NGƯỜI VIỆT ĐẾN TỪ PHƯƠNG BẮC HAY PHƯƠNG NAM? BÍ ẨN HAI DÒNG MÁU — Transcript

Full transcript

1. 0:10Xin chào quý vị và các bạn. Chào mừng
2. 0:12đến với Á Lục Ký. Năm 2018, trong một
3. 0:14hang động ở Lào, các nhà khảo cổ học
4. 0:17[âm nhạc] đang cẩn thận lấy mẫu DNA từ
5. 0:19một bộ xương người cổ đại. Họ không biết
6. 0:21rằng những gì họ sắp phát hiện sẽ viết
7. 0:23lại hoàn toàn câu chuyện về nguồn gốc
8. 0:25người Việt. Câu chuyện mà chúng ta đã
9. 0:26tin tưởng suốt hàng trăm năm qua. Bạn có
10. 0:29bao giờ đứng trước gương và tự hỏi
11. 0:30[âm nhạc] mình trông giống ai? Tổ tiên
12. 0:32mình đến từ đâu? Đó không chỉ là câu hỏi
13. 0:35của riêng bạn, đó là câu hỏi của cả một
14. 0:37dân tộc. Trong hơn 100 năm các nhà khoa
15. 0:40học đã tranh cãi gay gắt. Một phe nói
16. 0:42người Việt là người Hán di cư xuống Nam.
17. 0:45Phe kia phản bác, "Không, chúng ta là
18. 0:48dân bản địa Đông Nam Á từ ngàn xưa. Họ
19. 0:51tranh luận ở các hội nghị quốc tế, viết
20. 0:53hàng trăm bài báo nhưng không ai thuyết
21. 0:55phục được ai. Cho đến [âm nhạc] một
22. 0:56ngày, khoa học hiện đại mang đến câu trả
23. 0:59lời. Và câu trả lời đó không phải Bắc
24. 1:01hay Nam, nó phức tạp và đẹp đẽ hơn thế
25. 1:03rất nhiều. Hóa ra trong mỗi người Việt
26. 1:06chúng ta đang chảy hai dòng máu. Dòng
27. 1:10máu của những thợ săn rừng xanh Đông Nam
28. 1:12Á cổ đại và dòng máu của những người
29. 1:15nông dân mang hạt lúa từ phương Bắc. Đây
30. 1:18không phải là một câu chuyện về cuộc
31. 1:19chiến, đây là câu chuyện về tình yêu, về
32. 1:22sự gặp gỡ giữa hai nền văn minh, tạo nên
33. 1:24một dân tộc có 102. Hôm nay tôi sẽ kể
34. 1:28cho bạn nghe câu chuyện đó. Câu chuyện
35. 1:30về người Việt, câu chuyện về chính chúng
36. 1:33ta. Nhưng trước hết hãy để tôi [âm nhạc]
37. 1:35hỏi bạn một câu. Nếu tôi nói với bạn
38. 1:37rằng bạn không phải là người Hán, bạn
39. 1:39cũng không hoàn toàn là người Đông Nam Á
40. 1:41mà bạn là một sự kết hợp độc đáo mà
41. 1:44không nơi nào trên thế giới có được.
42. 1:46[âm nhạc]
43. 1:50Trước khi kể câu chuyện về nguồn gốc
44. 1:51thật sự của chúng ta, tôi muốn nói về ba
45. 1:54ngộ nhận nguy hiểm. [âm nhạc] Ba ngộ
46. 1:56nhận này không chỉ sai về mặt khoa học
47. 1:58mà còn làm tổn thương đến lòng tự tôn
48. 2:00của cả một dân tộc. Ngộ nhận thứ nhất và
49. 2:03cũng là nguy hiểm nhất. Người Việt là
50. 2:05người Hán di cư xuống Nam. Bạn có bao
51. 2:08giờ nghe câu này không? Có thể từ sách
52. 2:09vở cũ, có thể từ người thân, có thể từ
53. 2:12chính bạn bè của bạn. Họ nói chúng ta bị
54. 2:14Trung Quốc đô hộ 1000 năm nên chúng ta
55. 2:16có máu hán. Họ nói văn hóa Việt Nam chỉ
56. 2:19là bản sao của Trung [âm nhạc] Quốc.
57. 2:21Nghe đau lòng phải không? Nhưng đó là
58. 2:23điều mà rất nhiều người tin. Ngộ nhận
59. 2:25thứ hai. Người Việt là một khối đồng
60. 2:28nhất từ Bắc vào Nam. Nhiều người nghĩ
61. 2:30[âm nhạc] rằng tổ tiên chúng ta xuất
62. 2:32phát từ đồng bằng sông Hồng rồi từ từ
63. 2:35Nam Tiến, đơn giản, gọn gàng. Nhưng có
64. 2:37phải vậy không? Nếu vậy, tại sao người
65. 2:40Việt miền Bắc trông khác người Việt miền
66. 2:41Nam? Tại sao người miền Nam giang ngăm
67. 2:44hơn, gương mặt có nét Đông Nam Á rõ rệt
68. 2:46hơn? Và ngộ nhận thứ ba, người Việt miền
69. 2:50Nam là người trăm, [âm nhạc] người khơme
70. 2:53bị Việt hóa. Có người nói người miền Nam
71. 2:56có nhiều máu khơme, máu chăm [âm nhạc]
72. 2:58nên họ khác người miền Bắc. Nghe có vẻ
73. 3:00hợp lý phải không? Nhưng khoa học nói
74. 3:02gì? Năm 2018, một nhóm các nhà khoa học
75. 3:06quốc tế công bố nghiên cứu trên tạp chí
76. 3:07Science, một trong những tạp chí khoa
77. 3:09học uy tín nhất thế giới. Họ đã giải mã
78. 3:12DNA từ những bộ xương hàng nghìn năm
79. 3:14tuổi ở Đông Nam Á. Và những gì họ phát
80. 3:16hiện ra đã khiến cả giới khoa học phải
81. 3:19ngỡ ngàng. Hóa ra [âm nhạc] cả ba ngộ
82. 3:22nhận trên đều sai. Sự thật phức tạp hơn
83. 3:25nhưng cũng đẹp đẽ hơn rất nhiều. Bây giờ
84. 3:27hãy để tôi đưa bạn quay ngược thời gian
85. 3:29về tận 44.000 năm trước.
86. 3:3644.000 năm trước, vùng đất mà ngày nay
87. 3:39chúng ta gọi là Việt Nam trông hoàn toàn
88. 3:41khác. Không có thành phố, không có làng
89. 3:44xã, không có ruộng lúa, mực nước biển
90. 3:46thấp hơn hàng trăm mét. Những gì ngày
91. 3:49nay là biển Đông, lúc đó là một vùng đất
92. 3:51rộng lớn tên là Sunderland, nối liền
93. 3:53Việt Nam với Indonesia, Malaysia, Thái
94. 3:56Lan. Và trên mảnh đất đó đã có những con
95. 3:59người đầu tiên. Họ là ai? Họ là những
96. 4:02thợ săn, những người hái quả rừng. Họ
97. 4:05sống trong các hang động ở Thanh Hóa,
98. 4:07Hòa Bình, Ninh Bình. Họ không biết trồng
99. 4:09lúa, không biết chăn nuôi nhưng họ biết
100. 4:12rừng, họ biết cách săn hưu nai, biết
101. 4:14cách đánh cá, biết cây nào ăn [âm nhạc]
102. 4:16được, cây nào độc. Họ vẽ những bức tranh
103. 4:18lên vách đá, họ chôn người chết với
104. 4:21những đồ tùy táng chứng tỏ họ đã có tín
105. 4:23ngưỡng, có tâm hồn. Chúng ta gọi họ là
106. 4:25người hòa bình trong hàng vạn năm. Họ là
107. 4:29chủ nhân của mảnh đất này. Nhưng rồi một
108. 4:32ngày thế giới thay đổi, băng tan, nước
109. 4:35biển dâng, Sunderland chìm xuống biển.
110. 4:37Những người hòa bình phải lui về đất
111. 4:39liền, sống trong các hang động ở miền
112. 4:41núi [âm nhạc] và đó là lúc họ gặp những
113. 4:43người khác. Những người từ phương Bắc
114. 4:46trước khi nói về cuộc gặp gỡ đó, tôi
115. 4:48muốn kể cho bạn nghe một phát hiện khoa
116. 4:51học đột phá. Năm 2018, các nhà khoa học
117. 4:54đã làm điều tưởng như không thể. Họ giải
118. 4:57mã thành công DNA từ xương người hòa
119. 4:59bình. Bạn biết điều đó khó như thế nào
120. 5:02không? Trong khí hậu nóng ẩm của Việt
121. 5:04Nam, DNA phân hủy cực nhanh. Nhưng họ đã
122. 5:07làm được. Và kết quả [âm nhạc] người hòa
123. 5:10bình không giống bất kỳ ai đang sống
124. 5:12trên thế giới ngày nay. Họ là một nhánh
125. 5:15riêng biệt tách ra từ rất sớm trong lịch
126. 5:17sử loài người. Họ gần với người O Nghề
127. 5:20trên quần đảo Anderman, gần với người
128. 5:22Negrito ở Malaysia. Nhưng họ không gần
129. 5:25với người Đông Á hiện đại, không gần với
130. 5:28người Hán, cũng không gần với người Việt
131. 5:30ngày nay. Vậy chuyện gì đã xảy ra? Nếu
132. 5:33người hòa bình là tổ tiên chúng ta, tại
133. 5:36sao chúng ta không giống họ? Câu trả lời
134. 5:38nằm ở dòng máu thứ hai.
135. 5:42[âm nhạc]
136. 5:444000 năm trước, có một nhóm người đang
137. 5:47di cư từ phương Bắc. Nhưng đợi đã, trước
138. 5:49khi bạn nghĩ à vậy là từ Trung Quốc à.
139. 5:53Hãy nghe tôi nói rõ đây là điểm cực kỳ
140. 5:56quan trọng và cũng là chỗ mà rất nhiều
141. 6:00người hiểu lầm. 4000 năm trước, vùng
142. 6:02sông Dương Tử, miền Nam Trung Quốc ngày
143. 6:04nay không phải là đất của người Hán.
144. 6:06[âm nhạc]
145. 6:07Người Hán lúc đó đang sống tận sông
146. 6:09Hoàng Hà, xa lắm về phía Bắc. Vùng sông
147. 6:11Dương Tử lúc đó là lãnh thổ của các tộc
148. 6:13người tên là Bách Việt và họ chính là tổ
149. 6:16tiên của chúng ta. Vậy nên khi tôi nói
150. 6:19họ đến từ phương Bắc không có nghĩa là
151. 6:21họ là người Hán, họ là người Việt Cổ, là
152. 6:24tổ tiên ngôn ngữ của chúng ta chưa hề bị
153. 6:27Hán hóa. Những người này mang theo một
154. 6:28thứ cách mạng, hạt lúa. Họ biết cách
155. 6:31trồng lúa nước, biết cách chăn nuôi,
156. 6:34biết làm gốm, biết đúc đồng và họ đi
157. 6:38xuống phía nam tìm đất màu mỡ để canh
158. 6:40tác. Họ đến đồng bằng sông Hồng và tại
159. 6:43đó họ gặp người hòa bình. Bây giờ hãy để
160. 6:46tôi kể cho bạn nghe về một nơi tên là
161. 6:48Mán Bạc. Mán Bạc ở Ninh Bình, cách Hà
162. 6:51Nội khoảng 100 km về phía Nam. 4000 năm
163. 6:54trước, đây là một ngôi làng nhỏ bên bờ
164. 6:57sông. Và trong ngôi làng này đã xảy ra
165. 6:59điều kỳ diệu. Hai nhóm người, người Hòa
166. 7:03Bình và người nông dân từ phương Bắc
167. 7:05không chiến tranh với nhau. Họ sống
168. 7:07chung, họ kết hôn, họ sinh con. Làm sao
169. 7:11chúng ta biết được điều này? Bởi vì các
170. 7:13nhà khảo cổ đã khai quật những ngôi mộ ở
171. 7:16Mán Bạc. Và khi họ phân tích DNA từ
172. 7:18những bộ xương đó, họ phát hiện ra điều
173. 7:20không thể tin được. Cư dân mãn bạc mang
174. 7:23cả hai dòng máu. Một nửa DNA từ người
175. 7:26hòa bình bản địa, một nửa từ người nông
176. 7:28dân phương Bắc. Đây là bằng chứng trực
177. 7:30tiếp không thể chối [âm nhạc] cãi. Người
178. 7:33Việt được sinh ra từ sự hòa quyện của
179. 7:35hai dòng máu. Hãy tưởng tượng cảnh này.
180. 7:38Một buổi chiều 4000 năm trước, bên bờ
181. 7:41sông ở Ninh Bình, một chàng trai thợ săn
182. 7:45da ngăm, tóc quăn, đôi mắt sâu đang ngồi
183. 7:48bên bờ sông đánh cá. Một cô gái nông dân
184. 7:51da trắng hơn, tóc thẳng mang theo cái rá
185. 7:54đựng lúa đi ngang qua. Hai người nhìn
186. 7:57nhau, [âm nhạc] có thể họ không hiểu
187. 7:59ngôn ngữ của nhau nhưng họ cười. Và từ
188. 8:02nụ cười đó, từ những cuộc hôn nhân đó,
189. 8:05người Việt ra đời. Đây không phải là câu
190. 8:07chuyện tôi bịa ra. Đây là những gì DNA
191. 8:09cổ đại đã kể cho chúng ta. Và đó là lý
192. 8:12do tại sao khi bạn nhìn vào gương, bạn
193. 8:14thấy nét mặt vừa có chút Đông Nam Á, vừa
194. 8:17có chút Đông Á. Bởi [âm nhạc] vì bạn là
195. 8:18cả hai.
196. 8:24Bây giờ [âm nhạc] với những gì tôi vừa
197. 8:26kể, chúng ta có thể trả lời ba ngộ nhận
198. 8:28bằng chứng khoa học. Ngộ [âm nhạc] nhận
199. 8:30thứ nhất, người Việt có phải là người
200. 8:32Hán không? Câu trả lời rõ ràng không. Và
201. 8:36đây là bằng chứng. [âm nhạc]
202. 8:37Tiếng Việt thuộc ngữ hệ Nam Á cùng họ
203. 8:40với tiếng Khơme, tiếng Mường, tiếng Hán
204. 8:42thuộc ngữ hệ Hán, tạng hoàn toàn khác
205. 8:45biệt. Nếu chúng ta là nhánh của người
206. 8:47Hán, chúng ta phải nói cùng một ngữ hệ.
207. 8:50Nhưng không phải vậy. Về mặt di truyền,
208. 8:53nghiên cứu DNA cổ đại cho thấy [âm nhạc]
209. 8:55tổ tiên người Việt đến từ lưu vực sông
210. 8:57Dương Tử, nơi các nhóm Bách Việt sinh
211. 9:00sống 4000 năm trước. Trong khi đó, tổ
212. 9:03tiên người Hán đến từ sông Hoàng Hả, xa
213. 9:06hơn về phía Bắc. Hai nhóm này tách nhau
214. 9:08từ rất sớm, đi theo hai con đường khác
215. 9:11nhau. Một nhóm trồng lúa nước ở sông
216. 9:14Dương Tử, trở thành tổ tiên người Việt.
217. 9:17Một nhóm trồng kê ở sông Hoàng Hà trở
218. 9:19thành người Hán. Chúng ta như hai anh em
219. 9:21họ xa, có gặp nhau về sau qua lịch sử
220. 9:25nhưng gốc gác khác nhau. Ngộ nhận thứ
221. 9:27hai, người Việt miền Nam có nhiều máu
222. 9:29chăm, [âm nhạc] máu cơme me không? Đây
223. 9:31là câu hỏi phức tạp và khoa học cho câu
224. 9:33trả lời tinh tế. Năm 2017, nhà khoa học
225. 9:36Trịnh Tuấn Toàn đã phân tích DNA của
226. 9:38người Kinh từ Hà Nội đến thành phố Hồ
227. 9:40Chí Minh. Kết quả khoảng cách di truyền
228. 9:43giữa hai nhóm này cực kỳ nhỏ, gần như
229. 9:45bằng không. Để so sánh, [âm nhạc] khoảng
230. 9:48cách di truyền giữa người Việt và người
231. 9:50Thái lớn gấp gần 50 lần. Điều này có
232. 9:53nghĩa là người Kinh từ [âm nhạc] Bắc đến
233. 9:56Nam đồng nhất về mặt di truyền đến mức
234. 9:58gần như không thể phân biệt. Nhưng có
235. 10:00hòa huyết [âm nhạc] nhỏ không? Có.
236. 10:02Nghiên cứu năm 2020 cho thấy khoảng 5
237. 10:06đến 8% người Việt miền Nam mang DNA thể
238. 10:09từ người Trăm ở miền Bắc. Con số này chỉ
239. 10:12khoảng 2 đến 3%. Điều này phản ánh sự
240. 10:15thật. Trong quá trình Nam Tiến, có một
241. 10:18số phụ nữ trăm kết hôn với đàn ông Việt.
242. 10:21Nhưng tỉ lệ này rất thấp, không đủ để
243. 10:24thay đổi cấu trúc di truyền tổng thể.
244. 10:26Vậy nên người Việt miền Nam không phải
245. 10:29là người Kh bị Việt hóa. Họ vẫn là người
246. 10:32Việt Bắc vào Nam với một lượng nhỏ hòa
247. 10:34huyết từ cộng đồng bản địa. Và ngộ nhận
248. 10:36thứ ba cũng là điều ít người biết. Tại
249. 10:39sao người Việt về mặt di truyền lại gần
250. 10:42với người Thái, người Tẩy dù chúng ta
251. 10:44nói ngôn ngữ khác nhau. Đây là một
252. 10:47nghịch lý thú [âm nhạc] vị. Tiếng Việt
253. 10:49thuộc ngữ hệ Nam Á. Nhưng DNA của chúng
254. 10:51ta lại rất gần với các nhóm nói tiếng
255. 10:54Thái Ca Đài. [âm nhạc] Các nghiên cứu
256. 10:56cho thấy người Kinh và người choang ở
257. 10:58Quảng Tây có khoảng cách di truyền cực
258. 11:00kỳ nhỏ. Tại sao lại như vậy? Câu trả lời
259. 11:04nằm ở thời đại Đông Sơn khoảng 2700 năm
260. 11:07trước. Trong giai đoạn này, tổ tiên
261. 11:09người Việt và các nhóm Thái Ca Đai cổ
262. 11:11đại đã sống chung hòa huyết rất nhiều.
263. 11:14Kết quả là về ngôn ngữ chúng ta giữ
264. 11:18tiếng Nam Á nhưng [âm nhạc] về di truyền
265. 11:21chúng ta đã thái hóa một phần. Giống như
266. 11:23trong một gia đình ông nội nói tiếng
267. 11:25[âm nhạc] Việt bà ngoại là người Tày.
268. 11:28Con cháu vẫn nói tiếng Việt theo ông
269. 11:30nhưng DNA thì mang cả máu của bà. Đây là
270. 11:33bằng chứng cho thấy lịch sử dân tộc phức
271. 11:36tạp hơn chúng ta tưởng rất nhiều.
272. 11:38[âm nhạc]
273. 11:45>> [âm nhạc]
274. 11:48>> Vậy là chúng ta đã đi qua những bằng
275. 11:49chứng khoa học chính nhưng câu chuyện về
276. 11:52nguồn gốc người Việt chưa kết thúc. Vẫn
277. 11:54còn rất nhiều câu hỏi chưa có lời giải
278. 11:56đáp. Câu hỏi thứ nhất, tại sao người
279. 11:59Việt không hòa huyết nhiều hơn với người
280. 12:02Trăm? Người Khơme trong một quá trình
281. 12:03nam tiến kéo dài cả nghìn năm. Các nhà
282. 12:06khoa học đưa ra một số giả thuyết có thể
283. 12:08vì người Việt di cư với cả gia đình,
284. 12:10không chỉ đàn ông nên họ kết hôn trong
285. 12:13cộng đồng. Có thể vì sự khác biệt về
286. 12:15ngôn ngữ và văn hóa tạo ra rào cản,
287. 12:18nhưng đây vẫn là câu hỏi mở và khoa học
288. 12:20vẫn đang tiếp tục tìm [âm nhạc] hiểu.
289. 12:22Câu hỏi thứ hai, làm sao chúng ta giữ
290. 12:24được tiếng Việt trong suốt nghìn năm Bắc
291. 12:26thuộc? Mặc dù chịu ảnh hưởng sâu sắc từ
292. 12:29văn hóa Hán, mặc dù vay mượn rất nhiều
293. 12:31từ Hán, Việt nhưng cốt lõi ngữ pháp,
294. 12:34cách tạo câu từ vựng cơ bản của tiếng
295. 12:36Việt vẫn là Nam Á. Đây là một minh chứng
296. 12:39cho sức sống của ngôn ngữ và cũng là
297. 12:41điều mà các nhà ngôn ngữ [âm nhạc] học
298. 12:42vẫn đang nghiên cứu. Và cuối cùng, điều
299. 12:45quan trọng nhất, hiểu nguồn gốc giúp
300. 12:47chúng [âm nhạc] ta gì. Thứ nhất, nó giúp
301. 12:49chúng ta tự tin. Chúng ta không phải là
302. 12:52bản sao của Trung Quốc. Chúng ta là một
303. 12:54dân tộc độc lập với nguồn gốc riêng, với
304. 12:57ngôn ngữ riêng. Khi biết điều đó, chúng
305. 12:59ta có thể đứng ngang hàng với bất kỳ dân
306. 13:02tộc nào. Thứ hai, nó giải thích tại sao
307. 13:05chúng ta vừa giống vừa khác các nước
308. 13:07láng giềng. Chúng ta nằm ở vị trí đặc
309. 13:09biệt ở ngã tư, giữa Đông Á và Đông Nam
310. 13:13Á, chúng ta mang đặc điểm của cả hai khu
311. 13:15vực nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng. Và
312. 13:18thứ [âm nhạc] ba, nó dạy chúng ta một
313. 13:20bài học về sự hòa huyết.
314. 13:224000 năm trước, tổ tiên chúng ta đã biết
315. 13:25sống chung, kết hôn, hòa quyện với nhau.
316. 13:28Họ không chiến tranh, không diệt chủng.
317. 13:30Từ sự hòa quyện đó, một dân tộc mới ra
318. 13:33đời và điều đó chứng minh hòa huyết
319. 13:36không có nghĩa là mất bản sắc.
320. 13:42Vậy là chúng ta đã cùng nhau đi hết hành
321. 13:44trình từ hang động 40 4000 năm trước đến
322. 13:48ngôi làng mãn bạc 4000 năm trước đến
323. 13:50ngày hôm nay.
324. 13:51>> [âm nhạc]
325. 13:51>> Và câu trả lời cho câu hỏi người Việt
326. 13:53đến từ đâu? Không phải là Bắc hay Nam.
327. 13:56Câu trả lời là cả hai mỗi người Việt
328. 13:59chúng ta đều mang trong mình hai dòng
329. 14:01máu. Dòng máu của những thợ săn rừng
330. 14:03xanh Đông Nam Á và dòng máu của những
331. 14:06người nông dân mang hạt lúa từ sông
332. 14:07Dương Tử. Chúng ta không phải là người
333. 14:10Hán, chúng [âm nhạc] ta không phải là
334. 14:11người Thái, chúng ta không phải là người
335. 14:13Khê, chúng ta là người Việt. Và đó là
336. 14:16điều đáng tự hào nhất. Nếu bạn thấy
337. 14:18chương trình này có ích, hãy đăng ký
338. 14:20kênh để không bỏ lỡ các kỳ phát sóng
339. 14:22tiếp theo. Trong chương trình tới, chúng
340. 14:24ta sẽ tiếp tục khám phá [âm nhạc] những
341. 14:26câu chuyện thú vị khác về văn hóa Việt
342. 14:27Nam. Cảm ơn quý vị và các bạn đã lắng
343. 14:29nghe. Hẹn gặp lại trong kỳ phát sóng
344. 14:32tiếp theo của Á Lục Ký.
345. 14:36[âm nhạc]