Panahon ng Paggalugad at Kolonyalismo sa America AP8 Q2 Week 2 (Revised K-12 Curriculum)#AP8Matatag — Transcript

Full transcript

1. 0:00[Musika]
2. 0:00Ang panahon ng pagkalugad at
3. 0:02kolonyalismo sa
4. 0:06Amerika. Unang bumuo ng mapa ng daigdig
5. 0:10si Anak Simander na kakikitaan ng mga
6. 0:12kontinente ng Europa, Africa at Asya.
7. 0:17Ito lamang ang tanging nalalaman ng mga
8. 0:19Europeo bunga ng limitasyon sa
9. 0:21kakayahang maglakbay sa karagatan.
10. 0:25Ginamit ito ng mga bagong mag-aaral ng
11. 0:28geographiya ng daigdig upang makabuo ng
12. 0:31wastong mapa. Gaya na lamang ni Tolem na
13. 0:34sumulat ng akdang geographia noong 150
14. 0:38CE na naglalahad ng mga sinaunang
15. 0:41kaalaman ng mga Griego at Romano tungkol
16. 0:44sa ating degdig.
17. 0:47Isa sa mga maayos na mapang mula sa
18. 0:49gitnang panahon ay ang Catalan Atlas na
19. 0:52kinumisyon ni Haring Carlos V ng
20. 0:55pransya. Ang Catalan Atlas ay gawa ng
21. 0:58kartograpo na si Abraham Crestk na
22. 1:01ibinatay sa ilang manlalayag at mga akda
23. 1:04nina Marco Polo at John Mandeville.
24. 1:08Sa kabila ng kahinaan ng mga mapang
25. 1:10nailathala noong gitnang panahon ay
26. 1:13napanatili nito ang pagnanais ng mga
27. 1:15europeo na maglayag sa labas ng Europa
28. 1:19at tumuklas ng mga bagong
29. 1:21lupain. Ang ilan sa mga pangunahing
30. 1:24dahilan ng pagsisimula ng panahon ng
31. 1:26pagkalugad at eksplorasyon ay ang
32. 1:29umiiral na kalakalan sa Europa at ang
33. 1:31paghahanap ng rekado. Ang pag-unlad sa
34. 1:34navigasyon. ang pagkakatuklas ng bagong
35. 1:37ruta patungong Asya at ang
36. 1:39pagpapalaganap ng
37. 1:42Kristiyanismo. Ang kalakalan sa Europa
38. 1:45at ang paghahanap ng
39. 1:47rekado. Sa pagbagsak ng Constantinople
40. 1:50sa kamay ng Ottoman Empire noong
41. 1:521453, tanging ang mga mangangalakal
42. 1:55lamang mula sa Genoa, Venice at Florence
43. 1:59ang nabigyan ng karapatan sa pag-aangkat
44. 2:01ng mga produkto mula sa Asya.
45. 2:03At dahil dito, ang mga mangangalakal na
46. 2:06Italyano ang nagkokontrol sa presyo ng
47. 2:08mga produkto na nagmumula sa Asya.
48. 2:12Pinakamahalaga sa mga produktong Asyano
49. 2:15na inaangkat ng mga Italyano at
50. 2:17ibinebenta sa Europa ay ang mga rekado
51. 2:19tulad ng bawang, sibuyas, paminta,
52. 2:23cinnamon, notmig at luya na
53. 2:26kinakailangan ng mga Europeo bilang
54. 2:28sangkap sa pagluluto at pagpepreserba ng
55. 2:31mga karne sa panahon ng taglamig.
56. 2:35Ginagamit din ang ilang mga rekado
57. 2:37bilang sangkap sa paggawa ng gamot,
58. 2:39produktong kosmetiko at pabango. Ang
59. 2:42mataas na presyo ng mga rekado ang
60. 2:44nagtulak sa ilang kaharian sa Europa na
61. 2:47tumuklas ng bagong ruta na maaaring
62. 2:49daanan patungo sa
63. 2:51Asya. Ang pag-unlad sa navigasyon.
64. 2:55Nagtayo ng isang sentro ng navig naasyon
65. 2:57si Prinipe Henry ng Portugal at kanyang
66. 3:00tinipon ang mga batikang manlalayag at
67. 3:02eksperto sa
68. 3:04kartograpiya. Sila ay nagsaliksik ng mga
69. 3:06paraan upang makapaglayag patungong
70. 3:10Asya. Naimbento ang mga bagong kagamitan
71. 3:13sa paglalayag tulad ng compass na
72. 3:16ginagamit upang matukoy ang direksyon.
73. 3:20Astrolve na ginagamit sa pag-alam ng
74. 3:22lokasyon gamit ang araw at mga
75. 3:26bituin at sex stand na ginagamit sa
76. 3:29pagtukoy ng distansya sa pagitan ng
77. 3:31dalawang
78. 3:32lugar. Gumawa din ang mga Portugues ng
79. 3:35mga barko na naaangkop sa paglalayag sa
80. 3:38malawak na karagatan ng Atlantiko at
81. 3:41kanilang naimbento ang maliit ngunit
82. 3:43mabilis na caravel.
83. 3:45Dahil sa maliit na sukat ng caravel ay
84. 3:48hindi kinakailangan ng maraming tao
85. 3:50upang ito ay
86. 3:53makapaglayag. Ang pagkakatuklas ng
87. 3:55bagong ruta patungong Asya.
88. 3:57Sa suporta ni Prinipe Henry ay nanguna
89. 4:00ang Portugal sa mga paglalakbay
90. 4:02patungong karagatang
91. 4:04Atlantico. Naglayag ang unang barkong
92. 4:06Portugues patungong hilagang kanlurang
93. 4:08Africa hanggang sa pinakatimog na bahagi
94. 4:11nito hanggang sa matuklasan ang Ruta
95. 4:14patungong India.
96. 4:17At ang pagpapalaganap ng
97. 4:19Kristiyanismo. Naging malaking
98. 4:21impluwensya sa paglalayag ng mga europeo
99. 4:24ang pagpapalaganap ng Kristiyanismo sa
100. 4:26mga bagong tuklas na lupain. Sa
101. 4:29katunayan, kasama ang mga misyonero sa
102. 4:31mga unang paglalayag at sila ay pumasok
103. 4:34sa mga kolonyang naitatag ng mga europeo
104. 4:37upang mangaral at binyagan ang mga
105. 4:41katutubo. Ang tunggalian ng Portugal at
106. 4:44Spain. Ang bansang Portugal at Espanya
107. 4:48ang nanguna sa karera sa pagtuklas ng
108. 4:50mga bagong
109. 4:52lupain. Upang maiwasan ang hidwaan sa
110. 4:55dalawang bansa ay pumagit na ang Santo
111. 4:58Papa na si Pope Alexander VI at nabuo
112. 5:02ang Treaty of Tordicilas noong 1494.
113. 5:08Sa pinakapayak na
114. 5:10paliwanag ayon sa Treaty of
115. 5:13Tordicilas ay hahatiin ang mundo sa
116. 5:16dalawang
117. 5:17bahagi. Ang lahat ng lupain na
118. 5:19matutuklasan sa silangan ay mapupunta sa
119. 5:22bansang
120. 5:24Portugal. At ang lahat ng lupain na
121. 5:26matatagpuan naman sa Kanluran ay para sa
122. 5:29bansang Espanya.
123. 5:31[Musika]
124. 5:34Mga lupaing natuklasan ng bansang
125. 5:37Portsugal. Pinangunahan ni Prinipe Henry
126. 5:40ang pagalugad ng baybayin ng Africa.
127. 5:43Ito ay nagbunga ng pagkakatuklas sa
128. 5:47Azores, Canary at Cape
129. 5:51Birde. Taong 1488 nangating ni Bartolome
130. 5:55Díaz ang dulo ng Africa at tinawag Cape
131. 6:00of Good
132. 6:02Hope. Natuklasan naman ni Vasco de Gama
133. 6:06ang isang ruta patungong India mula sa
134. 6:09Cape of Good
135. 6:12Hope. Mga lupaing natuklasan ng bansang
136. 6:16Espanya. Sa pamumuno ni Christopher
137. 6:19Columbus ay natagpuan ang mga lupain ng
138. 6:22Hilaga at Timog America.
139. 6:28Pinamunuan ni Ferdinand Magelan ang
140. 6:30isang ekspedisyon na nagpatunay na ang
141. 6:33mundo ay
142. 6:36bilog sa pamamagitan ng paglalayag
143. 6:39pakanluran mula
144. 6:43Europa. At muling makabalik sa Europa
145. 6:47makalipas ang halos tatlong taong
146. 6:49paglalakbay.
147. 6:52[Musika]
148. 6:57Ang pananakop ng Espanya sa imperyong
149. 7:00Astech at
150. 7:02Inca. Sa pagkakatuklas ng bagong mundo
151. 7:05ay daang-daang mga Espanyol ang nagtungo
152. 7:08sa iba't ibang bahagi ng Amerika.
153. 7:12Unang nagtatag ng mga kolonya ang mga
154. 7:14Espanyol sa isla ng Cuba noong
155. 7:171511 at si Diego Velasquez ang naging
156. 7:20unang
157. 7:22gobernador. Taong 1518 ng pangunahan
158. 7:25naman ni Hernan Cortes ang ekspedisyon
159. 7:28sa mga kalapit na isla.
160. 7:31Taong 1519 ng marating ni Cortes kasama
161. 7:34ang kawal ang
162. 7:38Mexico. Natagpuan nila ang sibilisasyong
163. 7:40Astech sa lungsod ng Tinoch
164. 7:44Titlan. Inakala ng mga Astech na si
165. 7:47Cortés ang kanilang Diyos na si Ketzel
166. 7:49Cuattle dahil sa kanyang itsura.
167. 7:53Sa pagtagal ng mga araw at linggo ay
168. 7:56napagtanto ng hari ng mga astech na si
169. 7:58Macasuma II na hindi diyos ang mga
170. 8:01dumating na mga Espanyol.
171. 8:04Ngunit huli na ang lahat dahil nalipol
172. 8:06na ng mga Espanyol ang sibilisasyong
173. 8:09Astech gamit ang mga modernong armas at
174. 8:115,000 kaalyadong
175. 8:14katutubo. Naging bagong kabisera ng
176. 8:17Nueva Espanya ang Tenoch Titlan na nang
177. 8:19magtagal ay tinawag na
178. 8:22Mexico. Naging mapangahas at ganid ang
179. 8:26pananakop ng mga konkistador sa lupain
180. 8:28ng Central at Timog America.
181. 8:32Pinangunahan ni Francisco Pizaro ang
182. 8:34pananakop sa Peru noong
183. 8:381532. Kanyang nabihag ang hari ng mga
184. 8:41inka na si Ata
185. 8:42Hualpa. Nangako si Ata Hualpa ng isang
186. 8:45silid na puno ng ginto upang siya ay
187. 8:48palayain. Ngunit siya ay pinatay pa rin
188. 8:50ng mga
189. 8:52conquistador. Pinuntahan ni Juan Ponce
190. 8:55de Leon ang Florida noong 1513.
191. 9:00Binagtas naman ni Hernando de Soto ang
192. 9:03kahabaan ng ilog, Mississippi at
193. 9:06nadiskubre ang mga pamayanan ng
194. 9:08katutubong Amerikano sa katimugang
195. 9:10bahagi ng hilagang Amerika noong
196. 9:151539. Narating naman ni Francisco
197. 9:17Vasquez de Coronado ang Kansas noong
198. 9:201541.
199. 9:23Sa pagkakatatag ng mga kolonyang
200. 9:25Espanyol sa gitna at Timog America ay
201. 9:28itinatag ang mga viceroy ng Nueva
202. 9:30Espanya, Peru at
203. 9:32Guatemala. Tanging ang Brazil at Uruguay
204. 9:35ang napunta sa mga Portuguese dahil sa
205. 9:38kasunduan sa
206. 9:41tordisilyas. Ang panahon ng pagkalugad
207. 9:43at kolonyalismo sa America.