Sok Touch: Học giả Campuchia bị đe dọa giết vì xác minh biên giới với Việt Nam — Transcript

Full transcript

1. 0:10Xin chào quý vị và các bạn. Chào mừng đến với chương trình Á Lục Ký. Hôm nay
2. 0:15chúng ta tiếp tục loạt chương trình về đảo Phú Quốc, hòn đảo mà người Khơme gọi
3. 0:19là Koh Tral. Trong những chương trình trước, chúng ta đã đi qua gần 400 năm lịch sử
4. 0:24của hòn đảo này. Chúng ta đã thấy chủ quyền Việt Nam được xác lập từ thời Mạc
5. 0:29Cửu được củng cố qua nghị định Brévié năm 1939
6. 0:35và được khép lại bằng những văn kiện pháp lý mà ngay cả những nhân vật dân
7. 0:40tộc chủ nghĩa nhất trong lịch sử Campuchia cũng từng phải công nhận. Về
8. 0:44mặt pháp lý và ngoại giao, câu chuyện chủ quyền Phú Quốc đã kết thúc từ rất
9. 0:49lâu, nhưng có một câu chuyện khác chưa bao giờ kết thúc. Nó không nằm trên bản
10. 0:53đồ hay trong các hiệp ước mà nằm trong tâm trí của hàng triệu người Khơ Me.
11. 0:58Những người đến hôm nay vẫn xem CRW như một vết thương chưa lành. Á Lục Ký không
12. 1:03có tham vọng phán xét vết thương. Đó là thật hay chỉ là một ảo ảnh chính trị?
13. 1:08Chúng tôi chỉ muốn kể lại một câu chuyện có thật. Dựa trên tư liệu có thể kiềm
14. 1:12chứng để quý vị tự rút ra kết luận của riêng mình. Và không nơi nào câu chuyện
15. 1:17đó lộ rõ hơn qua số phận của một con người cụ thể. Cuối tháng 8 năm 2015, một
16. 1:24bức ảnh xuất hiện trên trang Facebook cá nhân của một người đàn ông Campuchia.
17. 1:28Trong ảnh là một khẩu súng ngắn đặt cạnh những viên đạn xếp ngay ngắn. Dòng chữ
18. 1:33đi kèm chỉ có một mục đích đó là đe dọa lấy mạng người khác. Người bị nhắm tới
19. 1:38không phải một nhà báo đối lập. cũng không phải một nhà hoạt động nhân quyền
20. 1:42lưu vong. Đó là người sắp trở thành chủ tịch viện Hàn Lâm Hoàng gia Campuchia,
21. 1:46cơ quan học thuật cao nhất của quốc gia này. Người khi đó đang thực hiện một
22. 1:51nhiệm vụ do chính chính phủ Campuchia giao phó. Ông đã làm gì để phải trả giá
23. 1:56bằng chính mạng sống của mình?
24. 2:01Để hiểu vì sao một học giả lại trở thành mục tiêu của một lời đe dọa giết người,
25. 2:06chúng ta cần quay lại rất xa về một ngôi làng nhỏ tên là Tacoi thuộc xã Prambook,
26. 2:12huyện Sray Santor, tỉnh Campong Cham. Năm 1965,
27. 2:18một cậu bé tên Sock Touch chào đời tại đó. 5 năm sau, khi hoàng thân Norodom
28. 2:24Sihanuk bị phế chuất, đất nước Campuchia rơi vào nội chiến. Cậu bé năm tuổi phải
29. 2:29cùng cha chạy trốn vào rừng sâu, không biết mình đang chạy trốn khỏi điều gì,
30. 2:34chỉ biết phải chạy. Chi tiết bất ngờ nhất trong cuộc đời Scouch có lẽ là điều
31. 2:39rất ít khán giả từng nghe tới. Từ năm 1979
32. 2:44đến năm 1982 khi chính quyền trung ương của Khơ Me Đỏ
33. 2:49đã sụp đổ nhưng tàn quân của PP vẫn còn hoạt động trong rừng. Cậu thiếu niên Sóc
34. 2:54Thất bị buộc phải cầm súng phục vụ cho chính lực lượng đã tàn phá đất nước
35. 2:59mình. Sau này khi đã là một học giả có tên tuổi, ông chỉ nói ngắn gọn về giai
36. 3:05đoạn đó rằng bản thân chỉ là một nạn nhân giống như hàng vạn đứa trẻ khác
37. 3:10dưới chế độ đó. Đây là chi tiết đáng để chúng ta dừng lại một chút. Một người
38. 3:14từng bị ép cầm súng khi còn là trẻ con, lớn lên lại chọn con đường đối đầu trực
39. 3:19diện với những kẻ đang kích động một cuộc xung đột vũ trang mới. Với ông,
40. 3:23chiến tranh không phải một khái niệm trừu tượng trong sách sử mà là ký ức có
41. 3:28thật. Và có lẽ chính vì vậy ông không cho phép mình đứng ngoài cuộc khi thấy
42. 3:33đất nước một lần nữa bị đẩy về phía bờ vực.
43. 3:48Sau khi thoát khỏi những năm tháng chiến tranh, con đường học vấn của SC Touch
44. 3:52gắn liền với nước Nga. Năm 1989, ông nhận học bổng sang Đại học Tổng hợp
45. 3:58Vorones và giành chọn một thập kỷ tại đó để nghiên cứu khoa học chính trị và lịch
46. 4:03sử, lần lượt lấy bằng cử nhân năm 1995, bằng thật sĩ năm 1996
47. 4:11và bằng tiến sĩ lịch sử chính trị năm 1999.
48. 4:16Luận án tiến sĩ của ông tập trung vào vai trò của Liên hợp quốc trong các cuộc
49. 4:21xung đột tại Campuchia. Một chủ đề phản ánh khá rõ mối quan tâm suốt đời của ông
50. 4:26đối với các cơ chế giải quyết tranh chấp bằng con đường hòa bình. Trở về nước
51. 4:30cùng năm đó, ông nhanh chóng khẳng định vị thế trong giới học thuật từng là hiệu
52. 4:36trưởng đại học Kemarak tại Phnom Pen trước khi gia nhập viện hàng lâm hoàng
53. 4:41gia Campuchia năm 2001. Ông lần lượt giữ chức giám đốc Ban lịch
54. 4:46sử và khoa học chính trị rồi Phó Chủ tịch Viện Quan hệ quốc tế từ năm 2005
55. 4:52đến năm 2015. Chính vào năm 2015 đó, đất nước Campuchia đang trải qua một cơn sốt
56. 5:01chính trị dữ dội xoay quanh một chủ đề tưởng như khô khan nhất có thể, đó là
57. 5:05bản đồ biên giới, đảng cứu quốc Campuchia, đảng đối lập lớn nhất khi đó
58. 5:10do Sam Ry và Kemoka lãnh đạo liên tục cáo buộc chính quyền dùng bán đồ giả, âm
59. 5:16thầm nhượng đất cho Việt Nam. Họ tự mình sang Pháp thu thập các bản sau, bản đồ
60. 5:22thời thuộc địa, tổ chức những chuyến đi ra vùng biên giới và dùng chúng để kích
61. 5:27động các cuộc biểu tình quy mô lớn giữa bầu không khí ngờ vực đó. Chính phủ
62. 5:32Campuchia giao cho SC Touch một nhiệm vụ mà không phải ai cũng muốn nhận. Ông dẫn
63. 5:38đầu một nhóm chín học giả của Viện Hàn Lâm đi kiểm tra, đối chiếu và xác minh
64. 5:43tính chính xác của toàn bộ hệ thống cột mốc biên giới với Việt Nam. Đây không
65. 5:48phải một nhiệm vụ để bảo vệ quan điểm của chính phủ. Đó là một nhiệm vụ để tìm
66. 5:53ra sự thật. Bất kể sự thật đó có làm ai hài lòng hay không.
67. 6:02Nhóm nghiên cứu của SOC Touch thu thập và đối chiếu bảy nguồn bản đồ khác nhau
68. 6:06gồm bản đồ của Pháp, của thư viện Quốc hội Hoa Kỳ, của Liên hợp quốc, của các
69. 6:11nước láng giềng và quan trọng không kém cả những bản đồ do chính Đảng cứu quốc
70. 6:16Campuchia cung cấp. Ông đặt ra một nguyên tắc rất khắt khe đó là từ chối
71. 6:20bất kỳ tài liệu nào thiếu tính xác thực, kể cả những tài liệu chỉ tồn tại dưới
72. 6:25dạng ảnh chụp hay bản sao không rõ nguồn gốc. Ngày 14 tháng năm 2015, ông tổ chức
73. 6:32một cuộc họp báo công khai với sự tham dự của khoảng 100 người, trong đó có cả
74. 6:37nghị sĩ của phe cầm quyền lẫn phe đối lập. Tại đó, ông đối chiếu trực tiếp bộ
75. 6:42bản đồ gồm 26 mảnh mà đảng cứu quốc Campuchia đã dày công mang về từ Pháp và
76. 6:48chỉ ra rằng bộ bản đồ này thực chất thiếu mất hai mảnh nhưng phát hiện gây
77. 6:52chấn động hơn cả, nằm ở một chi tiết khác. Một trong những mảnh bản đồ mà phe
78. 6:56đối lập đệ trình để chứng minh Việt Nam lấn đất. Hóa ra lại là bản đồ hành chính
79. 7:01nội bộ của tỉnh Lâm Đồng, một khu vực nằm sâu trong đất liền Việt Nam, cách xa
80. 7:06đường biên giới, hàng trăm cây số và không hề có lấy 1 mm nào tiếp giáp với
81. 7:12Campuchia. Những người tự nhận là đang đi tìm bằng chứng cho một sự nghiệp ái
82. 7:17quốc, tốn công sang tận pháp lục loại văn khố, cuối cùng lại mang về một tấm
83. 7:21bản đồ phơi bày sự thiếu hiểu biết cơ bản nhất về địa lý của chính đất nước mà
84. 7:26họ đang cáo buộc. Nói cách khác, bằng chứng được xem là đanh thép nhất cho một
85. 7:31cáo buộc nghiêm trọng lại là một sự nhầm lẫn hoặc tệ hơn một sự đánh cháo trước
86. 7:37hàng trăm người có mặt. Sock Touch đưa ra một lời cảnh báo mà sau này được
87. 7:42trích lại nhiều lần. Đã ý rằng nếu cứ tiếp tục sử dụng những tấm bản đồ như
88. 7:46vậy, Campuchia hoàn toàn có thể tự đẩy mình vào một cuộc xung đột mới với Việt
89. 7:50Nam. Đằng sau sự cứng rắn trước công chúng, SC Touch từng chia sẻ một điều
90. 7:55rất riêng tư về động lực của mình. Trước khi bắt đầu công việc thực địa dọc biên
91. 7:59giới, ông đã hứa với mẹ mình rằng sẽ không bao giờ kích động bất cứ điều gì
92. 8:04liên quan đến vấn đề biên giới và sẽ chỉ viết ra những gì dựa trên nghiên cứu và
93. 8:08sự thật. một lời hứa với người mẹ hóa ra lại trở thành kim chỉ nam cho một trong
94. 8:14những nhiệm vụ nguy hiểm nhất mà một học giả Campuchia từng đảm nhận.
95. 8:23Và rồi chưa đầy hai tuần sau cuộc họp báo đó, lời đe dọa mà chúng ta nhắc tới
96. 8:29ở đầu chương trình xuất hiện. Dòng trạng thái đăng kèm bức ảnh khẩu súng viết
97. 8:33rằng những viên đạn này được giữ lại để giết chết vị tiến sĩ đang thay đổi lịch
98. 8:37sử Campuchia. Vị tiến sĩ bị cáo buộc đã bán mình cho Việt Nam. Cảnh sát hoàng
99. 8:42gia Campuchia vào cuộc gần như ngay lập tức. Nghi phạm được xác định là một
100. 8:47người đàn ông 27 tuổi tên Phong Seha, quê ở tỉnh Prveng. Khi đó đang làm công
101. 8:53nhân xây dựng tại Thái Lan. Ngày 5 tháng 9 năm 2015, Phong Seha bị bắt giữ ngay
102. 9:00khi vừa vượt biên trở lại Campuchia qua tỉnh Ban Tây Minchì. Hai ngày sau, ông
103. 9:05bị khởi tố với tội danh đe dọa giết người và bị tạm giam tại nhà tù Pr trước
104. 9:11ống kính báo chí Phong Seha tỏ ra hối hận, nói rằng không có ai xúi dục hay ra
105. 9:16lệnh và bản thân chỉ muốn bày tỏ sự bực tức cá nhân. Các nguồn tin về bản án
106. 9:21cuối cùng dành cho ông có đôi chút khác nhau về chi tiết nhưng đều hội tụ về một
107. 9:26mức án tương đối nhẹ, khoảng 6 tháng tù. Điều đáng chú ý nhất trong toàn bộ sự
108. 9:31việc lại chính là cách touch phản ứng. Ông không dùng vụ việc để kêu gọi trừng
109. 9:36phạt nặng hơn, cũng không biến mình thành nạn nhân trước truyền thông. Ông
110. 9:40nhìn nhận Phong Seha bằng một lăng kính gần như mang tính xã hội học. xem người
111. 9:45đàn ông đó là nạn nhân của một cuồng máy tuyên truyền hơn là một kẻ thù thực sự
112. 9:49cần bị tiêu diệt. Có lẽ Soctus nhìn thấy ở người thanh niên ấy hình bóng của
113. 9:54chính mình nhiều thập kỷ trước. Năm xưa, cậu thiếu niên Scouch bị người khác nhét
114. 9:59vào tay một khẩu súng thật giữa một cuộc chiến cậu không hề chọn tham gia. Còn
115. 10:03bây giờ, Phong Seha bị những chính trị ra mà anh chưa từng gặp mặt nhét vào tay
116. 10:08một khẩu súng khác, một khẩu súng làm bằng ngôn từ và thù hận. Cả hai theo một
117. 10:13cách nào đó đều là những quân cờ trong một ván cờ chính trị mà họ không có
118. 10:18quyền quyết định luật chơi. Đây có lẽ là điểm đáng suy ngẫm nhất của cả câu
119. 10:22chuyện. Một người lao động nghèo xa quê hương để mưu sinh, ít có tiếng nói trong
120. 10:27xã hội, lại là người phải trả giá pháp lý trực tiếp nhất cho một lời kích động
121. 10:32mà nguồn gốc thực sự nằm ở nơi khác. Trong những căn phòng của các chính trị
122. 10:36gia không hề đối mặt với hậu quả nào, lịch sử của những cơn giận dữ trên mạng
123. 10:40xã hội ở bất cứ quốc gia nào thường vận hành theo đúng công thức đó. Người ít
124. 10:46quyền lực nhất trả giá cao nhất.
125. 10:52Tháng 7 năm 2017, thông qua một xác lệnh hoàng gia,
126. 10:57SC Touch chính thức trở thành chủ tịch viện hàng lâm hoàng gia Campuchia với
127. 11:02hàm tương đương bộ trường. Cùng năm đó, khi tòa án tối cao Campuchia ra phán
128. 11:07quyết giải thể đảng cứu quốc Campuchia, nhiều tổ chức nhân quyền quốc tế lên
129. 11:12tiếng chỉ trích đây là một đòn dáng vào nền dân chủ đa đảng. S Touch lại công
130. 11:17khai gọi quyết định giải thể này là một bước củng cố dân chủ, cho rằng những
131. 11:21phát ngôn chia rẽ của lãnh đạo Đảng này mới là nguyên nhân gây bất ổn xã hội.
132. 11:26Hai cách nhìn hoàn toàn trái ngược về cùng một sự kiện. Và điều đó cho thấy
133. 11:31Shock Touch không phải một nhân vật trung lập tuyệt đối về mọi mặt. Ông có
134. 11:35lập trường chính trị rõ ràng, chỉ là lập trường đó luôn đi kèm với việc trưng ra
135. 11:39bằng chứng cụ thể. Khoảng trống chính trị sau khi đảng cứu quốc Campuchia bị
136. 11:44giải thể đã mở đường cho hàng loạt đảng phái nhỏ xuất hiện trước cuộc bầu cử
137. 11:47tháng 7 năm 2018. Nổi bật nhất trong số đó với những tuyên bố cực đoan nhất là
138. 11:54đảng Kh Rise Party thành lập chỉ 90 ngày trước bầu cự bởi một nhân vật tên Svan
139. 12:00Vatana Sababung thường được biết đến với biệt danh William Wang. Cương lĩnh của
140. 12:05đảng này mang màu sắc bài ngoại rõ rệt. Họ tuyên bố dù không có căn cứ xác thực
141. 12:11rằng 99% người nhập cư tại Campuchia là người Việt Nam và cam kết nếu đắc cự sẽ
142. 12:17trục xuất toàn bộ người nhập cư bất hợp pháp chỉ trong vòng 72 giờ. Trong cuộc
143. 12:21bầu cử đó, đảng cầm quyền giành trọn 125 ghế quốc hội. Còn đảng của William Wang
144. 12:27chỉ nhận được vỏn vẹn 0,35% số phiếu. Một kết quả gần như bị cử tri
145. 12:33khước từ hoàn toàn. Nhưng thất bại trong lá phiếu không có nghĩa là mất quyền
146. 12:37lực. Tháng 8 năm đó, Thủ tướng Hunen thành lập một hội đồng tư vấn tối cao
147. 12:43quy tụ 19 đảng phá nhỏ không giành được ghế nào trong Quốc hội. Chỉ qua một đêm,
148. 12:48William quang được phong hàm bộ trưởng cấp cao. Một chính đảng chưa từng thắng
149. 12:53nổi một ghế quốc hội nào, bỗng nhiên có được vị thế, nguồn lực và một sân khấu
150. 12:58chính trị chính thức. có sân khấu trong tay đảng Khm Rise Party. Phát động chiến
151. 13:04dịch mang tên một dấu vân tay vì Cal đặt mục tiêu thu thập 50.000 chữ ký để đệ
152. 13:11trình lên hội đồng hiến pháp, yêu cầu mở lại đàm phán. Đòi lại Phú Quốc Việt Nam,
153. 13:17Bộ Nội vụ Campuchia lập tức lên tiếng gọi đây là một phong trào bất hợp pháp
154. 13:22và cảnh báo rằng nó có thể kích động một cuộc xung đột vũ trang mới với Việt Nam.
155. 13:27Chính quyền Fnompen cũng giới hạn hoạt động thu thập chữ ký chỉ trong khuôn
156. 13:32viên trụ sở đảng cấm xuống đường cấm dùng loa phóng thanh sock touch. Với tư
157. 13:38cách người vừa dẫn đầu công tác xác minh biên giới, công khai gọi chiến dịch này
158. 13:43là một chiêu trò chính trị thuần túy không có giá trị thực tế nào. Đến giữa
159. 13:47năm 2019, đảng Kh Rice Party tuyên bố đã thu được hơn 40.000 chữ ký nhưng chỉ
160. 13:55khoảng 30.000 được xác nhận là hợp lệ. Phản ứng của Đảng nay trước lời chỉ
161. 13:59trích của STCH không phải bằng lập luận học thuật mà bằng một lá đơn kiện. Họ
162. 14:04đưa ông ra tòa án sơ thẩm Phnomping với hai tội danh: Kích động và lạm quyền.
163. 14:09Cho rằng những phát ngôn của ông khiến người dân sợ hãi không dám tham gia điểm
164. 14:13chỉ ủng hộ chiến dịch. Ngày 10 tháng năm 2019, SC Touch có mặt tại tòa theo giấy
165. 14:20triệu tập. Ông giữ nguyên lập trưởng nói rằng phong trào đòi lại CRA là điều
166. 14:24không thể xảy ra và bày tỏ tin tưởng rằng tòa án sẽ sớm bác bỏ một vụ kiện mà
167. 14:30ông gọi thẳng là lãng phí thời gian. Và đúng như vậy, vụ kiện không đi đến bất
168. 14:34kỳ cáo trạng hay bản án nào đối với ông. Nhưng câu chuyện của William Quang không
169. 14:39dừng lại ở đó và đoạn kết của nó xứng đáng được kể riêng. Tháng 5 năm 2020,
170. 14:47ông bị tước tư cách thành viên hội đồng tư vấn tối cao. Tháng 12 năm
171. 14:532021, cảnh sát hoàng gia Campuchia bắt giữ ông với cáo buộc cầm đầu một băng
172. 14:58cướp có vũ trang, đột nhập nhà riêng của một nữ doanh nhân bán mỹ phẩm trực tuyến
173. 15:02để cướp tài sản. Tháng 8 năm 2022, tòa án tuyên án ông 9 năm tủ vì
174. 15:09tội trộm cắp có tình tiết tăng nặng và tàng trữ vũ khí trái phép. người từng
175. 15:14tuyên bố sẽ trục xuất toàn bộ người nhập cư trong 72 giờ để bảo vệ chủ quyền quốc
176. 15:19gia, cuối cùng phải đứng trước tòa để giải trình về một vụ cướp trang sức,
177. 15:23không phải về một hòn đảo. Theo lời khai của chính ông trước cơ quan điều tra,
178. 15:28động cơ của vụ cướp đơn giản chỉ là cần tiền trang trải cho trụ sở đảng đang nợ
179. 15:33tiền thuê nhà, cộng thêm sự ganh ghét với lối sống phô trương của nạn nhân
180. 15:38trên mạng xã hội. Chủ nghĩa dân tộc cực đoan. Hóa ra đôi khi chỉ là tấm bình
181. 15:44phong cho những tính toán tầm thường nhất tàn dư của đảng Kiz Party. Theo một
182. 15:48số ghi nhận, về sau bị sáp nhập vào một liên minh gồm 29 đảng chính trị nhỏ đặt
183. 15:54dưới sự bảo trợ của chính đảng cầm quyền mà họ từng công kích.
184. 16:02Câu chuyện của Sock Touch dễ khiến người nghe hình dung một bức tranh đơn giản
185. 16:06rằng nhà nước Campuchia luôn bảo vệ những ai nói sự thật và trừng phạt những
186. 16:12ai kích động thực tế phức tạp hơn nhiều. Năm 2005,
187. 16:17nhà báo Mam Sonando, giám đốc đài phát thanh Behive bị bắt giữ với cáo buộc phỉ
188. 16:23báng sau khi phát sóng một cuộc phỏng vấn liên quan đến các hiệp định bổ sung
189. 16:28về biên giới. Người trả lời phỏng vấn hôm đó là Shan P, cựu bộ trưởng dưới
190. 16:33thời Lao, từng là chủ tịch Ủy ban biên giới Campuchia tại Paris. Ông là người
191. 16:37chỉ trích gay gắt các hiệp định biên giới, cho rằng Việt Nam đã lấn đất và
192. 16:42kêu gọi hủy bỏ chúng, bị truy tố cùng vụ với Mam Sonando. Seneng phải sống lưu
193. 16:48vong tại Pháp và qua đời ở đó vào tháng giêng năm
194. 16:522018, không một lần được trở về quê hương. Năm 2016, dân biểu Uman, người
195. 17:00từng nhiều lần đăng đàn cáo buộc chính phủ nhượng đất cho Việt Nam, bị bắt giữ
196. 17:04trong một cuộc đột kích lúc nửa đêm. bất chấp quyền miễn trừ của một nghị sĩ Quốc
197. 17:09hội. Ông bị kết án 2 năm rưỡi tù giam vì tội kích động gây rối an ninh xã hội. Và
198. 17:15gần đây hơn tháng 7 năm 2020, ông Rong Chun, Chủ tịch một liên đoàn công đoàn
199. 17:21lớn của Campuchia bị bắt giữ khẩn cấp sau khi phát biểu rằng các cuộc đàm phán
200. 17:26biên giới khiến nông dân mất đất. Đến tậng năm
201. 17:312024, bản án đối với ông vẫn được tòa án tối cao giữ nguyên kèm theo lệnh cấm
202. 17:36hoạt động chính trị và cấm xuất cảnh trong nhiều năm. Các tổ chức như Freedom
203. 17:40House và Ủy ban bảo vệ nhà báo đã nhiều lần lên tiếng cho rằng việc dùng tội
204. 17:46danh kích động hay phỉ báng để xử lý những phát ngôn về biên giới là một hình
205. 17:51thức bóp nghẹt tự do ngôn luận. Ở chiều ngược lại, chính quyền Campuchia luôn
206. 17:56khẳng định đây là biện pháp cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia tại một đất nước
207. 18:00từng bị chính chủ nghĩa dân tộc cực đoan đẩy vào diệt chủng. Điều thú vị và có lẽ
208. 18:06cũng đáng suy ngẫm nhất nằm ở việc nếu nhìn xuyên suốt tất cả những trường hợp
209. 18:10này, một khuôn mẫu dần hiện ra. Những người bị pháp luật Campuchia xử lý
210. 18:15nghiêm khắc nhất, không hẳn luôn là những người mang tư tưởng chống Việt Nam
211. 18:21mà thường là những người thác thức trực tiếp diễn ngôn chính thức của nhà nước.
212. 18:25Bất kể diễn ngôn đó nói gì về mối quan hệ với Việt Nam. Còn So Touch, người
213. 18:30đứng về phía diễn ngôn chính thức và có bằng chứng để bảo vệ nó. Dù bị một cá
214. 18:35nhân đe dọa lấy mạng và bị một chính đảng lôi ra tòa, cuối cùng vẫn được
215. 18:39chính bộ máy nhà nước đó bảo vệ.
216. 18:45Hãy hình dung lại một lần nữa. Hình ảnh cậu bé 5 tuổi chạy vào rừng sâu năm 1970
217. 18:52không hiểu vì sao mình phải chạy, chỉ biết bấu chặt lấy tay cha rồi hình dung
218. 18:57cậu thiếu niên vài năm sau đó bị đặt một khẩu súng thật vào tay giữa một cuộc
219. 19:02chiến mà cậu không hề chọn tham gia. Và giờ đây, hãy đặt hai hình ảnh đó cạnh
220. 19:07hình ảnh một người đàn ông trung niên đứng trước hàng trăm ống kính máy ảnh
221. 19:10trong một cuộc họp báo, tay không cầm súng, chỉ cầm những tấm bản đồ, lặng lẽ
222. 19:15chỉ ra từng mm sai lệch để chứng minh một sự thật mà nhiều người không muốn
223. 19:19nghe. Người đàn ông đó nhiều năm trước đã hứa với mẹ mình rằng sẽ không bao giờ
224. 19:24dùng bạo lực hay kích động để giải quyết bất cứ điều gì liên quan đến biên giới
225. 19:28quê hương. Ông đã giữ đúng lời hứa đó. Ngay cả khi chính mạng sống của ông bị
226. 19:34đem ra làm vật đặt cược. Đến năm 2026, Souch vẫn ngồi ở vị trí chủ tịch
227. 19:42viện Hàn Lâm Hoàng gia Campuchia, khung pháp lý mà ông từng dùng cả tính mạng để
228. 19:47bảo vệ. Vẫn còn nguyên vẹn thương mại giữa Việt Nam và Campuchia theo các số
229. 19:52liệu được ghi nhận từng vượt hơn 10 tỷ đô la đạt mức kỷ lục vào năm 2022. Còn
230. 19:59William Wang, người từng muốn kiện ông ra tòa nhân danh tổ quốc, giờ đang ngồi
231. 20:04sau song sắt vì một vụ cướp trang sức. Nhưng có một câu hỏi mà ngay cả một tấm
232. 20:09bản đồ chính xác nhất, một bản án công bằng nhất cũng không thể trả lời trọn
233. 20:14vẹn. Sự thật đã được chứng minh công lý. Ít nhất trong trường hợp này đã được
234. 20:20thực thi. Vậy tại sao? Chỉ vài năm sau khi câu chuyện của Soock Touch khép lại,
235. 20:26một tin đồn khác lần này xoay quanh một hiệp định mang tên khu vực tam giác phát
236. 20:31triển Campuchia Lào và Việt Nam lại một lần nữa. Khiến hàng chục nghìn người
237. 20:36Campuchia cả trong nước lẫn hải ngoại xuống đường và hàng chục người phải vào
238. 20:41tù. Có lẽ một tấm bản đồ chỉ có thể chứng minh nơi đường biên giới đi qua.
239. 20:46Nó không thể chứng minh được vì sao nỗi sợ mất nước một khi đã ăn sâu vào tâm
240. 20:51trí của một dân tộc từng đứng bên bờ diệt vong lại khó có thể bị xóa bỏ chỉ
241. 20:55bằng sự thật mà thôi. Hẹn gặp lại quý vị và các bạn trong kỳ phát sóng tiếp theo
242. 20:59của Á Lục Ký.