Nagrywanie ekranu 2026 11 07 130318 — Transcript

Full transcript

1. 0:00[odchrząknięcie]
2. 0:01Zobaczcie,
3. 0:02bo napisałam sobie, że skończyłam na tej
4. 0:04funkcji
5. 0:06i nie pamiętam, czy ją omówiłam, czy
6. 0:08nie.
7. 0:12Macie na pewno napisaną definicję
8. 0:14funkcji alokacyjnej i to będzie drodzy
9. 0:16państwo na kolejnych ćwiczeniach za
10. 0:18tydzień. Myśmy się umówili, że
11. 0:21przeczytacie rozdział trzeci, czwarty z
12. 0:23Owsiaka oraz szósty.
13. 0:25Czyli trzeci, [odchrząknięcie] czwarty i
14. 0:27szósty na raz następny. I myślę, że
15. 0:29wszystko zdążymy
16. 0:32[odchrząknięcie] i tych definicji będę
17. 0:33od państwa wymagała. Czy macie zapisaną
18. 0:35funkcję redystrybucyjną?
19. 0:37>> Tak, mamy.
20. 0:38>> Dobra, czyli omówiłam widocznie. Dobrze,
21. 0:40to przechodzimy drodzy państwo do
22. 0:42funkcji stabilizacyjnej, czyli
23. 0:45pokazywałam państwu zdjęcia z
24. 0:48Dobra, funkcja stabilizacyjna.
25. 0:51Zapiszcie sobie państwo. Funkcja
26. 0:53stabilizacyjna,
27. 0:55[odchrząknięcie] inaczej kompensacyjna.
28. 1:00regulacyjna, wyrównawcza
29. 1:02[odchrząknięcie]
30. 1:14polega na oddziaływaniu
31. 1:17polega [odchrząknięcie] na oddziaływaniu
32. 1:26za pomocą
33. 1:29instrumentów polityki fiskalnej i
34. 1:32monetarnej
35. 1:42polega na oddziaływaniu za pomocą
36. 1:44instrumentów polityki fiskalnej i
37. 1:46monetarnej
38. 1:51na globalny popyt w gospodarce.
39. 2:02w celu ułagodzenia
40. 2:11w celu łagodzenia
41. 2:14wahań cyklu koniunkturalnego
42. 2:20w celu łagodzenia wahań cyklu
43. 2:22koniunkturalnego. Go!
44. 2:52Działanie to powinno zapewnić. Działanie
45. 2:54to powinno zapewnić.
46. 2:57[odchrząknięcie]
47. 2:59Działanie to powinno zapewnić.
48. 3:11możliwie pełne możliwie pełne
49. 3:14wykorzystanie możliwie pełne
50. 3:17wykorzystanie
51. 3:22ekonomicznego potencjału gospodarki
52. 3:25ekonomicznego potencjału gospodarki
53. 3:37Czyli prowadzić do rozwiązania Czyli
54. 3:40prowadzić do rozwiązania
55. 3:45problemów
56. 3:47problemów
57. 3:53stanowiących treść stanowiących treść
58. 4:01tak zwanego magicznego czworoboku.
59. 4:04tak zwanego magicznego czworoboku
60. 4:12i elementy to te cztery elementy
61. 4:14magicznego czworoboku to
62. 4:17elementy to po pierwsze
63. 4:20długookresowy wzrost gospodarczy
64. 4:23długookresowy wzrost gospodarczy
65. 4:31po drugie wysoki poziom zatrudnienia
66. 4:34wysoki poziom zatrudnienia,
67. 4:41czyli niska stopa bezrobocia.
68. 4:43Czyli niska stopa bezrobocia.
69. 4:57Pieniądza stabilna siła nabywcza
70. 5:00pieniądza.
71. 5:05Czyli niska inflacja.
72. 5:09Czyli niska inflacja
73. 5:15i cztery.
74. 5:17Równowaga zewnętrzna. równowaga
75. 5:20zewnętrzna,
76. 5:26czyli dodatni bilans handlowy. Czyli
77. 5:28dodatni bilans handlowy.
78. 5:31[odchrząknięcie]
79. 5:36Powtarzam, funkcja stabilizacyjna polega
80. 5:38na oddziaływaniu za pomocą instrumentów
81. 5:40polityki fiskalnej i monetarnej na
82. 5:42globalny popyt w gospodarce w celu
83. 5:44łagodzenia wahań cyklu koniunkturalnego.
84. 5:47Działanie to powinno zapewnić możliwie
85. 5:49pełne wykorzystanie ekonomicznego
86. 5:51potencjału gospodarki, czyli prowadzi do
87. 5:54rozwiązania problemów stanowiących treść
88. 5:57tak zwanego magicznego czworoboku. I te
89. 5:59elementy to po pierwsze długokresowy
90. 6:01wzrost gospodarczy, po drugie wysoki
91. 6:04poziom zatrudnienia czyli niska stopa
92. 6:06bezrobocia, trzy stabilna siła nabywcza
93. 6:10pieniądza, czyli niska inflacja i cztery
94. 6:13równowaga zewnętrzna, czyli dodatni
95. 6:15bilans handlowy.
96. 6:17Dlaczego te elementy są ważne dla kraju,
97. 6:20w którym chcielibyśmy żyć? No bo
98. 6:21długokresowy wzrost gospodarczy, drodzy
99. 6:23państwo, on się będzie przekładać na
100. 6:24wzrost zysków podmiotów gospodarczych,
101. 6:27na wzrost dochodów gospodarstw domowych.
102. 6:30ten przyrost yyy
103. 6:32produktu krajowego brutto dynamika, on
104. 6:34ostatnio yyy spadł ze względu na kryzys
105. 6:38energetyczny, ale yyy jeżeli popatrzymy
106. 6:42na Polskę, natomiast drodzy państwo,
107. 6:44jeżeli popatrzymy z kolei na najbardziej
108. 6:47największe gospodarki świata, tu
109. 6:49zestawienie 2017-2021,
110. 6:53to proszę zwrócić uwagę, że na pierwszym
111. 6:55miejscu są no Stany Zjednoczone z tym
112. 6:57nominalnie
113. 6:59najwięks większy zzym PKB. Na drugim
114. 7:01miejscu Chiny, [odchrząknięcie]
115. 7:03chociaż ten dystans do w tej pierwszej
116. 7:06dwójce
117. 7:07trochę się zmienia.
118. 7:09No Polska na 20
119. 7:12dr miejscu. Drodzy państwo, oprócz
120. 7:16stabilnego wzrostu gospodarczego,
121. 7:18życzylibyśmy sobie w kraju stabilną
122. 7:20sytuację na rynku pracy, czyli niską
123. 7:22stopę bezrobocia. Ta niska stopa
124. 7:25bezrobocia, ona jest o tyle istotna, że
125. 7:28jeżeli dużo osób jest bez pracy, to
126. 7:30mocno destabilizuje tą gospodarkę.
127. 7:33Mamy w kraju naturalną stopę bezrobocia.
128. 7:35Znaczy no nie na nie, chociaż w
129. 7:37ostatnich latach jest zbliżona ta stopa
130. 7:40bezrobocia do naturalnej. Aczkolwiek
131. 7:42oczywiście są regiony, w których jest
132. 7:43łatwiej, a regiony, w których jest
133. 7:45trudniej o pracę.
134. 7:47W Polsce ta stopa bezrobocia
135. 7:51była bardzo wysoka po okresie
136. 7:52transformacji gospodarczej na przełomie
137. 7:55w pierwszej dekadzie obecnego wieku.
138. 7:57Proszę zwrócić uwagę 20% w 2003, 19,3 w
139. 8:012004
140. 8:042025
141. 8:075,6%
142. 8:10i tu też proszę zwrócić uwagę na dwie
143. 8:13dekady na przełomie wieków. yyy jak ta
144. 8:16stopa bezrobocia w Polsce się
145. 8:17kształtowała i ona jest taka zbliżona do
146. 8:19cyklu koniunkturalnego, czyli mamy takie
147. 8:21wzloty i upadki yyy w krajach, w których
148. 8:25jest największa stopa bezrobocia to
149. 8:27Nauru, Zimbabu yyy Nauru 90% stopa
150. 8:31bezrobocia, czyli na 10 osób pracujących
151. 8:33dziewięć nie pracuje. Na pewno nie
152. 8:34powiemy, że jest to stabilna gospodarka.
153. 8:37Natomiast y Andora, Tajlandia, Chiny są
154. 8:41to kraje, w których ta stowa bezrobocia
155. 8:43jest niska.
156. 8:45zależy nam również na
157. 8:48niskiej inflacji. Ta niska inflacja,
158. 8:51drodzy państwo, ona też będzie się
159. 8:53kształtować na komfort w prowadzeniu
160. 8:56działalności gospodarczej, na możliwości
161. 8:59inwestycyjne czy też na oszczędzanie w
162. 9:02ramach gospodarstw domowych. Mieliśmy 3
163. 9:04lata temu dwucyfrową inflację sięgającą
164. 9:07nawet 16%.
165. 9:10Może pamiętacie, może nie, ale drodzy
166. 9:12państwo, wtedy no banki płaciły
167. 9:13zdecydowanie niższe oprocentowanie od
168. 9:15legad oszczędnościowych. W związku z tym
169. 9:17to nie zachęcało do oszczędności.
170. 9:20Równocześnie jak jest wysoka inflacja,
171. 9:23wysoka stopa procentowa, to jest i drogi
172. 9:25kredyt. To również nie zachęca do
173. 9:26inwestycji.
174. 9:28W Polsce tutaj przedstawiłam taki
175. 9:30przekrój,
176. 9:33szanowni państwo,
177. 9:36jak ta inflacja wyglądała w okresie
178. 9:38powojennym. niemalże do dziś i widzimy,
179. 9:42że w 90 roku po transformacji
180. 9:45gospodarczej tutaj średnioroczna
181. 9:48inflacja wynosiła 585%
182. 9:50natomiast w niektórych kwartałach była
183. 9:53zdecydowanie wyższa. kwartałach tego
184. 9:55roku 90
185. 9:59ostatnimi czasy się ustabilizowała. Cel
186. 10:01długokresowy cel inflacyjny NBP to jest
187. 10:032,5% około tak w zależności od pomiarów
188. 10:06i metodyki to tak waha się między 2,5 a
189. 10:103,5%.
190. 10:12Yyy, szanowni państwo, inflacja może być
191. 10:14bardzo destabilizująca, może powodować
192. 10:17yyy złe funkcjonowanie kraju. Takich
193. 10:20szoków inflacyjnych w historii
194. 10:23było sporo.
195. 10:26Można było się nawet dopatrzeć taki szok
196. 10:28inflacyjny
197. 10:30w Polsce po odzyskaniu niepodległości w
198. 10:321918 roku. W ciągu 5 lat cena dolara
199. 10:37wówczas w Polsce wzrosła z dziewięciu
200. 10:39marek polskich do 6 prawie i pół miliona
201. 10:42marek polskich. Rzesza niemiecka to też
202. 10:46yyy czas w dleciu międzywojennym, kiedy
203. 10:49ta inflacja szalała.
204. 10:52Stąd też między innymi była to przyczyna
205. 10:55dojścia do władzy Hitlera, bo ta
206. 10:57destabilizacja gospodarcza no mocno
207. 11:00wpłynęła na nastroje społeczne i na taką
208. 11:03chęć zmiany. Yyy wówczas yyy ta yyy yyy
209. 11:09wartość marki niemieckiej yyy wynosiła w
210. 11:121923 roku yyy znaczy spadła chociażby w
211. 11:18stosunku do dolara z 4,2
212. 11:21yyy marki niemieckiej do 4,2
213. 11:24biliona marek za dolara. Yyy, wówczas
214. 11:27taką ceną yyy, która była dosyć
215. 11:31porównywalna na arenie yyy
216. 11:33międzynarodowej była cena znaczka
217. 11:35pocztowego. Yyy nie znano wówczas innej
218. 11:38korespondencji. W związku z tym no był
219. 11:39to taki y przelicznik czy coś, co na co
220. 11:43dzień używano yyy w trakcie w czasie
221. 11:47funkcjonowania czy to osób prywatnych,
222. 11:49czy czy prawnych. Tak jak dzisiaj możemy
223. 11:52powiedzieć, że takim porównywalnym
224. 11:54wyznacznikiem jest cena za litr paliwa.
225. 11:57I wówczas cena znaczka pocztowego w
226. 11:59listopadzie 1923 roku wynosiła 500
227. 12:01miliardów marek, czyli ta
228. 12:09inflacja powodowała, że pieniądze
229. 12:12straciły swoją wartość. One się
230. 12:14zdestabilizowały do wartości papierka,
231. 12:16na którym były drukowane. W związku z
232. 12:19tym walały się po ulicach, podpalano
233. 12:22nimi, traktowane jako rozpałkę,
234. 12:25ponieważ jakość banknotu jest wysoka. W
235. 12:27związku z tym tapetowano nimi ściany, bo
236. 12:31były tańsze niż tapety. Czy też
237. 12:35[odchrząknięcie]
238. 12:35drodzy państwo nakręcono taki filmik
239. 12:37trochę taki pokazujący w krzewym
240. 12:39zwierciadle jak podchodzono wówczas do
241. 12:42marki niemieckiej gdzie ktoś szedł z
242. 12:43wypełnionymi walizkami
243. 12:46walizkami pieniędzmi bo drodzy państwo
244. 12:47jak jest hiperinflacja to wypłata jest
245. 12:50nieeraz na miesiąc nieeraz na tydzień
246. 12:52nawet nieraz dziennie czasami dwa razy
247. 12:53dziennie ze względu na te galopujące cen
248. 12:56w związku z tym szedł ktoś z walizkami
249. 12:59wypełnionymi po brzegi pieniędzm
250. 13:02ciężkie niewygodne. W związku z tym
251. 13:04zostawił ktoś walizki przed sklepem,
252. 13:05żeby zobaczyć, czy jest dany towar,
253. 13:08który uda się za te yyy góry papierków
254. 13:11kupić. Y. No i przychodził złodziej,
255. 13:14zobaczył walizki wypełnione pieniędzmi.
256. 13:17Tylko drodzy państwo, nie ukradł tych
257. 13:19pieniędzy, wysypał je z walizek i ukradł
258. 13:21same walizki. To tak trochę obrazuje jak
259. 13:25w trakcie wysokiej inflacji
260. 13:28jak mało warta jest waluta danego kraju.
261. 13:32[kaszel]
262. 13:33Inny przykład hiperinflacji
263. 13:36to 46 rok Węgry, gdzie miesięczna skala
264. 13:40inflacji wynosiła 41,9 biliarda proc.
265. 13:45To oznaczało drodzy państwo, że co 15
266. 13:47godzin ceny się podwajały.
267. 13:51Z kolei inny przykład Zimbabwe to już
268. 13:54współczesne czasy. Tylko też proszę
269. 13:56zwrócić uwagę, że jak mamy hiperinflację
270. 13:58i kryzys gospodarczy, to banki
271. 14:02zamykają
272. 14:03swoje siedziby. Nie ma pieniądza
273. 14:05elektronicznego. W związku z tym no może
274. 14:08się zdarzyć, że ktoś musi wieść furę
275. 14:11pieniędzy na taczkach tudzież w
276. 14:13jakikolwiek inny sposób te pieniądze
277. 14:16dźwigać. Pomijając fakt, że jest to no
278. 14:18niewygodne, to jeżeli w Zimbabue roczna
279. 14:22stopa inflacji wynosiła 2,2 miliarda
280. 14:24procent według krajowych ekonomistów,
281. 14:27znaczy w zasadzie nawet według rządów,
282. 14:29według miejscowych ekonomistów, które
283. 14:31którzy nie byli powiązani z centralnym
284. 14:33bankiem Zimbabe.
285. 14:36Szacun szacowali oni inflację na
286. 14:38poziomie 7 milionów%.
287. 14:40Natomiast w lipcu 2008 inflacja
288. 14:42podskoczyła do 231 milionów%.
289. 14:47Innym przykładem była Wenezuela
290. 14:50w 2018,
291. 14:52[odchrząknięcie]
292. 14:53gdzie inflacja wynosiła 1,7 miliona pro
293. 14:58i w drugiej połowie grudnia za 1 dolara
294. 15:00amerykańskiego można było w Karakas
295. 15:02kupić 11 milionów litrów benzyny. I
296. 15:07proszę zwrócić uwagę
297. 15:10jaką [odchrząknięcie] ogromną ilość
298. 15:11pieniędzy trzeba było posiadać. No w
299. 15:14portfelu to fizycznie niemożliwe, ale
300. 15:17przy sobie, żeby kupić jest pełna
301. 15:20[odchrząknięcie] nie ma nawet niecałe 2
302. 15:232,5 kg kurczaka czy 3 kil marchewki.
303. 15:29Szanowni państwo, dodatni bilans
304. 15:31handlowy również jest takim
305. 15:32wyznacznikiem
306. 15:34pokazującym, czy mamy przewagę eksportu,
307. 15:36czy importu ze względu chociażby na
308. 15:39zamówienia teraz publiczne
309. 15:42w kwestii uposażenia wojska. Ten bilans
310. 15:45handlowy, on nieznacznie w Polsce, w
311. 15:47zasadzie w większości lat jest ujemny,
312. 15:52ale [odchrząknięcie]
313. 15:53nie są to duże różnice. Proszę zwrócić
314. 15:56uwagę również na dwa sposoby
315. 15:59wykorzystania instrumentów podatkowych.
316. 16:03W książce macie opisane wbudowane tak
317. 16:05zwane automatyczne stabilizatory
318. 16:07koniunktury oraz dyskrecjonalne, czyli
319. 16:10uznaniowe regulowanie poziomu
320. 16:12opodatkowania podmiotów. to wbudowane,
321. 16:15czyli automatyczne stabilizatory
322. 16:16koniunktury, czyli narzędzie pasywnej
323. 16:19polityki fiskalnej. Yyy, czyli
324. 16:22przypominam, bo myśmy już o tym mówili,
325. 16:24yyy, przykładem będą progresywne podatki
326. 16:26dochodowe czy zasiłki dla bezrobotnych.
327. 16:29Yyy, działają. Zaletą jest to, że jak
328. 16:33sama nazwa wskazuje, działają one
329. 16:36automatycznie, tak? Czyli nie trzeba
330. 16:38zmiany w ustawach.
331. 16:40Jest to szybkie narzędzie.
332. 16:42[odchrząknięcie]
333. 16:44zmienia się w zależności od tego jak
334. 16:45zmienia się koniunktura. Natomiast wadą
335. 16:48jest to, że czasami jest zbyt słabe,
336. 16:52niewystarczające. Stąd też drugi rodzaj
337. 16:54narzędzi aktywnej polityki fiskalnej to
338. 16:56dyskrecjonalne, czyli uznaniowe
339. 16:59regulowanie poziomu opodatkowania
340. 17:00podmiotów. I tutaj drodzy państwo
341. 17:02przykładem może być wprowadzenie nowego
342. 17:04podatku albo wprowadzenie ulgi bądź jej
343. 17:06zlikwidowanie. Dlatego, że wprowadzenie
344. 17:09[odchrząknięcie] nowego podatku
345. 17:11no jest trudne ze względu na sprzeciw
346. 17:14społeczny. W związku z tym można tutaj
347. 17:16manewrować dodając ulgi, potem
348. 17:18zaostrzając warunki ich przyznawania i
349. 17:20tak dalej.
350. 17:22Zaletą dyskrecjonalnych narzędzi
351. 17:24fiskalnych jest to, że można zareagować
352. 17:29adekwatnie do tego, jak wymaga sytuacja
353. 17:33gospodarcza,
354. 17:35czyli wystarczająco odpowiednio mocną
355. 17:38bądź w danym kierunku. Natomiast wadą
356. 17:41jest to, że narzędzia polityki fiskalnej
357. 17:44tej aktywnej mają bardzo duże
358. 17:45opóźnienia. Państwo w książce macie
359. 17:47wspomniane tylko jedno z trzech opóźnień
360. 17:50narzędzi fiskalnych, czyli proces
361. 17:52legislacyjny, który trwa i wakacjolegis,
362. 17:55który wiąże się z wprowadzeniem ustawy.
363. 17:58Stąd też, Stąd też w momencie kiedy
364. 18:01opracowuje się nowa ustawa, ona wejdzie
365. 18:03w życie, to często sytuacja gospodarcza
366. 18:05zmienia się już na tyle, że to nowe
367. 18:08narzędzie przestaje być
368. 18:12skuteczne albo właśnie właściwe dla nas,
369. 18:16dla określonej sytuacji gospodarczej.
370. 18:19Yyy macie na slajdzie drodzy państwo y
371. 18:22wrzucony problem sprzeczności między
372. 18:23funkcjami. Ja mówiłam na poprzednim
373. 18:26wykładzie i dzisiaj trzy funkcje, które
374. 18:28będą obowiązywać państwa na pierwszym
375. 18:30roku. To jest funkcja alokacyjna,
376. 18:32redystrybucyjna i stabilizacyjna. Yyy
377. 18:35taką pierwszą y funkcją najważniejszą i
378. 18:38znaczy może nie najważniejszą, ale taką
379. 18:40od której pierwotnie się wychodzi i bez
380. 18:43której nie byłoby tych pozostałych jest
381. 18:45funkcja fiskalna, czyli gromadzenie
382. 18:47dochodów. Ale tu drodzy państwo
383. 18:49zajmujemy się tymi trzeci i trzema,
384. 18:52które mają w ramach prowadzonej polityki
385. 18:53społeczno-gospodarczej one wzajemnie się
386. 18:55wspierać, funkcjonować, uzupełniać.
387. 18:58Przeważnie tak jest, ale nie zawsze.
388. 19:00Tutaj macie akurat jeden z przykładów
389. 19:03sprzeczności, kiedy w ramach funkcji
390. 19:05stabilizacyjnej ograniczamy wydatki, bo
391. 19:09mamy fazę wzrostu gospodarczego, czyli
392. 19:11żeby nie przeciążyć koniunktury,
393. 19:14nie wywoływać inflacji, ogranicza się
394. 19:16wydatki, w tym wydatki rządowe.
395. 19:18Natomiast funkcje w ramach funkcji
396. 19:19alokacyjnej, czyli oferowania różnego
397. 19:21rodzaju dób i usług publicznych,
398. 19:23społecznych, zaczęło się budować na
399. 19:25przykład szpital. No i dobrze jest jakąś
400. 19:28inwestycję skończyć, dlatego że drodzy
401. 19:30państwo, jeżeli zostanie, nie wiem,
402. 19:32budynek nieprzykryty
403. 19:35dachem, to zacznie marnieć. Jeżeli nie
404. 19:38zacznie się go ogrzewać przez jakiś
405. 19:40okres czasu, to również no ściany zaczną
406. 19:47wilgoć w pomieszczeniu może spowodować,
407. 19:51że trzeba będzie potem remontować
408. 19:54zamiast tą inwestycję dokańczać. Innym
409. 19:56przykładem sprzeczności może być yyy
410. 20:00takie narzędzie jak progresywny podatek
411. 20:03dochodowy,
412. 20:04który w ramach funkcji redystrybucyjnej,
413. 20:07no się świetnie sprawdza, przypominam,
414. 20:09funkcja redystrybucyjna, czyli korekta
415. 20:11dochodów, czyli zmniejszamy dysproporcje
416. 20:13między najbogatszymi a najbiedniejszymi.
417. 20:15No i dzieje się to między innymi poprzez
418. 20:17podatek progresywny, który to również
419. 20:20przypominam obciąża większymi stawkami
420. 20:23podatkowymi osoby o wyższych dochodach.
421. 20:26W związku z tym, no siłą rzeczy mamy
422. 20:28tutaj takie działanie janosikowe, czyli
423. 20:32zabieramy więcej bogatym, odciążamy w
424. 20:34większym zakresie biedniejszych. No i tu
425. 20:38wszystko fajnie w ramach funkcji
426. 20:40redystrybucyjnej wszystko gra. Natomiast
427. 20:43z kolei podatek progresywny
428. 20:45[odchrząknięcie]
429. 20:46nie jest podatkiem hamującym aktywność
430. 20:49gospodarczą. Nie jest to podatek
431. 20:50prorozwojowy. W związku z tym on tutaj
432. 20:52zupełnie nie sprawdza się z kolei w
433. 20:54ramach funkcji stabilizacyjnej.
434. 20:57Jeszcze może pokażę na zdjęciu cykl
435. 21:00koniunkturalny, chociaż my sobie go
436. 21:01będziemy rysować. No już w sumie
437. 21:03rysowałam u państwa na tablicy, mówiąc o
438. 21:05Kensie. Mamy fazę błom gospodarczego,
439. 21:09kryzysu, znaczy spadku, kryzysu czy
440. 21:11depresji, różnie one są nazywane, fazę
441. 21:13ożywienia, wzrostu. No i ten błąd
442. 21:16gospodarczy.
443. 21:19Tak jak powiedziałam, różnie są te fazy
444. 21:21nazywane,
445. 21:23ale generalnie faktycznie jeżeli
446. 21:25popatrzymy na gospodarkę, to ona
447. 21:27charakteryzuje się cyklicznością, czyli
448. 21:28mamy wzrosty, upadki, czy to przyrostu
449. 21:31produktu krajowego brutto, czy stopy
450. 21:33bezrobocia, tak jak państwu pokazywałam
451. 21:35na poprzednim
452. 21:37parę slajdów wcześniej.
453. 21:40Ten cygel koniunkturalno trwa między 5 a
454. 21:437 lat. yyy tak się przyjmuje książkowo.
455. 21:46Natomiast yyy szanowni państwo, w
456. 21:48ostatnich latach ze względu chociażby na
457. 21:50yyy postęp technologiczny, na szybki
458. 21:52przepływ informacji, na szybki sposób
459. 21:55przemieszczania się nie tylko ludzi, ale
460. 21:56towarów, kapitału, yyy to te cykle
461. 22:00koniunkturalne, one uległy skróceniu y i
462. 22:02tak trwają około cztery, pi lat. Skąd w
463. 22:06ogóle się biorą cykle?
464. 22:09[odchrząknięcie] Yyy, często takim yyy
465. 22:13źródłem tej cykliczności gospodarki yyy
466. 22:16upatruje się w cyklu politycznym, który
467. 22:19trwa 4 pi lat różnie w różnych krajach.
468. 22:22I drodzy państwo, no często jest tak, że
469. 22:25przed wyborami w ramach tak zwanej
470. 22:27kiełbasy wyborczej prowadzi się
471. 22:30ekspansywną politykę, czy to fiskalną,
472. 22:32czy monetarną, czyli taką pobudzającą
473. 22:34wzrost gospodarczy,
474. 22:36żeby zachęcić na przykład do wyboru, do
475. 22:38głosowania na konkretne ugrupowanie
476. 22:40polityczne.
477. 22:42Przez to jest ta to przyspieszenie
478. 22:44wzrostu gospodarczego.
479. 22:47Natomiast no po wyborach no skądś trzeba
480. 22:49wziąć pieniądze i wtedy się trochę
481. 22:52ściska pas i ogranicza
482. 22:55rozdawnictwo. To tutaj nie mówię
483. 22:57oczywiście o gospodarce polskiej, tylko
484. 22:58o takich ogólnie tendencjach
485. 23:02gospodarczo-politycznych. A może tak. W
486. 23:04związku z tym mamy wtedy spadek,
487. 23:06spowolnienie gospodarcze. Inną przyczyną
488. 23:10zjawiska cykliczności
489. 23:12podaje się w wahaniach eksportu netto.
490. 23:16Te fluktuacje importu, one są
491. 23:17uwarunkowanie uwarunkowane wahaniem
492. 23:20produkcji krajowej. Wahania eksportu zaś
493. 23:22są pochodną tych cyklicznych zmian
494. 23:25koniunkturalnych za granicą. Stąd też
495. 23:27ten handel międzynarodowy, no który no
496. 23:29siłą rzeczy jest bardzo mocno
497. 23:31rozwinięty, może być takim ważnym
498. 23:33kanałem przenoszenia cykli z jednego
499. 23:34kraju do innego.
500. 23:37[kaszel][odchrząknięcie]
501. 23:39Innym wytłumaczeniem
502. 23:42są wahania popytu konsumpcyjnego czy
503. 23:45inwestycyjnego. Drodzy państwo, jak
504. 23:47kupujemy, nie wiem, samochód, pralkę,
505. 23:50kuchenkę, komputer, to nie kupujemy co
506. 23:53roku, tylko jednak co parę lat. Różnie w
507. 23:58zależności od sprzętu. No wiadomo, że
508. 24:00telefon, komputer się zużywają
509. 24:03przynajmniej technologicznie szybciej,
510. 24:05więc częściej taki sprzęt wymieniamy.
511. 24:07Natomiast
512. 24:09kuchenkę, pralkę, no teraz już
513. 24:11wymieniamy ze względu na to, że jednak
514. 24:13po [odchrząknięcie] jakimś czasie po
515. 24:16prostu nie opłaca się
516. 24:19wymieniać czy naprawiać. No ale to też
517. 24:21ze względu na y założenia producenckie,
518. 24:25gdzie na pewno państwo słyszeli słyszeli
519. 24:27projektuje się takie urządzenia z
520. 24:30[odchrząknięcie] z połowy XX wieku
521. 24:32mogłyby funkcjonować i funkcjonować. One
522. 24:34praktycznie się nie psuły,
523. 24:37co
524. 24:39wpływało na ograniczenie popytu. Stąd
525. 24:41też no inżynieria ostatnich dekad
526. 24:45polegała na tym, żeby zaprojektować
527. 24:47urządzenie, które po okresie gwarancji
528. 24:51po prostu przestanie funkcjonować, a
529. 24:53wymienniki są na tyle drogie
530. 24:56poszczególnych podzespołów, nawet nie
531. 24:58części, tylko podzespołów, że po prostu
532. 25:00nie opłaca się naprawiać.
533. 25:05innym inną przyczyną
534. 25:08cykli koniunkturalnych to czy inną
535. 25:10przyczynę podaje Szumpeter. On z kolei
536. 25:12uważam, że taką cykliczność powoduje
537. 25:14wynalazek. Wynalazek, który na który
538. 25:17zwiększa się popyt jak już nasyci się
539. 25:19rynek, używamy, używamy, po czym aż
540. 25:22[odchrząknięcie] kolejny bum zaczyna się
541. 25:23czy wzrost gospodarczy
542. 25:26w momencie, kiedy pojawi się kolejne
543. 25:28jakieś innowacyjne rozwiązanie. Yyy
544. 25:30możemy mówić o cyklach krótkich, długo,
545. 25:33yyy, długich i średnich. Yyy mamy też
546. 25:37długie cykle Kondratjewa. H tutaj według
547. 25:40Kondratiewa yyy mamy pewne yyy
548. 25:46innowacje czy yyy czy rozwiązania
549. 25:51przełomowotechnologiczne,
550. 25:54które powodują tą cykliczność, ale w
551. 25:56długich okresach, w dekadach.
552. 26:00Kontracjew przedstawił pięć cykli, które
553. 26:03występowały do tej pory. Pierwszy cykl
554. 26:07rozpoczął się końcem X wieku i trwał do
555. 26:09połowy XIX
556. 26:13wieku.
557. 26:14Yyy, podstawowym wynalazkiem wówczas
558. 26:18była maszyna parowa yyy i formą yyy
559. 26:23podmiotów yyy, która wówczas
560. 26:26funkcjonowała, to były indywidualne
561. 26:28przedsiębiorstwa, takie małe firmy
562. 26:30działające na zasadzie
563. 26:32leryzmu, już może jeszcze początkowo
564. 26:35nie, ale na na na bazujące na dość
565. 26:40takiej liberalnej konkurencji bez
566. 26:41wspomagania państwa, a środkiem gospodar
567. 26:44wówczas była Wielka Brytania i Londyn, a
568. 26:48obok Amsterdam, gdzie pojawiła się
569. 26:50pierwsza giełda. Drugi cykl
570. 26:52koniunkturalny to przełom
571. 26:54[odchrząknięcie]
572. 26:5519
573. 26:57i
574. 26:58koniec
575. 27:01i początek XX wieku,
576. 27:04znaczy druga połowa XIX wieku, może tak.
577. 27:09Epokowym wynalazkiem była wówczas stal i
578. 27:11kolej żelazna, czyli druga rewolucja
579. 27:14przemysłowa.
580. 27:15Małe firmy się rozwijały, zaczęły
581. 27:18funkcjonować na zasadach lesefaryzmu czy
582. 27:21idealnej konkurencji i wówczas takim
583. 27:24wskazuje się, że takim liderem
584. 27:26gospodarczym były Niemcy. Trzeci cykl to
585. 27:32covid-19
586. 27:34do II wojny światowej. XIX wieku do II
587. 27:37wojny światowej, gdzie pojawił się
588. 27:39samochód, elektryczność i chemikalia.
589. 27:42Zaczęły się również małe firmy rozrastać
590. 27:44w duże w duże podmioty gospodarcze,
591. 27:48gdzie te podmioty gospodarcze zaczęły
592. 27:51być wspierane przez państwo, gdzie w
593. 27:53ramach doktryny
594. 27:55keinesowskiej zaczęto również y
595. 27:58inwestować w ramach sektora publicznego
596. 28:01i tutaj na
597. 28:04na takie centrum gospodarcze zaczęły już
598. 28:07wyrastać Stany Zjednoczone ze stolicą
599. 28:11w Nowym Jorku. I czwarty cykl
600. 28:14koniunkturalny
601. 28:16to w latach miał miejsce w latach 1940
602. 28:19do końca XX wieku, gdzie pojawił się
603. 28:22komputer samolot i gdzie te duże firmy
604. 28:26rozrosły się w korporacje międzynarodowe
605. 28:34kraje z tanią siłą roboczą, bo też
606. 28:37proszę zwrócić uwagę, że praktycznie już
607. 28:39od końca XX wieku te duże flagowe marki,
608. 28:41nawet czasami bardzo drog drogie miały
609. 28:44siedziby nawet nie w miejscach gdzie
610. 28:48tych tych krajach najbogatszych tylko
611. 28:50miały siedziby w rajach podatkowych
612. 28:53[kaszel][odchrząknięcie]
613. 28:54natomiast produkcje w Indiach w Azji tam
614. 28:58gdzie ta siła robocza była po prostu nie
615. 29:01niedroga piąty cykl trwa obecnie
616. 29:04podstawową innowacją to biotechnologie
617. 29:08gdzie pojawiły się gdzie rozwinęła się
618. 29:11sieć
619. 29:13małych i dużych firm, które ze sobą
620. 29:15współpracowały.
621. 29:17No liderem gospodarczym dalej są Stany
622. 29:20Zjednoczone,
623. 29:21ale można tutaj mówić, że zaczyna nam
624. 29:23się wyłaniać już i to tak bardzo
625. 29:24dynamicznie kolejny cykl gospodarczy
626. 29:27związany ze sztuczną inteligencją.
627. 29:30Szanowni państwo,
628. 29:33i tutaj jeszcze powiemy sobie o tym
629. 29:35rozdziale czwartym, który też macie do
630. 29:38przeczytania na przyszły tydzień. M mamy
631. 29:41różnicę między popytem na dobro
632. 29:43publiczne i na dobro prywatne. My sobie
633. 29:46będziemy rysować te wykresy na tablicy.
634. 29:48Proszę sobie je uważnie przeczytać.
635. 29:50Tutaj na tym pierwszym wykresie, na
636. 29:52gdzie mamy popyt popyt na dobro
637. 29:55prywatne, mamy na osi pionowej cenę
638. 29:57dobra prywatnego, na osi poziomej ilość
639. 29:59dobra prywatnego. DA i DB to są
640. 30:01indywidualne krzywe popytu. Pokazują
641. 30:04standardową zależność między ilością a a
642. 30:08ceną nabywanego dobra. i chcemy
643. 30:10narysować krzywą globalnego popytu. To
644. 30:12jest ta DA plus DB. Ta krzywa robi się
645. 30:14nam coraz bardziej płaska z uwagi na to,
646. 30:17że przy spadających cenach m wszyscy
647. 30:21konsumenci nabywają coraz to więcej
648. 30:24dobra. Stąd też ta krzywa się spłaszcza.
649. 30:26Natomiast no krzywa podaży jest rosnąca.
650. 30:30Przecięcie się krzywej podaży i popytu
651. 30:31wyznacza punkt równowagi, co na osi
652. 30:34pionowej pokazuje cenę równowagi, na osi
653. 30:36poziomej ilość równowagi. W przypadku
654. 30:39dobra prywatnego charakterystyczne jest
655. 30:41to, że na rynku prywatnym wszyscy, w
656. 30:46przypadku dobra prywatnego wszyscy
657. 30:48konsumenci, to jest oczywiście pewne
658. 30:49uproszczenie, ale że wszyscy konsumenci
659. 30:51nabywają dane dobro po tej samej cenie,
660. 30:54ale kupują je w dowolnych ilościach w
661. 30:58zależności od preferencji. No i druga
662. 31:01krzywa, krzywa globalnego popytu na
663. 31:03dobro publiczne. Z kolei znowu mamy na
664. 31:05osi pionowej ceny, tym razem dobra
665. 31:07publicznego, na osi poziomy ilość dobra
666. 31:09publicznego. Mamy opadające krzywe znowu
667. 31:12popytu i tutaj mamy różne preferencje z
668. 31:15kolei podatników, czyli ile
669. 31:16przeznaczyliby swojego podatku na
670. 31:18określone dobro. No i oczywiście im
671. 31:20niższa cena, tym chętniej by pewnie
672. 31:22nabywali określone dobra publiczne czy
673. 31:26społeczne. Z tym, że jeżeli już
674. 31:28uwzględnimy
675. 31:30fakt, że płacimy różne podatki, ale mamy
676. 31:33tą samą ilość, nie wiem, ławek w parku
677. 31:36do dyspozycji, to wcale nie oznacza, że
678. 31:38jeżeli ktoś płaci niższe podatki, czyli
679. 31:40dorzuca się do wspólnej puli w mniejszym
680. 31:42zakresie, to ma do dyspozycji tych ławek
681. 31:45w parku mniej. Stąd też ta krzywa robi
682. 31:48się coraz bardziej pionowa. No i znowu
683. 31:52przegięcie, przecięcie podaży i popytu
684. 31:55wyznacza punkt równowagi. Ten punkt
685. 31:57równowagi na osi pionowej wyznacza cenę,
686. 32:00na osi poziomej ilość. I drodzy państwo,
687. 32:04yyy tutaj mamy widzimy, że wszyscy
688. 32:07konsumenci mają yyy tą samą ilość dobra
689. 32:10do dyspozycji, natomiast płacą różne
690. 32:12ceny.
691. 32:14Proszę też zwrócić uwagę na zasady
692. 32:16wyboru ułatwiające podejmowanie decyzji.
693. 32:18Czyli pierwsze to, że każdy wyborca ma
694. 32:20jednakową szansę wpływania na wyniki
695. 32:22wyborów. Czyli jeden obywatel, jeden
696. 32:24głos w przeciwieństwie do chociażby
697. 32:27rynku
698. 32:29prywatnego, gdzie w spółkach na przykład
699. 32:34w spółkach zo decyduje ilość udziałów,
700. 32:37czyli mając
701. 32:3950 ponad 50%
702. 32:43udział w spółce, mamy przewagę, mamy w
703. 32:46zasadzie decyzyjność.
704. 32:48Przedmiot wyboru jest konkretny. Wybór
705. 32:50jest łatwiejszy, jeżeli ma się
706. 32:51rozeznanie, czego wybór dotyczy, czyli
707. 32:53łatwe, konkretne, przejrzyste pytania,
708. 32:55krótkie, czyli na przykład czy jesteś
709. 32:58za, przeciwka,
710. 33:03czy jesteś za, czy strefy euro. No i czy
711. 33:07to wybór
712. 33:09dotyczy dwóch wykluczających się
713. 33:11możliwości. Wybór jest tym łatwiejszy,
714. 33:14im im prostsza jest odpowiedź, czyli
715. 33:16albo tak, nie, albo nie, albo za, albo
716. 33:18przeciw. Yyy w sprawach yy ustalenia
717. 33:21wyników głosowania przyjmuje się cztery
718. 33:23sposoby. Albo jednomyślność głosujących
719. 33:25w sprawach takich bardzo ważnych,
720. 33:27znaczących yyy kiedy wszyscy muszą być
721. 33:30za, większość kwalifikowana, najczęściej
722. 33:32jest to 2/3 jest znacznie łagodniejsza
723. 33:35od jednomyślności. Jednak w przypadku no
724. 33:38całego społeczeństwa byłoby to trudne. W
725. 33:40związku z tym dotyczy, tak jak mówię
726. 33:43jakiś takich bardzo
727. 33:45strategicznych, znaczących decyzji.
728. 33:48Przeważnie stosuje się zwykłą większość,
729. 33:50czyli decyzja jest podejmowana wówczas,
730. 33:52kiedy wystarczy jedynie 50% plus jeden
731. 33:56głos przewagi.
732. 33:58I głosowanie według punktów, czyli
733. 34:00ranking. tego typu metodę w głosowaniu
734. 34:04[odchrząknięcie] na przykład
735. 34:05wykorzystuje się w wyborach
736. 34:07prezydenckich, gdzie do drugiej tury
737. 34:09przychodzi dwóch kandydatów mających
738. 34:10największą liczbę głosów, jeżeli
739. 34:14oczywiście żaden z nich nie uzyskał
740. 34:17ponad 50%
741. 34:19poparcia. Proszę też zwrócić uwagę na
742. 34:21mediaowego wyborcę. Jest to taki
743. 34:25wyborca, który odrzuca cele stawiane
744. 34:28przez skrajne partie polityczne. Mediana
745. 34:32w statystyce jest to wartość środkowa,
746. 34:35czyli powyżej
747. 34:37danej wielkości będzie 50%. Jeżeli byśmy
748. 34:42na przykład, nie wiem, chcieli medianę
749. 34:44wzrostu na waszym roku ustalić, to
750. 34:48medianą byłby ktoś o takim wzroście, od
751. 34:50którego połowa roku byłaby niższa bądź
752. 34:53równa, a druga połowa byłaby wyższa bądź
753. 34:57równa. M drodzy państwo, przechodzę już
754. 35:01teraz dochodów publicznych,
755. 35:06[odchrząknięcie]
756. 35:09które również
757. 35:11do przeczytania
758. 35:13ze zrozumieniem
759. 35:16na jutro, na za tydzień.
760. 35:22Jakie są w ogóle przyczyny gromadzenia
761. 35:24dochodów publicznych?
762. 35:26Dlaczego my jako gospodarstwa domowe czy
763. 35:29podmioty gospodarcze
764. 35:31gromadzimy dochody? To jest oczywiste.
765. 35:33Mówiliśmy o potrzebach indywidualnych i
766. 35:35chęci ich zaspokajania,
767. 35:37ale jeżeli my gromadzimy dochody, to
768. 35:39wiąże się to z dużym ryzykiem. Wiąże się
769. 35:41to z ryzykiem gospodarczym.
770. 35:45A to ryzyko związane z prowadzeniem
771. 35:47działalności gospodarczej jest bardzo
772. 35:49dużo. W zasadzie szereg pułapek z każdej
773. 35:51strony czycha na przedsiębiorcę, mówiąc
774. 35:54kolokwialnie. To może być konkurencja,
775. 35:56to może być nowe, nowe rozwiązania
776. 35:59technologiczne, zmiana mody,
777. 36:02kryzys energetyczny, [śmiech]
778. 36:04podwyższenie cen,
779. 36:07chociażby właśnie
780. 36:10takich kosztów znaczących, zmiennych czy
781. 36:13też rozwiązania legislacyjne. No bo
782. 36:16tutaj państwo też rzuca kłody
783. 36:18przedsiębiorcom pod nogi. Osoby, które
784. 36:21są zatrudnione u kogoś również ponoszą
785. 36:24ryzyko w związku z gromadzeniem
786. 36:25dochodów. To może być problem
787. 36:27niewypłacalności przedsiębiorst,
788. 36:29pracodawcy, bankructwo, zwolnienie z
789. 36:32pracy, choroba i tak dalej. Natomiast
790. 36:34jeżeli popatrzymy na ryzyko, które jest
791. 36:36związane z gromadzeniem dochodów przez
792. 36:37władze publiczne,
793. 36:40to wydawać by się mogło, że ono nie
794. 36:42istnieje prawie w ogóle. No bo przecież
795. 36:45jakie rząd każe zapłacić podatki, takie
796. 36:48my mieszkańcy, dane podatnicy danego
797. 36:51kraju będziemy musieli zapłacić. No
798. 36:53niemniej jednak możemy tutaj mówić o
799. 36:54ryzyku politycznym. Yyy to po pierwsze
800. 37:15dlatego, że drodzy państwo, jeżeli
801. 37:16nałożymy zbyt duże podatki, znaczy rząd
802. 37:18nałoży zbyt duże podatki, to
803. 37:20niewątpliwie
804. 37:22może to spowodować zmianę nastrojów
805. 37:25społecznych.
806. 37:26Ja tutaj nie mówię o jakiś rewolucjach
807. 37:28kraju, ale przede wszystkim to ryzyko
808. 37:30polityczne wiąże się z poparciem w
809. 37:34kolejnych wyborach i to też nie tylko na
810. 37:36naszym rynku krajowym, ale również w
811. 37:39zasadzie we wszystkich demokratycznych
812. 37:42krajach.
813. 37:44Przyjmuję
814. 37:46się, że władze publiczne nie mają nie
815. 37:49ponoszą ryzyka ekonomicznego. Chociaż
816. 37:51jeżeli popatrzymy na to w takim szerszym
817. 37:53kontekście to drodzy państwo, jeżeli
818. 37:56okazałoby się, że płacone przez
819. 37:58społeczeństwo podatki byłyby zbyt
820. 38:02obciążające podatników, czy to podmioty
821. 38:05gospodarcze, czy gospodarstwa domowe, to
822. 38:09w dłuższej perspektywie
823. 38:11ci podatnicy
824. 38:13zbiednieją. Jeżeli zbiednieją, to będą
825. 38:17mieć mniejsze majątki, będą mieć
826. 38:18mniejsze dochody, będą w związku z tym
827. 38:20płacić mniejsze podatki. No czyli no ta
828. 38:23gra asumując w jedne społeczeństwo, w
829. 38:24jedne państwo, czyli tutaj ja bym
830. 38:27również była skłonna określić to ryzyko
831. 38:29ekonomiczne jako znaczące z perspektywy
832. 38:32również władz publicznych i gromadzenia
833. 38:35dochodów przez państwo. Drodzy państwo,
834. 38:37proszę sobie zwrócić uwagę w rozdziale
835. 38:40szóstym na dochody i wpływy publiczne.
836. 38:45Jeśli chodzi o
837. 38:47wpływy publiczne,
838. 38:49to jest to pojęcie szersze, które
839. 38:51obejmuje te wpływy zwrotne, ale również
840. 38:55w ramach tych wpływów publicznych mamy
841. 38:58taki mniejszy podzbiór dochody
842. 38:59publiczne. Wpływy publiczne to kredyty z
843. 39:02banku centralnego, kredyty z banków
844. 39:04komercyjnych, pożyczki od rządów banków
845. 39:07zagranicznych,
846. 39:12wpływy yyy ze sprzedaży donów skarbowych
847. 39:16i tak dalej.
848. 39:18Natomiast w ramach dochodów publicznych
849. 39:29będziemy mieć dochody z danin, dochody z
850. 39:31majątku i praw majątkowych, opłaty,
851. 39:35składki na ubezpieczenia społeczne, na
852. 39:37ubezpieczenia zdrowotne yyy oraz na
853. 39:40poszczególne fundusze publiczne.
854. 39:44W ramach,
855. 39:46szanowni państwo,
856. 39:48danin, co to są w ogóle daniny
857. 39:50publiczne, to sobie możecie tylko
858. 39:52zaznaczyć gdzieś tam na marginesie, bo
859. 39:54generalnie ten rozdział szósty jest
860. 39:56bardzo tak
861. 39:59dokładnie opracowany i i nie będę tutaj
862. 40:02nic państwu dedyktowywać, natomiast
863. 40:04napiszcie sobie tylko na marginesie albo
864. 40:06gdzieś w notatkach, że daniny dzielimy
865. 40:08na osobiste, rzeczowe i pieniężne, bo
866. 40:10akurat tego nie ma. Daniny dzielimy na
867. 40:12osobiste, rzeczowe i pieniężne.
868. 40:20Danina pieniężna
869. 40:23to jest najmłodsza forma y daniny. To
870. 40:25jest podatek.
871. 40:27jest najmłodszą formą daniny, ale
872. 40:29wyparła w zasadzie te dwie wcześniejsze.
873. 40:31Danina osobista, na przykład odrabiana
874. 40:34pańszczyzna czy danina rzeczowa. Daniną
875. 40:36przykładem daniny rzeczowej były na
876. 40:38przykład
877. 40:40był podatek rolny, który płacono w
878. 40:42latach jeszcze 70 w Polsce po części w
879. 40:44pieniądzu, ale po części oddawano to, co
880. 40:46na danej ziemi wyrosło. Daniny publiczne
881. 40:49są nakładane na przedsiębiorstwa i
882. 40:50gospodarstwa domowe i główną cechą jest
883. 40:52to, że podmiot ponoszący ciężar nie
884. 40:54otrzymuje w zamian żadnego
885. 40:55bezpośredniego świadczenia.
886. 40:57Jest to podatek dochodowy, akcyza czy
887. 40:59cło, czyli nie są ekwiwalentne. Dochody
888. 41:02publiczne z majątku i praw majątkowych z
889. 41:05kolei
890. 41:06mają
891. 41:09mają
892. 41:13są najmięką fiktogennym rodzajem
893. 41:15dochodów, dlatego że płacimy, jeżeli
894. 41:20płacimy
895. 41:22czy wynajmujemy
896. 41:25majątek
897. 41:26skarbu państwa czy majątek
898. 41:31danej jednostki samorządu
899. 41:33terytorialnego.
900. 41:35To szanowni państwo,
901. 41:38jeżeli to mienie komunalne jest
902. 41:40sprzedawane w cenach rynkowych, no to
903. 41:43tutaj jakby nie może to budzić sprzeciwu
904. 41:45społecznego.
905. 41:47Czy jeżeli jest wynajmowane, to również
906. 41:49jeżeli są zbliżone do cen rynkowych i
907. 41:51standard również to tutaj jakby też nie
908. 41:52budzi to naszego
909. 41:54sprzeciwu.
910. 41:58Co to jest podatek, drodzy państwo?
911. 42:01podatek jest to pieniężne,
912. 42:05przymusowe ogólne, nieodpłatne i
913. 42:07bezwzrotne świadczenie na rzecz państwa
914. 42:08lub innych związków publicznoprawnych,
915. 42:10na przykład samorządów. Macie państwo tą
916. 42:12definicję, ona bazuje na ordynacji
917. 42:14podatkowej. Ordynacja podatkowa jest to
918. 42:16taki zbiór praw i obowiązków podatnika
919. 42:19i to ordynacja podatkowa określa kiedy,
920. 42:23od czego mamy zapłacić podatek.
921. 42:27Ta ta definicja podatku, ona jest
922. 42:29króciutka, ale zawiera pięć
923. 42:31przymiotników, które są właśnie bardzo
924. 42:32mocno bardzo istotne. One równo ona
925. 42:35równocześnie określa cechy podatku.
926. 42:38Cechą podatku jest to, że jest określony
927. 42:39ustawowo, ma przymusowy charakter, jest
928. 42:41bezzwrotny, nieodpłatny, jednostronność
929. 42:43ustalania, ogólny charakter, pieniężny
930. 42:45charakter i następuje przewłaszczenie.
931. 42:50Podatek jest też kategorią fiskalną,
932. 42:54ekonomiczną, społeczną, polityczną i
933. 42:56prawną. Dlaczego fiskalną? Dlatego, że
934. 42:58stanowi główny główne źródło dochodów
935. 43:00państwa. Między 85 a 95% dochodów
936. 43:05budżetowych
937. 43:06stanowią właśnie podatki w większości
938. 43:08krajów.
939. 43:10Jest jest kategorią ekonomiczną, dlatego
940. 43:14że wpływa na ekonomikę gospodarstw
941. 43:16domowych i podmiotów gospodarczych.
942. 43:17Drodzy państwo, jak płacimy podatki
943. 43:20na najpierw dochodowe, to wpływa to na
944. 43:23nasze możliwości, czyli zostaje nam
945. 43:24mniej dochodu netto na rękę, czyli mamy
946. 43:27mniejsze możliwości do oszczędzania, do
947. 43:29konsumpcji, do inwestowania i tak dalej.
948. 43:32Jak mamy większe podatki, pośrednie wady
949. 43:35i akcyzę, to również wpływa to na nasze
950. 43:37możliwości no ekonomiczne, na mniejszą
951. 43:40na przykład konsumpcję. Yyy, jest to też
952. 43:42kategoria społeczna, dlatego że drodzy
953. 43:44państwo, poprzez poszczególne elementy y
954. 43:46techniki podatkowej można kreować pewne
955. 43:49czy zmieniać zachowania społeczne, czyli
956. 43:52na przykład, nie wiem, ulga na dziecko
957. 43:54ma spowodować,
958. 43:57że yyy wzrośnie
959. 44:00liczba dzieci w gospodarstwie domowym, w
960. 44:03rodzinie
961. 44:05i poprawi to sytuację demokratyczną
962. 44:07kraju. yym jest również kategorią
963. 44:11polityczną, dlatego że to politycy
964. 44:13decydują, kto od czego yyy w jakiej
965. 44:17wysokości ma zapłacić podatek. Również
966. 44:19podatki są narzędziem i aktywnej i
967. 44:22pasywnej polityki fiskalnej, czyli tutaj
968. 44:24takie bardzo mocne na zabarwienie
969. 44:26polityczne. Jest też kategorią prawną,
970. 44:29dlatego że wszelkie zmiany w podatkach
971. 44:33muszą być dokonane na mocy prawa, na
972. 44:36mocy ustaw podatkowych.
973. 44:39Stąd też drodzy państwo
974. 44:44kategoria prawna.
975. 44:46Proszę też poczytać sobie o klasyfikacji
976. 44:48podatków. Macie państwo w Owsiaku
977. 44:51podział na trzy kryteria.
978. 44:55Pierwsze kryterium to kryterium
979. 44:57przedmiotowe,
980. 44:58gdzie podatki dzielą się na pierwsza
981. 45:01grupa to podatki majątkowe i od praw
982. 45:03majątkowych.
983. 45:06podatki od
984. 45:08majątku i praw majątkowych, jak sama
985. 45:09nazwa wskazuje,
986. 45:12nakładane są na majątek. Co, co będzie
987. 45:15naszym majątkiem? no takie najbardziej
988. 45:18popularne, bo tutaj oczywiście ta
989. 45:19klasyfikacja ona jest teoretyczna,
990. 45:22natomiast do tych poszczególnych
991. 45:25podgrup czy czy tych tych szufladek z
992. 45:27poszczególnymi podatkami wrzucamy de
993. 45:30facto podatki, które obowiązują w
994. 45:33polskim systemie podatkowym. Przy czym
995. 45:36tu też nie ma jednoznaczności, bo
996. 45:39podział teoretyczny podziałem
997. 45:40teoretycznym, natomiast są spory, który
998. 45:42podatek jak można zakwalifikować. Yyy
999. 45:46wśród podatków majątkowych możemy
1000. 45:48wyróżnić podatek realny, kiedy następuje
1001. 45:50uszczuplenie majątku podatnika i podatek
1002. 45:53nominalny, kiedy mamy przedmiotem
1003. 45:55podmiot, kiedy podstawą jest dochód z
1004. 45:58majątku. Wśród podatków majątkowych w
1005. 46:01polskim systemie podatkowym najczęściej
1006. 46:03wyróżnia się podatek od spadków i
1007. 46:05darowizm, od nieruchomości, rolny leśny,
1008. 46:08od środków transportu.
1009. 46:11Jak był podatek od psów, to też go tutaj
1010. 46:12klasyfikowano
1011. 46:14ze względu na to, że podatki od psów,
1012. 46:16one się pojawiły jeszcze we Francji
1013. 46:21wtedy, kiedy psy były
1014. 46:24przejawem luksusu i posiadano w zasadzie
1015. 46:25tylko psy myślibskie.
1016. 46:28Druga grupa podatków według kryterium
1017. 46:30przedmiotowego to podatki od przychodów.
1018. 46:33I takim
1019. 46:36typowym
1020. 46:38podatkiem od przychodów będzie ryczał od
1021. 46:41przychodów ewidencjonowanych
1022. 46:43bądź VAT.
1023. 46:45Akurat VAT tutaj jest zakwalifikowany
1024. 46:48przez Owsiaka i tutaj ten dobór jest
1025. 46:50dość
1026. 46:52kontrowersyjny.
1027. 46:54Natomiast drodzy państwo,
1028. 46:58co to jest przychód? Przychód to jest
1029. 47:00dochód minus koszty uzyskania
1030. 47:01przychodów. Więc jeżeli mamy rycz od
1031. 47:03przychodów ewidencjonowanych, to stawki
1032. 47:05są niższe, ale podstawą opodatkowania
1033. 47:08będzie cały obrót, tak? Czyli sprzedaż,
1034. 47:11ilość sprzedanych produktów razy ich
1035. 47:12cena.
1036. 47:14Jakie są cechy charakterystyczne
1037. 47:16podatków przychodowych? Po pierwsze są
1038. 47:19pobierane niezależnie od wyników, czy
1039. 47:22bez względu na to czy ma się zysk, czy
1040. 47:23stratę na koniec roku. Są one niezwykle
1041. 47:25wydajne.
1042. 47:27Jeżeli popatrzymy na tą klasyfikację
1043. 47:30Owsiaka, a tej się trzymamy, skoro tą
1044. 47:32książkę od państwa wymagam, to VAT
1045. 47:36rzeczywiście jest bardzo wydajnym, ale
1046. 47:38równocześnie bardzo cenotwórczym
1047. 47:41podatkiem z uwagi na to, że jeżeli
1048. 47:43podwyższy się nie tak dawno podniesiono
1049. 47:47podstawową stawkę VAT o 1% i
1050. 47:51automatycznie wtedy ceny wszystkich
1051. 47:54produktów wzrosły.
1052. 48:17Już jestem. Tylko zamknęłam oczy. Drodzy
1053. 48:20państwo, kolejną cechą podatków od
1054. 48:23przychodów jest premia inflacyjna.
1055. 48:27Czyli w momencie kiedy podwożmy sobie
1056. 48:31VAT to
1057. 48:33wyniku, znaczy nawet nie musimy
1058. 48:35podwyższać stawki VAT, ale w wyniku
1059. 48:37inflacji wzrośnie cena. yyy VAT yyy jest
1060. 48:42liczony od yyy ceny razy ilość
1061. 48:45sprzedanych towarów, czyli z automatu
1062. 48:47również ta kwota VATUpłynie większa do
1063. 48:50budżetu. Yyy no i w przypadku podatku
1064. 48:52VAT występuje tak zwane znieczulenie
1065. 48:54podatkowe. Drodzy państwo, my wszyscy
1066. 48:56płacimy podatki VAT kupując codziennie
1067. 49:00różnego rodzaju produkty, ale jeżeli nie
1068. 49:03jesteśmy VATowcami, na różnicy w
1069. 49:05stawkach VAT nam nie zależy, to my tak
1070. 49:07naprawdę w ogóle nie patrzymy, mimo że
1071. 49:09na paragonie mamy napisane ile
1072. 49:13zapłaciliśmy podatków VAT. Nas
1073. 49:15interesuje końcowy
1074. 49:17efekt pobrania nam z konta pieniędzy,
1075. 49:20czy ewentualnie ile gotówki zniknie nam
1076. 49:23z portfela. Trzecia grupa podatków to
1077. 49:26podatki od dochodów.
1078. 49:28W Polsce mamy dwa podatki: PIT i CIT.
1079. 49:31Podatek dochodowy od osób fizycznych
1080. 49:33oraz podatek dochodowy od osób prawnych.
1081. 49:36One nawiązują do nadwyżki ekonomicznej
1082. 49:38podatnika, czyli tutaj już korygujemy
1083. 49:42przychód o koszty uzyskania przychodu.
1084. 49:45W związku z tym te podatki bardziej
1085. 49:47realizują funkcję redystrybucyjną, bo
1086. 49:50mamy stawki progresywne, ale też
1087. 49:53umożliwiają manipulowanie podstawowy
1088. 49:55opodatkowania chociażby przez
1089. 49:56rozbudowywanie kosztów uzyskania
1090. 49:58przychodu, czyli
1091. 50:02nie wiem, na przykład wzięcie samochodów
1092. 50:05leasing, co zwiększa koszty finansowe.
1093. 50:08Jak wzrosną koszty finansowe, to
1094. 50:10zmniejsza się zysk brutto do
1095. 50:12opodatkowania. czy kredyt, czy różnego
1096. 50:14rodzaju inwestycje, czy nawet koszty
1097. 50:16takie bezpośrednio, które sobie
1098. 50:18wkalkulujemy w działalność gospodarczą.
1099. 50:21Na przykład tankowanie auta, tylko że to
1100. 50:22auto nie zawsze wykorzystujemy w celach
1101. 50:25firmowych. Możemy je, o ile tego FISKUS
1102. 50:29nie sprawdzi, również wykorzystać do
1103. 50:31celów prywatnych, chociaż w świetle
1104. 50:34prawa powinniśmy się wtedy opodatkować,
1105. 50:36znaczy potraktować to jako dochód.
1106. 50:38Drodzy państwo i podatki od wydatków.
1107. 50:40Yyy podatki od wydatków są to yyy
1108. 50:43podatki od dóbr luksusowych albo takich,
1109. 50:45które są domeną skarbu państwa. Yym
1110. 50:48przykładami takich podatków yyy znaczy
1111. 50:51przykładem jednym tutaj owsiaka to
1112. 50:52będzie akcyza. Dlatego że bardzo często
1113. 50:54również yyy do tej grupy zalicza się
1114. 50:57podatki VAT. Natomiast tak jak mówiłam,
1115. 50:59trzymamy się już tej klasyfikacji
1116. 51:01Owsiaka i do podatków od wydatków wśród
1117. 51:03podatków od wydatków uwzględniamy
1118. 51:05akcyzę. Akcyzy są płacone yyy taką chyba
1119. 51:08najbardziej y dochodową fiskalnie akcyzą
1120. 51:12jest akcyza od paliw płynnych, od
1121. 51:16wyrobów spirytusowych i wyrobów
1122. 51:18nikotynowych. Natomiast akcyzą również
1123. 51:20są objęte jakty, futra dobra luksusowe
1124. 51:24czy też sól. Yyy i drodzy państwo,
1125. 51:27kolejny podział yyy na
1126. 51:31podatki yyy bezpośrednie i pośrednie to
1127. 51:34jest akurat podział w związku z ciężarem
1128. 51:37ponoszą ponoszonym przez podatnika
1129. 51:42a podatkowym a ponoszącym go
1130. 51:44podatnikiem, czyli między tym co się
1131. 51:46opodatkowuje a konkretnym podmiotem
1132. 51:50opodatkowania. Podatki bezpośrednie to
1133. 51:52będą takie, w których mamy bezpośredni
1134. 51:54związek pomiędzy wysokością dochodu czy
1135. 51:56majątku a płaconymi podatkami.
1136. 52:00I takim podatkiem
1137. 52:03pośred
1138. 52:05pośrednim, przepraszam, w pośrednich
1139. 52:08podatkach nie mamy bezpośredniego
1140. 52:09związku pomiędzy podatnikiem, jego
1141. 52:12dochodem i majątkiem a płaconymi
1142. 52:14podatkami i podatkiem pośrednim będzie w
1143. 52:16akcyza. No to natomiast w podatkach
1144. 52:18bezpośrednich tutaj już mamy takie taki
1145. 52:20bezpośredni związek pomiędzy tym ile
1146. 52:22mamy dochodu, ile mamy majątku, a tym i
1147. 52:24jakie płacimy w związku z tym podatki. I
1148. 52:27tutaj podat znowu przykładem będzie
1149. 52:28podatek CIT bądź pić podatek dochodowy
1150. 52:31albo podatek majątkowy, czyli od
1151. 52:32nieruchomości, bo im więcej mamy
1152. 52:35nieruchomości, im większe, tym więcej
1153. 52:37zapłacimy
1154. 52:38podatku. Kolejny podział to podział bez
1155. 52:42względu o kryterium władztwa podatkowego
1156. 52:44i wyróżnia się tutaj podatki nakładane
1157. 52:46przez państwo
1158. 52:48oraz podatki
1159. 52:51samorządowe. Tutaj już na slajdzie nie
1160. 52:54umieściłam. Mamy też kryterium
1161. 52:55terytorialne, czyli podatki centralne,
1162. 52:58regionalne i lokalne. W Polsce nie ma
1163. 53:00regionalnych, są centralne i lokalne.
1164. 53:02Takimi centralnymi podatkami są podatek
1165. 53:05PITSIT, akcyza VAT i podatek od gier.
1166. 53:09Natomiast wszystkimi lokalnymi, które są
1167. 53:11w gestii gminy,
1168. 53:14są to podatki od spadków ideowych z
1169. 53:16nieruchomości rolnood środków
1170. 53:17transportowych.
1171. 53:21W
1172. 53:23w przypadku podatku bardzo istotne
1173. 53:27również jest to, od czego, w jakiej
1174. 53:30wysokości
1175. 53:32będziemy płacić podatek,
1176. 53:35kiedy, a także jakie ewentualnie
1177. 53:37przesługują nam w związku z tym ulgi i
1178. 53:39zwolnienia. I tu macie elementy techniki
1179. 53:42podatkowej. W książce macie sześć
1180. 53:45elementów techniki podatkowej. Dopiszcie
1181. 53:47sobie siódmy tryb i warunki płatności.
1182. 53:50tryb i warunki płatności, czyli w jakiej
1183. 53:52formie, w jakich terminach mamy uiścić
1184. 53:55konkretne, zapłacić konkretne podatki.
1185. 54:00Pierwszy element to podmiot
1186. 54:02opodatkowania. Podmiot opodatkowania to
1187. 54:05każda osoba, na której ciąży obowiązek
1188. 54:07podatkowy i podmiot podatku może być
1189. 54:10albo czynny, albo bierny. podmiot
1190. 54:12czynny. Jest nim najczęściej państwo,
1191. 54:14które wykorzystuje swoje atrybuty i
1192. 54:16posługuje się przymusem administracyjnym
1193. 54:18przy ściąganiu podatków. Mogą to być też
1194. 54:21władze samorządowe
1195. 54:23i podmiot bierny. Tu są osoby fizyczne i
1196. 54:26prawne zobowiązane do płacenia podatków.
1197. 54:30Obok podmiotu występuje także płatnik i
1198. 54:33podatnik. E, podatnik będzie to osoba,
1199. 54:37na której ciąży obowiązek podatkowy, a
1200. 54:39płatnikiem jest ktoś, kto nalicza i
1201. 54:41wpłaca należną wysokość podatku. Czyli
1202. 54:44jeżeli mamy relacje pracodawik,
1203. 54:47pracodawca, pracownik, to pracownik
1204. 54:50będzie podatnikiem, bo to na nim ciąży
1205. 54:52obowiązek podatkowy. Natomiast
1206. 54:54płatnikiem będzie pracodawca, bo to on
1207. 54:57nalicza zaliczki na poczyt podatku
1208. 54:58dochodowego i on m przelewa te pieniądze
1209. 55:02na konto właściwego
1210. 55:06urzędu.
1211. 55:07Płatnik i podatnik to może być jedna i
1212. 55:09ta sama osoba, na przykład osoba
1213. 55:11fizyczna prowadząca działalność
1214. 55:13gospodarczą.
1215. 55:15Drugi element techniki podatkowej to
1216. 55:16przedmiot podatku. Jest to rzecz lub
1217. 55:18zdarzenie, które wywołuje obowiązek
1218. 55:20podatkowy, czyli na przykład fakt
1219. 55:25pozyskiwania, uzyskiwania dochodu albo
1220. 55:27fakt posiadania nieruchomości wywołuje
1221. 55:30obowiązek zapłacenia przez nas podatku
1222. 55:33od nieruchomości. Trzeci element to
1223. 55:35podstawa opodatkowania. Jest to
1224. 55:36przedmiot opodatkowania określony
1225. 55:38wartościowo. Czasami podstawa
1226. 55:40opodatkowania wyraża się w jednostkach
1227. 55:42fizycznych. Na przykład podatek od psów
1228. 55:44czy od nieruchomości. Od nieruchomości
1229. 55:46mamy płacony od metra kwadratowego, a
1230. 55:48nie od wartości majątku. y podstawa
1231. 55:52opodatkowania a podstawa obliczenia
1232. 55:54majątku to są dwie różne rzeczy, bo
1233. 55:57podstawa obliczenia majątku może być
1234. 56:00skorygowana różnego rodzaju
1235. 56:04ulgi, które przysługują danym grupom
1236. 56:08podatkowym.
1237. 56:10Kolejna
1238. 56:12kolejna kolejny element techniki
1239. 56:14podatkowej
1240. 56:15to
1241. 56:18stawka podatkowa.
1242. 56:20Stawki drodzy państwo możemy podzielić
1243. 56:22na kwotowe i procentowe. Stawkami.
1244. 56:25Stawki kwotowe są określane bezpośrednio
1245. 56:28w konkretnej kwocie. Czyli jak na
1246. 56:30przykład mieliśmy podatek od psa, to on
1247. 56:33wynosił no w Rzeszowie 60 tam parę
1248. 56:36złotych za rok, czyli konkretna kwota
1249. 56:39podatku w konkretnej skali czasowej bez
1250. 56:43względu na wartość psa. Czy tak jak mamy
1251. 56:45podatek od nieruchomości, mamy w kwotach
1252. 56:47podane za metr kwadratowy w danej
1253. 56:49gminie. No i stawki procentowe i tutaj
1254. 56:52się dzielą na stawki stałe i zmienne.
1255. 56:54Stawki stałe inaczej proporcjonalne,
1256. 56:56liniowe, gdzie wysokość podatku rośnie w
1257. 56:58takim samym tempie, to podstawa
1258. 57:00opodatkowania, czyli na przykład
1259. 57:02opodatkowanie
1260. 57:06dochodu od osób prawnych na poziomie 19%
1261. 57:10i stawki zmienne, które wśród których
1262. 57:13wyróżnia się stawki progresywne,
1263. 57:15regresywne i degresywne. Stawki
1264. 57:17progresywne. Stawka progresywna jest
1265. 57:19wtedy, gdy podatek rośnie szybciej niż
1266. 57:20podstawa opodatkowania
1267. 57:23i można wyróżnić
1268. 57:25progresję globalną i szczeblową.
1269. 57:27Progresja globalna jest wtedy, kiedy
1270. 57:31dzielimy podstawę opodatkowania na
1271. 57:33części. Do każdej z tych części
1272. 57:35przypisujemy inną stawkę podatkową.
1273. 57:37Tylko w progresji globalnej jest tak, że
1274. 57:40w momencie kiedy przejdziemy do wyższej
1275. 57:42stawki to przechodzimy z całością
1276. 57:43dochodu. Progresja globalna nie jest
1277. 57:47stosowana w cywilizowanych systemach
1278. 57:48podatkowych, między innymi również w
1279. 57:50Polsce. Nie jest dlatego, że mamy
1280. 57:53nieuzasadniony wzrost podatku na
1281. 57:55granicach przedziałów. Dlatego stosuje
1282. 57:57się progresję szczeblową, czyli dzieje
1283. 57:58się podstawa opodatkowania na część. Do
1284. 58:00każdej z tych części przypisuje
1285. 58:02określoną stawkę. I yyy drodzy państwo,
1286. 58:06tą stawkę stosuje się tylko od nadwyżki.
1287. 58:08W momencie kiedy przejdziemy,
1288. 58:10przekroczymy pierwszy czy kolejny próg
1289. 58:12podatkowy, jeżeli ta progresja jest
1290. 58:13ostrzejsza, no w Polsce mamy tylko jeden
1291. 58:15próg podatkowy na poziomie 120 000 zł.
1292. 58:18Druga stawka zmienna to stawka
1293. 58:20regresywna, czyli stawka podatku maleje
1294. 58:22wraz ze wzrostem podstawy opodatkowania.
1295. 58:25I trzeci rodzaj stawki, stawki
1296. 58:27degresywne. Stawka degresywna jest
1297. 58:29kombinacją stawki progresywnej oraz
1298. 58:31proporcjonalnej. należność podatkowa
1299. 58:34rośnie szybciej niż podstawa
1300. 58:35opodatkowania, czyli czyli
1301. 58:40progresywnie, ale tylko do pewnego
1302. 58:43momentu, do pewnego pułapu, po
1303. 58:46osiągnięcia którego przechodzi w skalę
1304. 58:48proporcjonalną. Stabilizuje się i
1305. 58:50przechodzi w skalę proporcjonalną.
1306. 58:55Drodzy państwo,
1307. 58:58jeżeli
1308. 59:00chcieliby państwo zobaczyć jak zmieniały
1309. 59:03się stawki w Polsce
1310. 59:07progresywne,
1311. 59:08to mam tu taką tabelkę,
1312. 59:11gdzie zaraz po transformacji
1313. 59:12gospodarczej wprowadzenie PITU mieliśmy
1314. 59:16stawkę 20, 30%.
1315. 59:19Przy czym przypominam, to było przed
1316. 59:21przed
1317. 59:23denominacją złotówki, która miała
1318. 59:25miejsce w 95 roku, czyli no wszyscy byli
1319. 59:28wtedy milionerami, czyli od dochodów
1320. 59:30poniżej 64 milionów 800 000 obowiązywała
1321. 59:35stawka 20%. yyy w przedziale drugim 30%
1322. 59:40od nadwyżki powyżej 64 prawie 65
1323. 59:43milionów zł, a dopiero dochód na
1324. 59:46poziomie 129 mil
1325. 59:49yyy powodował yyy przejście do stawki
1326. 59:5240%. Potem mieliśmy stawki 21, 33 i 45%
1327. 59:57już od dochodów powyżej 181 milionów
1328. 1:00:00600. W 99 roku
1329. 1:00:05pojawiły się stawki 19 30 40%. Natomiast
1330. 1:00:10w latach 2003-2006
1331. 1:00:13mieliśmy stawkę 19, 30%
1332. 1:00:17a w latach od 2009 do 2019 przez dekadę
1333. 1:00:22stawka
1334. 1:00:24stawka ten próg podatkowy próg dochodowy
1335. 1:00:27wynosił 85528.
1336. 1:00:31Ta stawka niższa to była 18% a stawka
1337. 1:00:34wyższa 32%.
1338. 1:00:37Obecnie przypominam ten dochód graniczny
1339. 1:00:40to 120 000 zł. Poniżej
1340. 1:00:45ten pierwsza stawka to 12% a po
1341. 1:00:49przekroczeniu progu podatkowego wynosi
1342. 1:00:51ona 32
1343. 1:00:54pro. Kolejny element techniki podatkowej
1344. 1:00:57to skala podatkowa. Informuje o tym jaką
1345. 1:00:59stawkę należy zastosować do podstawy
1346. 1:01:01opodatkowania. na przykład progi
1347. 1:01:03podatkowe w podatku dochodowym od osób
1348. 1:01:04fizycznych, gdzie macie państwo już
1349. 1:01:06takie zestawienia tabelaryczne nawet na
1350. 1:01:08stronach goof.pl plóżnych firm
1351. 1:01:11rozliczeniowych, gdzie jest napisane ile
1352. 1:01:13podatku przy do pierwszego progu y
1353. 1:01:18należy policzyć, czy też jakie są koszty
1354. 1:01:21uzyskania przychodu.
1355. 1:01:24Kolejny element to zwolnienia podatkowe
1356. 1:01:25polegają na tym, że państwo w ramach
1357. 1:01:27prowadzonej polityki fiskalnej wyłącza
1358. 1:01:29pewne podmioty. Mamy zwolnienia
1359. 1:01:31podmiotowe bądź przedmioty, czyli
1360. 1:01:33zwolnienia przedmiotowe z opodatkowania
1361. 1:01:38albo zmniejszenia podatku. Zwolnieniem
1362. 1:01:42podmiotowym może być przykładem, mogą
1363. 1:01:44być zakłady pracy chronione
1364. 1:01:45zatrudniające osoby niepełnosprawne, czy
1365. 1:01:48też dodatek kombatancki do emerytur dla
1366. 1:01:52kombatantów wojennych. Natomiast
1367. 1:01:55zwolnienia przedmiotowe to w zasadzie
1368. 1:01:57wszystkie obniżone stawki VAT. Ulgi
1369. 1:01:59podatkowe z kolei polegają na częściowym
1370. 1:02:02ograniczeniu ciężaru podatkowego i
1371. 1:02:04wyróżniamy
1372. 1:02:06trzy ulgi. Znaczy w ramach tego elementu
1373. 1:02:08mamy ulgi systemowe, ulgi
1374. 1:02:10zindywidualizowane i zwyżki podatkowe.
1375. 1:02:13Ulgi systemowe są to wbudowane w dany
1376. 1:02:15podatek jako obowiązujące wszystkie
1377. 1:02:17podmioty.
1378. 1:02:19Na przykład taką ulgą systemową jest
1379. 1:02:21ulga na dziecko. obowiązuje wszystkich,
1380. 1:02:25którzy mają dzieci własne bądź
1381. 1:02:27przysposobione do 26 roku życia pod
1382. 1:02:30warunkiem kontynuacji nauki. Oczywiście
1383. 1:02:32przez te dzieci. Ugi zindywidualizowane
1384. 1:02:36z kolei o ich przyznaniu decyduje organ
1385. 1:02:39podatkowy.
1386. 1:02:41Stąd też
1387. 1:02:44te ulgi
1388. 1:02:46mają bardzo subiektywny jednak
1389. 1:02:48charakter.
1390. 1:02:53i powinno ich być zdecydowanie jak
1391. 1:02:55najmniej z uwagi na to,
1392. 1:03:00że mają charakter korupcjogenny, bo
1393. 1:03:04może się to polega to na tym, że idzie
1394. 1:03:06się czy składa pismo do naczelnika
1395. 1:03:08urzędu skarbowego z podanym z podaniem
1396. 1:03:11konkretnej przesłanki, dlaczego ktoś
1397. 1:03:14prosi o to, żeby być zwolnionym z
1398. 1:03:16podatku, ewentualnie umożone odsetki
1399. 1:03:19karne. Przy czym no niestety może to się
1400. 1:03:22wiązać z pewną subiektywną oceną. Stąd
1401. 1:03:25też zresztą jeżeli komuś się każe
1402. 1:03:27zapłacić niższy podatek to ktoś inny
1403. 1:03:30będzie musiał zapłacić wyższy.
1404. 1:03:33No i zwyżki podatkowe, drodzy państwo,
1405. 1:03:35gdy dany podmiot płaci wyższy podatek
1406. 1:03:37niż wynika to z powszechnie
1407. 1:03:39obowiązujących zasad podatkowych, zasad
1408. 1:03:43ogólnopodatkowych,
1409. 1:03:45zwyżki podatkowe są występują bardzo
1410. 1:03:48rzadko.
1411. 1:03:51Są stosowane
1412. 1:03:54w celu też zmiany różnych zachowań,
1413. 1:03:56ewentualnie wymuszenie
1414. 1:03:59yyy wśród podatników. Przykładem zwyżki
1415. 1:04:02podatkowej był tak zwany popiwek, który
1416. 1:04:06funkcjonował w latach 90
1417. 1:04:10w odniesieniu do przedsiębiorstw
1418. 1:04:11państwowych.
1419. 1:04:13yyy popiwek był to podatek od ponadnmat
1420. 1:04:16ponadnormatywnych wynagrodzeń,
1421. 1:04:19który płaciły przedsiębiorstwa
1422. 1:04:21państwowe, które płaciły, w których
1423. 1:04:24wynagrodzenia dla kierowników ówczesnych
1424. 1:04:27były wyższe. Tam był przelicznik, ile te
1425. 1:04:29wynagrodzenia mogły być ilokrotnością
1426. 1:04:33wynagrodzenia najmniej,
1427. 1:04:35najniżej zarabiającego pracownika w
1428. 1:04:38danym przedsiębiorstwie. Innym
1429. 1:04:40przykładem, chyba bardziej popularnym
1430. 1:04:42zwyżki podatkowej
1431. 1:04:44jest podatek nazywany potocznie bykowym.
1432. 1:04:48Taki podatek obowiązywał w latach 70 w
1433. 1:04:50Polsce i był to podatek, który płacili
1434. 1:04:53kawalerowie,
1435. 1:04:55którzy nie zalegalizowali swojego
1436. 1:04:57związku.
1437. 1:04:59Taki podatek, taka zwyżka podatkowa
1438. 1:05:02obowiązuje w systemie podatkowym
1439. 1:05:04niemieckim obecnie, czy też system
1440. 1:05:06podatkowy francuski. On tam różnicuje
1441. 1:05:08stawki podatku dochodowego w zależności
1442. 1:05:10od tego, czy ktoś jest singlem, czy ktoś
1443. 1:05:12jest małżeństwem, ale bezdzietnym, a to
1444. 1:05:14potem w zależności od liczby dzieci. No
1445. 1:05:16i ostatni element
1446. 1:05:19techniki podatkowej, której mieliście
1447. 1:05:20sobie państwo dopisać, czyli tryb i
1448. 1:05:22forma, czyli na przykład konieczność
1449. 1:05:24posiadania rachunku bankowego, terminy,
1450. 1:05:27w którym należy wpłacać podatki.
1451. 1:05:31W rozdziale szóstym opisane macie, czy
1452. 1:05:33zestawione obok podatków są również
1453. 1:05:35opłaty. Teoretycznie zgodnie z definicją
1454. 1:05:39opłata to świadczenie pieniężne o
1455. 1:05:41charakterze przymusowym, bezwrotnym,
1456. 1:05:42odpłatnym, jednostronnie ustalane i
1457. 1:05:44pobierane przez władze publiczne z
1458. 1:05:45tytułu określonych czynności urzędowych
1459. 1:05:47oraz usług, jednostek sektora
1460. 1:05:49publicznego.
1461. 1:05:51W zasadzie cechy takie same. Oprócz
1462. 1:05:53tego, że opłata jest świadczeniem
1463. 1:05:57odpłatnym, a podatek nieodpłatny. W
1464. 1:06:00związku z tym no to co różnicuje opłata
1465. 1:06:03od podatku to to, że w przypadku podatku
1466. 1:06:06nie nie otrzymujemy bezpośrednio nic w
1467. 1:06:10ramach płaconego świadczenia. Natomiast
1468. 1:06:13opłata jest za coś, tak? Czyli no
1469. 1:06:16przykładem opłaty może być opłata za
1470. 1:06:18śmieci, opłata za
1471. 1:06:22opłata za yy wypis z rejestru gruntów
1472. 1:06:27i tak dalej, opłata za przedszkole
1473. 1:06:30publiczne.
1474. 1:06:33Opłata też bardzo często jest ukrytą
1475. 1:06:35formą podatku. Yyym, jest tak wtedy,
1476. 1:06:39kiedy koszty tego świadczenia, za które
1477. 1:06:42płacimy opłatę jest nieadekwatne do
1478. 1:06:44tego, ile płacimy. Teraz dowody są
1479. 1:06:47wydawane bezpłatnie, ale swego czasu
1480. 1:06:50trzeba było za nie płacić, a
1481. 1:06:51równocześnie bez dowodu nie było
1482. 1:06:55możliwości funkcjonowania.
1483. 1:06:57Czy w Polsce? No w Polsce akurat tak. No
1484. 1:07:00bo są kraje, w których nie nie istnieje
1485. 1:07:02coś takiego jak dowód, jak na przykład
1486. 1:07:03Stany Zjednoczone. Tam wszyscy mają
1487. 1:07:04prawo jazdy. Więc drodzy państwo, y
1488. 1:07:08opłatą
1489. 1:07:10może być na przykład ten wypis z
1490. 1:07:12rejestru gruntów. W momencie, kiedy
1491. 1:07:14chcemy wybudować dom na własnej działce,
1492. 1:07:16nie możemy tego zrobić bez pozwolenia na
1493. 1:07:18budowę. A żeby przejść do efektu
1494. 1:07:20końcowego czy uzyskania pozwolenia na
1495. 1:07:22budowę, to jest cały szereg procedur i
1496. 1:07:26różnego właśnie rodzaju opłat
1497. 1:07:28administracyjnych.
1498. 1:07:32Co z kolei jest to przymusowe,
1499. 1:07:35nieodpłatne i bezzwrotne świadczenie
1500. 1:07:36pieniężne pobierane przez państwo od
1501. 1:07:38przywozu, wywozu i przewozu towarów
1502. 1:07:40przez jego granicę. Przedmiotem
1503. 1:07:42obciążenia Cłem jest towar i mamy
1504. 1:07:46funkcję C3 fiskalną, cenotwórczą i
1505. 1:07:49protekcjonistyczną. Funkcja fiskalna
1506. 1:07:53cła polega na tym, że
1507. 1:07:57no jest to dochód państwa, dochód
1508. 1:07:59budżetowy.
1509. 1:08:01zmalały,
1510. 1:08:03zmniejszyły, spadły na znaczeniu jako
1511. 1:08:05dochód fiskalny budżetu państwa z uwagi
1512. 1:08:10na to, że no weszliśmy do Unii, jesteśmy
1513. 1:08:13w strefie Schengen, więc tutaj też masę
1514. 1:08:16produktów zresztą wcześniej też w ramach
1515. 1:08:18porozumień ze Stanami Zjednoczonymi,
1516. 1:08:20chociaż ostatnimi czasy się to trochę
1517. 1:08:22zmienia. Drodzy państwo, funkcje cła
1518. 1:08:25mają też funkcję cenotwórczą. Jeżeli
1519. 1:08:28podniesiemy cło na dany towar, to będzie
1520. 1:08:30równocześnie z automatu wyższa cena. I
1521. 1:08:33funkcja protekcjonistyczna
1522. 1:08:38SUO nakłada się na towary przywożone do
1523. 1:08:41kraju po to, żeby podwyższyć jego cenę,
1524. 1:08:44po to, żeby chronić krajowych
1525. 1:08:46producentów. No bo jeżeli produkt
1526. 1:08:48przywożony z zagranicy będzie miał
1527. 1:08:51wyższą cenę w wyniku chociażby
1528. 1:08:53wprowadzonych ceł, to siłą rzeczy będzie
1529. 1:08:56mniej konkurencyjny niż produkt krajowy.
1530. 1:08:59Jakie mamy rodzaje ceł? Możemy mieć cła
1531. 1:09:03dzielone ze względu na ruch towarów i
1532. 1:09:06wyróżniamy cła przywozowe, czyli
1533. 1:09:09importowe,
1534. 1:09:12cła wywozowe, eksportowe, cła
1535. 1:09:14przewozowe, tranzytowe. Możemy dzielić
1536. 1:09:17cła ze względu na sposób określenia
1537. 1:09:19wysokości.
1538. 1:09:20Cła valoren specyficzne czy kombinowane.
1539. 1:09:24Cła według charakteru ekonomicznego.
1540. 1:09:26Mamy cła fiskalne, ochronne, ekspansywne
1541. 1:09:28i według rodzaju taryfy celnej.
1542. 1:09:31maksymalne i minimalne.
1543. 1:09:33I drodzy państwo przechodzę do
1544. 1:09:37pieniądza.
1545. 1:09:39Zrobimy sobie może
1546. 1:09:42trzyminutową przerwę.
1547. 1:11:50To już wracam drodzy państwo. Bo yyy
1548. 1:11:52omówię pierwszą część pieniądza. Zostało
1549. 1:11:54mi tak ile mi to czasu zostało do 13:25.
1550. 1:11:58M to myślę, że pierwszą część pieniądza
1551. 1:12:00na pewno. Może jeszcze coś dotyktuję z
1552. 1:12:02tej drugiej części. Yyy, szanowni
1553. 1:12:04państwo, co to jest pieniądz?
1554. 1:12:07Jeżeli popatrzymy na definicję
1555. 1:12:10pieniądza, czy dobrze mnie słychać
1556. 1:12:11jeszcze i czy widać nową prezentację?
1557. 1:12:15>> Tak, słychać i widać.
1558. 1:12:16>> Dobra, super. yyy możemy podzielić yyy
1559. 1:12:23podejść do definicji pieniądza na y w
1560. 1:12:26ramach podejścia ilościowego bądź
1561. 1:12:28funkcjonalnego. Yyy tutaj państwu
1562. 1:12:30przedstawiłam podejście ilościowe. Nie
1563. 1:12:32będę go wymagać, bo to jest bardziej
1564. 1:12:33takie makroekonomiczne
1565. 1:12:36ujęcie pieniądza. Aczkolwiek
1566. 1:12:39no ono też przy polityce
1567. 1:12:42monetarnej ma znaczenie, ale to drodzy
1568. 1:12:46państwo tylko tak jak mówię, w ramach
1569. 1:12:48takiego wprowadzenia do wykładu możemy
1570. 1:12:50definiować pieniądz w oparciu o to
1571. 1:12:53podejście ilościowe, wyznaczając różnego
1572. 1:12:56rodzaju agregaty pieniężne. Agregat
1573. 1:12:58pieniężny, czyli miara podaży pieniądza
1574. 1:13:00w walucie krajowej. oznaczane są literą
1575. 1:13:03M i mamy agregat M0, czyli baza
1576. 1:13:06monetarna, czyli pieniądz gotówkowy plus
1577. 1:13:08pieniądz banków komercyjnych zgromadzony
1578. 1:13:11na rachunkach w banku centralnym.
1579. 1:13:13Agregat M1 to będzie agregat M0
1580. 1:13:16powiększony o depozyty płatne na żądanie
1581. 1:13:19w bankach komercyjnych. Agregat M2
1582. 1:13:21dodatkowe depozyty w bankach
1583. 1:13:23komercyjnych o terminie zwrotu do dwóch
1584. 1:13:25lat włącznie. Agregat M3 najszersze
1585. 1:13:29pojęcie pieniądza zawiera dodatkowo
1586. 1:13:31papiery dłużne o terminie zwrotu do
1587. 1:13:33dwóch lat oraz zobowiązania banków z
1588. 1:13:35tytułu operacji przeprowadzanych z
1589. 1:13:36podmiotami niebankowymi.
1590. 1:13:39Natomiast w ramach podejścia
1591. 1:13:41ilościowego, szanowni państwo,
1592. 1:13:44tutaj możemy pieniądz definiować i to
1593. 1:13:47podejście
1594. 1:13:49obowiązuje. W książce macie państwo
1595. 1:13:52opisane. Przypominam, że do pieniądza,
1596. 1:13:55do systemu bankowego obowiązuje książka
1597. 1:13:57Dmowskiego Sarnowskiego Prokopowicza
1598. 1:14:00Finanse i bankowość wydawnictwo Dyf
1599. 1:14:02Warszawa 2008 rozdział drugi, szósty i
1600. 1:14:04siódmy.
1601. 1:14:08W ramach
1602. 1:14:10tego ujęcia
1603. 1:14:12definiujemy pieniądz jako ogólny
1604. 1:14:14ekwiwalent powszechnie i trwale
1605. 1:14:16wyrażający wartość wszystkich towarów i
1606. 1:14:18usług i bezpośrednio na nie wymienialny.
1607. 1:14:21jest zjawiskiem historycznym, gdyż brak
1608. 1:14:24go w gospodarce naturalnej. Powszechnie
1609. 1:14:27akceptowany środek wymiany dóbri i
1610. 1:14:29usług, miertnik ich wartości, środek
1611. 1:14:30tezauryzacji,
1612. 1:14:32stałe LM, ekwiwalent towarów,
1613. 1:14:34powszechnie przyjmowany środek zapłaty,
1614. 1:14:37powszechnie przyjmowany środek
1615. 1:14:39regulowania zobowiązań, czy też można
1616. 1:14:42zdefiniować pieniądz jako zjawisko
1617. 1:14:44społeczne przyjmujące różne formy w
1618. 1:14:46różnych kulturach. Jest to tak naprawdę
1619. 1:14:48cokolwiek, co jest ogólnie akceptowane
1620. 1:14:50jako środek płatniczy na zakupy dóbri
1621. 1:14:52usług oraz służące do spłacania długów.
1622. 1:14:54Drodzy państwo, pieniądz pojawił się,
1623. 1:14:57czy też w jednej z definicji jest
1624. 1:14:59określany jako powszechnie akceptowany
1625. 1:15:01towar, za pomocą którego dokonujemy
1626. 1:15:03płatności za dobra lub wywiązujemy się z
1627. 1:15:05zobowiązań. Inaczej mówiąc, jest to
1628. 1:15:08środek wymiany. Istotne znaczenie ma
1629. 1:15:10tutaj nie forma fizyczna, pieniądze,
1630. 1:15:11lecz umowa społeczna, na mocy której
1631. 1:15:14jest on akceptowany. To drodzy państwo,
1632. 1:15:16tak naprawdę pieniądzem może być
1633. 1:15:17cokolwiek,
1634. 1:15:19byle byśmy go akceptowali. Czyli w
1635. 1:15:22momencie kiedy jesteśmy w Europie, w
1636. 1:15:24Polsce, tak, zaakceptowaliby państwo na
1637. 1:15:26pewno złotówki polskie jako płatność.
1638. 1:15:30Zaakceptowaliby państwo, myślę, że z
1639. 1:15:32dużym prawdopodobieństwem powiem, że
1640. 1:15:34również euro, nawet dolary amerykańskie,
1641. 1:15:40ale niekoniecznie akceptowalibyście
1642. 1:15:42jakąś walutę afrykańską, prawda? bo nie
1643. 1:15:45znamy jej wartości, bo niekoniecznie
1644. 1:15:46łatwo jest ją wymienić. Tak jak walutę
1645. 1:15:48tunezyjską, my teoretycznie nie
1646. 1:15:50powinniśmy jej wywozić poza granicę
1647. 1:15:52kraju. W związku z tym nie można o niej
1648. 1:15:56mówić jako jako o powszechnie
1649. 1:15:59akceptowanym środku wymiany.
1650. 1:16:02Drodzy państwo, pieniądzem może być
1651. 1:16:04cokolwiek.
1652. 1:16:06Jak zdążę przedstawię niektóre wycinki z
1653. 1:16:10historii pieniądza, gdzie między innymi
1654. 1:16:13w Kanadzie jak brakło pieniędzy takich
1655. 1:16:16drukowanych przez bank centralny to
1656. 1:16:19minister finansów zarządził, że wypłaty
1657. 1:16:22rządu będzie wypłata rządu będzie
1658. 1:16:25dokonywana na kartach do gry z podpisem
1659. 1:16:29oczywiście odpowiednim
1660. 1:16:31Ministerstwa Ówczesnego Finansów.
1661. 1:16:36kanadyjskiego.
1662. 1:16:38Szanowni państwo, z drugiej strony,
1663. 1:16:40jeżeli pieniądz w wyniku hiperinflacji
1664. 1:16:42straci na wartości, to przestanie on
1665. 1:16:44pełnić tą funkcję pośrednika w wymianie
1666. 1:16:48ekwiwalentu towaru, w środku zapłaty czy
1667. 1:16:50regulowania zobowiązań, tylko będzie się
1668. 1:16:53walał jak śmieci na ulicy, tak jak
1669. 1:16:55widzieliście państwo na zdjęciach w
1670. 1:16:57przypadku szoków
1671. 1:16:59inflacyjnych, czy też będzie
1672. 1:17:00wykorzystywany jako zabawki dla dzieci,
1673. 1:17:02jako klocki do układania. Jakie dwa
1674. 1:17:06warunki musi spełnić pieniądz, aby no
1675. 1:17:09mógł pełnić te swoje funkcje? Po
1676. 1:17:11pierwsze musi być powszechnie
1677. 1:17:13akceptowany jako środek płatniczy, a po
1678. 1:17:15drugie musi występować w odpowiedniej
1679. 1:17:18proporcji ilościowej do ogółu produktów
1680. 1:17:20i usług występujących w gospodarce.
1681. 1:17:23Inaczej nastąpi jego deprecjacja, czyli
1682. 1:17:25spadek wartości pieniądza, czyli właśnie
1683. 1:17:27zdewaluuje się do wartości papierka, na
1684. 1:17:29którym jest drukowany. Yyy, jakie mamy?
1685. 1:17:32O, tu sobie zapiszcie państwo, jakie są
1686. 1:17:34rodzaje pieniądza.
1687. 1:17:36Bo tego w książce nie ma. Rodzaje
1688. 1:17:38pieniądza.
1689. 1:17:44Pierwsze pieniądz gotówkowy. Pieniądz
1690. 1:17:47gotówkowy.
1691. 1:17:55To pieniądz kruszcowy metalowy.
1692. 1:18:00To pieniądz kruszcowy metalowy.
1693. 1:18:08pieniądz papierowy.
1694. 1:18:13Rodzaje pieniądza. Jeden pieniądz
1695. 1:18:15gotówkowy to pieniądz kruszcowy,
1696. 1:18:17metalowy, pieniądz papierowy.
1697. 1:18:21Wśród
1698. 1:18:23pieniędzy metalowych wyróżniamy, znaczy
1699. 1:18:25pieniądzem metalowym jest są monety i
1700. 1:18:28bilon. I możecie sobie tam też dopisać,
1701. 1:18:31że bilon określano pieniądzem zdawkowym.
1702. 1:18:34Bilon określano pieniądzem zdawkowym.
1703. 1:18:42W okresie waluty złotej.
1704. 1:18:46W okresie waluty złotej.
1705. 1:18:58gdyż nie było obowiązku, gdyż nie było
1706. 1:19:01obowiązku,
1707. 1:19:03wymianę go na złoto,
1708. 1:19:06gdyż nie było obowiązku wymiany go na
1709. 1:19:08złoto.
1710. 1:19:16Drugi rodzaj
1711. 1:19:18pieniądza
1712. 1:19:20to pieniądz rozrachunkowy. Pieniądz
1713. 1:19:23rozrachunkowy,
1714. 1:19:30czyli lokaty bankowe, płatne na żądanie.
1715. 1:19:33Lokaty bankowe płatne na żądanie.
1716. 1:19:40czeki weksle karty płatnicze
1717. 1:19:50czeki weksle karty płatnicze
1718. 1:20:03i trzecia forma trzeci rodzaj pieniądza
1719. 1:20:07to pieniądz międzynarodowy.
1720. 1:20:10Pieniądz międzynarodowy.
1721. 1:20:18To pieniądz akceptowany poza granicami
1722. 1:20:20kraju. To pieniądz akceptowany poza
1723. 1:20:23granicami kraju.
1724. 1:20:31który go emituje,
1725. 1:20:34akceptowany poza granicami kraju, który
1726. 1:20:36go emituje
1727. 1:20:40na przykład dolar, euro, funt.
1728. 1:20:53Będziemy też mówić o funkcjach
1729. 1:20:56pieniądza. Funkcje pieniądze macie
1730. 1:20:58państwo opisane w podręczniku, tylko nie
1731. 1:21:00macie tam
1732. 1:21:02nazwane
1733. 1:21:03napisane nazwy. Macie opisane. Więc
1734. 1:21:08zróbcie sobie notatki, bo funkcje
1735. 1:21:11pieniądza mogą być pytaniem zerówkowym.
1736. 1:21:14Funkcje pieniądza mamy cztery.
1737. 1:21:17Mamy cztery funkcje pieniądza. Pierwsza
1738. 1:21:19funkcja transakcyjna inaczej
1739. 1:21:21cyrkulacyjna.
1740. 1:21:23funkcja transakcyjna, inaczej
1741. 1:21:25cyrkulacyjna.
1742. 1:21:39Druga funkcja, funkcja płatnicza.
1743. 1:21:42Funkcja płatnicza. Tylko tam dajcie
1744. 1:21:43sobie trzy kropki, bo zaraz będę je
1745. 1:21:45omawiać i macie je opisane w książce.
1746. 1:21:48Druga funkcja, funkcja płatnicza.
1747. 1:21:51Trzecia funkcja, funkcja obrachunkowa.
1748. 1:21:56Trzecia funkcja funkcja obrachunkowa.
1749. 1:22:02I czwarta
1750. 1:22:05funkcja tezauryzacyjna.
1751. 1:22:07I funkcja tezauryzacyjna.
1752. 1:22:14Mamy,
1753. 1:22:16nie słyszę sprzeciwu. To pewnie jest
1754. 1:22:18dobrze. Drodzy państwo, funkcja
1755. 1:22:20transakcyjna, inaczej cyrkulacyjna.
1756. 1:22:21Pieniądz tutaj występuje jako środek
1757. 1:22:23wymiany, czyli powszechnie akceptowany
1758. 1:22:25środek wymiany. Dzięki temu, że pojawił
1759. 1:22:26się pieniądz w odróżnieniu od gospodarki
1760. 1:22:29barterowej,
1761. 1:22:30ułatwiło to wymianę towarów, usług na
1762. 1:22:34właśnie yyy yyy znaczy nawet nie tyle
1763. 1:22:39wymianę, co nabywanie towarów i usług.
1764. 1:22:42Bo w gospodarce barterowej, czyli
1765. 1:22:44przypominam wtedy, kiedy nie istniał
1766. 1:22:45pieniądz jako pośrednik wymiany,
1767. 1:22:48mieliśmy transakcję wiązaną kupna
1768. 1:22:50sprzedażeliśmy
1769. 1:22:52kupić, równocześnie musieliśmy to
1770. 1:22:54sprzedać, tak? Czyli musieliśmy mieć
1771. 1:22:55towar, który ktoś chciał, a równocześnie
1772. 1:23:00miał ten, który my potrzebowaliśmy.
1773. 1:23:02Yyy, dzięki temu, że pojawił się taki
1774. 1:23:05pośrednik jak pieniądz pomiędzy tymi
1775. 1:23:08dwoma osobami wymieniającymi towary, to
1776. 1:23:12dzięki temu już my mogliśmy sprzedać
1777. 1:23:14swój towar komu chcieliśmy i
1778. 1:23:16równocześnie nabyć towar kogo mieliśmy
1779. 1:23:19ochotę. Yyy, stąd też yyy to pojawienie
1780. 1:23:23się pieniądza przyspieszyło wzrost
1781. 1:23:25gospodarczy, ułatwiło wymianę yyy w
1782. 1:23:28ramach funkcji transakcyjnej. Yyy druga
1783. 1:23:31funkcja to funkcja płatnicza. Tutaj mamy
1784. 1:23:34środek płatniczy,
1785. 1:23:36miernik odroczonych płatności i dzięki
1786. 1:23:39temu, że pojawił się pieniądz, mogliśmy
1787. 1:23:43pójść o krok dalej, czyli już nie tylko
1788. 1:23:45wymieniać, znaczy nabywać towary i
1789. 1:23:47usługi bezpośrednio za nie płacąc, ale
1790. 1:23:49również mogliśmy nabywać towary i usługi
1791. 1:23:52płacąc po jakimś czasie, czyli pojawiały
1792. 1:23:55się zobowiązania. Takie zobowiązania
1793. 1:23:56pojawiają się chociażby w rachunku w
1794. 1:24:01przypadku podatków zaobowiązania
1795. 1:24:02pojawiają się również płatności w
1796. 1:24:05sprzedaży ratalnej, prawda? Możemy iść
1797. 1:24:07do sklepu, nabyć coś na raty i płacić
1798. 1:24:10dopiero w określonym czasie. Yyy dzięki
1799. 1:24:14temu też w zasadzie yyy dostarczanie
1800. 1:24:18towarów w ramach sektora MSP jest yyy no
1801. 1:24:22w zasadzie w oparciu o kredyt kupiecki,
1802. 1:24:25prawda, dostarcza się towary, zostawia
1803. 1:24:27fakturę i dopiero po jakimś czasie yyy
1804. 1:24:29oczekuje płatności. Trzecia funkcja,
1805. 1:24:32funkcja obrachunkowa, czyli miernik
1806. 1:24:33wartości.
1807. 1:24:35Pieniądz wyraża w cenach wartość dóbri i
1808. 1:24:37usług. yyy używane jest jako jednostka
1809. 1:24:40rozliczeniowa. Ono upraszcza yyy
1810. 1:24:42wartościowanie
1811. 1:24:44porównawcze i prowadzenie księgowości.
1812. 1:24:46Dzięki temu, że występuje pieniądz,
1813. 1:24:48możemy oszacować wartość różnych dół i
1814. 1:24:50usług. Oczywiście najczęściej korzystamy
1815. 1:24:53w ramach funkcji obrachunkowej, jeżeli
1816. 1:24:54coś chcemy kupić bądź sprzedać, ale
1817. 1:24:57jeżeli prowadzimy księgowość, tutaj
1818. 1:24:58niekoniecznie chcemy sprzedawać nasze
1819. 1:25:00aktywa trwałe, tak? Ale jest nam
1820. 1:25:02potrzebny pieniądz, żeby określić
1821. 1:25:04wartość naszych składników trwałych, y,
1822. 1:25:07aktywów obrotowych. Chcemy wiedzieć, y,
1823. 1:25:10zaksięgować, ewidencjonować sobie jakie
1824. 1:25:12mamy surowce, jakie mamy surowce
1825. 1:25:14produktów, wyrobów gotowych i tak dalej.
1826. 1:25:17M.
1827. 1:25:19I ostatnia funkcja, funkcja
1828. 1:25:20tezauryzacyjna, czyli środek
1829. 1:25:22tezauryzacji, czyli pieniądz służy jako
1830. 1:25:25środek gromadzenia i przechowywania
1831. 1:25:26wartości, czy inaczej mówiąc do
1832. 1:25:28oszczędzania. Dzięki temu, że pojawił
1833. 1:25:31się pieniądz, możemy odroczyć w czasie
1834. 1:25:34naszą konsumpcję, możemy zaoszczędzić
1835. 1:25:36pieniądze. Tutaj, drodzy państwo,
1836. 1:25:38pieniądz ma dość dużą konkurencję.
1837. 1:25:41Oczywiście najczęściej oszczędzamy w
1838. 1:25:43pieniądzu,
1839. 1:25:45czy to w złotówkach, czy w innej
1840. 1:25:47walucie, ale równie często w Polsce
1841. 1:25:50takim popularnym środkiem tezauryzacji
1842. 1:25:53są mieszkania
1843. 1:25:56bądź też ziemia, działki
1844. 1:26:00pod zabudowę, ewentualnie złoto, chociaż
1845. 1:26:03tutaj drodzy państwo, sztabka złota jest
1846. 1:26:07już yyy dość kosztowna, to już trzeba
1847. 1:26:10mieć gruby portfel. Bo taka oczywiście
1848. 1:26:12klasyczna sztabka bankowa, ona waży
1849. 1:26:15drodzy państwo 400 uncji. 400 uncji to
1850. 1:26:19jest około 12 kg. I cena obecnie takiej
1851. 1:26:23jednej sztabki złota, oczywiście tak jak
1852. 1:26:25mówię, takiej stricte bankowej, to jest
1853. 1:26:27około tam plus minus 4 milionów złotych,
1854. 1:26:30czyli no to już tak naprawdę możemy
1855. 1:26:32oszczędzać pod warunkiem, że oczywiście
1856. 1:26:33mamy zasobny portfel. Yyy, są oczywiście
1857. 1:26:36też takie yyy sztabki mniejsze
1858. 1:26:38oferowane, czy to przez banki, czy przez
1859. 1:26:41yyy różne sklepy jubilerskie. Yyy, ale
1860. 1:26:44to już nie jest taka stricte bankowa yyy
1861. 1:26:47bankowa. Yyy, drodzy państwo, napiszcie
1862. 1:26:51sobie jeszcze formy pieniądza, ewolucję
1863. 1:26:53form pieniądza.
1864. 1:26:56Ewolucja form pieniądza,
1865. 1:27:00bo to też będzie pytanie prawdopodobnie
1866. 1:27:04zerówkowe.
1867. 1:27:06Tu może najpierw państwu podyktuję,
1868. 1:27:09a potem omówię.
1869. 1:27:16Ewolucja form pieniądza.
1870. 1:27:20pierwsze, a w zasadzie to mówiąc o tej
1871. 1:27:24ewolucji form pieniądza, to tak jak już
1872. 1:27:26państwu wspomniałam,
1873. 1:27:28pieniądz pojawił się dopiero na pewnym
1874. 1:27:31etapie funkcjonowania
1875. 1:27:33ludzkości. Początkowo mieliśmy
1876. 1:27:35gospodarkę naturalną,
1877. 1:27:38gdzie
1878. 1:27:40nawet nie było wymiany, czyli były takie
1879. 1:27:42samowystarczalne gospodarstwa domowe.
1880. 1:27:46Człowiek jaskiniowy niekoniecznie
1881. 1:27:48dokonywał wymiany.
1882. 1:27:50Sam sobie zapewniał broń, odzież, sadził
1883. 1:27:55rośliny,
1884. 1:27:57łowiła, polował na zwierzęta. Yyy,
1885. 1:28:01chociaż nawet jeszcze w XX wieku były
1886. 1:28:03takie gospodarstwa rolne
1887. 1:28:04samowystarczalne, gdzie kupowało się
1888. 1:28:06tylko sól i w zasadzie yyy no nic
1889. 1:28:10więcej.
1890. 1:28:11No chociaż tutaj narzędzia już takie
1891. 1:28:14wyrabiane przez siebie
1892. 1:28:17przestały być
1893. 1:28:20efektywne.
1894. 1:28:22Po gospodarce naturalnej mieliśmy
1895. 1:28:24gospodarkę barterową, czyli tutaj już
1896. 1:28:27dokonywano wymiany, ale towaru za towar,
1897. 1:28:29czyli nie istniał jeszcze pieniądz, ale
1898. 1:28:32pojawiała się wymiana, tak? zaczęto
1899. 1:28:34specjalizować się w wyrobie niektórych
1900. 1:28:37produktów i wymieniać je na inne
1901. 1:28:41na inne
1902. 1:28:44towary. To było no pewnie wygodniejsze,
1903. 1:28:48znaczy niewątpliwie wygodniejsze niż
1904. 1:28:49gospodarka naturalna, natomiast jednak
1905. 1:28:53powodowało szereg trudności, bo trzeba
1906. 1:28:56było znaleźć kogoś, kto chciał nasz
1907. 1:28:58towar, potem
1908. 1:29:01równocześnie miał to, co my
1909. 1:29:02potrzebujemy.
1910. 1:29:03Kolejną wadą gospodarki barterowej był
1911. 1:29:06problem dogadania się co do relacji
1912. 1:29:08wymiany, czyli ile, jakiego towaru, za
1913. 1:29:10ile, a trzeci problem jeszcze
1914. 1:29:12popsiadania odpowiedniej ilości, bo może
1915. 1:29:15się okazać, że negocjacje były na nic.
1916. 1:29:18Jak się okazywało, że po zważeniu na
1917. 1:29:20przykład zboża było go za mało, żeby
1918. 1:29:22wymienić na jedną krowę. Stąd też
1919. 1:29:25pierwszą formą pieniądza były płacidła.
1920. 1:29:28Płacidła czy towar, czyli towary
1921. 1:29:31powszechnego użytku. Płacidła, czyli
1922. 1:29:33towary powszechnego użytku
1923. 1:29:39pełniące role pieniądze
1924. 1:29:43piszecie.
1925. 1:29:45Płacidła, czyli towary powszechnego
1926. 1:29:47użytku pełniące rolę pieniądza.
1927. 1:30:02I tu proszę zwrócić uwagę, że tych
1928. 1:30:04płacideł było bardzo, bardzo dużo w
1929. 1:30:06różnej formie. Tu akurat macie je potem
1930. 1:30:09w książce, bo te poszczególne elementy
1931. 1:30:10macie państwo opisane, ale tak na bardzo
1932. 1:30:12rozproszone. Więc tutaj wam dyktuję
1933. 1:30:15konkretne punkty, które w niektórych
1934. 1:30:17przypadkach trzeba będzie rozszerzyć o
1935. 1:30:18to, co jest w książce. Ja wam dyktuję
1936. 1:30:21tylko taki schemat.
1937. 1:30:23Jakie były pierwsze płacidła? Sól,
1938. 1:30:25bztyn, bydło, yyy, muszelki,
1939. 1:30:30broń,
1940. 1:30:31niewolnicy.
1941. 1:30:34Były to takie towary, które zauważono,
1942. 1:30:38że łatwo są wymienialne,
1943. 1:30:40na które zawsze znalazł się ktoś chętny
1944. 1:30:42i one zaczęły pełnić pierwszą formę
1945. 1:30:44właśnie pieniądza.
1946. 1:30:47Wadą tych płaciną, drodzy państwo, było
1947. 1:30:49to, że były dosyć kosztowne, bo przecież
1948. 1:30:53mając niewolników trzeba było ich
1949. 1:30:54utrzymać, wyżywić, zapewnić,
1950. 1:30:57opłacić ludzi, którzy będą chronili,
1951. 1:31:01znaczy pilnowali tych niewolników, żeby
1952. 1:31:03nie uciekli i tak dalej, i tak dalej.
1953. 1:31:06Yyy, stąd też drodzy państwo, yyy
1954. 1:31:09kolejną formą pieniądza był pieniądz
1955. 1:31:12ważony, czyli kolejna forma pieniądza,
1956. 1:31:14pieniądz ważony,
1957. 1:31:19czyli kawałki metalu ważone przy każdej
1958. 1:31:21transakcji.
1959. 1:31:24Kawałki metalu ważone przy każdej
1960. 1:31:26transakcji.
1961. 1:31:37Pieniądz odliczany
1962. 1:31:40pieniądz odliczany,
1963. 1:31:44czyli sztabki lub sztuki metalu.
1964. 1:31:49tapki lub sztuki metalu
1965. 1:31:55wystandaryzowane, czyli wystandaryzowane
1966. 1:31:57wielkości kruszcu. Wystandaryzowane
1967. 1:31:59wielkości kruszcu.
1968. 1:32:03No i znowu tak jeszcze może dwa zdania
1969. 1:32:05komentarzy. Powiedziałam państwu, że
1970. 1:32:07płacidła, czyli te formy organiczne, one
1971. 1:32:09były kosztowne, niewygodne, mogły
1972. 1:32:11stracić na wartości, mogły się zepsuć,
1973. 1:32:14jak zboże mogło zapleśnieć, bydło mogło
1974. 1:32:17się rozchorować. Dlatego zaczęto
1975. 1:32:19przechodzić na formy kruszców.
1976. 1:32:21Początkowo nie
1977. 1:32:25nie
1978. 1:32:27znaczy na metale początkowo
1979. 1:32:31nie
1980. 1:32:35jezu brakuje mi słowa
1981. 1:32:37nieszlachetne a dopiero później
1982. 1:32:39szlachetne. Szanowni państwo, dlaczego
1983. 1:32:42dlaczego kruszce? Dlaczego metale?
1984. 1:32:45dlatego że po pierwsze te kawałki
1985. 1:32:49kruszców, czy to miedzi pierwoty
1986. 1:32:51wcześniej, czy czy potem złota, srebra,
1987. 1:32:55po pierwsze ono się nie psuło, po drugie
1988. 1:32:57łatwo można było przetransportować,
1989. 1:32:59przechowywać, była duża wartość
1990. 1:33:01użytkowa, były było podzielne, było
1991. 1:33:04trwałe, łatwo było, można było
1992. 1:33:06rozpoznać. złoto czy srebro jest dosyć
1993. 1:33:09miękkie,
1994. 1:33:10więc dlatego tak przy przegryzano też
1995. 1:33:12sztabki
1996. 1:33:15czy zarodniki złota. Czy mała przede
1997. 1:33:17wszystkim ilość reprezentuje dużą
1998. 1:33:19wartość, czyli nie trzeba było dźwigać
1999. 1:33:22zboża,
2000. 1:33:24przeprowadzać niewolników. Yyy, z tym,
2001. 1:33:26że w przypadku pieniądza ważonego było
2002. 1:33:28to dosyć niewygodne. Dalej, bo przy
2003. 1:33:31każdej transakcji trzeba było zważyć
2004. 1:33:33dany kruszec, czy to nieszlachetny, czy
2005. 1:33:36szlachetny, żeby sprawdzić jaką ma
2006. 1:33:38wartość i ewentualnie
2007. 1:33:41yyy mieć jakieś urządzenia też do
2008. 1:33:43podziału, żeby ten kruszec na mniejsze
2009. 1:33:46kawałki pociąć.
2010. 1:33:48Jeżeli był to były to kruszce
2011. 1:33:50szlachetne,
2012. 1:33:51to taka waga musiała być precyzyjna. W
2013. 1:33:54związku z tym no dalej przy transakcji
2014. 1:33:55trzeba było mieć określone wyposażenie,
2015. 1:33:58tak, tą wagę, narzędzia do cięcia i tak
2016. 1:34:00dalej. Ponieważ człowiek z natury jest
2017. 1:34:02wygodny, zaczęto sobie myśleć, że no
2018. 1:34:05może by dobrze było, żeby te kawałki
2019. 1:34:08metalu były o tej samej wartości i
2020. 1:34:11wadze, znaczy wadze przez to tej samej
2021. 1:34:14wartości. Dzięki temu właśnie pojawił
2022. 1:34:16się pieniądz odliczalni, czyli te
2023. 1:34:18sztabki lub sztuki metalu, czyli
2024. 1:34:20wystandaryzowanej wielkości kruszców.
2025. 1:34:22Czyli tutaj przy każdej transakcji
2026. 1:34:23drodzy państwo już nie trzeba było ważyć
2027. 1:34:26danego kruszcu, bo one już miały
2028. 1:34:28określone kształty, czy to jakieś
2029. 1:34:29płaskie figury, czy właśnie sztabki,
2030. 1:34:32które były opisane konkretną wagą,
2031. 1:34:35konkretną wartością i płacąc transakcji,
2032. 1:34:38tylko odliczano konkretne kawałki.
2033. 1:34:42Czwarta forma pieniądz kruszcowy.
2034. 1:34:46Pierwsze, czwarta forma pieniądza.
2035. 1:34:47pieniądz kruszcowy
2036. 1:34:53występował w postaci najczęściej
2037. 1:34:57występował w postaci najczęściej
2038. 1:35:03złotych lub srebrnych monet. Występował
2039. 1:35:07w postaci najczęściej złotych lub
2040. 1:35:09srebrnych monet.
2041. 1:35:18o określonej zawartości kruszcu.
2042. 1:35:23określonej zawartości kruszcu
2043. 1:35:32i różnej wartości nominalnej i różnej
2044. 1:35:35wartości nominalnej.
2045. 1:35:44I tu sobie w nawiasie zapiszcie
2046. 1:35:46polimetalizm, polimetalizm,
2047. 1:35:52bimetalizm,
2048. 1:35:55bimetalizm
2049. 1:36:01i monometalizm, polimetalizm, bimetalizm
2050. 1:36:05i monometalizm,
2051. 1:36:07które sobie opiszecie i które ja za
2052. 1:36:09chwilę omówię. macie opisane w książce.
2053. 1:36:13Kolejna forma to banknot.
2054. 1:36:17Banknot
2055. 1:36:23pojawił się w czasach wojen
2056. 1:36:24napoleońskich.
2057. 1:36:28pojawił się w czasach wojen
2058. 1:36:29napoleońskich
2059. 1:36:36i funkcjonował na takich samych zasadach
2060. 1:36:42i funkcjonował na takich samych zasadach
2061. 1:36:50jak pieniądz kruszcowy
2062. 1:36:54pojawił się w czasach wojen
2063. 1:36:55napoleońskich i funkcjonował na takich
2064. 1:36:57samych zasadach jak pieniądz kruszcowy,
2065. 1:37:10czyli był wymienialny na kruszec,
2066. 1:37:16czyli był wymienialny na kruszec.
2067. 1:37:23Czyli tak naprawdę w każdej chwili
2068. 1:37:25właściciel banknotu mógł pójść do banku
2069. 1:37:27i zażądać wymiany go na kruszec. Od
2070. 1:37:30wielkiego kryzysu zaczęto odchodzić od
2071. 1:37:32tej zasady wymienialności banknotów na
2072. 1:37:34złoto i pojawił nam się pieniądz
2073. 1:37:37papierowy. Czyli kolejna forma pieniądz
2074. 1:37:39papierowy
2075. 1:37:45nie jest wymienialny na kruszec.
2076. 1:37:47Pieniądz papierowy nie jest wymienialny
2077. 1:37:50na kruszec.
2078. 1:38:01Kolejna forma, pieniądz bezgotówkowy.
2079. 1:38:04Pieniądz bezgotówkowy.
2080. 1:38:11Na przykład karty płatnicze, czeki
2081. 1:38:13przelewy.
2082. 1:38:17Kardy płatnicze, czeki przelewy
2083. 1:38:26i ostatnia forma pieniądz elektroniczny.
2084. 1:38:29Pieniądz elektroniczny.
2085. 1:38:36I tu sobie zapiszcie, że obowiązuje, bo
2086. 1:38:38macie państwo w książce cztery definicje
2087. 1:38:40pieniądza elektronicznego.
2088. 1:38:43To nie jest bankowość, więc nie będziemy
2089. 1:38:44tutaj na części pierwsze rozkładać
2090. 1:38:47definicji pieniądza elektronicznego.
2091. 1:38:49Obowiązuje czwarta, czyli ta definicja
2092. 1:38:51zgodnie z prawem bankowym polskim.
2093. 1:38:56Czyli według prawa bankowego w Polsce
2094. 1:38:58pieniądz elektroniczny określa się jako
2095. 1:39:00wartość pieniężna stanowiąca
2096. 1:39:01elektroniczne odpowiednik zarobków
2097. 1:39:03pieniężnych, która spełnia łącznie
2098. 1:39:05następujące warunki. Jest przechowywana
2099. 1:39:06na elektrycznych nośnikach informacji.
2100. 1:39:09Jest wydawana do dyspozycji na podstawie
2101. 1:39:11umowy w zamian za środki pieniężne o
2102. 1:39:14nominalnej wartości, nie mniejszej niż
2103. 1:39:16ta wartość. Jest przyjmowana jako środek
2104. 1:39:18płatniczy przez przedsiębiorców. in