçak daha yarısına varmadan karpuz
106. 5:30kendinden çaklardı. Çatırdayarak
107. 5:32açılırdı. İki yana ayrılırdı
108. 5:35kendiliğinden. İçi kapkara çekirdekli
109. 5:38gıpkırmızı olurdu. Gabuğun beyazı ince
110. 5:41olurdu. Bir parmak bile değer. Gokusu
111. 5:45odayı tutardı. Kapıdan giren karpuz
112. 5:48kesmişsiniz derdi. Şimdi kesiyoruz. Hiç
113. 5:51ses çıkmıyor. Goku da yok. Bunun sebebi
114. 5:54var. Sona bıraktım onu. Herkes vurur
115. 5:57karpuza. Babası vurduğu için vurur. Ne
116. 6:00dinlediğini bilmez. Karpuzu bir elinize
117. 6:04yaslayın. Öbür elinizin parmağının
118. 6:06arkasıyla vurun. Yumrukla değer. Kapıya
119. 6:09vurur gibi. Üç ses çıkar. Tok. Derin bir
120. 6:13ses. Dolu bir fıçıya vurmuş gibi.
121. 6:16İçindeki su bol. Ei gevşemiş. Bu olmuş
122. 6:19karpuz. Bu sesi arıyorsunuz. Donuk, düz
123. 6:23bir ses. Tahtaya vurmuş gibi yankısı
124. 6:26yok. İçi sıkı daha dolmamış. Ham,
125. 6:29yumuşak, boğuk bir ses. Yastığa vurmuş
126. 6:32gibi. Bu geçmiş içi dağılmaya başlamış.
127. 6:36Bir kere farkı duydunuz mu bir daha
128. 6:38unutmazsınız. Kulak öğrenir. Yalnız buna
129. 6:42tek başına güvenmeyin. Karpuzun cinsine
130. 6:45göre ses değişiyor. Küçük olanlarda hele
131. 6:48hiç tutmaz. Ben de yanıldım bununla. Bir
132. 6:51kere de değel. Ses size fikir verir,
133. 6:54karar verdirmez. Şimdi aklınıza geleni
134. 6:57biliyorum. Emme, ben 30 yıldır
135. 6:59vuruyorum. Hiç şaşmadı diyorsunuz.
136. 7:02Şaşmamıştır. Ben de öyle derdim. Ama
137. 7:05düşünün siz vurmadan önce zaten elinize
138. 7:08düzgün bir garpuz almışsınızdır.
139. 7:11Aynasına bakmadan bakmışsınızdır.
140. 7:13Ağırlığını tartmadan tartmışsınızdır. El
141. 7:16kendi öğreniyor bunları. Adam farkına
142. 7:19varmıyor. Sonra hepsinin adını sese
143. 7:22yazıyor. Ses o işin yalnız bir parçası.
144. 7:26Gerisini de bilirseniz elinizdeki iş
145. 7:28sağlamlaşır. Aynı büyüklükte iki garpuz
146. 7:32alın. Birini bir elinize, birini
147. 7:34öbürüne. Ağır olanı alın. O kadar.
148. 7:37Karpuzun neredeyse hepsi su. Ağır olan
149. 7:40suyunu doldurmuş demektir. Hafif kalan
150. 7:43ya erkenden kopmuş ya bekleyip suyunu
151. 7:47vermiş. Elinize aldığınızda bu
152. 7:49büyüklükte bu kadar hafif olmaz dediniz
153. 7:52mi bırakın onu. Tek başına bir karpuzu
154. 7:55tartamazsınız. İnsanın elinde terazi
155. 7:58yok. Onun için ikisini birden
156. 8:00alacaksınız, karşılaştıracaksınız.
157. 8:03Ben pazarda hep iki elimle dolaşırım.
158. 8:06Adam garip garip bakar. Baka dursun.
159. 8:09Derler ki, "Uz olan erkek karpuzdur.
160. 8:12Yuvarlak olan dişidir. Dişisi tatlı
161. 8:15olur." Yok öyle bir şey. Karpuzun erkeği
162. 8:18dişisi olmaz. Asmanın çiçeğinin olur.
163. 8:21Erkek çiçek var, dişi çiçek var. Doğru.
164. 8:25Ama meyve hep dişi çiçekten olur.
165. 8:27Yediğiniz her garpuz dişi çiçekten
166. 8:30gelmiş. Uzunmuş, yuvarlakmış o
167. 8:33cinsindendir. Tohumundan gelir. Peki
168. 8:37şekle hiç mi bakılmaz? Bakılır ama başka
169. 8:40şeye. Karpuz düzgün olacak. Yuvarlaksa
170. 8:44her yanı yuvarlak. Uzunsa iki ucu da
171. 8:47düzgün inecek. Bir yanı basık, öbür yanı
172. 8:50şişkin. Üstünde tümsek varsa o garpuz
173. 8:54her yanını aynı beslememiş. Kesince
174. 8:57göreceğiniz de o. Bir yanı tatlı çıkar,
175. 9:00öbür yanı tatsız. Erkeğine, dişisine
176. 9:03bakmayın, düzgününe bakın. 5 oldu. 6cıyı
177. 9:07kimse söylemiyor. Karpuzun kabuğuna
178. 9:10eğilip bakın. İnce kahverengi çizgiler
179. 9:13görürsünüz. Ağ gibi örümcek ağına
180. 9:16benzer. Kimi garpuzda çok olur,
181. 9:19kimisinde hiç yok. Çoğunuz onu gördünüz
182. 9:23ve çoğunuz onu gusur sandınız. Bunun
183. 9:26kabuğu çizilmiş. Bunda bir iş var deyip
184. 9:29bıraktınız. Yanlış bıraktınız. En
185. 9:32tatlısını bırakmışsınız. O çizgiler yara
186. 9:35değel arının izi. Nenemin tarlada
187. 9:38gördüğü şey buydu işte. Karpuz olmadan
188. 9:41önce çiçektir. Arı o çiçeğe g, gonar,
189. 9:45gonar. Gene gonar. Her bonuşta ince bir
190. 9:49iz kalıyor. Karpuz büyüdükçe o iz
191. 9:53kabuğun üstünde iyileşiyor. Kahverengi
192. 9:56bir çizgi oluyor. İşin aslı şurada.
193. 9:59Çiçeğe arı ne kadar çok gelirse karpuz o
194. 10:03kadar iyi bağlıyor. İyi bağlayan karpuz
195. 10:06şekerini de o kadar topluyor. Yani o
196. 10:09çizgiler size arının kaç kere geldiğini
197. 10:12sayıyor. Kabuğu tertemiz, dümdüz, hiç
198. 10:16izi yok. Arı az uğramış oraya. İki
199. 10:19karpuz kaldı elimde. İkisinin de aynası
200. 10:22sarı, ikisi de ağır. Hangisini alacağım?
201. 10:26Gabuğunda arı izi çok olanı alırım. beni
202. 10:29yanıltmadı. Bir şeyi karıştırmayın
203. 10:31yalnız. Gabuğun deseni başka şey. O
204. 10:34çizgili benekli görüntü karpuzun
205. 10:37cinsidir. Tadıyla ilgisi yok. Ben
206. 10:40desenin üstündeki ince kahverengi ağı
207. 10:43diyorum. Deseni değer izi. Şimdi geldik
208. 10:47başta sorduğum yere. Diyorsunuz ki emme
209. 10:50bunların hepsini yapıyorum. Gene de o
210. 10:52tat yok. Haklısınız. Damağınız
211. 10:55yanılmıyor. Bugünkü garpuzun çoğu kendi
212. 10:58kökü üstünde durmuyor. Gabağı aşılı.
213. 11:02Fidenin garpuz olan yeri üstte. Altı
214. 11:05kabak. Niye yapıyorlar? Kötülükten
215. 11:07değer. Toprakta hastalık var. Gabağın
216. 11:10kökü dayanıklı. Karpuzunki değel.
217. 11:13Aşılayınca bitki ölmüyor. Mahsul de
218. 11:16büyük oluyor. Çok oluyor. Adam tarlasını
219. 11:19kurtarıyor ama bedavaya olmuyor bu. Ben
220. 11:22ikisini de kestim. Tadına baktım. Fark
221. 11:26üç yerde duruyor. Aşılının eti daha
222. 11:28sert. Ağzınızda dağılmaz, çiğnersiniz.
223. 11:32Millet et gibi olmuş diyor ya işte o
224. 11:36tadı ortasında kaçar. Kenarı kırmızı
225. 11:38görünür. Ortası tatsız kalır. Gabğu da
226. 11:42kalınlaşır. 7 kilo alırsınız 2 kilosu
227. 11:45kabuktur. O kabuğun parasını da siz
228. 11:48veriyorsunuz. Şimdi dürüst olayım. Bunu
229. 11:51pazarda kabuğuna bakıp anlayamazsınız.
230. 11:53Ben de anlayamam. Aşılı olduğu dışından
231. 11:56belli olmuyor. Kestiğinizde belli
232. 11:59oluyor. Bir kere aldığınız yeri
233. 12:01bilirseniz iş kolaylaşıyor. Aynı
234. 12:04tezgahtan iki kere sert et çıktıysa o
235. 12:07adamın malı hep aynı yerden geliyor
236. 12:10demektir. Üçüncüde başka tezgaha
237. 12:12gidersiniz. Ben öyle yapıyorum. Pazarda
238. 12:15garpuzu değer, garpuzcuyu seçerim. Bir
239. 12:19de şunu düşünün. Bu anlattıklarımı size
240. 12:21kimse öğretmedi. Niye öğretmedi?
241. 12:24Öğretmekte kimsenin karı yoktu. Ondan
242. 12:27tezgahtaki adam sizin bunları bilmenizi
243. 12:30istemez. Bilirseniz yığının yarısı
244. 12:33elinde kalır. Aynası beyaz olanı kime
245. 12:36satacak? Eskiden öğrenmeye gerek de
246. 12:39yoktu. Nenem bilirdi. Anama söylerdi. O
247. 12:43da bana gösterirdi. Tarlayı görürdük,
248. 12:45çiçeği görürdük, arıyı görürdük. Sonra
249. 12:48biz şehre geldik. Tarlayı görmedik.
250. 12:51Çiçeği hiç görmedik. Karpuz bize hazır
251. 12:55geldi. Yığ halinde. Nereden geldiğini
252. 12:58bilmedik. Zincir orada kırıldı işte.
253. 13:01Kimse gizlemedi bunu. Anlatacak adam
254. 13:04kalmadı. Şimdi ben anlatıyorum. Bir de
255. 13:06söylemem gereken şeyler var. Söylemezsem
256. 13:09yanlış olur. Bu altı işaret karpuzun
257. 13:13içini göstermez. Kimse göremez. Bunlar
258. 13:16ihtimali çevirir. Onda 3
259. 13:19tutturuyorduysanız
260. 13:20onda 8'e çıkarsınız. Onda 10a değel. Ben
261. 13:24de aldanıyorum. Geçen yaz aynası
262. 13:26tereyağı gibiydi. Ağırdı. Sesi de toktu.
263. 13:30Kestim. Ortası boştu. Olur böyle. Bir
264. 13:33şey daha. Millet diyor ki, "Eski tohum
265. 13:36bulun. Ata tohumu bulun. O tatlı olur.
266. 13:40Eskinin tadı bende de var. Doğru. Ama
267. 13:43eline eski tohum geçip de eken adamlar
268. 13:46çok tatlı değildi ama doğaldı diyor.
269. 13:49Yani eski tohum da garanti değer.
270. 13:52Garanti diye bir şey yok bu işte. Onun
271. 13:54için altısına birden bakacaksınız. Biri
272. 13:57tutmazsa öbürü tutar. En çok hangisine
273. 14:01mi güvenirim? Aynaya. Aynası beyazsa
274. 14:04gerisine bakmam bile. Bu hafta pazara
275. 14:07gittiğinizde acele etmeyin. İki tane
276. 14:10alın elinize çevirin. Aynasına bakın.
277. 14:13Tartın birbirine karşı. Kabuğunda arı
278. 14:16izi var mı ona bakın. Ağrını alın.
279. 14:19İzlisini alın. Akşam kesin. Çoluk çocuk
280. 14:23sofrada olsun. Bir de bana yazın. Siz
281. 14:26hangi şehirdesiniz? Oranın karpuzu
282. 14:28nereden geliyor? Bir de büyükleriniz
283. 14:31garpuz seçerken neye bakardı onu yazın.
284. 14:34Her yörenin kendi bakışı var. Ben de
285. 14:37onları merak ediyorum. Hepsini okuyorum.
286. 14:40Ben burada eskilerin usullerini
287. 14:42anlatmaya devam edeceğim. Siz de görmek
288. 14:44istiyorsanız abone olun. Gelecek hafta
289. 14:47gene pazara gideceksiniz. Bu sefer
290. 14:50bilerek gidin.