QUR'ON QISSALARI MUQADDIMA ODAM VA IBLIS HIYLASI 01-Dars Ustoz Holid Yahyo — Transcript

Full transcript

1. 0:00را اتى بعد الكفاح ونوره
2. 0:05واضاء للدنيا ربيعا مزهرا لما حباني الله
3. 0:12ختم كتابه
4. 0:15فغدوت بالافراح غا بسم الله الرحم الرحيم
5. 0:20الحمد لله
6. 0:22wassalom al rasulina muhammadin va ala
7. 0:25alihi vahi ajmain. Amm baad. Assalomu
8. 0:28alaykum va rahmatullohi va barakatuh.
9. 0:30Allohdan tavfiq so'rab, bugundan yangi
10. 0:31dars almustaf minal qissosul Qur'on.
11. 0:34Qur'on qissalaridan olinadigan foydalar.
12. 0:37Kitob muallifi Abdulkarimdan
13. 0:40iroqlik shoyxlardan rahimahulloh o'tib
14. 0:42ketganlar. 1917 yilda Bodda tug'ilib,
15. 0:452014 yilda yaqinda vafot etganxlardan,
16. 0:48tafsir fiqh usul fanlarini olimlaridan
17. 0:52va da'vatchi ham bo'lganlar. Bu kitob
18. 0:54ikki qismga bo'linadi. Birinchi qismi
19. 0:57butun payg'ambarlarni qissalari.
20. 0:58Rasulullohni sallallohu alayhi vasallam
21. 1:00davrlarigacha keyin ikkinchi qism
22. 1:02Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni
23. 1:04hayotlari qissasi qissa degani bu izdan
24. 1:07yurmoq degani bir odamni izidan
25. 1:10yurishlik Alloh taoloadda
26. 1:12qoso dedi Muso alayhissalom va g'ulomini
27. 1:15Hizr alayhissalomni orqasidan izlab
28. 1:17ortlariga qaytdilar degan bu qissalar
29. 1:20hayotda bo'lgan voqealarni ifoda qiladi.
30. 1:23Ertak degani emas bu to'qib olingan
31. 1:25degan ma'no emas. Alloh taolo aytadiki,
32. 1:27nahnu naqsay ahsanal qosi bimay, biz
33. 1:31sizga eng go'zal qissalarni qissa qilib
34. 1:34beramiz dedi. Qur'onda oldinda o'tgan
35. 1:36payg'ambarlar va mo'minlarni qissalarini
36. 1:40va kofirlar va fasod qiluvchilarni
37. 1:42qissalari bor. Ba'zi qissalar takror
38. 1:45bo'lib keladi bundan yangi ma'nolarni
39. 1:49ifoda qilishlik uchun va bundan
40. 1:52mo'minlar ibrat olishlik uchun. Bu
41. 1:54qissalarni o'rganishlikda solihlarni
42. 1:56izdan yurishlik bo'ladi. Qur'onni uchdan
43. 1:59biri qissalardan iborat. Alloh taolo bu
44. 2:01qissalarni nima uchun mo'minlarga
45. 2:03keltiradiki, qiyomatgacha o'qiladi.
46. 2:06Laqadi fi qosihim ibratul albab. Albatta
47. 2:09ularni qissalarida aql egalari uchun
48. 2:12ibratlar bordi deb Alloh taolo aytadi.
49. 2:14Biz Qur'ondagi qissalarni
50. 2:16o'rganarekanmiz undan ibrat olishligimiz
51. 2:19va o'sha solihlarni orqasidan
52. 2:21ergashishligimiz uchun. qissalarga
53. 2:23kirishamiz. Odam alayhissalomni va
54. 2:27iblisni qissasi va uni tafsiri. Alloh
55. 2:29taolo odam alayhissalomni lo'ydan
56. 2:31yaratdida, keyin farishtalarga odamga
57. 2:34sajda qilishlikka buyurdi. Bu sajda odam
58. 2:37alayhissalomni hurmat qilib va ikrom
59. 2:40qilib va odam alayhissalomni fazlini
60. 2:43e'tirof qilib sajda qilishlik edi.
61. 2:45Bundan bu sajdadan odam alayhissalomga
62. 2:48ibodat qilishlik suratidagi sajda emas
63. 2:50edi. Ibn Abbos roziyallohu anhu
64. 2:53aytadilar: "Kati sajdatu liodam vaatu
65. 2:56lillohi taolo." Sajda odam alayhissalom
66. 2:59uchun edi. Itoati esa Alloh uchun edi.
67. 3:02Bu narsadan ko'rinadiki, Allohga itoat
68. 3:04qilishlik maxluqlarga ham bog'lanarkan,
69. 3:06maxluqlarda ham ko'rinar ekan.
70. 3:08Farishtalarga sajda qilishlikka buyurdi
71. 3:10Alloh taolo. Endi itoat qilishlik
72. 3:12ayollar erga itoat qilishligi ma'ruf
73. 3:15ishlarda bu Alloh buyurganligi uchun.
74. 3:18Farishtalar odam alayhissalomga sajda
75. 3:19qildi. Illo iblis bosh tortida va
76. 3:22takabburlik qildi. Sajda qilishlikdan
77. 3:24takabburlik qilib, qaysarlik qilib bosh
78. 3:26tortdi. Alloh taolo o'zi aytadiki,
79. 3:38iblis minal kafirin. Eslang Alloh taolo
80. 3:42eslang deyapti ibrat olishligi. Siz bu
81. 3:45qilingan xatoni siz ham qilmang. o'rnak
82. 3:47oling deb. Robbingiz farishtalarga
83. 3:49aytdi: "Men lo'ydan basharni yarataman.
84. 3:52Uni teptis qilib va unga ruhimdan
85. 3:55puflayman. Sizlar esa unga sajda qilib
86. 3:57yiqilasizlar", dedi Alloh taolo.
87. 4:00Farishtalarni barchasi sajda qildilar.
88. 4:03Illo, iblis takabburlik qildi va
89. 4:06kofirlardan bo'ldi. Buni ikki xil tafsir
90. 4:08qilsak ham bo'ladi. Kofirlardan bo'ldi
91. 4:10deyishlik bu shar'an. Shar'ni shunday
92. 4:13deyiladi. Hozir kofir bo'ldi yoki
93. 4:15kofirlardan edi deb aytilinsa ham
94. 4:17qadaran bo'ladi. Alloh taolo azaliy
95. 4:19bilishligi bilan uni kofirligini
96. 4:21bilardi.
97. 4:23Alloh taolo boshqa bir oyatda, ya'ni
98. 4:24Baqara surasini 34 oyatida vaikama
99. 4:29ibl
100. 4:31minal kafirin. Eslang biz farishtalarga
101. 4:33odamga sajda qilinglar dedik. Ular sajda
102. 4:36qildilar. illo iblis bosh tortdi va
103. 4:39takabburlik qildi va kofirlardan bo'ldi
104. 4:41dedi. Bu iblisni kofirlardan bo'lganligi
105. 4:45nimada bo'lyapti? Nimaga kibr qildi?
106. 4:47Allohgami kibr qildi? Yo'q, u odamga
107. 4:50kibr qildi. Lekin u odamga kibr
108. 4:53qildi-yu, odam alayhissalom aytmadiki,
109. 4:55unga menga sajda qil deb. Buyruvchi zot
110. 4:58u Alloh taolo edi. Bu Allohni buyrug'ini
111. 5:01boshqa bir maxluqqa sajda qil deb
112. 5:03buyurdi. U bosh tortyapti, kibr
113. 5:05qilyapti. Yo'q, sajda qilmayman deyapti.
114. 5:07Ya'ni qaysarlik qilyapti. Bundan keyin u
115. 5:09kofirlardan bo'ldi. Alloh taolo uni
116. 5:11kofirligini o'zi bilmasmidi? Alloh
117. 5:13bilardi uni. Lekin bu kofirligini
118. 5:16ichidagi narsasini tashqariga
119. 5:17chiqarishligini Alloh xohladi. Boshqa
120. 5:20bir oyatlarda masalan, vaqod fina min
121. 5:22qlihimallohina
122. 5:26batahiq biz ulardan oldingilarni ham
123. 5:28[tomoq qirish] fitnaladik. Ya'ni imtihon
124. 5:29qildik. Bu imtihon biz koziblaru
125. 5:32sodiqlarni bilishligimiz uchun dedi.
126. 5:35Alloh taolo endi bundan o'zi azaldan
127. 5:37Alloh bilmasmidi bularni sodiq yoki
128. 5:40kozibligini degan savol keladi. Yo'q,
129. 5:42albatta Alloh taolo ularni bilardi,
130. 5:43lekin uni tashqariga chiqarib,
131. 5:45tashqaridan zohir qilishlikni xohladi.
132. 5:47Tashqariga u ya'ni ichidagi narsani
133. 5:49tashqariga chiqarishlikini xohladi.
134. 5:50Bo'lmasam shayton Allohga itoat qilib
135. 5:52yurgan edi. Lekin bunda haqiqiy imtihon
136. 5:54keldi. Keyin yiqildi. Bu yerda
137. 5:56foydalardan shayton qayerda edi? Kimlar
138. 5:58bilan edi? Shayton farishtalar bilan
139. 6:01edi. Lekin farishtalar bilan bo'lsa ham,
140. 6:04Alloh nima desa, labbay deydigan zotlar
141. 6:06bilan bo'lsa ham, u boshqa edi. Asl u
142. 6:10jindan edi. O'zi iblis ma'nosi labbasa.
143. 6:14aralashtirishlik, chigalashtirishlik,
144. 6:16haqni botilga aralashtirishlik deydi. Va
145. 6:18yana keyin iyas iyas nid bo'lishlik
146. 6:21ma'nosi ham oladi. Iblis iyasdan ham
147. 6:24olinib, bu shaytonni Alloh nima desa
148. 6:26labbay deydigan nurli zotlar bilan ya'ni
149. 6:29farishtalar bilan bo'lsa ham uni hech
150. 6:31narsa qutqarib qola olmadi. Xuddi
151. 6:33shunday insonlar ham agar insonlarni eng
152. 6:35afzal insonlarini ichida bo'lsa ham,
153. 6:37ya'ni avliyolarni ichida bo'lsa ham bu
154. 6:40uni agar u o'zini isloh qilmasa, hech
155. 6:42kim uni qutqarib qola olmaydi jahannamga
156. 6:44tushishligidan. Yana foydalardan
157. 6:46bo'ladiki, bu yerda Alloh taoloni
158. 6:48bandalarga bo'lgan rahmatidanki,
159. 6:50imtihon qiladigan bo'lsa, Alloh taolo
160. 6:52imtihondan oldin imtihonni shabadasini
161. 6:54yuborad ekan. farishtalarga aytdi, "Men
162. 6:58lo'ydan basharni yarataman, sizlar unga
163. 7:00sajda qilasizlar", dedi. Yani oldindan
164. 7:02xabar beryapti. Ayni bunga misol ka
165. 7:05misollardan yomg'ir yog'ishlikdan oldin
166. 7:08shabada yengil shabadalar keladi.
167. 7:10Bulutlar haydaladi u shabadalar bilan
168. 7:12xabarlar bo'ladiki xabarlar keladi
169. 7:14yomg'ir yog'ishligini. Ayni bunda
170. 7:16hozirgi zamonda dajolni fitnasidan ham
171. 7:19dajjolni fitnasini shabadasi ham hozirgi
172. 7:22davrda kelyapti. Buni misollaridan
173. 7:24Rasululloh sollallohu alayhi vasallam
174. 7:26qiyomatdan oldin, dajolni chiqishidan
175. 7:28oldin aldoqchi yillar bo'ladi. Bu aldchi
176. 7:31yillarda sodiqlar kozib deb nomlanadi.
177. 7:35Yolg'onchilar rko'ylar deb nomlanadi va
178. 7:38omonatchilar xoinga aylanadi. Ya'ni
179. 7:41xoyin deyiladi. Xoinlar esa omonatdor
180. 7:43deyiladi. Ayni buni biz hozirgi davrda
181. 7:47bu narsalarni har qanday insonlar ko'rib
182. 7:49turibdi. Neyadi? Oqni qora, qorani oq
183. 7:52deb bayon qilinapti xalqlarga. Yoki
184. 7:54boshqa bir rivoyatda dajolni chiqishidan
185. 7:57oldin uch yil og'ir yil bo'ladi. U
186. 8:00yillarda odamlarga qattiq bir
187. 8:01ocharchiliklar yetadi. Birinchi yilda
188. 8:03Alloh taolo osmonga yomg'irni uchdan bir
189. 8:06qismini ushlab turishlikka buyuradi.
190. 8:08Yerga esa o'simliklarni uchdan bir
191. 8:10qismini chiqarmaslikni buyuradi.
192. 8:12Ikkinchi yilda esa Alloh osmonga
193. 8:14yomg'irni uchdan ikki qismini ushlab
194. 8:16turishni, yerga esa o'simliklarni uchdan
195. 8:19ikki qismini chiqarmaslikni buyuradi.
196. 8:22Uchinchi yilda esa Alloh osmonga
197. 8:24butunlik yomong'irni yog'dirmaslikni
198. 8:25buyuradi va yerga ham barcha
199. 8:28o'sunliklarni chiqarmaslikni buyuradi.
200. 8:31Bu Alloh taolo dajolni chiqishligidan
201. 8:33oldin beradigan
202. 8:35dajolni fitnasini shabadasi deyiladi. Bu
203. 8:37ham sababi bu dajol ochorchilik fitnasi
204. 8:42bilan insonlarni aldaydi. U bilan uni
205. 8:45orqasida yurganlar to'q bo'ladi. Unga
206. 8:47ergashganlar. unga ergashmaganlar esa
207. 8:50och bo'ladi. Alloh taolo o'zi bu imtihon
208. 8:52kelishligini shabadasini undan oldin
209. 8:54yuborgan edi. Dajjol bir ko'zi ko'r
210. 8:57ahmoq, badbashara, peshonasiga kofir deb
211. 9:00yozilib qo'yilingan oqni qora qorani oq
212. 9:03deydi. Odamlar unga ergashib ketadi.
213. 9:05Yana bu yerda shunday narsalar kelib
214. 9:06chiqadiki, imtihon kelishligidan oldin
215. 9:08farishtalarga imtihonni shabadasini
216. 9:11yubapti. Alloh taolo xabar beryapti
217. 9:12oldindan deyapmizku o'zi farishtalarni
218. 9:14asl itoat qilishligi edi itoat qilardi.
219. 9:17Farishtalarga Alloh taolo oldindan xabar
220. 9:21berib qo'ydiki basharni yaratmoqchiman.
221. 9:24Sizlar unga sajda qilasizlar dedi. O'zi
222. 9:27asl farishtalar Allohga itoat qilardi.
223. 9:29Alloh xabar bermasa ham itoat qilardi.
224. 9:31Alloh buyurgan paytida. Lekin bu yerda
225. 9:33shu narsa ko'rinadiki, asl xabar
226. 9:36shaytonga edi. Ba'zan xalqni ichidagi
227. 9:38bitta bir kasofatini orqasidan butun
228. 9:41xalqqa dashnon beriladi. Ayni bittasi
229. 9:43shaytonga xabar berdi. O shayton ya'ni
230. 9:46bundan shu narsa kelib chiqadiki, asl
231. 9:47shaytonga aytilgandek bo'lgan bu
232. 9:49Shayton, men loydan basharni yarataman.
233. 9:51Sen unga sajda qilasan. imtihon kelgan
234. 9:54paytda kabrlanib ketmagin degan
235. 9:56tushuncha ham chiqadi. Bu yerda shayton
236. 9:58nimaga endi men unga sajda qilishligim
237. 9:59kerak, nima bu mendan afzalligi bor
238. 10:02deyishlikka haqqi yo'q. Alloh taolo men
239. 10:03ruhimda yaratdim uni dedi. Sen sajda
240. 10:06qilasan dedi. Buni ayni Muso
241. 10:08alayhissalom davridagi Firavn. Alloh
242. 10:10taolo to'qqizta bir baloni yubordi
243. 10:11ketma-ket asosiy kimni kasofati bilan
244. 10:14bo'ldi bu narsa. Asos bu baloni kelishi
245. 10:16Fira'avnni kasofati bilan bo'ldi.
246. 10:18Fir'avn o'zini ilohligini da'vo qildi.
247. 10:21Unga xabarlar berildi, ogohlantirishlar
248. 10:23berildi. U ishida davom etdi. Kein buni
249. 10:26kasofatini, balosini butun xalq chekdi.
250. 10:28Hozirgi davrida ham ba'zi bir balolar
251. 10:30kelishligi mumkin. Bu baloni kelishligi
252. 10:33mumkin bitta qaysidir katta bir zolim
253. 10:35podshohni kasofatini, zulmini, oqibatida
254. 10:38bo'lishligi mumkin. Shayton jinlardan
255. 10:41edi va farishtalarni odamga sajda
256. 10:43qilishlikka bo'lgan buyruqda shaytonni
257. 10:45ham o'z ichiga oldi. Alloh taolo
258. 10:47farishtalarga aytdi. Lekin shaytonni ham
259. 10:49o'z ichiga oldi. Nimaga desa, chunki
260. 10:50ularni suhbatida, ularni safida edi u
261. 10:52farishtalarni tarbiyasida katta bo'lgan
262. 10:54edi. Isroiliyatlarda keladi. Bu dalil
263. 10:57bo'lmasa ham odam yaratilishligidan
264. 10:59oldin jinlar yashagan deyiladi. Va
265. 11:01jinlar fasod qilib tashlagandan keyin
266. 11:03Alloh taolo ularni yo'q qilishlikka
267. 11:05buyurganda farishtalar ularni yo'q
268. 11:06qiladi. Shunda iblisni asirga oladi va
269. 11:09iblisni olib ketib, uni tarbiya qiladi
270. 11:10[tomoq qirish] farishtalar deb
271. 11:12aytilinadi. Va bu tarbiya qilingan
272. 11:14shayton lekin shuncha tarbiya qilinsa
273. 11:17ham oxiri baribir o'zini asl tortib
274. 11:20ketdi. Ko'mirni ustiga ming tilla suv
275. 11:23yurgazilsa ham, ya'ni ustini yaliratilsa
276. 11:25ham baribir ichidagi narsa agar o'zini
277. 11:27isloh qilmasa, agark u avliyolarni
278. 11:29ichida bo'lsa ham. Agar o'zini isloh
279. 11:31qilmasa, bir kun o'sha ichidagi ko'miri
280. 11:34chiqadi, ya'ni kufri chiqadi. Insonlar
281. 11:36ham agar o'zini isloh qilmasa, keyin
282. 11:37Alloh taolo baribir uni ichidagi
283. 11:39narsasini tashqariga chiqarmasdan
284. 11:41qo'ymaydi. Chiqaradi. U chiqargandan
285. 11:43keyin Alloh ko'rsatmasin shunga yarasha
286. 11:45jazosini oladi. Bunga Rasululloh
287. 11:47sollallohu alayhi vasallam aytganlar,
288. 11:49sizlardan biringiz jannat ahlini amalini
289. 11:51qiladi. Hatto u bilan jannatni orasida
290. 11:54birroq qiladi. unga kitobat oldinga
291. 11:56o'tib ketadida, u jahannam ahlini
292. 11:58amalini qilib jahannamga kiradi dedilar.
293. 12:00Endi bu odam shuncha amal qilgan bu
294. 12:02amali keyin xabato bo'lib ketdi degan
295. 12:04ma'no chiqadimi? Bu amalda o'zi asli
296. 12:07haqiqiy amal qilmagan. U insonlar uchun
297. 12:09amal qilgan insonlarni ko'rinishiga
298. 12:10ya'ni ular qilay turgan ishda bular
299. 12:12bilan bir qilagan. Ayni farishtalarni
300. 12:13ichida ham shayton farishtalar qilgan
301. 12:15ishni qilib yuravergan va bu ish keyin
302. 12:17oxirida zohir bo'ldi. Alloh taolo
303. 12:19aytadi: "Alikjuduajadu
304. 12:23iblis minal jin"
305. 12:26Kaf surasini 50 oyatida eslang biz
306. 12:29farishtalarga odamga sajda qilinglar
307. 12:32dedik. Ular sajda qildilar. Illo iblis
308. 12:34jindan edi va robbisini buyrug'iga fisq
309. 12:37qildi. Fosiqlik bu Allohni buyrug'idan
310. 12:40chiqishlik degani. Ibn qayyim
311. 12:41rahimahulloh aytadilar, iblis suratda
312. 12:43farishtalar bilan birga edi. Va lekin
313. 12:45uni asli va moddasi farishtalardan emas
314. 12:48edi. Uni asli o'tdan edi. Farishtalarni
315. 12:50asli esa nurdan edi deydi. Shayton
316. 12:53o'zini asl tortdi. Yana baribir olovda
317. 12:55o'zi sapchish hislati bor. Ya'ni tepaga
318. 12:58qarashlik. Nurda esa tavozuvlik bor.
319. 13:00Yerga qarashlik bor. Masalan, olovni
320. 13:01tepaga qaratib uyoqsangiz ham. tepaga
321. 13:03qaraydi. Yonboshga qaratib yoqsangiz ham
322. 13:05yonboshga qaratilgan joydan keyin
323. 13:07baribir o'sha yerdan o'tib tepaga qarab
324. 13:09intiladi. Lekin bu shaytonni bunaqa
325. 13:11sapchishligi, bunaqa kibr qilishligi
326. 13:13o'zini boshiga balo bo'ldi. Yana olin
327. 13:16foydalardan bu yerda kim bo'lishligidan
328. 13:17qatti nazar farishtalar Alloh nima desa
329. 13:19itoat qiluvchi edi. Lekin baribir Alloh
330. 13:22taolo imtihon qilyapti. aytay buyruq
331. 13:23beryapti yana bu yerda foydalardan kim
332. 13:26boʻlishligidan qatʼiy nazar imtihonsiz
333. 13:28qolmaydi. Ya'ni inson bir darajaga yetib
334. 13:29qolgandan keyin bo'ldi u
335. 13:30imtihonlanmayman deb o'ylamasligi
336. 13:32kerakligi. Qanaqa darajaga yetishdan
337. 13:34qatʼiy nazar to tirikmi? Allohni
338. 13:36huzuriga yetkinigacha nafsi bilan
339. 13:38shayton bilan albatta kurash qilishlik
340. 13:39kerak bo'ladi. Ya'ni imtihonlanadi va
341. 13:41imtihonda sobit turib berishlik kerak
342. 13:43bo'ladi. Yana bu yerda foydalardan
343. 13:45shunday narsa kirib chiqadiki,
344. 13:47bilaydiganlar bilan bilmaydiganlar bir
345. 13:49xil bo'lmasligi. Shayton Alloh bilan
346. 13:51mubasharotan, ya'ni to'g'rima-to'g'ri
347. 13:53gaplashardi. Inson esa Alloh bilan
348. 13:55to'g'rima-to'g'ri gaplasha olmaydi.
349. 13:56Shayton jannatni va jahannamni ko'rdi.
350. 13:59Inson esa ko'rmagan. Faqat shu
351. 14:00xabarlarda eshitgan. shunga iymon
352. 14:02keltiradi. Shayton shu holatni ko'rib
353. 14:05bilib turib Allohga kofir bo'ldi. Ya'ni
354. 14:07itoat qilmadi. Ayni bu holatda, masalan,
355. 14:10shaytonga Alloh taolo bir buyruq bergi
356. 14:12edi. Shu buyrug'iga kofir bo'edi.
357. 14:14Bo'ldi, itoat qilgan edi, abadiy
358. 14:16jahannamiylardan bo'ldi. Inson Alloh
359. 14:18taologa qancha-qancha buyruqlarda
360. 14:19itoatsizlik qiladi yoki qancha-qancha
361. 14:21gunohlarni qiladi. Qamadigan narsalarni
362. 14:23qilib qo'yadi yoki qiladigan narsalarni
363. 14:25qilmaydi. Ya'ni kofir bo'lib qolmaydi u
364. 14:27bilan. Endi albatta uni holatlari bor.
365. 14:28Masalan, namoz o'qishlik. Namoz
366. 14:30o'qishlikda ixtilof qilganlar ulamolar.
367. 14:32O'qishim kerak, o'qiyman deb yurgan
368. 14:34odamlarni, ya'ni qancha vaqtlardan beri
369. 14:35o'qimay turgan odamlarni ko'pchiliklari
370. 14:37ya'ni kofir demaydilar. Ba'zilari kofir
371. 14:40emas deydi. Ya'ni dindan chiqib ketmaydi
372. 14:41bu holat bilan deydi. Yoki Allohga
373. 14:43itoatsizlik qilish, bu narsani qilmagin
374. 14:45desa qilib qo'ysa shu bilan u kofir
375. 14:47bo'lib ketmayapti. Nimaga endi buni
376. 14:49shaytonni bitta buyruqqa itoat
377. 14:51qilmaganligi uchun abadiy
378. 14:53jahannamiylardan bo'ldi? Orasidagi farq
379. 14:55u bilardi, odamlar esa faqat xabarlarda
380. 14:58eshitgan. ko'rmagan. Shunga yarasha
381. 15:01jazosi ham og'ir bo'lishligi yoki bilgan
382. 15:04odam amal qiladigan bo'lsa ajri baland
383. 15:06bo'lishligi. Ayni bundan insonni gunohi,
384. 15:10bilgan odam bilan bilmagan odamni
385. 15:12orasidagi bo'ladigan jazosi bir xil
386. 15:14bo'lmasligi. Albatta mukofoti ham shu
387. 15:16amal qilishiga qarab bir xil
388. 15:17bo'lmasligi. Bunga misol payg'ambarlarni
389. 15:20ayollari agar faxsh ishni qiladigan
390. 15:22bo'lsa, Alloh taolo ikki barobar jazo
391. 15:24beraman dedi. oddiy ayol agar bu ishni
392. 15:26qiladigan bo'lsa, nima jazo deyilgan
393. 15:28bo'lsa, o'sha jazo berilishligini
394. 15:30aytgan. Nimaga? Bilaydiganlar bilan
395. 15:32bilmaydiganlar bir xil bo'lmasligi.
396. 15:34Shaytonni sajda qilishlikdan bosh
397. 15:36tortishligini sababi u da'vo qildiki,
398. 15:39odamdan men yaxshiman deb Alloh taolo
399. 15:41aytdi: "Qakud
400. 15:44qaniq
401. 15:47Alloh taolo aytdiki, senga buyurgan
402. 15:48paytimda sajda qilmaslikdan nima man
403. 15:51qildi desa, aytdiki, men undan
404. 15:53yaxshiman. Meni olovdan yaratding va uni
405. 15:55loydan yaratding dedi. Xuddiki uni sajda
406. 15:57qilishlikdan man qilgan narsa undan
407. 15:59yaxshi ekanligi. Ya'ni u olovdan yaralib
408. 16:02va odam loydan yaralganligi. Buni
409. 16:04fikricha fazilatli, fazilatli bo'lmagan
410. 16:07shaxsga sajda qilishlik mumkin bo'lmaydi
411. 16:10degan ma'noni qildi o'zi. Alloh uni
412. 16:12la'natlasin. Undan men yaxshiman dedi.
413. 16:15Va qanday men unga men undan yaxshi
414. 16:17bo'lib tur unga sajda qilaman dedi. Bu
415. 16:19lainn iblis o'zini kelib chiqishini asl
416. 16:22qaradida odam alayhissalom yetgan ulug'
417. 16:24bir sharafga qaramadi. U nima edi?
418. 16:26Odamni Alloh taolo o'zini qo'li bilan
419. 16:28yaratdi va o'zini ruhidan unga pufladi.
420. 16:31Bundan kelib chiqadiki, agar mavodo bir
421. 16:34ulug' nasabli odamlardan bo'lsa, bu
422. 16:37nasabi ulug'ligidan yuksak nasabli
423. 16:39bo'lishligi bilan u boshqalaridan ko'ra
424. 16:41men afzalman deyaolmaydi. Afzallikni
425. 16:44o'lchovi o'zini aqli bilan bo'lmaydi.
426. 16:46Alloh taolo o'zi o'lchab qo'ygan o'lchov
427. 16:47bilan bo'ladi. Allohni huzuridagi eng
428. 16:49martaali ya'ni eng ulug' odamlar o sh in
429. 16:52akromakumalloh atqokum Allohga eng taqvo
430. 16:54qiluvchilar. Taqvo qiluvchilar Allohni
431. 16:55buyrug'ini nima buyursa bajaradida,
432. 16:57nimadan qaytarsa tiylganlar. Agar bu
433. 16:59hislatni yo'q odamlar nasabda yoki pulda
434. 17:03yoki jasadda undan past bo'lgan odamga
435. 17:05nisbatan kibr qilishligi yoki
436. 17:07itoatsizlik qilishligi ayni bir
437. 17:08shaytonni hisatidan bo'ladi. Alloh itoat
438. 17:10qil dedimi? Rasululloh sollallohu alayhi
439. 17:12vasallam aytdilar: "Habash qul sizga
440. 17:13agar amir bo'lsa itoat qilinglar"
441. 17:15dedilar. Agar shayton haqiqatdan o'zini
442. 17:17u aytgandek olovdan yaratilganligiga u
443. 17:20va inson lo'ydan yaratilinganligi va
444. 17:22olov lo'ydan marta ulug' bo'lgan bo'lsa
445. 17:25ham. Lekin unga buyuray turgan, ya'ni
446. 17:27uni nazdidagi agar mavodi to'g'ri bo'lsa
447. 17:29ham, lekin unga buyuray turgan zot kim?
448. 17:31Odam buyurmayaptiku unga, menga sajda
449. 17:33qil de. Buyruvchi zot Alloh taolo
450. 17:35bo'lyapti. Keyin bu iblisni o'zini
451. 17:38da'vosida olov bu lo'ydan ko'ra
452. 17:41sharafliroq deb da'vo qildi. U da'vosi
453. 17:43sahi emas, to'g'ri emas. Chunki loʻyni
454. 17:46shani u bosiqlik bor. Unda halimlilik
455. 17:49bor, shoshmaslik bor, sobit turishlik
456. 17:52bor va navbot unib oʻsib yirtishaydigan
457. 17:55va ziyoda bo'ladigan oʻrin bu yer loy.
458. 17:58Oʻtda esa uni shan'nida uni xususiyatida
459. 18:01yoqishlik bor, yengiltaglik bor,
460. 18:03shoshqaloqlik bor. Bularni hammasi hech
461. 18:07qaysi maqtalinmaydi. Ba'zi o'rinlarda
462. 18:09ba'zi ba'zilari maqtanishligi mumkin,
463. 18:11lekin asl maqtalinmaydi ular. Masalan,
464. 18:14olovda shijoat bor bo'lsa, turpoqda,
465. 18:17loyda esa siniqlik bor. Maqtalingan
466. 18:19o'rni desak bu olovni. Lekin bu o'zini-
467. 18:22o'zi afzal qilib olgan. Alloh uni afzal
468. 18:24qilmadiki, sen afzalsan demadiku. Agar
469. 18:26mavodo afzalsan deganda ham agar uho
470. 18:28yaxshi ko'rganda Alloh nima desa Allohni
471. 18:30aytganini qilishlik kerak edi. Yana
472. 18:32davom ettiramiz inshaalloh. نبنا محمد و
473. 18:35اله واح اجمعين