Nagrywanie 2026 11 07 133153 — Transcript

Full transcript

1. 0:00w forintach i tak dalej. Natomiast i
2. 0:02wtedy w zasadzie jest nam wszystko jedno
3. 0:04w jakiej kwocie płacimy. No że
4. 0:05oczywiście delikatnie na tej zmianie
5. 0:07walut możemy stracić. Chyba, że państwo
6. 0:09mają y kalkulator w aplikacji bankowej i
7. 0:13wtedy no te tamte różnice wtedy nie są
8. 0:16nie są duże. Yyy drugą wadą, kolejną
9. 0:21wadą polimetalizmu było to, że y
10. 0:27te wahania cen rynkowych metali
11. 0:28powodowały zmiany cen towarów wyrażonych
12. 0:31w pieniądzach, czyli od razu bardzo
13. 0:32szybko rosły. Kolejną wadą było to, że
14. 0:35jeżeli dany kraj był bogi w kruszce,
15. 0:37czyli nie miał na przykład brązu czy
16. 0:39złota
17. 0:41i dostępu do niego, to hamowało to
18. 0:44bardzo mocno wzrost wzrost gospodarczy,
19. 0:46no bo nie było pieniądza.
20. 0:48E, natomiast jeżeli z kolei pojawiło się
21. 0:52na przykład, nie wiem, nagle ogromna
22. 0:54żyła srebra i zalała rynek też mówiąc
23. 0:57kolokwialnie, czyli nagle pojawiło się
24. 0:59tego srebra bardzo dużo, to mieliśmy do
25. 1:02czynienia z takim zjawiskiem
26. 1:03odpowiadającym dzisiejszej bardzo
27. 1:06wysokiej inflacji, czyli ci co mieli
28. 1:07wcześniej gdzieś tam oszczędzone,
29. 1:10zgromadzone
30. 1:12kosztem wyrzeczeń to srebro, a tu
31. 1:15wartość tego srebra spadła, no to były
32. 1:17te osoby wtedy stratne. Drugi system
33. 1:20kruszcowy to bimetalizm, czyli system
34. 1:22dwumetalowy,
35. 1:24dwukruszcowy.
36. 1:26Cechą charakterystyczną było to, że rolę
37. 1:28pieniądza pełniło tylko złoto i srebro.
38. 1:32I tutaj już pojawiła się ta urzędowa
39. 1:35relacja między wartością tych kruszców,
40. 1:38czyli był ten oficjalny parytet, ile
41. 1:40złota za ile srebra za jedną uncję na
42. 1:43przykład złota. Yyy, wadą było to, że
43. 1:46mimo iż była wyznaczona urzędowa relacja
44. 1:48złota do srebra, to jednak istniała
45. 1:50relacja rynkowa, która czasem różniła
46. 1:52się od oficjalnej i w efekcie na
47. 1:54przykład cena urzędowa złota była niższa
48. 1:56od ceny rynkowej, to niestety tutaj te
49. 2:00ceny miały się nijak do siebie, te
50. 2:02rynkowe do urzędowych. Pojawiło się
51. 2:04prawo Kopernika Gliszema, czyli polegało
52. 2:07ono na tym, że pieniądz
53. 2:09polegało ono na wypieraniu z rynku
54. 2:10pieniądza lepszego przez pieniądz
55. 2:12gorszy. Czyli w momencie, kiedy urzędowa
56. 2:13cena złota była niższa niż cena złota
57. 2:16rynkowa, bo złoto było też
58. 2:18wykorzystywane na przykład do wyrobu
59. 2:21biżuterii czy do w procesach
60. 2:23produkcyjnych do części podzespołów,
61. 2:26to zaczęto to złoto sobie chować, te
62. 2:30zauryzować,
63. 2:32a płacono tylko srebrem, czyli tym
64. 2:35pieniądzem gorszym, którego nieżal było
65. 2:39się pozbyć.
66. 2:41Kolejna forma, o której już państwo
67. 2:43pisali, to pieniądz papierowy. Wśród
68. 2:45pieniądza papierowego można wyróżnić
69. 2:47również kwity depozytowe,
70. 2:51które obowiązywały w Anglii w X wieku.
71. 2:54Wynikało to z tego, że posiadanie i
72. 2:56posługiwanie się monetami kurczowymi nie
73. 2:58było wygodne. Nie było też bezpieczne ze
74. 3:00względu na to, że podróżowano konno,
75. 3:02spano gdzieś tam w różnych
76. 3:04niezabezpieczonych czasami miejscach,
77. 3:06czy w lesie, czy w gospodach. W związku
78. 3:08z tym no można było zostać okradzionym.
79. 3:11W związku z tym wymyślono sobie, że
80. 3:13bezpiecznie będzie zostawiać to złoto w
81. 3:14depozytach u złotników, którzy
82. 3:16oczywiście cieszyli się pewnym
83. 3:17społecznym zaufaniem. A ten złotnik
84. 3:19wystawiał depozytariuszom kwit
85. 3:22depozytowy, czyli jakieś określenie, że
86. 3:24ten i ten w tym i u tego i tego złotnika
87. 3:28przetrzymuje tyle i tyle złota i zaczęto
88. 3:30płacić tymi kwitami depozytowymi.
89. 3:34Z czasem złotnicy zorientowali się, że w
90. 3:37określonym czasie mało prawdopodobne
91. 3:39jest, żeby wszyscy depozytariusze
92. 3:41wybrali z właściciele złota, zgłosili
93. 3:43się po to złoto. W związku z tym zaczęli
94. 3:45pełnić rolę pierwszych bankowców. Czyli
95. 3:48zaczęli wypisywać różnego rodzaju kwity
96. 3:51depozytowe
97. 3:52również tym osobom, które nie zostawiły
98. 3:57w depozycie u nich złota, ale oczywiście
99. 4:00zapłaciły konkretną kwotę za wypisanie
100. 4:03takiego kwitu,
101. 4:07bo potrzebowali na przykład do
102. 4:09rozkręcenia biznesu.
103. 4:12Wszystko fajnie funkcjonowało, tylko no
104. 4:15zaczęły się pojawiać również schody. Po
105. 4:18pierwsze
106. 4:20ci złotnicy zaczęli być zbyt zachłanni,
107. 4:22zbyt dużo, za dużo tych kwitów bankowych
108. 4:25zaczęli wypisywać. W związku z tym no
109. 4:27zwiększało się prawdopodobieństwo, że
110. 4:29ktoś się przyjdzie, upomni o złoto,
111. 4:32jedna, druga, trzecia osoba i dla któreś
112. 4:35tego złota braknie. Yyy to był od razu
113. 4:38taki impuls do tak zwanej yyy paniki
114. 4:40bankowej, gdzie
115. 4:42yyy
116. 4:44powodowało takie znagłe yyy yyy nagłe
117. 4:51zgłaszanie się po depozyty w złocie
118. 4:54spowodowały, że no ten dany złotnik
119. 4:56przestawał być wypłacalny, skoro kreował
120. 4:59ilość tam ileś tam pieniędzy w obiegu w
121. 5:02oparciu o tą działalność kredytową,
122. 5:05czyli taka tak zwana sampełniająca się
123. 5:08przepowiednia. yyy również yyy takimi
124. 5:11yyy sytuacjami powodującymi zagrożenie
125. 5:14zagrożenia bankructwa tych ówczesnych
126. 5:16pierwszych banków czy złotników. Były
127. 5:18też kryzysy gospodarcze czy zastój w
128. 5:21interesach, gdzie ludzie wycofywali się
129. 5:22z rynku, zgłaszali po złoto.
130. 5:26No i dla niektórych tego złota
131. 5:27brakowało.
132. 5:29Czy też problematyczne było zaciąganie
133. 5:33pożyczek przed przez władcy, przez
134. 5:35władców,
135. 5:38gdzie z kolei te pożyczki nie były
136. 5:41spłacone i z racji chociażby siły i
137. 5:45stanowiska. Yyy, no i ten złotnik po
138. 5:48prostu nie miał jak rozliczać się z
139. 5:50innymi depozytariuszami i to powodowało
140. 5:54również yyy bankructwa.
141. 5:56Yyy kolejnym pieniądzem papierowym były
142. 5:59wexle handlowe funkcjonujące w państwach
143. 6:01miastach włoskich w X już wieku.
144. 6:03odbiorcą towaru, kiedy odbiorca towaru
145. 6:06nie zawsze mógł zapłacić za za niego w
146. 6:08danej chwili, tylko dogadywał się z
147. 6:11odbiorcą,
148. 6:13z dostawcą, że zapłaci, ale wtedy, kiedy
149. 6:16no chociaż część towaru sprzeda.
150. 6:18I rzeczywiście w ramach takiego
151. 6:20zabezpieczenia, żeby nie była to tak
152. 6:22zwana umowa na gębę, znowu mówiąc
153. 6:23kolokwialnie, tylko jednak podkładka na
154. 6:25piśmie,
155. 6:27taki odbiorca, nabywca zaczął wystawiać
156. 6:31we Excel handlowy jako zobowiązanie
157. 6:33dłużnika do zapłacenia w określonym
158. 6:35czasie określonej sumy. Gdy wierzyciel
159. 6:37potrzebował pieniędzy, mógł sobie taki
160. 6:39we Excel sprzedać, który w ten sposób
161. 6:41zmieniał właściciela. I z czasem wec
162. 6:43zaczęły zastępować częściowo
163. 6:45pełnowartościowy pieniądz, ponieważ
164. 6:47można nimi było regulować swoje długi.
165. 6:50Czyli coś na zasadzie factoringu
166. 6:52dzisiaj, kiedy no potrzebujemy pieniędzy
167. 6:54już dziś, a mamy długokresowe
168. 6:57należności, możemy taki takie długi
169. 7:00spieniężyć. yyy i asygnaty, czyli oprócz
170. 7:04pieniądza papierowego, bankierów,
171. 7:06złotników, występowały także na
172. 7:08przełomie XIX i XX wieku tak zwane
173. 7:10papierowe bilety emitowane przez skarb
174. 7:12państwa yyy czyli skarbowy pieniądz
175. 7:14papierowy i w celu sfinansowania swoich
176. 7:17wydatków państwo emitowało asygnaty,
177. 7:19którymi płacono za nabywane towary po
178. 7:21kursie przymusowym.
179. 7:24Czyli można powiedzieć, że jest to taki
180. 7:26odpowiednik dzisiejszych obligacji bądź
181. 7:29bonów skarbowych. Yyy, no problem
182. 7:32polegał tylko na tym, że nie zawsze ci
183. 7:34władcy, te rządy spłacały pieniądze,
184. 7:37natomiast yyy na niezapotrzebowanie były
185. 7:40większe w okresie prowadzonych wojen.
186. 7:44Yyy mamy drodzy państwo trzy systemy
187. 7:46fiskalne wymienialności na złoto.
188. 7:49Jest to system pełny wymienialności na
189. 7:52złoto,
190. 7:54system sztabowo-złoty i system debizowo
191. 7:57złoty. Co to jest system pełnej
192. 7:59wymienialności na złoto? Jest to system,
193. 8:03którym
194. 8:07już chciałam przewinąć
195. 8:10pieniądz papierowy, której wymieniamy
196. 8:13złoto w dowolnej ilości bez ograniczeń,
197. 8:17czyli wtedy kiedy funkcjonował, kiedy z
198. 8:19każdym banknotem mogliśmy przyjść do
199. 8:21banku czy wymienić go na złoto.
200. 8:24Przypominam, że bilon
201. 8:27jedynie wymienialny na złoto. System
202. 8:30system sztabowo-złoty, gdzie
203. 8:33wprowadzono pewne ograniczenia
204. 8:34ilościowe, czyli już nie z każdym
205. 8:36banknotem można było przyjść do banku, a
206. 8:38jedynie z określoną ilością tych
207. 8:41banknotów i dopiero wymienić na sztabkę
208. 8:43złota. i system dewizowoz-złoty.
209. 8:47Taki system funkcjonował chociażby w
210. 8:50Stanach, znaczy Stany Zjednoczone były,
211. 8:53czy dolar amerykański może tak był takim
212. 8:56zabezpieczeniem
213. 8:58pieniądza
214. 9:01krajowego i tutaj dolar amerykański,
215. 9:04banki, banki federalne miały obowiązek
216. 9:08wymiany dolarów amerykańskich na właśnie
217. 9:11złoto, tylko też w ograniczonej ilości.
218. 9:14Czyli mając odpowiednią ilość złota
219. 9:16można było pójść do banku federalnego i
220. 9:18w każdej chwili ten dolar amerykański na
221. 9:21sztabkę złota wymienić. To był tak zwany
222. 9:23system zbroton, który obowiązywał do
223. 9:25początku 17
224. 9:28do początku 71
225. 9:30roku y
226. 9:34poprzedniego wieku. Yyy również mamy dwa
227. 9:37podejścia dotyczące granicy wielkości
228. 9:39emisji banknotów. Są dwie szkoły, szkoła
229. 9:42bankowa jest szkoła kruszcowa. Szkoła
230. 9:44bankowa ogłosiła, że interwencja państwa
231. 9:46w procesy emisyjne jest niepotrzebna,
232. 9:48gdyż w gospodarce zachodzą procesy
233. 9:50samoregulacji. Gospodarka bowiem
234. 9:52przyjmuje tyle pieniądza jej
235. 9:54rzeczywiście potrzeba. Natomiast szkoła,
236. 9:55szkoła kruszcowa
237. 9:57zakładała, że ten nadmiar pieniądza nie
238. 10:00jest wycofywany z obiegu samoczynnie i
239. 10:02pieniądz raz prowadzone do obiegu krąża,
240. 10:04a jego nadmiar powoduje wzrost cen i
241. 10:08emisję pieniądza należy więc poddać.
242. 10:10ścisłej reglamentacji. Stąd też
243. 10:15propozycja trzech właśnie
244. 10:18form reglamentacji. Pełne pokrycie
245. 10:21emisji banknotów, czyli no tyle ile w
246. 10:23każdej chwili można wymienić na złoto.
247. 10:26Limit emisji banknotów bankowych
248. 10:29wyznaczonych przez państwo, tak zwane
249. 10:31pojawienie się tak zwanych plafonów
250. 10:33emisyjnych.
251. 10:35On tak naprawdę nie miał żadnej podstawy
252. 10:37teoretycznej ani praktycznej. Były pewne
253. 10:39przeliczniki w zależności od
254. 10:42koniunktury.
255. 10:44Podawano limity emisji banknotów
256. 10:49danego kraju i emisja banknotów w
257. 10:52proporcji do zasobów złota. Czyli tutaj
258. 10:54zakładano, że
259. 10:56na przykład 3 do1
260. 10:59w stosunku do zasobów zapasów złota
261. 11:03można było drukować pieniądz papierowy.
262. 11:08Jakie są cechy pieniądza papierowego?
263. 11:11Nie posiada wartości materialnej.
264. 11:12Obowiązuje, gdy władze danego kraju
265. 11:14wydadzą akt prawny, czyli przymus
266. 11:16stosowania. zobowiązuje na terytorium
267. 11:17danego kraju, przestaje być miernikiem
268. 11:19wartości w warunkach silnej inflacji,
269. 11:21czy może się zdeprecjonować do wartości
270. 11:23papierku, na którym jest drukowany.
271. 11:26Y,
272. 11:28o definicji pieniądza elektronicznego
273. 11:30już powiedziałam. Yyy,
274. 11:33co to jest elektroniczna portmonetka?
275. 11:35Też się może pojawić yyy takie
276. 11:37określenie w podręczniku. Yyy, jest to
277. 11:42jakby taka karta podarunkowa, tak? Czyli
278. 11:44w ramach tego pieniądza elektronicznego
279. 11:46mamy spersonalizowane płatności online,
280. 11:48płatności za pomocą Blika czy też
281. 11:51właśnie te elektroniczne portmonetki,
282. 11:55które nie wymagają autoryzacji koden PIN
283. 11:58i mogą uzupełniać, mogą być uzupełniane
284. 12:00tak jak tradycyjna portmonetka. Yyy,
285. 12:04drodzy państwo, form pieniądza jest
286. 12:07bardzo, bardzo dużo. Jeżeli popatrzymy
287. 12:11na dzisiejsze formy płatnicze, y, yyy,
288. 12:15to NBP yyy w 2020 roku pojawiły się
289. 12:20implanty yyy podskórne, płatnicze.
290. 12:22Akurat byłam wtedy w NBP w Warszawie i
291. 12:25też nam pokazywano
292. 12:27ta cena, one się pojawiły na początku
293. 12:30roku, ale
294. 12:32tak naprawdę oficjalnie w sprzedaży w
295. 12:35Polsce były w drugiej połowie 22 roku.
296. 12:39Cena około 200 €. Koszt umieszczenia
297. 12:43takiego implantu to około było wówczas
298. 12:45400 zł.
299. 12:48Proszę zwrócić uwagę na na wielkość tego
300. 12:50implantu w porównaniu do ziarna, kawy i
301. 12:53do groszówki. To nie jest duże
302. 12:57urządzenie.
303. 12:59Waga niecały 1 g. kształtem przypominało
304. 13:01agrawkę 4 lata temu, więc tutaj być może
305. 13:04te wymiary są jeszcze mniejsze. Pół
306. 13:07rozmiary pół mm na 7 mm na 28 mm
307. 13:11wykonane są z wykonany był z
308. 13:13biopolimeru, czyli z tak zwanego
309. 13:15plastiku medycznego.
310. 13:18Zaleca się, znaczy koszt może być
311. 13:19oczywiście zerowy, jeżeli ktoś ktoś sam
312. 13:21sobie przetnie skórę i wszyje ten
313. 13:24implant. Natomiast no oficjalnie NBP
314. 13:27zalecał jednak wizytę nawet chociażby w
315. 13:31gabinecie jakieś
316. 13:34jakieś
317. 13:36kosmetycznym, gdzie są sterylne warunki
318. 13:39i gdzie nie dojdzie do zakażenia. Yyy,
319. 13:41no i oczywiście miejsce
320. 13:44dowolne od pod warunkiem, że trzeba
321. 13:46pamiętać, że to miejsce to tą część
322. 13:48ciała trzeba przytknąć do terminalu
323. 13:51płatniczego. Oczywiście, no w tym
324. 13:52momencie, kiedy mamy w telefonach, w w
325. 13:55zegarkach
326. 13:57płatności, to niekoniecznie jest to już
327. 14:02takie
328. 14:04takie modne,
329. 14:06chociaż co niektórzy no chcieli sobie
330. 14:09robić wrażenie, że nagle gołą ręką
331. 14:11dotykają terminala i płacą. Yyy, drodzy
332. 14:15państwo, yyy pieniądze y drukuje się w
333. 14:19Mennicy na oczywiście zlecenie
334. 14:21Narodowego Banku Polskiego. Yyy z reguły
335. 14:24są to stałe yyy yyy stałe nominały yyy 1
336. 14:302 5 10 20 50. Tutaj macie nietypowy 19
337. 14:3519z złotówkowy
338. 14:38nominał wydany na stulecie powstania
339. 14:41Polskiej Wytwórni Papierów
340. 14:42Wartościowych.
341. 14:44Yyy yyy no i tutaj może o różnego
342. 14:48rodzaju zabezpieczeniach nie będę już
343. 14:50yyy już mówić, tylko yyy zacznę chwilę,
344. 14:54ile mam czasu? 5 minut na temat historii
345. 14:56pieniądza. Drodzy państwo, początkowo tą
346. 14:59formę, tą formą pieniądza było bydło, y
347. 15:02było, było zboże. Zboże było o tyle
348. 15:06korzystne, że można było je dowolnie
349. 15:07dzielić, zmniejszać, zwiększać ilości.
350. 15:12W dziełach Homera już można przeczytać,
351. 15:13że za 100 z kolei Wołów nabywano zbroję
352. 15:17ze złota. Miedziana była warta 9, a
353. 15:19szermierz kosztowała 12 wołów. Ojciec
354. 15:24Odysa za swoją żonę zapłacił 20 wołów.
355. 15:27Również
356. 15:31również yyy
357. 15:35za takim takim popularną taką popularną
358. 15:38formą płatności była sól. Sól była
359. 15:41powszechna w zasadzie w całej Eurazji, w
360. 15:45Afryce. Do dzisiaj mówimy słono za coś
361. 15:48zapłacić. To właśnie dlatego, że sól,
362. 15:52różne gróki soli były, były traktowane
363. 15:55jako płatność, jako wypłatę również
364. 16:00za żołd. Jak widzicie państwo w Afryce,
365. 16:03w Azji kupowano w prymistywnych
366. 16:06szczepach
367. 16:08żony, dzieci. yyy
368. 16:12do yyy
369. 16:15było to również o tyle pozytyw, znaczy
370. 16:18korzystne płacidło, że było podzielne,
371. 16:21było w miarę łatwe do przenoszenia. No
372. 16:23chociaż tutaj trzeba było bardzo uważać,
373. 16:25żeby nie zamokło, bo mogło się rozpuścić
374. 16:27i nasze pieniądze by popłynęły. W Polsce
375. 16:31również była ośrodkiem płatniczym była
376. 16:33sól. Ona wyrażała na przykład kary
377. 16:35sądowe, grzywne. Jedna z nich na
378. 16:38przykład polegała na wyegzekwowaniu od
379. 16:39oskarżonego 300 kruszy, czyli gród soli.
380. 16:44W Niderlandach, gdzie z kolei
381. 16:45charakterystyczne było były przyprawy i
382. 16:48gromadzenie tych przypraw, to jak u nas
383. 16:51mówi się coś słono za coś zapłacić, to
384. 16:53tam coś na odpowiednik, że coś pieprz
385. 16:55nie kosztuje. dlatego że ten pieprz był
386. 16:58takim elementem właśnie, który stanowił
387. 17:00o dobrobycie
388. 17:02danego
389. 17:04przedsiębiorcy czy gospodarstwa domowego
390. 17:07do momentu, kiedy nie pojawiły się
391. 17:10chociażby
392. 17:13cebulki tulipanów. Innym płacidłem mogły
393. 17:16być skóry zwierząt futerkowych. Na
394. 17:18przykład w Polsce to były futerka kun
395. 17:22czy lisów, które jeszcze można znaleźć w
396. 17:26oficjalnych dokumentach międzynarodowych
397. 17:28chociażby buli z X wieku papieskiej. Z
398. 17:32niej wynika, że właśnie nimi płacono
399. 17:35kościołowi dziesięcinę. To były
400. 17:37wiczegłówki, miód, jedwa, ceramika,
401. 17:39bursztyn powszechny w rejonie Morza
402. 17:42Bałtyckiego. Niewolnicy w zasadzie na
403. 17:45każdym kontynencie było to płacidło
404. 17:47dosyć powszechne.
405. 17:49Druty żelazne zwane opolami, tytoń
406. 17:51herbata w Tybecie.
407. 17:56Problem polegał na tym, że te wszystkie
408. 17:58towary mogły ulec zmianie. No mogły się
409. 18:01zniszczyć. No busztyn może
410. 18:02niekoniecznie. yyy ceramika, no już
411. 18:06łatwiej można było ją yyy stłuc yyy i
412. 18:10mogła stać się bezwartościowa. Yyy
413. 18:13ciekawym systemem yyy pieniądza był
414. 18:16system muszelkowy, tak zwany system
415. 18:18muszelkowy, gdzie płacono muszelkami
416. 18:21Kauri. Był to system, który obowiązywał
417. 18:25w Massachusetts w 17, w zasadzie w 1640
418. 18:29roku, kiedy muszelki uznane były za
419. 18:31prawny środek płatniczy. Osadnicycy
420. 18:34nabywali
421. 18:36nabywali muszelki od Indian w zamian za
422. 18:38skóry bobrowe i wymienialność tych skór
423. 18:41bobrowych za na muszelki powstrzymywa
424. 18:43podtrzymywała ich siłę nabywczą tych
425. 18:45muszelek. W związku z tym, ponieważ one
426. 18:47były dosyć charakterystyczne
427. 18:49y w tym muszelkowym systemie pieniężnym,
428. 18:51Indianie stanowili niejako bank
429. 18:53centralny, ponieważ oni dostarczali
430. 18:55towar, ponieważ później trudno było już
431. 18:59zdobyć kolejne skóry bobrowe, to też i
432. 19:02ten system przestał funkcjonować.
433. 19:05te te płacidła organiczne, one z biegiem
434. 19:08czasu przestały zostały wyparte przez
435. 19:12system kruszcowy. Już państwu podawałam
436. 19:14cechy kruszców, dlaczego one były
437. 19:17korzystniejsze i dlaczego właśnie z nich
438. 19:21wyrabiano różnego rodzaju kształty
439. 19:24początkowe, a potem monety. Pierwsze
440. 19:26monety też proszę zwrócić uwagę, one
441. 19:28przybierały kształt takich powszechnych,
442. 19:30znanych wówczas ludziom i codziennym
443. 19:34narzędziom chociażby, czyli produktom,
444. 19:37które znały. Tutaj mamy monety w
445. 19:38kształcie noża, tu w kształcie motyki.
446. 19:42Pierwsze monety już wybijane. Zresztą w
447. 19:45ogóle monety były domeną nie nie
448. 19:47władców, nie rządów, tylko albo bogatych
449. 19:51yyy osób, albo klasztorów yyy czy
450. 19:55bogatych właśnie kupców. Te pierwsze
451. 19:57monety, one miały były wybijane w formie
452. 20:00stempla. Stąd też widzimy po jednej
453. 20:01stronie jakiś grawer. Tu akurat jest to
454. 20:04moneta z Lilii. Mamy
455. 20:07lwa po jednej stronie, a po drugiej
456. 20:09stronie takie wgłębienie wynikające
457. 20:10właśnie z niedoskonałej jeszcze techniki
458. 20:14bicia
459. 20:16tego tego tej monety. Równolegle,
460. 20:21no tak trudno powiedzieć, co było
461. 20:23pierwsze. Trwają również spory,
462. 20:26ale można powiedzieć, że niemalże
463. 20:27równocześnie pojawiły się właśnie monety
464. 20:29z Lidii
465. 20:31oraz w Agrolidzie.
466. 20:34Ta z Lidii była
467. 20:37wykonana z elektronu
468. 20:39i po jednej stronie, tak jak mówiłam,
469. 20:41widać wizerunek lwa, po drugiej stronie
470. 20:44wgłębienie. Natomiast w Agrolidzie
471. 20:46używano z kolei modet srebrnych i tutaj
472. 20:48macie państwo wizerunek z jednej strony
473. 20:51żółwia morskiego, bo to zwierzę, które
474. 20:53poświęcone było bogini Afrodycie, a z
475. 20:56drugiej strony no też takie wgłębienie,
476. 20:58tylko już takie bardziej estetyczne.
477. 21:01Pierwsze monety wyrabiano, tak jak
478. 21:03mówiłam, umieszczając kawałek metalu
479. 21:06podstępem, uderzano w niego jakimś
480. 21:08ciężkim młopem
481. 21:11i one odzwierciedlały też takie
482. 21:13codzienne przedmioty, warzywa,
483. 21:16narzędzia, coś co
484. 21:18było bliskie sercu danych ludzi.
485. 21:25Nie przedstawiano jeszcze wizerunków
486. 21:27ludzi, władców. Dopiero pierwszą monetą,
487. 21:30która przedstawiała właśnie wizerunek
488. 21:33władcy,
489. 21:35był to
490. 21:37tetra
491. 21:39tetra Drachma, Aleksandra Wielkiego,
492. 21:41który z jednej strony, gdzie z jednej
493. 21:42strony mamy Aleksandra Wielkiego, jego
494. 21:45twarz z narzuconym lwem nemejskim, a w
495. 21:49zasadzie skórą tego lwa na głowę. A z
496. 21:52drugiej strony
497. 21:54mamy
498. 21:56Zeusa trzymającego
499. 21:58orła.
500. 22:01Chińskie monety, które trwały w zasadzie
501. 22:04funkcjonowały jeszcze do lat 50. XX
502. 22:06wieku. Były to tak zwane monety cashzowe
503. 22:09z otworem w środku, dlatego że
504. 22:12ułatwiało to zawiązywanie na linkę i
505. 22:15noszenie czy gdzieś tam w portfelu, ale
506. 22:18ograniczało to łatwość zgubienia się.
507. 22:22tych no wartościowych
508. 22:25środków płatniczych. Najstarszym z kolei
509. 22:27znanym pieniądzem papierowym była
510. 22:29chińska waluta, która pojawiła się już w
511. 22:32II wieku przed naszą erą. I na tym
512. 22:34banknocie był napis Co robisz rób
513. 22:37ostrożnie. To miało przypominać
514. 22:39posiadaczowi banknotu, że obietnicy
515. 22:41zapłaty nie należy dawać zbyt pochopnie,
516. 22:44nie posiadając, nie mając pokrycia w
517. 22:46Kruszcu. Tu macie państwo już
518. 22:49współcześniejsze waluty, ale mimo
519. 22:51wszystko dalej bardzo, bardzo wiekowe. Z
520. 22:54X wieku walnuta Hui
521. 22:57czy też
522. 23:02banknot
523. 23:03dynastii Yanga. akurat jego wizerunek,
524. 23:06dlatego że w X wieku również Mongołowie
525. 23:09produkowali papierowe pieniądze
526. 23:12wykorzystując kores drzew morowych.
527. 23:16M i tutaj z kolei są najstarsze
528. 23:19zachowane monety z KAN z XIV wieku.
529. 23:22bardzo takie ładne, dopracowane.
530. 23:26Yyy, pierwsze papierowe pieniądze do
531. 23:29Europy dotarły za sprawą Marka Marco
532. 23:32Polo. Yyy pierwszy yyy zanotowany w
533. 23:36kronikach banknot pochodził z 1665
534. 23:41roku i ukazał się w Szwecji. Ten, który
535. 23:44macie tutaj na zdjęciu, to jest banknot
536. 23:47rok młodszy, 5 dolarów.
537. 23:53No i tuż w sumie mówiłam, mamy waluty
538. 23:55słabsze, miększe. W zasadzie grafika
539. 23:58zależy bardzo mocno od pomysłowości.
540. 24:02Tutaj państwu mówiłam, że w Quebeu, w
541. 24:05Kanadzie, w dzisiejszym Quebecku yyy
542. 24:09wprowadzono właśnie jako środek
543. 24:11płatniczy karty, na których podpisywał y
544. 24:16podpisywano
545. 24:17premier, nawet nie minister finansów,
546. 24:19premier podpisywał
547. 24:23swoim podpisem jakby sygnował to, że
548. 24:25jest to środek prawnie
549. 24:28prawnie dopuszczany do obrotu.
550. 24:30Największym pieniądzem papierowym w
551. 24:32historii był jeden kwan wydany przez
552. 24:36dynastię Ming w 14 wieku o rozmiarach 23
553. 24:40na3 cm. Natomiast najmniejsze banknoty
554. 24:43należą do Rumunii i Niemiec. Banknot
555. 24:45rumuński z lat 20.
556. 24:50XX wieku miał wymiary 27,5
557. 24:54na 38 mm. natomiast niemiecki banknot z
558. 24:58okresu inflacji o wymiarach 18 na 18,5
559. 25:02mm. M.
560. 25:06No i drodzy państwo, w zasadzie to
561. 25:08będzie tyle tutaj. No tak jak mówię
562. 25:09kształty współcześnie również może nie
563. 25:12należą do narzędzi, które używamy, ale
564. 25:15tutaj ze względu na na przykład
565. 25:18uczczenie 50 rocznicy powstania rock and
566. 25:20rolla w Somalii pojawiły się takie
567. 25:23monety w kształcie
568. 25:26w kształcie
569. 25:28instrumentów muzycznych. Yyy, tutaj
570. 25:30akurat nominały z y inflacji,
571. 25:33hiperinflacji w Zimbabue z taką ilością
572. 25:37zer, że czasami trudno jest nawet
573. 25:39określić jak ta kwota się nazywa.
574. 25:41nietypowe grafiki. Tutaj jeszcze
575. 25:45będą pojawiały się pieniądze, które
576. 25:50jak chociażby Gdeny
577. 25:52holenderskie nawiązujące do
578. 25:56do słoneczników Wango Goga, do
579. 25:59charakteru kraju jeszcze przed wejściem
580. 26:01do strefy euro. Drodzy państwo, kończę,
581. 26:04bo już widzę i tak przeciągnęłam. A
582. 26:06jeszcze dobrze pamiętam, że któryś
583. 26:10któryś któraś grupa miała przeciągnięte
584. 26:14zajęcia.