Mân Việt — Vương Quốc Biến Mất — Transcript

Full transcript

1. 0:10Xin chào quý vị và các bạn. Chào mừng
2. 0:12đến với chương trình Á Lục Ký năm 1999.
3. 0:16Một đoàn khảo sát của [âm nhạc] tổ chức
4. 0:17giáo dục, khoa học và văn hóa Liên hợp
5. 0:20quốc đã đứng giữa một bãi đất hoang giữa
6. 0:22vùng núi Vũ Di, Phúc Kiến, Trung Quốc và
7. 0:26họ phải thốt lên một cái tên không ai
8. 0:28ngờ tới. Họ gọi nơi này là Pompay của
9. 0:31phương Đông. Bên dưới lớp cỏ dại đó là
10. 0:33một tòa thành rộng tới 48 vạn m²uông với
11. 0:36cung điện, xưởng luyện sắt, hệ thống
12. 0:38thoát nước, từng là kinh đô của một
13. 0:41vương quốc có vua, có quân đội, có hải
14. 0:44quân và từng dám tự xưng là hoàng đế
15. 0:47ngang hàng với hoàng đế nhà Hán. Vương
16. 0:49quốc đó tên là Mân Việt. Nó biến mất
17. 0:51khỏi bản đồ chính trị chỉ trong một thế
18. 0:53hệ. Và điều đáng nói là nó không sụp đổ
19. 0:56vì thua trận mà vì chính những người Mân
20. 0:58Việt đã hai lần ra tay giết vua của mình
21. 1:01trong kỳ phát sóng trước. Chúng ta đã
22. 1:03nhắc đến Mân Việt như một trong ba số
23. 1:05phận của Bách Việt bên cạnh Nam Việt và
24. 1:07Âu Lạc nhưng chỉ trong vài phút. Hôm nay
25. 1:10Á Lục Ký sẽ kể trọn vẹn câu chuyện này
26. 1:13từ một vương quốc hàng hải kiêu hãnh đến
27. 1:15quá trình sụp đổ đầy phản chắc và cuối
28. 1:18cùng là hành trình một nền văn hóa tưởng
29. 1:19đã bị xóa sổ nhưng vẫn âm thầm sống sót
30. 1:22đến tận hôm nay. kể cả ngay tại Việt
31. 1:24Nam.
32. 1:29Để hiểu vì sao Mân Việt lại khác biệt,
33. 1:32chúng ta cần nhìn vào mảnh đất họ sống.
34. 1:34Người phúc kiến có một câu thành ngữ mô
35. 1:36tả quê hương mình rất ngắn gọn. Tám phần
36. 1:39núi, một phần nước, chỉ một phần ruộng.
37. 1:42Nghĩa là gần như không có đất để làm
38. 1:44nông nghiệp quy mô lớn theo kiểu của các
39. 1:46vương triều phương Bắc. Dãy núi Vũ Di
40. 1:48sừng sững chắn ngang phía Bắc. Cô lập
41. 1:51vùng đất này khỏi Trung Nguyên nhưng lại
42. 1:53mở ra một đường bờ biển dài, nhìn thẳng
43. 1:55ra biển Hoa Đông. Địa hình đó vừa là lời
44. 1:58nguyền vừa là món quà. Nó buộc người Mân
45. 2:01Việt phải hướng ra biển để sinh tồn và
46. 2:04họ đã làm điều đó rất giỏi. Các nhà khảo
47. 2:07cổ học theo công bố trên hệ thống di sản
48. 2:09văn hóa Phúc Kiến đã tìm thấy những cỗ
49. 2:12quan tài được đẽo nguyên khối từ thân gỗ
50. 2:14có hình dáng như một chiếc thuyền được
51. 2:17treo trên các vách đá dựng đứng ở Vũ D
52. 2:20có niên đại hơn 3500 năm. Với người Mân
53. 2:23Việt, con thuyền không chỉ là phương
54. 2:25tiện đi biển mà còn là cỗ xe đưa linh
55. 2:27hồn người chết về thế giới bên kia. Và
56. 2:30đây là điều ít người biết. Vương quốc mà
57. 2:32sử sách thường mô tả như một đám bộ lạc
58. 2:35man di ở trần xăm mình. Thực ra từng xây
59. 2:38một tòa thành quy mô rất lớn. Di chỉ
60. 2:41thành Hán ở thành thôn, nằm trong quần
61. 2:43thể di sản thế giới Vũ Di Sơn, được xác
62. 2:46định là Vương thành của Mân Việt. Với
63. 2:48diện tích lõi 48 vạn m²ông, có khu cung
64. 2:51điện, khu hành chính, xưởng gốm, xường
65. 2:54luyện sát thép và cả hệ thống cống thoát
66. 2:56nước. Năm 1999, đoàn khảo sát của tổ
67. 3:00chức giáo dục khoa học và văn hóa Liên
68. 3:02hợp quốc khi đến đây đã đặt cho nó cái
69. 3:05tên Pompe của phương Đông. Theo ghi nhận
70. 3:07từ bảo tàng Vương Thành Mân Việt tại
71. 3:09Phúc Kiến, để xây được một tòa thành như
72. 3:11vậy giữa vùng núi hiểm trở cần một bộ
73. 3:14máy hành chính, một nguồn nhân lực và
74. 3:16một nền kinh tế không hề nhỏ. Về mặt tổ
75. 3:19chức nhà nước, Mân Việt khởi nguồn từ
76. 3:21năm 306 trước Công Nguyên. Khi nước Việt
77. 3:24Cổ ở vùng Triết Giang ngày nay bị nước
78. 3:26Sở đánh bại, tàn quân và quý tộc nước
79. 3:29Việt chạy về phía Nam, hòa huyết với các
80. 3:31bộ lạc bản địa ven biển Phúc Kiến, lập
81. 3:34nên hai thực thể chính trị là Mân Việt
82. 3:37và Đông Âu. Sử ký của Tư Mã Thiên ghi
83. 3:39rằng các vị vua đầu tiên tự nhận là hậu
84. 3:42duệ của Việt Vương Câu Tiễn. Dù nhiều xử
85. 3:45gia hiện đại nghi ngờ đây có thể là một
86. 3:47câu chuyện chính trị được dựng lên để
87. 3:48tăng tính chính danh chứ chưa có bằng
88. 3:50chứng và hệ chắc chắn. Năm 2002 trước
89. 3:53công nguyên, thủ lĩnh Vô Chư đã mang
90. 3:56quân hỗ trợ Hán Cao, tổ Lưu Bang đánh
91. 3:58bại Hạng Vũ và đổi lại ông được nhà Hán
92. 4:01chính thức phong làm Mân Việt Vương. Đây
93. 4:04là một thỏa thuận thực dụng của cả hai
94. 4:05bên. Nhà Hán không đủ sức cai trị trực
95. 4:08tiếp một vùng núi xa xôi nên chấp nhận
96. 4:11để Mân Việt tự trị. đổi lấy việc triều
97. 4:13cống trên danh nghĩa. Và một điểm rất
98. 4:16đặc trưng của Mân Việt, khác hẳn các
99. 4:18nhóm Bách Việt khác như Lạc Việt thường
100. 4:20thờ chim hoặc giao long là tín ngưỡng
101. 4:22thờ rắn. Ngay trong chữ Hán, chữ Mân
102. 4:26được viết bằng bộ môn, [âm nhạc] nghĩa
103. 4:27là cánh cửa, bao lấy bộ trùng, nghĩa là
104. 4:30con rắn. Sách thuyết văn giải tự thời
105. 4:32Đông Hán ghi thẳng: Mân là người Việt ở
106. 4:35Đông Nam, giống rắn. Người Mân Việt tin
107. 4:37mình là dòng dõi của nữ Oa, vị thần mình
108. 4:40rắn trong thần thoại sáng thế. Và họ xăm
109. 4:43mình theo họa tiết vảy rắn với niềm tin
110. 4:45rằng khi lặn xuống nước các loài thủy
111. 4:47quái sẽ nhận ra họ là đồng loại mà không
112. 4:51tấn công.
113. 4:53[âm nhạc]
114. 4:56Mâng việc không phải một thế lực nhỏ bé
115. 4:59bị nuốt chửng một cách dễ dàng. Trước
116. 5:01khi sụp đổ, đây từng là một bên chủ động
117. 5:03gây sức ép lên cả hai phía. Năm 138
118. 5:07trước công nguyên, Vu Mân Việt là Dư
119. 5:10Dĩnh huy động quân đội bất ngờ tấn công
120. 5:13nước láng giềng Đông Âu. Ở vùng Ôn Châu
121. 5:16chiết ra ngày nay, vua Đông Âu hoảng
122. 5:18loạn. Cựu sứ Giả Phi Ngựa suốt ngày đêm
123. 5:21về kinh đô [âm nhạc] Trường An cầu cứu.
124. 5:23Tại triều đình Hán Vũ Đế, hai luồng ý
125. 5:26kiến đối lập nổ ra. Thái úy điền phấn
126. 5:29cho rằng các tộc Việt vốn có truyền
127. 5:31thống đánh giết lẫn nhau, đây là chuyện
128. 5:33nội bộ của họ, không đáng để nhà Hán
129. 5:35phải hao binh tổn tướng. Ngược lại, đại
130. 5:38phu trang trợ lập luận rằng nhà Hán với
131. 5:40tư cách thiên tử không thể bỏ mặc một
132. 5:43nước chư hầu đang cầu cứu. Quan điểm của
133. 5:45trang trợ Thắng Thế Hán Vũ Đế cấp binh
134. 5:47phù. Điều quân từ quận Cối Kê vượt biển
135. 5:50đánh tập Hậu Mân Việt. Quân Mân Việt
136. 5:52hoảng sợ trước hạm đội nhà Hán xuất hiện
137. 5:55bất ngờ, phải rút lui trước khi giao
138. 5:57chiến lớn. Sau sự kiện này, toàn bộ
139. 5:59vương tộc và dân chúng Đông Âu xin di
140. 6:02rời vào vùng Giang Hoài, bỏ lại một vùng
141. 6:05đất chống cho nhà Hán, đánh đuổi được
142. 6:08Đông Âu không làm Mân Việt trùn bước mà
143. 6:11ngược lại càng khích lệ tham vọng. Theo
144. 6:14phân tích của nhà nghiên cứu Erica
145. 6:15Brindley, chuyên gia về lịch sử Bách
146. 6:17[âm nhạc] Việt, những cuộc tấn công của
147. 6:19Mân Việt vào thập niên 130 trước, công
148. 6:22nguyên có thể không đơn thuần là sự tham
149. 6:23lam của một ông vua mà là chiến lược chủ
150. 6:26động giành tài nguyên và không gian sinh
151. 6:28tồn trước khi vòng vây của đế chế Hán
152. 6:31siết chặc hơn. Năm 137 trước Công
153. 6:35Nguyên, Mân Việt quay sang gây áp lực
154. 6:37với Nam Việt ở phía Nam, xung đột leo
155. 6:40thang thành chiến tranh toàn diện vào
156. 6:42năm 130 năm trước công nguyên, vua Nam
157. 6:45Việt lúc đó là triệu mạt, [âm nhạc] chọn
158. 6:47cách khôn ngoan, không tự ý đánh trả mà
159. 6:50dâng thư tố cáo lên Hán Vũ Đế đúng theo
160. 6:53bổn phận của một nước chư hầu. Hán Vũ Đế
161. 6:55lập tức cử hai đạo quân do Vương Khôi và
162. 6:58Hàn An quốc Tiến đánh Mân Việt. Và đây
163. 7:00là lần đầu tiên chúng ta thấy một mô
164. 7:02hình sẽ còn lặp lại trước sức ép quân sự
165. 7:05khổng lồ từ phương Bắc. Nội bộ Mân Việt
166. 7:08rặng nức. Em trai vua Dư Dĩnh là Dư
167. 7:10Thiện đã ám sát chính anh trai mình ngay
168. 7:13trong đêm rồi sai người mang thủ cấp
169. 7:15dâng cho quân Hán để cầu hòa về thực lực
170. 7:18quân sự. Mân Việt không hề yếu. Họ huy
171. 7:21động được hàng vạn quân trong các chiến
172. 7:23dịch đánh Đông Âu và Nam Việt. Sở hữu lò
173. 7:26luyện sắt tại Vũ Di để tự trang bị vũ
174. 7:28khí. và thông thảo lối đánh du kích
175. 7:31trong rừng núi. Chính vì lợi thế địa
176. 7:33hình này mà về sau, khi Quân Hán tiến
177. 7:35đánh Mân Việt lần cuối, hai viên tướng
178. 7:37Trương Thành và Lưu Sỉ đã từng phái dừng
179. 7:40quân, không dám tiến sâu và họ bị Hán Vũ
180. 7:42Đế xử chém vì tội nhút nhát. Rõ ràng đây
181. 7:46không phải một bộ tộc bị nút chừng dễ
182. 7:47dàng mà là một thế lực từng khiến quân
183. 7:50đội của một đế chế phải trùn bước.
184. 7:53[âm nhạc]
185. 7:57năm 111 trước công nguyên thừa tướng
186. 8:01nước Nam Việt là Lữ gia làm phản giết
187. 8:03vua và sứ thần nhà Hán Hán Vũ Đế lập tức
188. 8:07đưa quân tiêu diệt Nam Việt. Dư Thiện
189. 8:10lúc này đã thâu tóm toàn bộ quyền lực
190. 8:12Mân Việt, dâng thư xin đem 8000 quân đi
191. 8:15trợ chiến cho nhà Hán. Nhưng đó chỉ là
192. 8:17một màn kịch. Dư thiện cho quân rừng ở
193. 8:20vùng Yết Dương, lấy cớ biển động rồi án
194. 8:22binh bất động, ngầm theo dõi tình hình
195. 8:24theo kiểu tọa sơn quan hổ đấu. Khi Nam
196. 8:27Việt sụp đổ vào cuối năm 111 trước công
197. 8:30nguyên, tướng Hán Dương Bộc đã nhìn thấu
198. 8:33dã tâm này và dâng sớ xin đưa quân tiến
199. 8:35thẳng sang đánh Dư Thiện luôn. Điều quan
200. 8:37trọng cần nhớ ở đây là yếu tố thời gian.
201. 8:40Nam Việt vừa sụp đổ, đạo quân chiến
202. 8:43thắng của nhà Hán vẫn còn đang đóng quân
203. 8:45ngay sát biên giới. Dư Thiện hiểu rằng
204. 8:48môi đã hở thì răng sẽ lạnh, Mân Việt
205. 8:51chắc chắn là mục tiêu tiếp theo. Thay vì
206. 8:53tìm cách hòa hoãn, ông chọn con đường
207. 8:55liều lĩnh nhất mùa đông năm 111 trước
208. 8:59công nguyên. Dư thiện chính thức xé bỏ
209. 9:01quan hệ chư hầu, tự khắc Ấn Ngọc, tự
210. 9:03xưng là Đông Việt Vũ Đế. Một danh hiệu
211. 9:07cố tình sao chép trực tiếp tước hiệu của
212. 9:09chính Hán Vũ Đế, quân Mân Việt chủ động
213. 9:12tấn công phủ đầu vào lãnh thổ nhà Hán,
214. 9:15đánh chiếm một số vùng biên giới và giết
215. 9:17ba viên tướng đồn trú. Hán Vũ Đế nổi
216. 9:20giận, phát động một cuộc tấn công tổng
217. 9:22lực ngay trong mùa đông. Bốn đạo quân
218. 9:25thủy bộ được điều động, trong đó có hạm
219. 9:27đội của Dương Bộc tiến từ phía biển. Kết
220. 9:29hợp với các đạo quân bộ binh vượt núi từ
221. 9:31phía bắc, Hán Vũ Đế còn khôn ngoan sử
222. 9:34dụng hai cánh quân do chính các hàng
223. 9:35tướng gốc Việt dẫn đầu nhằm vô hiệu hóa
224. 9:38lợi thế thông thạo địa hình của Mân
225. 9:39Việt. Và đây chính là khoản khắc quyết
226. 9:41định số phận Mân Việt không phải trên
227. 9:43chiến trường mà ở ngay trong nội bộ
228. 9:45tướng Hán Thuyết. Vốn đã rút kinh nghiệm
229. 9:48từ những thất bại trước đó của việc đối
230. 9:50đầu trực diện trong rừng núi, chuyển
231. 9:53sang dùng nội gián tiếp cận giới quý tộc
232. 9:55Mân Việt. Một viên tướng từng đầu hàng
233. 9:57nhà Hán trước đó tên là Ngô Dương quay
234. 9:59trở lại. Mang theo lời hứa Phong Hầu,
235. 10:02ông móc nối với Kiến Thành Hầu Ngao và
236. 10:04Diêu Vương Cư Cổ. Họ cùng bàn nhau dư
237. 10:07thiện độc đoán, tàn ác cướp đoạt tài sản
238. 10:10của chúng ta. Nay lại chuốc vạ diệt vong
239. 10:13khi đối đầu với quân Hán quá đông và quá
240. 10:15mạnh. Cách tốt nhất lúc này là giết Dư
241. 10:18Thiện, đem thủ cấp quy hàng mới mong giữ
242. 10:21được tính mạng và tài sản. Ngô Dương dẫn
243. 10:23700 thân binh bất ngờ tập kích, giết
244. 10:25chết Dư Thiện ngay trong nội bộ. Thủ cấp
245. 10:28của vị Đông Việt Vũ Đế bị đem dâng cho
246. 10:30quân Hán để thưởng công nhà Hán Phong
247. 10:33Ngô Dương làm Bắc Sử hầu, cư cổ làm Đông
248. 10:37Thành Hầu với thực ấp một vạn hộ và Ngao
249. 10:40làm Khai Lăng hầu. Ở đây có một điều cần
250. 10:43nhìn nhận công bằng. Việc gọi Ngô Dương
251. 10:46cư cổ là những [âm nhạc] kẻ phản bội đơn
252. 10:48thuần vì ham tước vị có lẽ chưa đủ Mân
253. 10:51Việt. khi đó đang chống lại một cuộc
254. 10:53chiến không có hậu phương. Địa hình tám
255. 10:55phần núi khiến vương quốc này không đủ
256. 10:57lương thực để gồng gánh một cuộc chiến
257. 10:59tiêu hao kéo dài với một đế chế có nguồn
258. 11:02lực gấp nhiều lần. Với những người trong
259. 11:04cuộc, việc giết Dư Thiện có thể không
260. 11:07chỉ là một toan tính danh lợi cá nhân mà
261. 11:09còn là một lựa chọn sinh tồn để cứu lấy
262. 11:12phần còn lại của gia tộc và dân chúng
263. 11:14khỏi một cuộc chiến mà họ tin là không
264. 11:17thể thắng. Vương quốc Mân Việt sụp đổ
265. 11:20không phải trong một trận tử chiến bảo
266. 11:21vệ kinh thành mà tan rã từ chính những
267. 11:24người từng phục vụ nó.
268. 11:26Sau khi tiếp quản Mân Việt, Hán Vũ Đế
269. 11:28đưa ra một quyết định chưa từng có tiền
270. 11:30lệ trong lịch sử Bình Định phương Nam,
271. 11:32cưỡng bức di rời toàn bộ dân chúng Mân
272. 11:34Việt lên vùng Giang Hoài. Khu vực nằm
273. 11:36giữa sông Trường Giang và sông Hoài.
274. 11:38Theo các xử liệu thời Hán, quy mô dân số
275. 11:41bị ảnh hưởng bởi xác lệnh này được ước
276. 11:44tính khoảng 40 vạn người. Vì sao nhà Hán
277. 11:47lại chọn giải pháp triệt để như vậy?
278. 11:49Thay vì sáp nhập và cai trị trực tiếp
279. 11:51như họ đã làm với Nam Việt. Lý do nằm ở
280. 11:54chính địa hình mà chúng ta đã nói từ
281. 11:56đầu. Nam Việt có đồng bằng phù sa rộng
282. 11:58lớn, dọc sông Châu Giang, dễ thiết lập
283. 12:01bộ máy hành chính và thuế. Còn Phúc Kiến
284. 12:04là vùng đất chật hẹp, núi non đứt gãy.
285. 12:07Chi phí duy trì quân đồn trú và vận
286. 12:10chuyển lương thực qua núi sẽ là một gánh
287. 12:12nặng ngân khố không thể kham nổi. Trong
288. 12:14con mắt các quan lại nhà Hán, người Mân
289. 12:17Việt lại có bản tính hung hãn. nhiều lần
290. 12:19phản phúc nên giải pháp đơn giản nhất là
291. 12:21làm trống cả vùng đất. Việc ép buộc hàng
292. 12:24chục vạn người già, phụ nữ, trẻ em đi bộ
293. 12:27vượt hàng trăm cây số đường núi hiểm trở
294. 12:29về phía Bắc vào mùa đông, [âm nhạc] chắc
295. 12:31chắn là một thảm họa nhân đạo dù xử sách
296. 12:34Trung Hoa cổ đại không ghi lại số liệu
297. 12:36thương vong cụ thể, phu kiến sau đó rơi
298. 12:39vào tình trạng gần như hoang vắng, kéo
299. 12:41dài [âm nhạc] ít nhất vài thế kỷ, cho
300. 12:43đến khi các dòng người tị nạn chiến
301. 12:45tranh từ phương Bắc bắt đầu tràn xuống
302. 12:47vào cuối thời Đông Hán và thời Tây Tấn.
303. 12:49Nhưng đây mới là điều khiến nhiều nhà
304. 12:51nghiên cứu hiện đại đạt dấu hỏi liệu
305. 12:54lệnh làm trống này có thực sự triệt để
306. 12:56như sử sách mô tả hay không? Việc áp
307. 12:58giải gần nửa triệu người vượt qua một hệ
308. 13:01thống núi non chật hẹp trong điều kiện
309. 13:03hậu cần thời cổ đại là một nhiệm vụ cực
310. 13:06kỳ khó khăn về mặt logistics. Một số xử
311. 13:09liệu ghi nhận rằng không ít người Mân
312. 13:11Việt đã trốn thoát lẩn vào rừng sâu
313. 13:13trước khi quân Hán kịp gom hết. Nhiều
314. 13:16nhà nhân chủng học hiện nay cho rằng sự
315. 13:18chống rỗng này có thể chủ yếu là chống
316. 13:21về mặt hành chính, tức là nhà Hán không
317. 13:23còn lập quận huyện hay thu thuế tại đây
318. 13:25chứ chưa chắc đã chống hoàn toàn về con
319. 13:27người. Đây vẫn là một điểm còn chưa có
320. 13:30sự đồng thuận tuyệt đối trong giới sử
321. 13:31học và lăng mộ của dư thiện. Vị vua từng
322. 13:35đủ ngông cuồng để tự xưng hoàng đế, đến
323. 13:37nay vẫn chưa được tìm thấy.
324. 13:40[âm nhạc]
325. 13:43Những ai không bị áp giải đi đã chọn hai
326. 13:46con đường để sinh tồn, một nhóm trốn sâu
327. 13:48vào vùng núi cao. Sương mù bao phủ quanh
328. 13:51năm của dãy vũ di. Họ sống biệt lập
329. 13:54trong nhiều thế kỷ, chuyển sang lối sống
330. 13:56du canh du cư. vẫn giữ một số tập tục cổ
331. 13:59như thờ vật tổ và các bài hát truyền
332. 14:02miệng hậu duệ của họ ngày nay được gọi
333. 14:04là người xa, hiện là một dân tộc thiểu
334. 14:06số được công nhận chính thức tại Trung
335. 14:09Quốc, sống tập trung ở vùng núi Phúc
336. 14:11Kiến và Chiết Giang. Một nhóm khác vốn
337. 14:13là những thợ đóng thuyền và ngư dân lành
338. 14:16nghề, chọn cách đưa cả gia đình lên
339. 14:18thuyền, lui vào các vùng cửa sông và đầm
340. 14:21phá ven biển, cắt [âm nhạc] đứt hoàn
341. 14:23toàn với đất liền. Họ được gọi là người
342. 14:25đáng hay còn gọi là người trên mặt
343. 14:27[âm nhạc] nước. Trong nhiều thế kỷ sau
344. 14:28đó, các triều đại phong kiến Trung Hoa
345. 14:31xem họ là tầng lớp thấp kém. Cấm lên bờ,
346. 14:35cấm kết hôn với người Hán, cấm thi cử,
347. 14:38nghiên cứu nhân chủng học hiện đại, xác
348. 14:40nhận người đảng có nguồn gốc từ cư dân
349. 14:42bắt Việt Bản Địa trước khi dần dần hòa
350. 14:45huyết một phần với người phương Bắc.
351. 14:47Điều thú vị là khi người Hán bắt đầu di
352. 14:50cư xuống phúc kiến đông đảo từ thời Tây
353. 14:52Tấn, một quá trình hòa trộn âm thầm đã
354. 14:55diễn ra. Các nghiên cứu di truyền học
355. 14:57hiện đại được công bố trên các tạp chí
356. 14:59khoa học quốc tế chỉ ra một điều khá bất
357. 15:02ngờ về người Phúc Kiến ngày [âm nhạc]
358. 15:03nay hay còn gọi là người Mân Nam. Nhiễm
359. 15:05sắc thể giới, tính truyền theo dòng cha
360. 15:08của họ, phần lớn mang đặc trưng của
361. 15:10người Hán phương Bắc, phản ánh việc
362. 15:11những người đàn ông lính tráng và quang
363. 15:13lại Hán di cư xuống đã nắm quyền lực
364. 15:15chính trị và xã hội. Nhưng khi xét đến
365. 15:18Genti thể, vốn truyền theo dòng mẹ, tỷ
366. 15:21lệ lại nghiêng hẳn về các dấu ấn cổ xưa
367. 15:24liên quan đến cư dân Bách Việt và các
368. 15:26nhóm bản địa Nam Đảo. Nói cách khác,
369. 15:29đằng sau những người đàn ông Hán di cư
370. 15:31xuống lập nghiệp là những người phụ nữ
371. 15:34Mân Việt bản địa vẫn còn ở lại và dòng
372. 15:37máu của họ chưa từng biến mất, chỉ là
373. 15:40không còn mang tên Mân Việt nữa. Dấu vết
374. 15:42này cũng để lại trong ngôn ngữ tiếng
375. 15:45Mông hiện đại bao gồm tiếng Mân Nam mà
376. 15:48người Việt quen gọi là tiếng Phúc Kiến
377. 15:50và tiếng Mân Đông ở Phúc Châu không thể
378. 15:52giao tiếp được với tiếng phổ thông Trung
379. 15:54Quốc. Hai nhà ngôn ngữ học Jerry Norman
380. 15:57và Mayulin từng chỉ ra rằng sâu trong
381. 16:00tiếng Mân có một lớp từ vựng nền không
382. 16:03thuộc gốc Hán. Ví dụ từ chỉ đứa trẻ
383. 16:06trong tiếng Mân Nam phát âm gần giống
384. 16:08với từ con trong tiếng Việt hiện đài.
385. 16:10Đây vẫn là một giả thuyết còn gây tranh
386. 16:12cãi. Một số nhà ngôn ngữ học khác như
387. 16:15Lawrence Sagard cho rằng lớp nền này có
388. 16:17thể thuộc một nhóm ngôn ngữ khác gần với
389. 16:20các ngôn ngữ ở Đài Loan hơn. Và cuộc
390. 16:22tranh luận này đến nay vẫn chưa ngã ngủ
391. 16:25và tín ngưỡng thờ rắn của người Mân
392. 16:27Việt. Dù bị các hệ tư tưởng Nho giáo,
393. 16:29đạo giáo phủ lên hàng ngàn năm vẫn chưa
394. 16:32từng biến mất hoàn toàn. Tại thị trấn
395. 16:34Trương Hồ thuộc thành phố Nam Bình, Phúc
396. 16:37Kiến có một ngôi miếu thờ xà vương. Với
397. 16:40kiến trúc mái công hình đầu rắn thay vì
398. 16:42rồng phượng, vào ngày mùng tháng bài âm
399. 16:44lịch hàng năm, người dân nơi đây tổ chức
400. 16:47lễ hội vua rắn. Họ bắt những con rắn và
401. 16:49chăn sống, quấn quen cổ, giễu hành khắp
402. 16:52làng. Tuyệt đối không ai được giết hay
403. 16:55ăn thịt rắn trong dịp này. Lễ hội này
404. 16:57hiện được công nhận là di sản văn hóa
405. 16:59phi vật thể và được giới nhân chủng học
406. 17:02xem như một hóa thạch sống của tín
407. 17:04ngưỡng Mân Việt cổ đại.
408. 17:10Một vương quốc với thành quách 48 vạn
409. 17:12mét vuông với một vị vua từng dám xưng
410. 17:15đế ngang hàng thiên tử đã biến mất khỏi
411. 17:17sử sách chỉ trong một thế hệ. Nhưng câu
412. 17:19hỏi đặt ra là liệu Mân Việt có thực sự
413. 17:22biến mất hay chỉ đơn giản là đổi tên,
414. 17:25đổi ngôn ngữ và tiếp tục sống trong
415. 17:27chính những người đang thắp hương trước
416. 17:28tượng Thiên Hậu Thánh Mẫu ở Hội An hôm
417. 17:30nay mà không hề biết rằng phía sau lớp
418. 17:34áo đó có thể vẫn còn một bóng dáng rất
419. 17:37xa xưa của những vị thần mình rắn. Hẹn
420. 17:39gặp lại quý vị và các bạn trong kỳ phát
421. 17:40sóng tiếp theo của A Lục Ký.
422. 17:45>> [âm nhạc]