Mân Việt — Vương Quốc Biến Mất — Transcript
Full transcript
- 0:10Xin chào quý vị và các bạn. Chào mừng
- 0:12đến với chương trình Á Lục Ký. Năm 1999,
- 0:16một đoàn khảo sát của [âm nhạc] tổ chức
- 0:17giáo dục, khoa học và văn hóa Liên Hợp
- 0:20Quốc đã đứng giữa một bãi đất hoang giữa
- 0:22vùng núi Vũ Di, Phúc Kiến, Trung Quốc và
- 0:26họ phải thốt lên một cái tên không ai
- 0:28ngờ tới. Họ gọi nơi này là Pompeii của
- 0:31phương Đông. Bên dưới lớp cỏ dại, đó là
- 0:33một tòa thành rộng tới 48 vạn mét vuông
- 0:36với cung điện, xưởng luyện sắt, hệ thống
- 0:38thoát nước, từng là kinh đô của một
- 0:40vương quốc có vua, có quân đội, có hải
- 0:43quân và từng dám tự xưng là hoàng đế
- 0:46ngang hàng với hoàng đế nhà Hán. Vương
- 0:49quốc đó tên là Mân Việt. Nó biến mất
- 0:51khỏi bản đồ chính trị chỉ trong một thế
- 0:53hệ và điều đáng nói là nó không sụp đổ
- 0:56vì thua trận mà vì chính những người Mân
- 0:58Việt đã hai lần ra tay giết vua của
- 1:00mình. Trong kỳ phát sóng trước, chúng ta
- 1:03đã nhắc đến Mân Việt như một trong ba số
- 1:05phận của Bách Việt bên cạnh Nam Việt và
- 1:07Âu Lạc nhưng chỉ trong vài phút. Hôm
- 1:09nay, Á Lục Ký sẽ kể trọn vẹn câu chuyện
- 1:12này. Từ một vương quốc hàng hải kiêu
- 1:14hãnh đến quá trình sụp đổ đầy phản trắc
- 1:17và cuối cùng là hành trình một nền văn
- 1:19hóa tưởng đã bị xóa sổ nhưng vẫn âm thầm
- 1:21sống sót đến tận hôm nay kể cả ngay tại
- 1:24Việt Nam.
- 1:29Để hiểu vì sao Mân Việt lại khác biệt,
- 1:32chúng ta cần nhìn vào mảnh đất họ sống.
- 1:34Người Phúc Kiến có một câu thành ngữ mô
- 1:36tả quê hương mình rất ngắn gọn, tám phần
- 1:39núi, một phần nước, chỉ một phần ruộng.
- 1:42Nghĩa là gần như không có đất để làm
- 1:44nông nghiệp quy mô lớn theo kiểu của các
- 1:46vương triều phương Bắc. Dãy núi Vũ Di
- 1:48sừng sững chắn ngang phía Bắc cô lập
- 1:50vùng đất này khỏi Trung Nguyên nhưng lại
- 1:53mở ra một đường bờ biển dài nhìn thẳng
- 1:55ra biển Hoa Đông. Địa hình đó vừa là lời
- 1:58nguyền, vừa là món quà. Nó buộc người
- 2:01Mân Việt phải hướng ra biển để sinh tồn.
- 2:03Và họ đã làm điều đó rất giỏi. Các nhà
- 2:06khảo cổ học, theo công bố trên hệ thống
- 2:09di sản văn hóa Phúc Kiến, đã tìm thấy
- 2:11những cỗ quan tài được đẽo nguyên khối
- 2:13từ thân gỗ có hình dáng như một chiếc
- 2:16thuyền được treo trên các vách đá dựng
- 2:18đứng ở Vũ Di có niên đại hơn 3.500 năm.
- 2:22Với người Mân Việt con thuyền không chỉ
- 2:24là phương tiện đi biển mà còn là cỗ xe
- 2:27đưa linh hồn người chết về thế giới bên
- 2:29kia. Và đây là điều ít người biết. Vương
- 2:32quốc mà sử sách thường mô tả như một đám
- 2:34bộ lạc man di ở trần xăm mình thực ra
- 2:38từng xây một tòa thành quy mô rất lớn di
- 2:41chỉ thành Hán ở thành thôn nằm trong
- 2:43quần thể di sản thế giới Vũ Di Sơn được
- 2:45xác định là vương thành của Mân Việt với
- 2:48diện tích lõi 48 vạn mét vuông có khu
- 2:51cung điện, khu hành chính, xưởng gốm,
- 2:53xưởng luyện sắt thép và cả hệ thống cống
- 2:56thoát nước. Năm 1999, đoàn khảo sát của
- 2:59tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa
- 3:01Liên Hợp Quốc khi đến đây đã đặt cho nó
- 3:04cái tên Pompeii của phương Đông. Theo
- 3:07ghi nhận từ bảo tàng vương thành Mân
- 3:08Việt tại Phúc Kiến để xây được một tòa
- 3:11thành như vậy giữa vùng núi hiểm trở cần
- 3:13một bộ máy hành chính, một nguồn nhân
- 3:15lực và một nền kinh tế không hề nhỏ. Về
- 3:18mặt tổ chức nhà nước Mân Việt khởi nguồn
- 3:21từ năm 306 trước công nguyên khi nước
- 3:24Việt cổ ở vùng Chiết Giang ngày nay bị
- 3:26nước Sở đánh bại, tàn quân và quý tộc
- 3:29nước Việt chạy về phía Nam hòa huyết với
- 3:31các bộ lạc bản địa ven biển Phúc Kiến
- 3:34lập nên hai thực thể chính trị là Mân
- 3:36Việt và Đông Âu. Sử ký của Tư Mã Thiên
- 3:38ghi rằng các vị vua đầu tiên tự nhận là
- 3:41hậu duệ của Việt Vương Câu Tiễn. Dù
- 3:44nhiều sử gia hiện đại nghi ngờ đây có
- 3:46thể là một câu chuyện chính trị được
- 3:48dựng lên để tăng tính chính danh chứ
- 3:50chưa có bằng chứng phả hệ chắc chắn. Năm
- 3:52202 trước Công Nguyên, lĩnh Vô Chư đã
- 3:55mang quân hỗ trợ Hán Cao Tổ Lưu Bang
- 3:57đánh bại Hạng Vũ và đổi lại, ông được
- 4:01nhà Hán chính thức phong làm Mân Việt
- 4:03Vương. Đây là một thỏa thuận thực dụng
- 4:05của cả hai bên. Nhà Hán không đủ sức cai
- 4:07trị trực tiếp một vùng núi xa xôi nên
- 4:10chấp nhận để Mân Việt tự trị đổi lấy
- 4:13việc triều cống trên danh nghĩa. Và một
- 4:15điểm rất đặc trưng của Mân Việt, khác
- 4:17hẳn các nhóm Bách Việt khác như Lạc Việt
- 4:19thờ thờ chim hoặc giao long, là tín
- 4:22ngưỡng thờ rắn. Ngay trong chữ Hán, chữ
- 4:25Mân được viết bằng bộ môn,
- 4:27>> [âm nhạc]
- 4:27>> nghĩa là cánh cửa, bao lấy bộ trùng,
- 4:30nghĩa là con rắn. Sách Thuyết Văn Giải
- 4:32từ thời Đông Hán ghi thẳng, "Mân là
- 4:34người Việt ở Đông Nam giống rắn." Người
- 4:37Mân Việt tin mình là dòng dõi của Nữ Oa,
- 4:39vị thần mình rắn trong thần thoại sáng
- 4:41thế,
- 4:42và họ xăm mình theo họa tiết vảy rắn
- 4:44với niềm tin rằng khi lặn xuống nước,
- 4:47các loài thủy quái sẽ nhận ra họ là đồng
- 4:50loại mà không tấn công.
- 4:53>> [âm nhạc]
- 4:56>> Mân Việt không phải một thế lực nhỏ bé
- 4:58bị nuốt chửng một cách dễ dàng.
- 5:01Trước khi sụp đổ, đây từng là một bên
- 5:03chủ động gây sức ép lên cả hai phía. Năm
- 5:06138 trước Công Nguyên,
- 5:08vua Mân Việt là Dư Dĩnh huy động quân
- 5:11đội bất ngờ tấn công nước láng giềng
- 5:13Đông Âu ở vùng Ôn Châu, Chiết Giang ngày
- 5:16nay. Vua Đông Âu hoảng loạn.
- 5:19Cựu sứ Dư Phi Ngựa suốt ngày đêm về kinh
- 5:22đô [âm nhạc] Trường An cầu cứu. Tại
- 5:23triều đình Hán Vũ Đế, hai luồng ý kiến
- 5:26đối lập nổ ra.
- 5:28Thái úy Điền Phấn cho rằng các tộc Việt
- 5:30vốn có truyền thống đánh giết lẫn nhau.
- 5:32Đây là chuyện nội bộ của họ, không đáng
- 5:34để nhà Hán phải hao binh tổn tướng.
- 5:37Ngược lại, đại phu Trang Trợ lập luận
- 5:39rằng nhà Hán với tư cách thiên tử không
- 5:42thể bỏ mặc một nước chư hầu đang cầu
- 5:44cứu. Quan điểm của Trang Trợ thắng thế,
- 5:46Hán Vũ Đế cấp binh phù,
- 5:48điều quân từ quận Cối Kê vượt biển đánh
- 5:51tập hậu Mân Việt. Quân Mân Việt hoảng sợ
- 5:53trước hạm đội nhà Hán xuất hiện bất ngờ
- 5:55phải rút lui trước khi giao chiến lớn.
- 5:57Sau sự kiện này, toàn bộ vương tộc và
- 6:00dân chúng Đông Âu xin di dời vào vùng
- 6:03Giang Hoài, bỏ lại một vùng đất trống
- 6:06cho nhà Hán. Đánh đuổi được Đông Âu
- 6:08không làm Mân Việt chùn bước mà ngược
- 6:11lại càng khích lệ tham vọng. Theo phân
- 6:14tích của nhà nghiên cứu Erica Brindley,
- 6:16chuyên gia về lịch sử Bách Việt,
- 6:17[âm nhạc] những cuộc tấn công của Mân
- 6:19Việt vào thập niên 130 trước Công Nguyên
- 6:22có thể không đơn thuần là sự tham lam
- 6:24của một ông vua mà là chiến lược chủ
- 6:26động giành tài nguyên và không gian sinh
- 6:28tồn trước khi vòng vây của đế chế Hán
- 6:31siết chặt hơn. Năm 137
- 6:34trước Công Nguyên, Mân Việt quay sang
- 6:36gây áp lực với Nam Việt ở phía Nam. Xung
- 6:39đột leo thang thành chiến tranh toàn
- 6:41diện vào năm 135 trước Công Nguyên. Vua
- 6:45Nam Việt lúc đó là Triệu Mạt [âm nhạc]
- 6:47chọn cách khôn ngoan, không tự ý đánh
- 6:49trả mà dâng thư tố cáo lên Hán Vũ Đế
- 6:52đúng theo bổn phận của một nước chư hầu.
- 6:54Hán Vũ Đế lập tức cử hai đạo quân do
- 6:57Vương Khôi và Hàn An Quốc Tiến đánh Mân
- 6:59Việt. Và đây là lần đầu tiên chúng ta
- 7:01thấy một mô hình sẽ còn lặp lại. Trước
- 7:04sức ép quân sự khổng lồ từ phương Bắc,
- 7:07nội bộ Mân Việt rạn nứt. Em trai vua Dư,
- 7:10Dĩnh là Dư Thiện, đã ám sát chính anh
- 7:12trai mình ngay trong đêm rồi sai người
- 7:14mang thủ cấp dâng cho quân Hán để cầu
- 7:16hòa. Về thực lực quân sự, Mân Việt không
- 7:19hề yếu. Họ huy động được hàng vạn quân
- 7:22trong các chiến dịch đánh Đông Âu và Nam
- 7:24Việt. Sở hữu lò luyện sắt tại Vũ Di để
- 7:27tự trang bị vũ khí
- 7:29và thông thạo lối đánh du kích trong
- 7:31rừng núi. Chính vì lợi thế địa hình này
- 7:33mà về sau, khi quân Hán tiến đánh Mân
- 7:35Việt lần cuối, hai viên tướng Trương
- 7:37Thành và Lưu Sỉ đã từng phải dừng quân,
- 7:40không dám tiến sâu và họ bị Hán Vũ Đế xử
- 7:43chém vì tội nhút nhát. Rõ ràng, đây
- 7:46không phải một bộ tộc bị nuốt chửng dễ
- 7:47dàng, mà là một thế lực từng khiến quân
- 7:50đội của một đế chế phải chùn bước.
- 7:53>> [âm nhạc]
- 7:57>> Năm 111 trước Công Nguyên, thừa tướng
- 8:01nước Nam Việt là Lữ Gia làm phản, giết
- 8:03vua và sứ thần nhà Hán. Hán Vũ Đế lập
- 8:07tức đưa quân tiêu diệt Nam Việt. Dư
- 8:09Thiện lúc này đã thâu tóm toàn bộ quyền
- 8:12lực Mân Việt, dâng thư xin đem 8.000
- 8:14quân đi trợ chiến cho nhà Hán.
- 8:16Nhưng đó chỉ là một màn kịch. Dư Thiện
- 8:19cho quân dừng ở vùng Yết Dương, lấy cớ
- 8:21biển động, rồi án binh bất động, ngầm
- 8:23theo dõi tình hình theo kiểu tọa sơn
- 8:25quan hổ đấu. Khi Nam Việt sụp đổ vào
- 8:28cuối năm 111
- 8:30trước Công Nguyên, tướng Hán Dương Bộc
- 8:32đã nhìn thấu dã tâm này và dâng sớ xin
- 8:34đưa quân tiến thẳng sang đánh Dư Thiện
- 8:36luôn. Điều quan trọng cần nhớ ở đây là
- 8:38yếu tố thời gian.
- 8:40Nam Việt vừa sụp đổ,
- 8:42đạo quân chiến thắng của nhà Hán vẫn còn
- 8:44đang đóng quân ngay sát biên giới. Dư
- 8:46Thiện hiểu rằng, môi đã hở thì răng sẽ
- 8:49lạnh. Mân Việt chắc chắn là mục tiêu
- 8:52tiếp theo. Thay vì tìm cách hòa hoãn,
- 8:54ông chọn con đường liều lĩnh nhất. Mùa
- 8:56đông năm 111 trước Công Nguyên, Dư Thiện
- 9:00chính thức xé bỏ quan hệ chư hầu, tự
- 9:02khắc ấn ngọc, tự xưng là Đông Việt Vũ
- 9:05Đế, một danh hiệu cố tình sao chép trực
- 9:08tiếp tước hiệu của chính Hán Vũ Đế. Quân
- 9:11Mân Việt chủ động tấn công phủ đầu vào
- 9:14lãnh thổ nhà Hán, đánh chiếm một số vùng
- 9:16biên giới và giết ba viên tướng đồn trú.
- 9:19Hán Vũ Đế nổi giận, phát động một cuộc
- 9:21tấn công tổng lực ngay trong mùa đông.
- 9:24Bốn đạo quân thủy bộ được điều động,
- 9:26trong đó có hạm đội của Dương Bộc tiến
- 9:28từ phía biển, kết hợp với các đạo quân
- 9:30bộ binh vượt núi từ phía bắc. Hán Vũ Đế
- 9:33còn khôn ngoan sử dụng hai cánh quân do
- 9:35chính các hàng tướng gốc Việt dẫn đầu
- 9:37nhằm vô hiệu hóa lợi thế thông thạo địa
- 9:39hình của Mân Việt. Và đây chính là
- 9:41khoảnh khắc quyết định số phận Mân Việt,
- 9:43không phải trên chiến trường mà ở ngay
- 9:45trong nội bộ. Tướng Hán Thuyết vốn đã
- 9:47rút kinh nghiệm từ những thất bại trước
- 9:49đó của việc đối đầu trực diện trong rừng
- 9:52núi, chuyển sang dùng nội gián tiếp cận
- 9:54giới quý tộc Mân Việt. Một viên tướng
- 9:56từng đầu hàng nhà Hán trước đó tên là
- 9:58Ngô Dương quay trở lại mang theo lời hứa
- 10:01phong hầu, ông móc nối với Kiến Thành
- 10:03hầu Ngao và Diêu Vương Khư Cổ. Họ cùng
- 10:06bàn nhau, Dư Thiện độc đoán, tàn ác,
- 10:09cướp đoạt tài sản của chúng ta, nay lại
- 10:12chuốc vạ diệt vong khi đối đầu với quân
- 10:14Hán quá đông và quá mạnh. Cách tốt nhất
- 10:17lúc này là giết Dư Thiện, đem thủ cấp
- 10:19quy hàng mới mong giữ được tính mạng và
- 10:21tài sản. Ngô Dương dẫn 700 thân binh bất
- 10:24ngờ tập kích, giết chết Dư Thiện ngay
- 10:26trong nội bộ. Thủ cấp của vị Đông Việt
- 10:28Vũ Đế bị đem dâng cho quân Hán. Để
- 10:31thưởng công, nhà Hán phong Ngô Dương làm
- 10:34Bắc Sứ hầu, Khư Cổ làm Đông Thành hầu
- 10:37với thực ấp 1 vạn hộ và Ngao làm Khai
- 10:41Lăng hầu. Ở đây có một điều cần nhìn
- 10:43nhận công bằng.
- 10:45Việc gọi Ngô Dương, Khư Cổ là những kẻ
- 10:47[âm nhạc] phản bội đơn thuần vì ham tước
- 10:49vị có lẽ chưa đủ. Mân Việt khi đó đang
- 10:52chống lại một cuộc chiến không có hậu
- 10:54phương.
- 10:55Địa hình 8 phần núi khiến vương quốc này
- 10:56không đủ lương thực để gồng gánh một
- 10:58cuộc chiến tiêu hao kéo dài với một đế
- 11:01chế có nguồn lực gấp nhiều lần. Với
- 11:03những người trong cuộc, việc giết Dư
- 11:05Thiện có thể không chỉ là một toan tính
- 11:08danh lợi cá nhân mà còn là một lựa chọn
- 11:10sinh tồn để cứu lấy phần còn lại của gia
- 11:13tộc và dân chúng khỏi một cuộc chiến mà
- 11:15họ tin
- 11:17là không thể thắng. Vương quốc Mân Việt
- 11:19sụp đổ không phải trong một trận tử
- 11:21chiến bảo vệ kinh thành mà tan rã từ
- 11:23chính những người từng phục vụ nó.
- 11:26Sau khi tiếp quản Mân Việt, Hán Vũ Đế
- 11:28đưa ra một quyết định chưa từng có tiền
- 11:30lệ trong lịch sử bình định phương Nam,
- 11:32cưỡng bức di dời toàn bộ dân chúng Mân
- 11:34Việt lên vùng Giang Hoài, khu vực nằm
- 11:36giữa sông Trường Giang và sông Hoài.
- 11:38Theo các sử liệu thời Hán,
- 11:40quy mô dân số bị ảnh hưởng bởi sắc lệnh
- 11:43này được ước tính khoảng 40 vạn người.
- 11:46Vì sao nhà Hán lại chọn giải pháp triệt
- 11:48để như vậy, thay vì sáp nhập và cai trị
- 11:51trực tiếp như họ đã làm với Nam Việt?
- 11:53Lý do nằm ở chính địa hình mà chúng ta
- 11:55đã nói từ đầu. Nam Việt có đồng bằng phù
- 11:58sa rộng lớn dọc sông Châu Giang, dễ
- 12:01thiết lập bộ máy hành chính và thu thuế,
- 12:03còn Phúc Kiến là vùng đất chật hẹp, núi
- 12:06non đứt gãy, chi phí duy trì quân đồn
- 12:09trú và vận chuyển lương thực qua núi sẽ
- 12:11là một gánh nặng ngân khố không thể kham
- 12:14nổi trong con mắt các quan lại nhà Hán.
- 12:16Người Mân Việt lại có bản tính hung hãn,
- 12:18nhiều lần phản phúc, nên giải pháp đơn
- 12:21giản nhất là làm trống cả vùng đất. Việc
- 12:23ép buộc hàng chục vạn người già, phụ nữ,
- 12:26trẻ em đi bộ vượt hàng trăm cây số đường
- 12:28núi hiểm trở về phía Bắc vào mùa đông
- 12:31>> [âm nhạc]
- 12:31>> chắc chắn là một thảm họa nhân đạo, dù
- 12:33sử sách Trung Hoa cổ đại không ghi lại
- 12:36số liệu thương vong cụ thể. Phúc Kiến
- 12:38sau đó rơi vào tình trạng gần như hoang
- 12:40vắng, kéo dài ít [âm nhạc] nhất vài thế
- 12:42kỷ, cho đến khi các dòng người tị nạn
- 12:44chiến tranh từ phương Bắc bắt đầu tràn
- 12:46xuống vào cuối thời Đông Hán và thời Tây
- 12:49Tấn. Nhưng đây mới là điều khiến nhiều
- 12:51nhà nghiên cứu hiện đại đặt dấu hỏi,
- 12:54liệu lệnh làm trống này có thực sự triệt
- 12:56để như sử sách mô tả hay không? Việc áp
- 12:58giải gần nửa triệu người vượt qua một hệ
- 13:01thống núi non chật hẹp trong điều kiện
- 13:03hậu cần thời cổ đại là một nhiệm vụ cực
- 13:06kỳ khó khăn về mặt logistics. Một số sử
- 13:08liệu ghi nhận rằng không ít người Mân
- 13:11Việt đã trốn thoát, lẫn vào rừng sâu
- 13:13trước khi quân Hán kịp gom hết. Nhiều
- 13:15nhà nhân chủng học hiện nay cho rằng sự
- 13:18trống rỗng này có thể chủ yếu là trống
- 13:21về mặt hành chính, tức là nhà Hán không
- 13:23còn lập quận huyện hay thu thuế tại đây,
- 13:25chứ chưa chắc đã trống hoàn toàn về con
- 13:27người. Đây vẫn là một điểm còn chưa có
- 13:29sự đồng thuận tuyệt đối trong giới sử
- 13:31học. Và lăng mộ của Dư Thiện, vị vua
- 13:34từng đủ ngông cuồng để tự xưng hoàng đế,
- 13:37đến nay vẫn chưa được tìm thấy.
- 13:40>> [âm nhạc]
- 13:43>> Những ai không bị áp giải đi
- 13:45đã chọn hai con đường để sinh tồn. Một
- 13:47nhóm trốn sâu vào vùng núi cao,
- 13:50sương mù bao phủ quanh năm của dãy Vũ
- 13:52Di. Họ sống biệt lập trong nhiều thế kỷ,
- 13:55chuyển sang lối sống du canh du cư, vẫn
- 13:58giữ một số tập tục cổ như thờ vật tổ
- 14:01và các bài hát truyền miệng. Hậu duệ của
- 14:03họ ngày nay được gọi là người Xà, hiện
- 14:05là một dân tộc thiểu số được công nhận
- 14:08chính thức tại Trung Quốc, sống tập
- 14:10trung ở vùng núi Phúc Kiến và Triết
- 14:11Giang. Một nhóm khác, vốn là những thợ
- 14:14đóng thuyền và ngư dân lành nghề, chọn
- 14:17cách đưa cả gia đình lên thuyền, lui vào
- 14:19các vùng cửa sông và đầm phá ven biển,
- 14:22cắt đứt [âm nhạc] hoàn toàn với đất
- 14:23liền. Họ được gọi là người Đản, hay còn
- 14:26gọi là người trên mặt nước. [âm nhạc]
- 14:27Trong nhiều thế kỷ sau đó, các triều đại
- 14:30phong kiến Trung Hoa xem họ là tầng lớp
- 14:32thấp kém, cấm lên bờ, cấm kết hôn với
- 14:36người Hán, cấm thi cử. Nghiên cứu nhân
- 14:39chủng học hiện đại xác nhận người Đản có
- 14:41nguồn gốc từ cư dân Bách Việt bản địa
- 14:43trước khi dần dần hòa huyết một phần với
- 14:46người phương Bắc. Điều thú vị là
- 14:49khi người Hán bắt đầu di cư xuống Phúc
- 14:51Kiến đông đảo từ thời Tây Tấn, một quá
- 14:53trình hòa trộn âm thầm đã diễn ra. Các
- 14:56nghiên cứu di truyền học hiện đại được
- 14:58công bố trên các tạp chí khoa học quốc
- 15:00tế chỉ ra một điều khá bất ngờ về người
- 15:02Phúc Kiến ngày nay, [âm nhạc] hay còn
- 15:04gọi là người Mân Nam, nhiễm sắc thể giới
- 15:06tính truyền theo dòng cha của họ phần
- 15:08lớn mang đặc trưng của người Hán phương
- 15:10Bắc, phản ánh việc những người đàn ông,
- 15:12lính tráng và quan lại Hán di cư xuống
- 15:14đã nắm quyền lực chính trị và xã hội.
- 15:16Nhưng khi xét đến gen ti thể, vốn truyền
- 15:19theo dòng mẹ,
- 15:21tỷ lệ lại nghiêng hẳn về các dấu ấn cổ
- 15:23xưa liên quan đến cư dân Bách Việt và
- 15:26các nhóm bản địa Nam Đảo. Nói cách khác,
- 15:29đằng sau những người đàn ông Hán di cư
- 15:31xuống lập nghiệp là những người phụ nữ
- 15:34Mân Việt bản địa vẫn còn ở lại
- 15:36và dòng máu của họ chưa từng biến mất.
- 15:39Chỉ là không còn mang tên Mân Việt nữa.
- 15:42Dấu vết này cũng để lại trong ngôn ngữ.
- 15:45Tiếng Mân hiện đại bao gồm tiếng Mân Nam
- 15:47mà người Việt quen gọi là tiếng Phúc
- 15:49Kiến và tiếng Mân Đông ở Phúc Châu không
- 15:52thể giao tiếp được với tiếng phổ thông
- 15:54Trung Quốc. Hai nhà ngôn ngữ học Jerry
- 15:56Norman và Mei Su Lin từng chỉ ra rằng
- 15:59sâu trong tiếng Mân có một lớp từ vựng
- 16:02nền không thuộc gốc Hán. Ví dụ,
- 16:05từ chỉ đứa trẻ trong tiếng Mân Nam phát
- 16:07âm gần giống với từ con trong tiếng Việt
- 16:09hiện đại. Đây vẫn là một giả thuyết còn
- 16:12gây tranh cãi.
- 16:13Một số nhà ngôn ngữ học khác như Laurent
- 16:15Sagart cho rằng lớp nền này có thể thuộc
- 16:18một nhóm ngôn ngữ khác gần với các ngôn
- 16:20ngữ ở Đài Loan hơn và cuộc tranh luận
- 16:22này đến nay vẫn chưa ngã ngũ. Và tín
- 16:25ngưỡng thờ rắn của người Mân Việt dù bị
- 16:28các hệ tư tưởng Nho giáo, Đạo giáo phủ
- 16:30lên hàng ngàn năm vẫn chưa từng biến mất
- 16:33hoàn toàn. Tại thị trấn Trương Hồ thuộc
- 16:35thành phố Nam Bình, Phúc Kiến có một
- 16:38ngôi miếu thờ Xà Vương
- 16:40với kiến trúc mái cong hình đầu rắn thay
- 16:42vì rồng phượng. Vào ngày mùng 7 tháng 7
- 16:44âm lịch hàng năm, người dân nơi đây tổ
- 16:46chức lễ hội vua rắn. Họ bắt những con
- 16:49rắn và cho ăn sống, quấn quanh cổ, diễu
- 16:52hành khắp làng. Tuyệt đối không ai được
- 16:54giết hay ăn thịt rắn trong dịp này. Lễ
- 16:56hội này hiện được công nhận là di sản
- 16:59văn hóa phi vật thể và được giới nhân
- 17:01chủng học xem như một hóa thạch sống của
- 17:03tín ngưỡng Mân Việt cổ đại.
- 17:10>> Một vương quốc với thành quách 48 vạn
- 17:12mét vuông, với một vị vua từng dám xưng
- 17:15đế ngang hàng thiên tử đã biến mất khỏi
- 17:17sử sách chỉ trong một thế hệ. Nhưng câu
- 17:19hỏi đặt ra là liệu Mân Việt có thực sự
- 17:22biến mất hay chỉ đơn giản là đổi tên,
- 17:25đổi ngôn ngữ và tiếp tục sống trong
- 17:27chính những người đang thắp hương trước
- 17:28tượng Thiên Hậu Thánh Mẫu ở Hội An hôm
- 17:30nay
- 17:31mà không hề biết rằng phía sau lớp áo đó
- 17:34có thể vẫn còn một bóng dáng rất xa xưa
- 17:37của những vị thần mình rắn. Hẹn gặp lại
- 17:39quý vị và các bạn trong kỳ phát sóng
- 17:41tiếp theo của A Lộ Ký.
- 17:45>> [âm nhạc]
About this transcript
This page contains the full transcript of Mân Việt — Vương Quốc Biến Mất by Á Lục Ký, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 3,667 words across 436 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.
What you can do with it
Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.
Free YouTube transcript tool
YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.