Mga Elementong Kultural ng Tula (Simbolo, Wika, Norms, Pagpapahalaga at Arketipo) — Transcript

Full transcript

1. 0:00Para sa video lecture na ito, ating
2. 0:02tatalakayin ang mga elementong kultural
3. 0:04ng tula.
4. 0:09Elementong kultural ng tula.
5. 0:12Ang mga elementong kultural ay binubuo
6. 0:14ng komplikadong sistema ng ugnayan ng
7. 0:17mga bagay na nagbibigay kahulugan sa
8. 0:19paraan ng pamumuhay ng isang lipunan.
9. 0:22Sa konteksto ng mga tula at karunong
10. 0:25bayan, ito ang mga bagay na nagbibigkis
11. 0:28sa ating mga ninuno na nagpatibay sa
12. 0:30kanilang pangkalahatang diwa, pananaw,
13. 0:33kaugalian at mga adhikaing naipalaganap
14. 0:36hanggang sa kasalukuyan.
15. 0:42[Musika]
16. 0:50Simbolo.
17. 0:52Ang simbolo ay tumutukoy sa mga bagay o
18. 0:55ideyang may malalim na kahulugan sa
19. 0:57isang kultura. Sa mga tula mula sa
20. 0:59panahon ng mga katutubo, maraming
21. 1:01simbolismo ang ginamit upang iparating
22. 1:03ang kanilang mga ideya. Gumagamit sila
23. 1:06ng mga simbolismong nagpapakita ng
24. 1:08kanilang kultura at tradisyon. Ang
25. 1:10pagtukoy sa kalikasan, hayop at mga
26. 1:13bagay-bagay sa kanilang kapaligiran ay
27. 1:16may malalim na kahulugan na naiugnay sa
28. 1:18kanilang araw-araw na buhay. Ang bawat
29. 1:20simbolo ay may kaugnayan sa kanilang mga
30. 1:22obserbasyon at karanasan.
31. 1:26Narito ang halimbawa.
32. 1:31Wika.
33. 1:33Ang wika ay hindi lamang isang paraan ng
34. 1:35komunikasyon. Ito rin ay sa labi ng
35. 1:38kultura at kasaysayan ng isang bansa. Sa
36. 1:41mga tula noong panahon ng mga katutubo,
37. 1:43ginagamit ang kanilang katutubong wika
38. 1:45upang maipahayag ang kanilang mga
39. 1:47damdamin, karanasan at kaalaman sa
40. 1:50mundo. Ang bawat salita, talinghaga at
41. 1:52tugma na ginagamit sa mga tula at
42. 1:55karunang bayan ay nagpapakita ng
43. 1:57kanilang mga tradisyon, paniniwala at
44. 2:00pagpapahalaga.
45. 2:03Mga pamantayan o norms.
46. 2:07Ang mga pamantayan ay tumutukoy sa mga
47. 2:09inaasahang kilos o gawa sa isang
48. 2:11komunidad. Ito ay nagsisilbing gabay sa
49. 2:15kanilang pag-uugali, kilos at desisyon.
50. 2:18Sa panahon ng mga katutubo, malinaw ang
51. 2:20kanilang mga pamantayan sa pagbuo ng mga
52. 2:22karunang bayan. Kinakailangang mag-iwan
53. 2:25ito ng mahaagang kaisipan. Ang mga ito
54. 2:28ay nagpapakita ng mga bagay na kanilang
55. 2:30itinuturing na mahalaga sa kanilang
56. 2:32komunidad.
57. 2:35Mangapat na uri ng pamantayan o norms.
58. 2:39Mga gawi, foxways. Batayan ang
59. 2:42pangkariniwang kilos sa isang lipunan.
60. 2:44Halimbawa, inilalahad ang mga bugtong sa
61. 2:47mga pagtitipon tulad ng mga lamay.
62. 2:50Pangalawa, moralidad. Morse, batayan ang
63. 2:53wastong pagkilos at asal sa isang
64. 2:55lipunan. Ginagamit ng mga nakatatanda
65. 2:58ang mga salawikain at karanong bayan sa
66. 3:01pagpapangaral sa kabataan.
67. 3:05Pangatlo, mga ipinagbabawal o tabus.
68. 3:08Paglabag sa moralidad, hindi angkop na
69. 3:11kilos. Halimbawa, magtimpi at hindi
70. 3:14bulgar ang paggamit ng wika sa
71. 3:16pagpapahayag kaya gumagamit sila ng mga
72. 3:18sawwi kain at tayutay.
73. 3:21Huli, batas or los. Batayan ang kilos na
74. 3:25ipinatupad ng kinaukulan para sundin ng
75. 3:27mga mamayan. Kalimitang pormal at
76. 3:30nakasulat.
77. 3:31Halimbawa, may isang tanging kasapi sa
78. 3:34tribo ang makapagsasagawang mga ritwal
79. 3:36na ginagamitan ng mga karunungang bayan.
80. 3:40Pagpapahalaga.
81. 3:44Ipinakikita sa mga tula ang mga bagay na
82. 3:46pinahalagahan ng isang komunidad.
83. 3:48Tumutukoy ito sa mga gawaing
84. 3:50katanggap-tanggap o hindi sa isang
85. 3:52lipunan. Katulad ng pamantayan, ito rin
86. 3:56ay nagsisilbing gabay sa kanilang
87. 3:58pag-uugali, kilos at desisyon. Karaniwan
88. 4:02itong inilalahad sa mga salawikain at
89. 4:04kasabihan at maging sa mga kaisipan ng
90. 4:06mga tula. Ilan sa mga halimbawa ng mga
91. 4:09pangkarniwang pagpapahalagang ito na
92. 4:11inilahad sa mga tula at karunungang
93. 4:13bayan mula sa panahon ng katutubo ay ang
94. 4:15mga sumusunod. pangalaga sa kalikasan,
95. 4:18pagpapahalaga sa pamilya, pakikipagkapwa
96. 4:21tao, paggalang sa mga katatanda,
97. 4:24kasipagan, katapatan at marami pang iba.
98. 4:30Arketipo o tema.
99. 4:34Ang arketipo ay tumutukoy sa mga
100. 4:36karakter, pangyayari, simbolismo o
101. 4:39ideyang karniwang lumalabas sa iba't
102. 4:41ibang kultura. Ito ang nag-uugnay sa
103. 4:44isang tiyak na panitikan sa iba't ibang
104. 4:46kultura at kasaysayan. Sa panitikang
105. 4:49patula sa panahon ng katubo, maaaring
106. 4:52mabakas ang mga arketipo sa paggamit ng
107. 4:55mga tema o simbolong may kaugnayan sa
108. 4:58kalikasan. Mula sa mga simbolong iyon ay
109. 5:00nagkakaroon ng mga pangkaraniwang
110. 5:02ugnayan o tambalan upang mapaigting ang
111. 5:05pagkakalahad ng ideya. Ilan sa mga
112. 5:09halimbawang ito ay ang mga sumusunod.
113. 5:11liwanag at dilim, pagsibol at
114. 5:14pagkalanta, tag-araw at tag-ulan at
115. 5:17marami pang iba.
116. 5:19[Musika]
117. 5:28เฮ