ลายผ้าห่อคัมภัร์ใบลาน — Transcript

Full transcript

1. 0:10[เพลง]
2. 0:14เมื่อก้าวเข้าสู่หอวัฒนธรรมลาวเวียงบ้าน
3. 0:16เลือกสิ่งที่เราจะได้สัมผัสไม่ใช่แค่ความ
4. 0:20เงียบสงบแต่คือลมหายใจของประวัติศาสตร์
5. 0:23ที่ถูกส่งต่อผ่านศิลปะการทอผ้ามรดกตกทอด
6. 0:28ที่มีถึง 7 รายอัตลักษณ์ดั้งเดิม
7. 0:31>> เริ่มจากตัวเองเนี่ยมาสนใจว่าผ้าเก่า
8. 0:34โบราณเราเนี่ยมันเริ่มหายไปแล้วเท่านี้
9. 0:37ช่วงนั้นน่ะมันเป็นช่วงสงกรานต์นะคะคนใน
10. 0:39หมู่บ้าน[เพลง]เนี่ยเขาเป็นคนที่นี่แต่
11. 0:41ว่าไปได้สามีที่กรุงเทพฯเป็นเถ้าแกว่า
12. 0:44งั้นเถอะนะสงกรานต์เาพาลูกเขามาแล้วเขาก็
13. 0:48เอาผ้าเก่าๆของคุณยายเค้าอ่ะของคุณยาย
14. 0:51[เพลง]เ้าเป็นผ้าที่มันขาดแล้วเก็ตัดช่วง
15. 0:53นึงมาให้ลูกสาวเขานุ่งลูกสาวนั้นก็คงอายุ
16. 0:56ประมาณสซัก 7-8 ขวบอะไรอย่างเงี้ยแล้วก็
17. 0:59ใส่เชื่อคอกระเช้าแล้วก็มาวิ่งอยู่ที่
18. 1:01ศาลาเอ๊ะทำไมน่ารักจัง[เพลง]เลยเออผ้าของ
19. 1:04เราก็สวยดีนะพอดีเด็กคนนั้นนะเค้าเป็นผิว
20. 1:07ขาวๆอ่ะเ้ามีพ่อ[เพลง]เป็นคนจีนก็เลยมัน
21. 1:11เกิดความรู้สึกว่าโอหของเรานี่สวยจริงๆ
22. 1:14[เพลง]นะเนี่ยก็เลยอยากจะฟื้นเพราะว่าผ้า
23. 1:18พวกเนี้ยมันทอมาตั้งแต่สมัยรุ่นปู่ย่าตา
24. 1:21ยายเราอะไรนะคะแล้วก็มาขาดช่วงไงมาขาด
25. 1:25ช่วงทีนี้เออจริงๆแล้วเราเนี่ยพอค้นหาว่า
26. 1:28ลายผ้าเราก็มีเออทำไมเราไม่คิดทำขึ้นมา
27. 1:31อะไรอย่างเงี้ยฮอันนี้คือแรงบันดาลใจ
28. 1:33[เพลง]จากเห็นภาพอันเนี้ยแล้วอยากให้อี
29. 1:36ตรงเนี้ยมันสืบทอดไปถึงรุ่นรุ่นหลังๆอีก
30. 1:38ก็ลายแรกก็เป็นลายง่ายๆลายเ้าเรียกว่าลาย
31. 1:41ผ้าก่วยแล้วก็เลยไปเข้าไปถามหลวงพ่อด้วย
32. 1:44หลวงพ่อที่ท่านเสียชีวิตไปแล้วอ่ะว่าทำไม
33. 1:46เขาจึงเรียกผ้าก่วย[เพลง]คำว่าก่วยนี่
34. 1:49หมายถึงยังไงหลวงพ่อท่านก็ให้ความรู้ว่า
35. 1:52ก่วยนี่หมายถึงเอามาสาน[เพลง]กันตอกสาร
36. 1:55เป็นตะบุงตะกร้านี่ก็เป็นด้ายเส้นด้ายมา
37. 1:57สานกลายเป็นผืนผ้าค่ะแล้วก็เลยอยากจะ
38. 2:01[เพลง]ฟื้นคิดอยากจะฟื้นโดยว่าตอนแรกก็
39. 2:04ไม่ได้คิดว่าถึงขั้นว่าจะต้องมานั่งทอเอง
40. 2:07นะคะพอดีคนในเขตเนี้ย[เพลง]ท่านไปเอ่อทำ
41. 2:10งานที่อืกรมส่งเสริมอุตสาหกรรมอ่ะการทอ
42. 2:14ผ้าท่านมีความรู้ตรงนี้ใช่มั้คะก็เลยไป
43. 2:16ปรึกษาท่านว่า[เพลง]ถ้าเอาลายภาคอย่าง
44. 2:19เงี้ยไปให้ทอเนี่ยจะทำได้มยเาก็บอกว่าเทำ
45. 2:23ได้[เพลง]ก็เลยไปสั่งทอแต่ที่การทอคันอัน
46. 2:26นึงเนี่ยมันต้องใช้ 10 ผืนขึ้นไปอะไร
47. 2:29อย่างี้ใช่มั้คะเราก็หาสมาชิกตอนนั้นยัง
48. 2:32ทำงานราชการอยู่[เพลง]สมาชิกในโรงเรียน
49. 2:35นั่นแหละคนนั้นผืนคนนี้ผืนสั่งเขามา 15
50. 2:38ผืนแล้วก็เอามาใช้[เพลง]กันใช้นุ่งเวลา
51. 2:40แต่ก่อนนี้ช่วงนั้นทางราชการนี้เขาจะ
52. 2:43กำหนดว่าเชิญชวนให้ข้าราชการเนี่ย[เพลง]
53. 2:46ให้แต่งชุดพระสิ้นชุดไทยอาทิตย์ละครั้งนะ
54. 2:51เวลาเ้าใส่มาแล้วเออคนนั้นก็ว่าสวยคนนี้
55. 2:53ก็ว่าสวยแค่เนี้ยอันนี้คือแรงบันดาลใจ
56. 2:56[เพลง]
57. 2:57เริ่มแรกเลยที่รู้จักผ้าลาวในชุมชนได้ก็
58. 3:00คืออ่าไปเริ่มศึกษาเกี่ยวกับประเพณี
59. 3:03วัฒนธรรมของลาวโดยการไปอ่านจากใบลาน
60. 3:06คัมภีร์ของวัดนะครับแล้วทีนี้ก็เห็นที่
61. 3:09คัมภีร์เ่ะจะมีเป็นผ้าลวดลายต่างๆห่อห่อ
62. 3:12ใบลานน่ะครับทีนี้ก็เลยไปหาข้อมูลเกี่ยว
63. 3:14กับผู้สูงอายุในชุมชนท่านเหล่านั้นเขาก็
64. 3:16ให้ความหมายคือว่าสมัยก่อนเนี่ยผู้ชายจะ
65. 3:18จานใบลานผู้หญิงจะไม่มีสิทธิ์ที่จะมาจับ
66. 3:21พวกใบลานหรือจานอักขระต่างๆได้ผู้หญิงเขา
67. 3:24ก็เหมือนอยากได้บุญด้วยก็เลยทอผ้าแล้วก็
68. 3:27เพื่อมาห่อคัมภีร์เพื่อให้ได้บุญร่วมกัน
69. 3:30นะครับผ้าที่เราได้ก็คือส่วนใหญ่เราจะได้
70. 3:32มาจากเอ่อผ้าที่หอกคัมภีร์ที่เก็บไว้ที่
71. 3:35วัดอ่ะครับบางผืนก็จะผูกเป็นผงหมดแล้ว
72. 3:37เห็นลายเพียงนิดหน่อยเราก็เลยเอาผ้าเหล่า
73. 3:40นั้นมาแกะลายทำขึ้นมาใหม่ให้เหมือนเหมือน
74. 3:43ของเดิมครับแล้วก็เพื่อที่จะเอานำกลับไป
75. 3:45ห่อใหม่ให้มีสภาพที่สวยงามเหมือนดังเดิม
76. 3:48ที่เขาเคยทำมาเมื่อก่อนนี้ครับลายผ้ามัน
77. 3:50ก็จะมีเป็นเอกลักษณ์ของเราเวียงที่นี่โดย
78. 3:53เอาวิถีชีวิตที่อยู่รอบๆตัวอ่าอ่าเช่นลาย
79. 3:57เม็ดข้าวสารเขาก็จะเหมือนมัดหมี่ให้เป็น
80. 4:00เส้นเล็กๆ[เพลง]เป็นสีขาวๆก็จะดูเป็น
81. 4:02เหมือนเหมือนเม็ดข้าวสารนะครับส่วนลายต่อ
82. 4:05ไปก็จะเป็นลายอ่าปราสาทผึ้งปราสาทผึ้งก็
83. 4:09จะเหมือนในพิธีกรรมเขาจะเอาต้นกล้วยมา
84. 4:12เป็นต้นผึ้งต้นเทียนนี้ก็เอามามัดหมี่ให้
85. 4:15เป็นอยู่ในลายผ้าครับก็จะเป็นเป็นลาย
86. 4:17ปราสาทผึ้งอันต่อไปก็จะเป็นลายอ่าลายสับ
87. 4:22ใส่ก็จะเป็นลายมะระขี้นกลูกเล็กๆครับอ
88. 4:25เหมือนมัดผ่าซีกอ่ะมันก็จะเป็นลายเขาก็จะ
89. 4:28มัดเป็นสีเขียวสีแดงให้เป็นเหมือนมะระ
90. 4:31แล้วก็ไส้ของมะระ
91. 4:33ส่วนลายต่อไปก็จะเป็นลาย
92. 4:36ลายหยวกหรือลายข้ออ้อยก็คือเหมือนหยวก
93. 4:40กล้วยที่เราตัดครึ่งแล้วที่ข้างในมันจะ
94. 4:43เป็นรูๆเก็จะเอามามัดแล้วก็จำลองอยู่ใน
95. 4:46ปืนผ้าครับส่วนลายต่อไปก็จะเป็นลายลายนาค
96. 4:50หรือลายขอก็เป็นการผสมระหว่างลายหยวกแล้ว
97. 4:53ก็เม็ดข้าวสารคือผสมเข้าเข้ามาให้เป็นลาย
98. 4:56ลายนาคครับส่วนลายต่อไปก็จะเป็นลายปู
99. 5:01ปูก็จะอยู่ในชุมชนลาวจะมีแหล่งน้ำก็จะมี
100. 5:04ปูอยู่เยอะก็เลยเอามามัดหมี่เป็นลายอยู่
101. 5:07บนผืนผ้า[เพลง]สัตว์อีกชนิดหนึ่งก็คือ
102. 5:11จิงโจ้น้ำหรือแมงมุมน้ำตัวที่เดินอยู่บน
103. 5:14น้ำเขาจะเอามามัดหมี่แล้วก็ให้มันอยู่บน
104. 5:16ลายผ้าเช่นกันครับ
105. 5:18>> แต่เหนือสิ่งอื่นใด[เพลง]ลวดลายอันประณีต
106. 5:21ทั้ง 7 นี้ไม่ได้หยุดอยู่แค่บนผืนผ้าซิ้น
107. 5:24ที่ใช้นุ่ง[เพลง]ห่มทว่าถูกยกระดับสู่
108. 5:28ศรัทธาอันสูงสุดในพระพุทธศาสนา
109. 5:31กลายมาเป็นผ้าห่อคัมภีร์ใบลานผืนผ้าที่
110. 5:34ถักทอขึ้นมาเพื่อโอบอุ้มและรักษาพระธรรม
111. 5:37คำสอน
112. 5:38>> อ่าการทอผ้าในชุมชนลาวเวียงของบ้านเลือก
113. 5:42นี้นะครับก็คือซูนหายไปประมาณ 60-70 ปี
114. 5:46เหลือเพียงแค่ผ้าเก่าๆบางผืนก็ผุแทบจะไม่
115. 5:50เห็นลายแล้วเงี้ยครับพวกอุปกรณ์ทอผ้าอะไร
116. 5:52ต่างๆก็แทบจะไม่เหลือ[เพลง]เลยทีนี้เราก็
117. 5:55ได้อ่าการสนับสนุนจากมหาวิทยาลัยราชภัฏ
118. 5:59หมู่บ้านจอมบึงเข้ามาช่วยในการสนับสนุน
119. 6:01แล้วก็ฟื้นลายผ้าต่างๆขึ้นมาครับ[เพลง]
120. 6:04หลังจากที่ฟื้นแล้วเห็นคนในหมู่บ้านในชุม
121. 6:07ชนได้มาใส่ผ้าลายโบราณครับก็รู้สึกว่าแบบ
122. 6:10ดีใจที่ผ้าที่มันกำลังจะสูญหายไปได้กลับ
123. 6:13มามีชีวิตอีกครั้งนึงครับโดยการที่แบบคน
124. 6:16ในหมู่บ้านใส่กัน[เพลง]เกือบทั้งหมู่บ้าน
125. 6:19ครับ
126. 6:19>> เราเองนะคะตำบลบ้านเลือกก็อยากมีลายผ้า
127. 6:22ที่เป็นเอกลักษณ์สแบบแบบใหม่ก็คือเป็นลวด
128. 6:25ลายใหม่เลยทางกลุ่มเราก็เลยได้คิดค้น
129. 6:28เลือกลายที่บ่งบอกถึงตำบลบ้านเลือกมากที่
130. 6:32สุดนะฮะเพื่อเอามาลงในผืนผ้านะคะอ่าเรา
131. 6:36เลยเลือกตัวแรกเลยลายแรกเลยก็คือเป็นลาย
132. 6:39ม้านะคะม้าศึกนะคะเพื่อเป็นสัญลักษณ์ของ
133. 6:42ตำบลบ้านเลือกนะคะตำบลบ้านเลิกเนี่ยสมัย
134. 6:45รัชกาลที่ 5 ท่านใช้สถานที่บ้านเลือกเป็น
135. 6:49ที่เลือกม้านะคะเราก็เลยเอาตัวม้าน่ะมา
136. 6:52อยู่ในลายผืนผ้าของเราอ่าของดีของตำบล
137. 6:55บ้านเลือกนอกจากนั้นนะคะก็ยังมีจุดที่
138. 6:58สมัยก่อนนะคะบ้านเลือกของเราจะมีต้นตาล
139. 7:01ที่เป็นเอกลักษณ์ซึ่งเป็นตาลแค่ 7 ยอด
140. 7:03[เพลง]ในผืนผ้าเราก็เลยออกแบบดีไซน์ให้
141. 7:06เป็นต้นตาลเป็นลักษณะของต้นตาลนะคะมียอด
142. 7:09ออกมาด้านข้างและบนสูงเนี่ยรวมกันแล้ว
143. 7:12ทั้งหมด 7 [เพลง]ยอดสูงเด่นเป็นสง่าใน
144. 7:15สมัยก่อนนะคะก็เลยกลายเป็นสัญลักษณ์ของ
145. 7:18[เพลง]อ่าตำบลบ้านเลือกอีกสัญลักษณ์นึง
146. 7:21ต่อมาก็คือเนื่องจากว่าวัดโบสถ์มีข้าวโพด
147. 7:24แปะแถวเป็นที่เรื่องลือนะคะคนมาเที่ยว
148. 7:27บ้านเลือกก็ต้องได้ทานข้าวโพด 8 แถวเราก็
149. 7:31เลยเลือกตัดสินใจเลือกข้าวโพด 8 แถวมา
150. 7:34อยู่ในลายผืนผ้าโดยการออกแบบให้ข้าวโพดนะ
151. 7:37คะเหมือนลักษณะเป็นฝักข้าวโพดนะคะอ่ามี
152. 7:40เมล็ดข้าวโพดแล้วก็หุ้มด้วยเปลือกนะคะอ่า
153. 7:44มองมาในผืนผ้า 1 ผืนเนี่ยก็รู้เลยว่าเป็น
154. 7:48ของตำบลบ้านเลิกแน่นอนนะคะซึ่งสัญลักษณ์
155. 7:52>> [เพลง]
156. 7:52>> ผ้าผืนลายใหม่ที่เราออกแบบมาก็ได้รับการ
157. 7:55สนับสนุนจากอ่าราชภัฏหมู่บ้านจอมบึงนะคะ
158. 7:59ที่นำโครงการดีๆมาให้พวกเราได้ฟื้นฟูผ้า
159. 8:02ให้มามีชีวิตชีวาอีกครั้งนึงนะคะต่อยอด
160. 8:06จากการอนุรักษ์ผ้าลายเก่าไปเรียบร้อยแล้ว
161. 8:08เราก็ยังมีผืนผ้าที่เป็นลายใหม่เนี่ยเอา
162. 8:11ไว้อ่าเผยแพร่ให้ทุกคนได้รู้จักตำบลบ้าน
163. 8:14เลิกของเราได้มากขึ้น[เพลง]นอกจากนั้นนะ
164. 8:17คะเราก็อ่านำลายที่เราเลือกมานะคะนำมาทำ
165. 8:25[เพลง]เป็นสบายเนื่องจากว่าชาติไทยลาว
166. 8:27เวียงเนี่ยเครื่องนุ่งห่มของเขาก็จะมีผ้า
167. 8:29นุ่งหรือว่าผ้าซิ้นนะคะอ่านุ่งผ้าซิ้น
168. 8:32แล้วก็ห่มสะไบสไบ[เพลง]เสียงขึ้นมาหรือ
169. 8:35อ่าผ้าพาดที่คนลาวเขาเรียกว่าผ้าพาดนะคะ
170. 8:38แต่พวกเราก็ยังเรียกว่าเป็นผ้าสไบ[เพลง]
171. 8:41นะคะห่มเฉียงไปทางซ้ายเราก็เลยได้นำลาย
172. 8:45ที่เป็นลายม้าน่ะค่ะมาไว้บนอ่าผืนผ้าสบาย
173. 8:49ของพวกเรานะคะก็เอ่อได้รับความชื่นชอบจาก
174. 8:55คนในตำบลบ้านเลือกเป็นอย่างมากนะคะที่ได้
175. 8:58เห็นแล้วเราก็มีความรู้สึกภูมิใจที่พวก
176. 9:00เราได้ใส่นะคะในการทำบุญหรือได้ออกงาน
177. 9:03ต่างๆนะคะในส่วนราชการต่างๆก็ได้มีการจับ
178. 9:07จองผ้าเพื่อ[เพลง]ไปอ่าตัดเป็นชุดนะคะ
179. 9:11เป็นชุดประจำโรงเรียนเป็นชุดประจำสำนัก
180. 9:13งานนะคะก็ต้องขอขอบคุณ[เพลง]นะคะอ่า
181. 9:17ราชภัฏหมู่บ้านจอมบึงมากๆเลยที่ให้การ
182. 9:19สนับสนุนนะคะให้พวกเราได้มีผืนผ้าเอาไว้
183. 9:22นะคะได้ครอบครองเป็นเจ้าของขอบคุณมากนะคะ
184. 9:33[เพลง]