YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → Les 5 De adolescentie

Les 5 De adolescentie — Transcript

by Bas · 7,758 words · 1,249 segments · language en · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:00Goed, vandaag les nummer 5. De
0:03adolescentiefase. Sommigen noemen het
0:05ook wel de puberteit, maar voor nu, voor
0:07de officiële benaming zeg ik even de
0:10adolescentiefase.
0:11Waarschijnlijk de langste les in deze
0:13lessensie. Nou, niet per se omdat ik het
0:15heel leuk vind om er een hele lange les
0:17van te maken, maar simpelweg omdat dit
0:19één de doelgroep is waar jullie
0:20waarschijnlijk het meest mee te maken
0:22krijgen. En twee, omdat hier veel in
0:24gebeurt en omdat we als we kijken naar
0:26de geschiedenis en kijken naar de
0:28toekomst veel kunnen relateren aan deze
0:31levensfase. Dus zet je schrap, veel
0:34theorie. Het wordt een lange langere
0:37zit. Maar gelukkig kan je af en toe op
0:39stop drukken als je me helemaal zat
0:40bent. En laten we verder gaan. Yes,
0:42let's go.
0:56Zoals in elke les ga ik de vier
0:58ontwikkelingslijnen bij langs in de
1:00adolescentiefase. En dat zijn de fysieke
1:03ontwikkeling, de cognitieve
1:05ontwikkeling, de sociaal emotionele en
1:07de persoonlijkheidsontwikkeling.
1:09Natuurlijk ga ik ze ook weer koppelen
1:11aan verschillende pedagogen en
1:13psychologen, zoals ik dat altijd doe.
1:15Maar ik ga ook uitleggen hoe de ene
1:17ontwikkelingslijn van invloed is op de
1:20ander. Als voorbeeld wanneer een jongen
1:22in de klas zich bijvoorbeeld eerder
1:24rijpt fysiek gezien dan de ander, kan
1:27dat van invloed zijn op de identiteit,
1:30maar kan het ook leiden tot bepaalde
1:32verwachtingen, relaties en keuzes. En zo
1:35zie je dus dat de fysieke verandering
1:37kan doorwerken in de sociaal emotionele
1:40en de persoonlijkheidsontwikkeling.
1:41Bijvoorbeeld doordat een jongen daardoor
1:43meer status en aanzien krijgt.
1:48De puberteit en de adolescentie.
1:51Twee begrippen die voor velen van ons
1:53hetzelfde betekenen en die ook in de
1:55volksmond door elkaar heen worden
1:57gebruikt. Toch zijn ze absoluut niet
1:59hetzelfde. Tenminste absoluut niet. Ze
2:02betekenen officieel gezien niet
2:03hetzelfde. Als je wetenschappelijk gaat
2:05kijken ehm is puberteit met name de
2:08biologische rijping. Dus wanneer we het
2:10over de puberteit hebben kijken we
2:12wetenschappelijk gezien alleen maar naar
2:14de ontwikkeling van het lichaam, de
2:16invloed van de hormonen op het lichaam
2:18en de veranderingen daarvan.
2:20Ontwikkeling van primaire en secundaire
2:21geslachtskenmerken, et cetera. Bij de
2:24adolescentie kijken we veel breder.
2:26Kijken we naar een breder
2:27ontwikkelingsproces.
2:28Niet alleen naar de lichamelijke
2:30ontwikkeling, maar ook naar het denken,
2:32emoties, relaties, zelfstandigheid en
2:34identiteit. Dus ook naar de cognitieve
2:36ontwikkeling. Je zou dus kunnen zeggen
2:39dat in de adolescentiefase de puberteit
2:42plaatsvindt. Maar het is dus absoluut
2:44niet hetzelfde. Het is daarom ook een
2:46beetje raar als je erover nadenkt dat je
2:48zegt: "Hij is aan het puberen. Wat een
2:51puberend gedrag." Terwijl puberen echt
2:53terwijl de puberteit dus echt over het
2:55biologische rijpingsproces gaat. En bij
2:58de adolescentiefase ook het cognitieve
3:01in beeld komt. Dus je zegt eigenlijk
3:04niet hij is aan het adolesceren, maar we
3:06zeggen hij is aan puberen. Maar puberen
3:07is puur het biologische rijpingsproces.
3:12We kunnen de adolescentiefase eigenlijk
3:14grofweg verdelen in drie losse
3:16onderdelen of tenminste losse onderdelen
3:18in laat ik zeggen in drie verschillende
3:21fases. En die fases lopen in elkaar
3:23over.
3:25Als eerste de vroege adolescentie
3:27ongeveer van 12 tot 14 jaar. In deze
3:30fase staan de lichamelijke
3:33ontwikkelingen, veranderingen, het
3:34toenemende zelfbewustzijn centraal. Dus
3:37eigenlijk ook de puberteit staat
3:38centraal. Leeftijdsgenoten worden
3:41belangrijker en jongeren vergelijken
3:43zichzelf meer anderen. In de
3:45middenadolescie ongeveer tot 17 jaar
3:49groeit de behoefte aan autonomie.
3:51Jongeren verkennen hun identiteit, gaan
3:53relaties waarderen. Het abstracte denken
3:56neemt toe. Daar zal ik strakjes meer
3:57over vertellen bij Pia. Maar
4:00beslissingen blijven vooral nog
4:02gebaseerd op gevoel en op beloningen van
4:04de groep. Tot slot de late adolescentie.
4:08globaal tot 23 jaar ongeveer. En hier
4:11ontstaat vaak meer samenhang in
4:13identiteit en in toekomstkeuzes.
4:15Zelfregulatie, zelfstandigheid neemt
4:17toe. Eh bijvoorbeeld rondstudie, werk,
4:20het aangaan van volwassen relaties, et
4:22cetera. Nou, zoals ik al zei, het is
4:24niet zo dat je strikt van de ene op de
4:27ene levensjaar naar het andere
4:29levensjaar naar de andere levensfase
4:31gaat. Het is een vloeiende overgang die
4:34niet zo strak gezien moet worden als ik
4:36hem nu zeg, maar zo geef ik wel een
4:38beetje aan in welke fase van de
4:41adolescentie er wat ongeveer centraal
4:43staat.
4:45Ik ga hier niet heel veel tijd aan
4:46besteden omdat het ook niet heel
4:48relevant is voor de studie. [snuift] Het
4:51lichaam verandert in een snel tempo. Dat
4:53lijkt me logisch in de adolescentiefase.
4:55Dat weten we allemaal en dat herkennen
4:57we ook allemaal.
4:59Het is belangrijk misschien wel om te
5:00vertellen dat meisjes relatief gezien
5:03eerder in de groeispeurt komen dan
5:04jongens. En dat het daarom ook zo is dat
5:07ehm het lichaam zich vaak in bepaalde
5:10stappen ontwikkelt. Nou, het begint
5:12zoals ik al zei met die groeispurt, maar
5:14je ziet daarom ook dat de verhoudingen
5:16soms een beetje eh
5:19zoek zijn. Zeg ik dat goed zo? Nou ja,
5:22sommige jongeren hebben bijvoorbeeld die
5:23in de adolescentiefase zitten en in de
5:25puberteit dus hele grote handen of grote
5:28voeten terwijl bij anderen dat wat
5:30achter blijft of dat wat later begint.
5:32Hoe dat lichaam zich verandert kun je
5:34prima lezen in de boeken en op internet.
5:37Dat is verder niet zo belangrijk.
5:38Belangrijk is dus wel om te weten dat
5:40het met name begint met die groeispurt.
5:43Ik zal er zooteen in de volgende dia's
5:45wat verder op ingaan op bepaalde
5:47onderdelen zoals de primaire en de
5:49secundaire geslachtskenmerken. Maar voor
5:51nu is dit wel even voldoende.
5:54Goed, de volgende kennis gaat misschien
5:56wel wat verenomgangskunde,
5:58maar ik denk dat het voor de studenten
5:59van gezondheidszorg en welzijn wel
6:01relevant is. Nou, je kunt hier
6:03natuurlijk ook heel veel over lezen,
6:05maar ik ga het een beetje in nou Jip en
6:08Janneke taal uitleggen zonder er al te
6:10diep op in te gaan. Deze dia gaat
6:13namelijk over het ontwikkelen van de
6:14hormonen en hoe die hormonen bijdragen
6:17aan de rijping van de geslachtsorganen,
6:20maar ook bijdragen aan de groeispurt.
6:22Nou, als eerst beginnen we met een
6:24gebied in de hersenen en dat noemen we
6:26de hypothalamus of de hypothalamus. Daar
6:28wil ik vanaf zijn. Nou, dit gebied in de
6:31hersenen geeft als het ware pulserend
6:33een specifiek hormoon af. Nou, dat
6:36hormoon stimuleert een kleinere
6:38hormoonklier onderaan de hersenen. De
6:41hypofyse. Nou, die hypofy die maakt
6:44vervolgens weer twee andere soorten
6:46hormonen aan. Nou, deze hormonen reizen
6:49dan via het bloed naar de
6:50geslachtsklieren, de eierstokken en de
6:53tilballen. En daar stimuleren zij de
6:55productie van oestrogeen en testosteron.
6:59dat die twee oestrogeen en testosteron
7:01zorgen weer voor die groeispurt, de
7:03rijping van de geslachtsorganen en het
7:05ontstaan van de secundaire
7:07geslachtskenmerken.
7:08Nogmaals, het is misschien wel diep en
7:11ver gaand, maar ik denk dat het wel
7:13relevant is om te weten. Het is ook
7:15belangrijk om te vertellen dat de
7:17hormonale ontwikkeling niet bij iedereen
7:20op hetzelfde moment begint of even snel
7:22verloopt.
7:23Maar dat wisten jullie al. Dat heb ik al
7:25verschillende keren gezegd. En dat geldt
7:27hier net zo goed voor. Ik heb de
7:30begrippen nu al verschillende keren
7:31laten vallen. Dus ik ga ze nu eventjes
7:33kort toelichten. We hebben primaire en
7:35secundaire geslachtskenmerken.
7:37[snuift] Primre geslachtskenmerken zijn
7:40organen die direct nodig zijn en direct
7:42betrokken zijn bij de voortplanting.
7:45Deze groeien en rijpen in de puberteit.
7:47Dus verder secundaire geslachtskenmerken
7:50zijn kenmerken die niet direct
7:52noodzakelijk zijn voor de voortplanting.
7:54Hierbij kun je denken aan borstgroei,
7:57beharing,
7:59ontwikkeling van bredere schouders en
8:01andere vetverdelingen et cetera. Nou, de
8:05mate waarin de combinatie ze zichtbaar
8:06worden verschilt heel erg sterk. Er zijn
8:09wel twee belangrijke mijlpalen. De
8:11eerste menstruatie bij meisjes en de
8:14eerste zaadlozing bij jongens. Deze
8:16gebeurtenissen wijzen dan
8:18[schraapt keel] eigenlijk op een
8:19toenemende mate van vruchtbaarheid. Maar
8:22dit betekent niet dat het lichaam of de
8:24psychosociale ontwikkeling al volledig
8:26is en iemand dus volledig volwassen is.
8:30Maar primaire en secundaire
8:31geslachtskenmerken. Primire
8:32geslachtskenmerken direct betrokken bij
8:35de voortplanting van de mens. Secondaire
8:38geslachtskenmerken. Kenmerken die zich
8:40ontwikkelen in de puberteit en die niet
8:43direct nodig zijn voor de voortplanting.
8:47In deze dia de relatie tussen de
8:50lichamelijke rijping, de puberteit en
8:52het zelfbeeld dat een adolescent heeft.
8:55Nou, het zelfbeeld betekent zoveel als
8:57de manier waarop je dus naar jezelf
8:59kijkt en jezelf beoordeelt. In de
9:01adolescentiefase, in de eerste
9:03adolescentiefase staat de puberteit
9:05centraal, de lichamelijke groei. En dat
9:07gaat vaak gepaard met groeispurt en
9:09misschien een beetje scheve
9:10verhoudingen. Grote voeten, grote handen
9:12in relatie tot de rest van het lichaam.
9:15Dit vormt het zelfbeeld. Daarnaast
9:18spelen culturele schoonheidsidealen en
9:20sociale mediaideal natuurlijk een
9:22belangrijke rol. Maar heel belangrijk
9:24bij de ontwikkeling van het zelfbeeld is
9:25ook de peer group. Heb ik ook al eerder
9:28gezegd. In de basisschoolperiode heb ik
9:29het ook over de peer group gehad. Dat
9:32zijn de leeftijdsgenoten, de
9:33klasgenoten. Die zijn van grote invloed
9:36op het zelfbeeld en op de op de
9:38ontwikkeling van in dit geval de
9:40adolescent. Dus die bepalen mede het
9:43zelfbeeld. Omdat een adolescent die
9:44groep heel erg belangrijk vindt, meet
9:46hij zichzelf ook en verhoudt hij
9:48zichzelf ook naar wat de beer group van
9:50hem, haar et cetera vindt. Dus het
9:53zelfbeeld gaat in de adolescentiefase
9:55vaak gepaard met de fysieke rijping, de
9:59lichamelijke ontwikkeling, ook wel de
10:01puberteit genoemd.
10:03[snuift] Nou, jullie hebben trouwens
10:05gezien dat ik de hele tijd mijn bril aan
10:06het vasthouden ben of weer recht op aan
10:08het zetten ben op mijn neus. Dat komt
10:10omdat jij het van mijn hoofd zakt. Ik
10:12weet ook niet waarom. Ik moet hem even
10:13laten fixen. Maar als ik mijn bril zou
10:15afdoen, dan wordt het een soort van
10:16memel en dat is voor niemand leuk. Als
10:19je er heel veel last van hebt, dan moet
10:20je gewoon weet ik veel je ogen dicht
10:22doen en naar mijn stem luisteren. Alsof
10:24het een soort van podcast of spirituele
10:27yogacursus is, weet ik veel. En anders
10:29dan eh is het zo, ik kan er even niks
10:32aan veranderen. Goed, we hebben het nu
10:34gehad over de lichamelijke ontwikkeling,
10:35de puberteit, hormoonontwikkeling. Dan
10:38kan ik natuurlijk niet anders dan het nu
10:40eventjes over mijn grote vriend Sigmund
10:43Freud hebben. Freud heeft de
10:45psychoseksuele ontwikkeling ontwikkeld,
10:47psychoseksuele ontwikkeling, de
10:49psychoseksuele theorie ontwikkeld binnen
10:52de persoonlijkheidsontwikkeling.
10:53Nou, Freud heeft het gehad over de
10:56oralen, de aanalen, de fallische
10:58latentiefase. En in deze fase spreekt
11:01hij over de genitale fase. Nou, Freud
11:05begint deze levensfase, de genitale fase
11:09bij de puberteit. Hij zegt nadat
11:12seksuele eh impulsen tijdens de
11:14latentieperiode in de basisschooltijd
11:16wat meer naar de achtergrond waren
11:18verdwenen, herleven herleeft nu de
11:21belangstelling in ehm de seksualiteit.
11:24Nou, je zag in de peuter en kleuterfase
11:27dat eigenlijk ook al. Weet je nog? het
11:29kind dat zich ging meten aan de vader en
11:32aan de moeder. Jaloers werd op de vader
11:35of jaloers werd op de moeder en de vader
11:37of de moeder als de eerste grote liefde
11:39zag hetipus complex, de edipalen fase
11:43ook wel genoemd. Nou, dat herleeft zich
11:45nu in de adolescentiefase weer alleen
11:48wel op een andere manier.
11:51Eh lust als we het daarover hebben wordt
11:53eh wordt meer verbonden aan
11:54wederkerigheid, intimiteit, relaties en
11:57vooral interesse in het andere geslacht.
12:00Nou, deze theorie was volgens velen
12:02destijds vernieuwend omdat seksualiteit
12:05als onderdeel van de ontwikkeling werd
12:07benoemd door Freud. Tegelijkertijd ook
12:10dat heb ik al eerder gezegd moeten we
12:11dit wel met een nou niet per se met een
12:13korreltje zout nemen, maar is wel enige
12:16voorzichtigheid geboden omdat in de loop
12:18der tijd deze [snuift] visie door een
12:21aantal wetenschappers onderuit is
12:22gehaald of verfijnd is of een beetje
12:25verouderd is in deze tijd. Maar goed, we
12:27hebben nu in Freud zijn woorden over de
12:30genitale fase. De fase waarin dus de
12:35puberteit en de fysieke ontwikkeling en
12:37de interesse, seksuele interesse in het
12:40andere geslacht absoluut centraal staat.
12:45Toch weer even een klein stukje anatomie
12:48of in ieder geval informatie over de
12:50hersenen. En waarom doe ik dat? omdat ik
12:52dit omdat dit belangrijk is, omdat dit
12:54echt iets is wat in de adolescentiefase
12:57ontwikkelt, maar ook omdat ik dit heel
12:59vaak terugzieer aan het eind van jullie
13:02studie eh onderzoeken beoordeel. Één van
13:04mijn eh meentaken binnen de NL standen
13:08en de lerarenopleiding is het begeleiden
13:10en beoordelen van onderzoeken. En dan
13:11gaat het veelal over het ontwikkelen van
13:15executieve functies. Nou, executieve
13:17functies, wat zijn dat nou? Je hoort ze
13:19vaak terugkomen binnen de studie, maar
13:21executieve functies zijn zaken als
13:24plannen, organiseren,
13:26eh informatie vasthouden, impulsen
13:29remmen, et cetera. Dat noem je
13:31executieve functies. En de executieve
13:33functies worden eh ontwikkeld in de
13:36hersenen in dat deel wat je op de
13:38afbeelding vooraan ziet staan. In het
13:40staat hier in het Engels de prefrontal
13:42cortex, maar wij noemen het de
13:44prefrontale cortex. Nou, dit deel van de
13:47hersenen is in de adolescentiefase nog
13:50volop in ontwikkeling. En dat betekent
13:52dat adolescenten, zeker aan de begin van
13:54de adolescentiefase, moeite hebben met
13:57plannen en organiseren. Dat betekent
13:59niet dat ze dat niet kunnen. Betekent
14:02ook niet dat ze niet logisch kunnen
14:03redeneren zoals een volwassene dat vaak
14:06wel kan. wanneer ze
14:09langer nadenken, erbij stilstaan, et
14:11cetera, eh kunnen ze echt wel plannen en
14:14organiseren. Maar dit deel van de
14:16hersenen is nog volop in ontwikkeling.
14:18En die verbindingen waardoor de
14:19executieve functies kunnen ontstaan met
14:22de andere hersendelen zijn dus nog niet
14:24helemaal volledig gerijpt. Vandaar dat
14:27een ehm
14:29een adolescent hier nog veel al moeite
14:31mee heeft en daar dus ook begeleiding
14:32bij nodig heeft. Maar nogmaals, het is
14:35echt niet zo dat een adolescent absoluut
14:36niet kan plannen of niet logisch kan
14:38redeneren. Je ziet wel vaak dat
14:40emotionele eh spanningen en spannende
14:44situaties et cetera wel van invloed zijn
14:47op de beslissingen die een adolescent op
14:50dat moment neemt. Maar dat weet je ook
14:52wel dat adolescenten vaak eh keuzes
14:54maken waarvan wij denken: "Hm, is dat
14:57nou wel handig?" of waarin adolescenten
14:58dingen doen dat we denken: "Hm,
15:00misschien moet je dit even niet doen."
15:02Maar ehm je men leert ook gewoon door
15:04ervaring. Dus de prefrontale cortex of
15:08de prefrontal cortex zoals het hier heet
15:10heeft alles te maken met de ontwikkeling
15:12van de executieve functies in de
15:14hersenen. En dat is echt iets dat bij de
15:16adolescentiefase hoort.
15:19Na Freud behandel ik in één adem door
15:22Pia. Ik weet niet waarom trouwens. Ik
15:25vind Pia altijd een wat leukere,
15:27fijnere, gezelligere man. Gewoon hoe die
15:29eruit ziet. Als je de foto's bekijkt, de
15:31afbeeldingen bekijkt, hij ziet er gewoon
15:33uit. Dat is een leuk gezellig mannetje.
15:35En Freud meer als een oude serieuze nou
15:38zagarijnige man. Het is helemaal nergens
15:40op gebaseerd. Heeft hier ook helemaal
15:42niets mee te maken. Maar ik denk ik
15:43vertel het, ik deel het even met je. Doe
15:45ermee wat je wil, dan weet je dat. Ehm
15:47stop het in één van je mentale schema's.
15:49Stop het in een laadje assimilatie.
15:53Accommodatie. Hebben we het al eerder
15:54over gehad. Weet je trouwens nog wat dat
15:56is? Assimilatie. Accommodatie? Nee. Nou,
15:59kijk maar even terug naar de eerdere
16:00dia's. Nee, assimilatie gaat dus heel
16:03erg over nieuwe ervaringen aan een
16:06bestaand mentaal schema. Ehm stoppen,
16:09voegen, passen, et cetera. Dus je hebt
16:11een iets nieuws ontdekt, maar dat kun je
16:13koppelen aan iets wat je al weet, kent,
16:15beheerst in je hersenen. Dat heet
16:17assimilatie. En accommodatie. Als je een
16:20nieuwe ervaring opdoet die je nog nooit
16:22eerder hebt gezien, gehad, ervaren en
16:25die je ook nog niet in jouw mentale
16:27schema's hebt zitten, dan maak je een
16:29nieuw schemaatje aan, een nieuw laadje
16:31in dat ladkastje. En dat noem je
16:33accommodatie.
16:35Hoort bij Piaget. Goed, Pia heeft een
16:39aantal fases en deze fase is de formeel
16:43operationele fase. Dat is de laatste
16:45fase van Jean-Paul Pia. Dat betekent
16:48niet dat een mens hier zich na niet meer
16:50cognitief ontwikkelt, maar hij zegt:
16:52"Hierna ehm breidt het mens de mentale
16:55schema's uit en wordt de formeel
16:57operationele fase steeds groter,
17:00verfijnder, et cetera."
17:02Wat ik trouwens volgens mij niet heb
17:03gezegd is dat de concreet operationele
17:05fase, de fase die hieraan vooraf gaat,
17:08eigenlijk de fase is waarvan Piag zegt:
17:11"Deze fase, dit niveau heeft ieder mens
17:13nodig om normaal, zelfstandig te kunnen
17:17functioneren in het leven." Als je de
17:19concreet operationele fase goed hebt
17:21doorlopen, dan ben je dus volgens Piag
17:24in staat om zelfstandig normaal op een
17:27basisniveau te kunnen functioneren. Hij
17:30stelt daarom ook dat de vorm
17:31operationele fase een fase is die niet
17:33iedereen doorloopt. Nou, wat staat er
17:35nou centraal in de formeloperationele
17:37fase? Dat is onder andere het eh
17:40abstract kunnen denken, abstract kunnen
17:42redeneren, hypothes kunnen formuleren.
17:45Nou, denk maar aan wiskunde. Wiskunde is
17:47best iets abstracts. Vandaar dat je dat
17:49ook alleen maar op de middelbare school
17:51pas krijgt, omdat eerder je hersenen
17:53daar nog niet aan toe zijn. Andere zaken
17:57die eh die betrekking hebben op abstract
18:00kunnen redeneren gaat dus over dingen
18:01die niet per se tastbaar zijn. Denk aan
18:04natuurkunde naast wiskunde, maar ook
18:06over zaken als identiteit,
18:08rechtvaardigheid, democratie. Zaken die
18:10je niet direct kunt vastpakken, maar die
18:12wel echt horen bij het abstract kunnen
18:15denken. Een belangrijk kenmerk in deze
18:18levensfase is ook het hypothetisch en
18:21deductief kunnen denken. Hypothetisch
18:23deductief denken. Wat is dat nou? Dat is
18:25vanuit een mogelijke verklaring
18:28voorspellen wat er eventueel zou kunnen
18:30gebeuren en die voorspelling dan ook
18:32gaan toetsen. Dat zijn allemaal mogelijk
18:35verklaringen die hypothetisch gezien wel
18:37of niet kunnen gaan gebeuren. Dat is
18:39echt allemaal abstract kunnen redeneren.
18:42En dat hoort dus bij de formeel
18:44operationele fase van Jean-Paul Piaget.
18:48Hier ga ik nog even kort verder door op
18:51de formeloperationele fase en wat daarin
18:53allemaal centraal staat. belangrijkste
18:55heb ik net eigenlijk al benoemd, het
18:57abstract kunnen redeneren,
18:59maar met name ook het denken in
19:01mogelijkheden. Niet alleen kijken wat er
19:03feil feitelijk gebeurt, maar je ook
19:05afvragen wat zou er kunnen gebeuren?
19:08Hypotheses, formuleren, alternatieve
19:11verklaringen, et cetera. Dat noem je ook
19:13wel systematisch onderzoek. Variabele
19:16tegen elkaar afwegen. Als er één factor
19:19verandert, wat gebeurt er dan? Maar ook
19:21het werken met symbolen. Symbolen zijn
19:24natuurlijk eh [snuift]
19:25zaken die symbool staan voor iets en die
19:28niet per se één op één te matchen zijn
19:30aan hetgeen waarvoor het symbool staat.
19:33Dus ook dat hoort allemaal bij abstract
19:36kunnen redeneren en expliciet bij de
19:38formeel operationele fase.
19:42Egocentrisme, niet te verwarren met
19:45egoïsme, maar egocentrisme hebben we ook
19:47al eerder gezien in eerdere levensfasen,
19:50maar je ziet dat het in de
19:51adolescentiefase ook weer terugkomt. Nou
19:54ehm piaget bedoelt dus echt iets anders
19:56hè. Egocentrisme gaat erover dat je je
19:59moeilijk kunt verplaatsen in het
20:01perspectief, in de visie van de ander.
20:04Nou, bij een peuter is dit duidelijk
20:05zichtbaar. Een peuter die vindt namelijk
20:07alleen maar die ziet alleen maar wat hij
20:09zelf ziet en kan zich moeilijk
20:10verplaatsen in wat de ander ziet. Daar
20:12heb ik ook al filmpjes van laten zien
20:14met die bergen et cetera. Kijk die nog
20:16een keertje terug. Ehm dit neemt af
20:20naarmate de mens ouder wordt. En je ziet
20:22dat in de basisschoolperiode eigenlijk
20:24er sprake is van perspectiefaame.
20:27Perspectiefa groeit waardoor het kind in
20:30staat is ook het vanuit een ander
20:32perspectief te kunnen bekijken. Nou in
20:35de adolescentiefase krijgt het
20:36egocentrisme een een andere vorm. David
20:39Elkind heeft dit verder ontwikkeld. mag
20:41je ook meteen weer vergeten. Maar hij
20:44beschrijft eigenlijk dat een adolescent
20:47eh voortdurend vindt dat hij door
20:48anderen bekeken en beoordeeld wordt.
20:50Eigenlijk onder een vergrootglas wordt
20:52gelegd. De invloed van de peer group die
20:54daar heel erg belangrijk is. En hij zegt
20:57dat er daarom in de adolescentiefase
20:59vaak een zelfbeeld ontstaat waarin het
21:02heel moeilijk is om het vanuit een ander
21:05te bekijken en voornamelijk denken: "Dit
21:07is mijn waarheid. Zo ziet de hele wereld
21:09mij." terwijl dat niet per se de
21:11waarheid is. Een ander kan het misschien
21:13heel anders zien, maar jij als
21:15adolescent denkt: "De ander ziet mij zo,
21:18vind mij raar, vindt mij gek of vindt
21:20iets van mij." En dat is mijn beeld. En
21:22dat noem je het egocentrisch denken dat
21:24echt in de adolescentiefase
21:27eh duidelijk tot uiting komt bij eh de
21:29theorie van Jean-Paul Piaget, verfijnd
21:32door David Elkind.
21:34We kennen het allemaal wel van die
21:36filmpjes op YouTube of op internet,
21:38sociale media, whatever, waarin we vaak
21:41adolescenten, jongeren zien die stunts
21:44uithalen die ook helemaal verkeerd gaan.
21:47Ehm leedvermaak, ik vind dat zelf best
21:49grappig, maar dat vindt niet iedereen
21:51heel leuk. Ik wel. Goed, ook voor dat
21:54dat maakt nu niet uit. Wat wel
21:56belangrijk is, is dat eh de vraag waarom
21:59zijn het nou vaak de jongeren die dit
22:01soort stunts uithalen?
22:03De jongeren kunnen als het goed is wel
22:06abstract redeneren, denken overdenken,
22:09hypothesis formuleren. Wat als dit dat
22:12verstandig kunnen nadenken. Dat hoort
22:14echt bij Piag en bij de formeel
22:17operationele fase. [gelach]
22:20Verstandig denken is alleen niet
22:21hetzelfde als kennis hebben over wat er
22:24kan gebeuren. Nou, bij adolescenten eh
22:27ontstaat dit risicogedrag vaak eh
22:30vanwege het egocentrische denkbeeld en
22:32de fabel waar ik het ook al over gehad
22:34heb. Zo ziet de wereld mij en mijn
22:37waarheid is de echte waarheid. Nou, veel
22:39adolescenten die denken dan
22:41bijvoorbeeld: "Dit overkomt mij niet of:
22:44"Ik heb het wel goed voorbereid, et
22:46cetera." Ja, daarbij spelen natuurlijk
22:48spanning, plezier, maar ook erkenning
22:51vanuit de peer group die van invloed is
22:53een behoorlijk grote rol. Als je het
22:55kijkt over als je het hebt over die
22:56sociale media eh filmpjes, dit soort
22:59filmpjes op internet zetten om zoveel
23:01mogelijk likes te krijgen. Dat zegt iets
23:04over de invloed van de peergroup.
23:06Erkenning krijgen voor wat je doet. Hoe
23:08leuk, hoe stom of hoe fout het dan ook
23:11gaat. Dat hoort dus echt bij de
23:13adolescentiefase
23:15en bij het eh logisch kunnen nadenken,
23:18formeel, operationeel handelen. Maar
23:21belangrijk is om te weten dat logisch
23:23kunnen nadenken absoluut niet hetzelfde
23:25is als verstandig handelen.
23:29[snuift]
23:32Freud's theorie of een deel van zijn
23:34theorie gaat over het ontwikkelen van
23:36het geweten. En dat wordt vaak beeldend
23:38gemaakt aan de hand van de ijsberg.
23:40zoals ik hier ook op deze dier heb
23:41gedaan. Nou, heeft verder niets met warm
23:43of koud te maken of met Titanic of wat
23:46dan ook. Maar het gaat met name over wat
23:48er boven de waterlijn zich afspeelt en
23:50onder de waterlijn. Het bewuste en het
23:52onderbewuste. Hij verdeelt dat die
23:55ijsberg eigenlijk in drie onderdelen.
23:58Het it, het id of het s, hoe je het wilt
24:00noemen. Het it, het superego en het ego.
24:03Nou, het it of het idee zijn je driften
24:06en je verlangens. Eh dat is onbewust.
24:10eh die zitten onder de waterlijn dus. En
24:13eh dat zijn dingen die bijvoorbeeld niet
24:15voor jezelf en ook niet voor de ander
24:17zichtbaar zijn. Dat zijn je directe
24:19primaire driften. Denk bijvoorbeeld aan
24:21zaken die in jouw dromen naar voren
24:23komen. Als je het hebt bijvoorbeeld over
24:25seksuele eh dromen of seksuele driften.
24:29Daar kunnen we niet alleen op
24:30functioneren, gelukkig. Maar die
24:32onderbewuste eh zaken die in het idee of
24:35het it spelen, die zijn wel van invloed
24:38op jouw ego en die komen soms tot uiting
24:40in het bewustzijne. Daarnaast heb je het
24:43super. En het supereo, dat zijn
24:46eigenlijk is eigenlijk je morele eh
24:48geweten, je morele stem en die vertelt
24:50wat wel juist is of niet juist is en wat
24:53je absoluut wel of niet moet doen. Als
24:55voorbeeld daarvan ehm stel je vindt een
24:58portemonnee op straat met €300 daarin,
25:00dan zou je ID zeggen van ja, dit moet je
25:04uitgeven. Dit moet je meteen besteden en
25:06daar kun je leuke dingen van kopen.
25:08Terwijl je supergo dan zegt: "Nee, ehm
25:11dit moet je naar de politie brengen."
25:12Want als je dat niet doet, krijg je een
25:14enorm schuldgevoel. Dat is je super.
25:17[snuift] Daarin balanceert, daartussen
25:19balanceert eigenlijk je ego. Je ego
25:21speelt zich zowel boven de waterlijn als
25:23onder de waterlijn af. En je ego
25:26balanceert daar dus tussen en maakt dat
25:27je eh normaal of kunt eh goed kunt
25:31functioneren in de alle in alle dag in
25:33de samenleving.
25:39Ter verdieping op de vorige dia [snuift]
25:41eh Freud stelt dat het gedrag steeds
25:43meer van het van binnenuit wordt
25:45geregeld, steeds meer wordt
25:47geïnternaliseerd en onderdeel wordt van
25:49de persoonlijkheid. Als je even naar het
25:51verleden kijkt, zul je zien dat een baby
25:53of een peuter voornamelijk gedrag laat
25:55zien omdat het is opgelegd of aangeleerd
25:57door de ouders, de opvoeders en omdat er
25:59een bepaalde straf of beloning tegenover
26:01staat. Nou, dat komt weer voort uit de
26:03theorie van Pavlov, het conditioneren.
26:06Maar dat zul je waarschijnlijk bij
26:07andere onderdelen ook wel hebben gezien.
26:08Maar naarmate een mens ouder wordt en de
26:10ontwikkeling voordert, zul je zien dat
26:12zulke externe regels geïnternaliseerd
26:14worden en onderdeel worden van de eigen
26:17overtuiging. Nou, dan heb je weer het
26:19idee en het supereo. Het supereo zijn
26:22die normen en geboden die ontstaan en
26:26die worden overgenomen vanuit de
26:27omgeving. En wanneer iemand die norm
26:30overschrijdt, kan er bijvoorbeeld iets
26:31van schuld ontstaan. Nou, het idee en
26:34die driften en die woedes en die
26:35seksuele overtuiging het ego zorgt dat
26:38het allemaal in balans blijft. Kijk even
26:40terug naar de vorige dia, naar die
26:42ijsberg. H Freud's eh theorie is
26:45invloedrijk geweest, maar absoluut niet
26:47volledig, want het hedendaagse de
26:49hedendaagse ontwikkelingspsychologie eh
26:51zegt ook dat empathie, kwaliteit,
26:53relaties, cognitieve rijping et cetera
26:56eh cultuur, moreel kunnen redeneren,
26:59allemaal onderdeel zijn van de
27:01ontwikkeling van het geweten. Dus het is
27:02van invloed geweest, maar zeker niet
27:04volledig. zijn natuurlijk heel veel
27:06pedagogen, psychologen en andere
27:08belangrijke mensen die ergens iets van
27:10vinden als het gaat om de ontwikkeling
27:12van het geweten, die identiteit en de
27:15psychologie. Ga ik echt niet allemaal
27:16bij langs. Maar ik wil in deze fase wel
27:19eventjes Lawrence of Laurence Kberg aan
27:21jullie voorstellen. Nou, Kolberg heeft
27:24een theorie bedacht die gaat over het
27:27moreel kunnen nadenken. Het het nadenken
27:30over het goed en het kwaad. En dan vindt
27:32hij het niet zo interessant wat de
27:34uitkomst is of wat wat de conclusie is,
27:36maar met name de argumentatie die
27:38daarbij hoort. Dus hoe iemand tot een
27:40bepaald besluit komt. Nou, hij [snuift]
27:43heeft daar een model voor bedacht en dat
27:44model bestaat uit drie niveaus die
27:47weeronder te verdelen zijn. Steeds in
27:48een stadium 1 en een stadium 2. Het
27:51eerste niveau hoort bij de jonge
27:53kinderen. Heb ik niet behandeld.
27:54Nogmaals, omdat [schraapt keel] het
27:55anders veel te veel wordt. Maar het
27:57eerste niveau is het preconventionele
28:00niveau. Hoort bij de jonge kinderen. Het
28:03tweede niveau, daar hebben we het
28:04zooteen over, dat is het conventionele
28:06niveau. Dat hoort bij de oudere kinderen
28:08en bij de adolescenten. Het laatste
28:11niveau is het postconventionele niveau
28:13en dat wordt bij de volwassenen. En elk
28:15niveau bestaat uit een stadium é en een
28:17stadium 2. Als we het over de
28:19adolescenten hebben, het conventionele
28:22niveau, dan gaat het heel erg over het
28:25ontwikkelen van een geweten. En dat kan
28:27pas, zegt Kolberg, als men abstract kan
28:30denken en als men kritische vragen kan
28:32stellen over het goede en het kwade. Het
28:35gehoorzamen van regels. Kijken wat
28:37zeggen vrienden, ouders, omgeving. Nou,
28:41en hoe beoordeel ik die regels en wat
28:43vind ik daar nou van? En daarmee
28:45ontwikkelt een een adolescent een eigen
28:48referentiekader en kan het moreel denken
28:51over goed en kwaad en bepaalde keuzes
28:53afwegen. Dat hoort heel erg bij Kberg en
28:57bij zijn ehm theorie over het moreel
28:59handelen. Ook is belangrijk dat hij zegt
29:02dat het altijd in een vast stadium
29:04verloopt. Je kan geen fase overslaan.
29:07Dus je kan niet van je kan niet het
29:09preconventionele hebben overgeslagen.
29:11Het gaat altijd van preconventioneel
29:14niveau 1 en 2, conventioneel niveau 3 en
29:174, postconventioneel niveau 5 en 6. De
29:22al die fases loopt een mens door. Nou,
29:25hij heeft daar een bepaald dilemma bij
29:27bedacht en dat noem het morele dilemma
29:29en dat noemt hij het hins dilemma. Dat
29:32heeft verder ook niets met
29:33tomatenketchup te maken of met
29:35tomatengooien.
29:36Dat is een dilemma. Eh en je kan het
29:38gewoon googlen en het gaat, als ik het
29:40even uit mijn hoofd goed zeg, over
29:42Heines die een onbetaalbaar medicijn wil
29:45stelen om het leven van zijn partner te
29:48redden. En dan is de vraag: mag dat?
29:50Nou, dat eh het gaat [snuift] dus het
29:52gaat er dan niet om in de dilemma wat
29:54Hins of niet doet. Het gaat erom welke
29:57argumentatie daaraan ten grondslag ligt
30:00en wat iemand daar dus van vindt waarom
30:03Heinz het wel of niet moet doen. Ik hoop
30:05trouwens dat die persoon Heins heet en
30:07ik volgens mij heeft het niets met
30:08tomaten, ketchup te maken. Tenminste ik
30:10zie de relatie niet.
30:13Eriksen heeft het in zijn fases van
30:16ontwikkeling, in zijn
30:17ontwikkelingstheorie over de vifde fase
30:20in de adolescentiefase, namelijk de
30:24identiteit versus rolverwarring. Nou, ik
30:26ga zoteen in op alle verschillende
30:28rollen die Eriksen of identiteiten die
30:31Eriksen heeft ontwikkeld. Maar in deze
30:33fase zegt hij dat het zoeken naar een
30:36eigenheid, naar een eigen identiteit eh
30:39bij de adolescent in deze levensfase
30:41centraal staat. Nou, tieners of
30:43adolescenten experimenteren met
30:45vrienden, met stijlen, eh met
30:47toekomstplannen wie ze zijn. En daarmee
30:49ontwikkelen ze steeds meer een eigen
30:52identiteit. Ze zetten zich af tegen de
30:55gevestigde orde misschien of ze gaan
30:57daar juist in mee. Nou, dat zijn
30:58allemaal dingen. Met name het
31:00experimenteren hoort bij het vormen van
31:03een eigen identiteit. Rolverwarring
31:06staat daar tegenover. Als dit niet lukt,
31:08voelt de jongeren zich misschien
31:09onzeker, leeg. weten niet welke rol die
31:12moet aannemen, welke plaats die heeft in
31:14de samenleving in de volwassen wereld.
31:16Hm. Nou, het resultaat kan dus
31:18bijvoorbeeld een hele sterke identiteit
31:20zijn. Een helder gevoel van eigen
31:22waarde, het richten op de toekomst en
31:24een goed duidelijk toekomstperspectief
31:26hebben. Weet wie je zelf bent, waar je
31:28voor staat of misschien een blijvende
31:30verwarring of iets daar natuurlijk dat
31:32er tussenin zit. eh maar moeite hebt met
31:35keuzes maken in relaties, in normen en
31:37waarden, een beetje blijven zweven,
31:39schommelen, et cetera. Ik ga zoteen in
31:42op de rollen en die identiteiten die
31:44Erikssen heeft ontwikkeld. Maar in deze
31:46levensfase is het dus identiteit
31:49tegenover rolverwaging. En dat lijkt me
31:51ook vrij logisch, want in de
31:52adolescentiefase gaat het heel erg over
31:55jezelf vinden. Wie ben ik? Waar sta ik
31:57voor? En wat voor mens wil ik zijn in de
32:00wereld?
32:02Ik zei het net al, Eriksen heeft
32:04identiteiten ontwikkeld. Eh in principe
32:07zijn het er vier. Hij heeft er later of
32:09hij er is later een vijfde aan
32:10toegevoegd. Ik weet niet of hij dat zelf
32:12heeft gedaan, maar er is later een
32:13vijfde aan toegevoegd. En hij stelt dat
32:16deze een dat je de mens eh dat ieder
32:19mens zijn een eigen identiteit
32:20ontwikkelt en dat je de identiteit van
32:23de mens kan onderverdelen in één van
32:25deze vier vijf identiteiten. Nou, het
32:27staat niet zo vast als dat het nu is.
32:30Het verschilt natuurlijk een beetje en
32:31er is altijd een bepaald grijs gebied.
32:33Maar ik ga ze wel eventjes kort bij
32:34langs. Als eerste de meest gunstige vorm
32:37van Ingrix en de meest positieve vorm en
32:39dat is het moratorium. En de moratorium
32:42zegt: "Hij is de meest gunstige vorm
32:44omdat de adolescent of de mens hierin
32:46voldoende gestuurd is, maar ook
32:48voldoende geremd is en voldoende ruimte
32:50heeft gekregen om te experimenteren en
32:52om uit te vinden wie het zelf wil zijn
32:54en hoe het wil zijn." Dus zijn eigen
32:56identiteit heeft gevormd in een veilige
32:59eh omgeving waarin die gesteund is en
33:02begeleid is. Het moratorium, de meest
33:04gunstige vorm. Het zijn trouwens ze zijn
33:06hier trouwens genummerd, maar het is
33:08niet zo dat we van één per se naar vijf
33:11gaan. Er zit geen eh chronologische
33:13[snuift] volgorde in. Dus ze zijn gewoon
33:14random genummerd. Nummer twee is de
33:17synthetische identiteit. En in deze vorm
33:20heeft iemand al wel een sterk zelfbeeld,
33:22maar is het vaak iets synthetisch? Het
33:24woord zegt het al, het is het is niet
33:26echt. Het is opgelegd vaak door een
33:28ander. Iemand dwingt een identiteit aan.
33:32Nou, dat zie je vaak of extreme
33:34gevallen. Misschien beter niet mee eens,
33:37maar je ziet het wel vaak bijvoorbeeld
33:38eh bij het geloof. Wanneer mensen
33:42kinderen opgroeien in een extreem
33:43gelovig gezin zie je dat ze dat daar een
33:46hele identiteit en heel bestaan aan
33:48wordt opgehangen. En dat mensen,
33:50kinderen die identiteit of dat overnemen
33:53in hun identiteit. Ze nemen niet de
33:55identiteit van hun ouders over, ja, soms
33:57ook wel, maar ze nemen al die normen,
34:00waarden, gebruiken, alles over. En
34:02daarmee volgen ze vormen zij hun eigen
34:05identiteit. En dat is een opgelegde
34:07identiteit. Een ander voorbeeld is
34:09bijvoorbeeld mensen die in een sekte
34:11leven, in een extreme seke. Zijn
34:13prachtige documentaires over op YouTube.
34:16Ik ben altijd heel erg gefascineerd door
34:18of op YouTube op Netflix. Ik ben er echt
34:20door gefascineerd. Ik vind het
34:21fantastisch dat soort sectes veranderen.
34:23Ik denk maar denk nou eens logisch na.
34:26Maar [snuift] dat soort sectes waarin
34:28mensen opgroeien en helemaal hun leven
34:31volgens de normen, waarden en
34:33overtuigingen van hun secteleider, dat
34:36hoort ook echt bij een synthetische
34:38identiteit. Negatieve identiteit ben je
34:41overal tegen. Nee, dan ben je gewoon eh
34:45gewoon je bent vooral tegen alle
34:48heersende normen, waarderegels, et
34:50cetera. Daar daar leef je daar doe je
34:52niet aan. die daar ben je juist op tegen
34:54en je nou ja negatief dus je leeft die
34:57niet na. Dat is echt een negatieve
34:59identiteit.
35:01Forclosure betekent letterlijk het
35:02vroegtijdig afsluiten. En dat is een
35:05vorm van identiteit die je vaak ziet
35:07waarin bepaalde mensen
35:11vroegtijdig een bepaalde levensfase
35:13overslaan. Nou, denk bijvoorbeeld aan
35:15extreme gevallen waarin eh ook weer als
35:18het gaat over het geloof. Je ziet in
35:20sommige geloven dat kinderen worden
35:22uitgehuwelijkt, een kindhuwelijk.
35:24Daarmee wordt een heel jong kind eh
35:26gedwongen om in een volwassen rol te
35:28stappen. De rol van partner, man, vrouw,
35:31soms ook al vader of moeder. En daardoor
35:33krijgt het niet de kans om te
35:34experimenteren. Eh hetzelfde zie je
35:37minder extreem. Wanneer bijvoorbeeld een
35:39ouder uit het gezin wegvalt en laten we
35:42even zeggen dat het een moeder is. De
35:43vader blijft alleen achter en het kind
35:46in dit geval misschien het meisje is een
35:48beetje stigmatiserend om het zo te
35:50zeggen. Maar laten we dat even voor het
35:52gemak zeggen. Wordt het oudere kind,
35:54laat ik het dan zo zeggen, het oudere
35:55kind wordt dan gevraagd om voor de
35:57jongere kinderen te zorgen, terwijl het
35:59zelf ook nog een kind is. Te koken, het
36:01huishouden te doen, et cetera. En
36:03daarmee wordt het voor closure wordt een
36:06bepaalde levensfase vroegtijdig
36:08afgesloten of slaat misschien zelfs een
36:10andere levensfase over. Nou, dat noem je
36:13dus for closure. Eh een gemengde
36:15identiteit, dat is degene die als
36:17laatste erbij is gekomen, is eigenlijk
36:18een mix van verschillende identiteiten.
36:21Eh je zou kunnen zeggen de ene is niet
36:23beter dan de ander. Dat is wel zo. In
36:25dit geval stelt hij, en ik denk dat ik
36:27het daar wel met hem eens ben, dat het
36:29moratorium de meest gezonde eh vorm is
36:32van identiteit over het algemeen, maar
36:34dat in sommige gevallen ook een gemengde
36:36identiteit op zijn plaats is. Het ligt
36:38een beetje aan de situatie, het ligt aan
36:39de context. Maar dit zijn de
36:41identiteiten van Eriksen. En hij zegt
36:43dus dat elk mens eigenlijk een
36:46identiteit heeft. Aan elke identiteit je
36:48kunt eh dat je die kunt hangen aan één
36:51van deze vijf verschillende vormen.
36:54Omdat iedereen ergens wat van moet
36:56vinden, vond ook James Marcia dat hij de
36:58theorie van Erik Eriksen ging gebruiken
37:01als uitgangspunt namorie
37:03te bouwen en te verfijnen. Nou, hij
37:05heeft eigenlijk vier
37:07identiteitsstatussen
37:09gevormd. diffusion forclosure moratorium
37:13identity achievement. En hij zegt
37:15eigenlijk dat die vier
37:17identiteitsstatussen gebaseerd zijn op
37:20de horizontale as binding, dus het
37:23aangaan van keuzes en op de verticale
37:25als exploratie. En je ziet als je goed
37:28kijkt zie je weinig veel weinig en veel
37:31staan. Nou bij diffusion staat er als je
37:34een zo'n identiteit hebt dan heb je
37:37weinig geëxploreerd. Maar heb je ook
37:40weinig binding. Dus je hebt weinig
37:42onderzoek gedaan en weinig keuzes
37:44gemaakt. Bij voor closure, het
37:46vroegtijdig afsluiten, is er zeker wel
37:49een keuze gemaakt. Veel keuze. Je alleen
37:51er is heel weinig onderzocht. Het is
37:54vroegtijdig afgesloten. Het voor closure
37:56heb ik net uitgelegd in de theorie van
37:59Erik Eriksen. Dan het moratorium. Er
38:02zijn nog is nog niet echt sprake van
38:04binding. Dat hoeft ook niet. Dat komt
38:06pas later in de volgende levensfase.
38:08Maar er is wel heel veel ruimte om te
38:11experimenteren en om onderzoek te doen.
38:14En als je dat allemaal hebt bereikt, dus
38:15je hebt het moratorium goed doorlopen,
38:17zegt hij, dan heb je en goede keuzes
38:19gemaakt of keuzes gemaakt door middel
38:22van veel onderzoek te doen, te
38:24exploreren. En dat noemt hij identity
38:27achievement. Het bereiken van de
38:30identiteit. En dat identity achievement
38:32is zowel een term die Eriksen gebruikt
38:35als ehm eh James Marcia identity
38:39achievement.
38:41Twee psychologen waarvan je er
38:43waarschijnlijk al van eentje wel eens
38:45hebt gehoord. Meneer Maslof. Maar ik ga
38:47ze eventjes kort bij langs of eventjes.
38:50Ik ga ze aan jullie uitleggen. Maslof en
38:53Rogers. En ik begin even bij Rogers. Het
38:54zijn trouwens beide humanistische
38:56psychologen. En Rogers stelde in zijn
39:00humanistische psychologie het
39:02zelfconcept centraal. Het beeld dat
39:05iemand van zichzelf heeft. En daarbij
39:07maakt hij een onderscheid tussen het
39:09ideale zelf en het werkelijke zelf. Nou,
39:12als die twee beelden zegt hij even ik ga
39:15het een beetje [snuift] chargeren. Als
39:16die twee beelden met elkaar redelijk in
39:18verhouding zijn dan spreekt hij van
39:20congruentie. En wanneer dat niet het
39:22geval is, kan er onzekerheid ontstaan of
39:24kan het zelfs spanning geven. Hij zegt
39:27dat het realiseren van congruentie kan
39:29ontstaan door empathie, door echtheid en
39:32door onvoorwaardelijke acceptatie. Dat
39:35laatste onvoorwaardelijke acceptatie.
39:38Dat betekent niet dat we al gedrag dat
39:40iemand ehm vertoont moeten goedkeuren,
39:42maar wel dat we iemand als volwaar of
39:45als waardevol moeten benaderen. Als
39:47waardevol moeten benaderen. Niet als
39:49volwaar, maar als waardevol moeten
39:50benaderen. Nou, de ander masselof.
39:54Heb je al van gehoord misschien de
39:56piramide van Maslof met die
39:57verschillende lagen waarvan hij zegt:
39:59"Je kan alleen maar naar een hogere laag
40:02als de laag daaronder gerealiseerd is."
40:04En hij heeft het in de onderste laag
40:06over de lichamelijke behoefte en de
40:08behoefte aan veiligheid. Dat is de
40:09belangrijkste basis. En ook door
40:12verbondenheid en waardering daarin zijn
40:14enorm van betekenis. En wanneer mensen
40:17voldoende ruimte voelen om dit te
40:19ontwikkelen, kunnen zij dus naar die
40:21volgende laag gaan.
40:24Dat ik kan er nog veel meer over zeggen,
40:26maar met name de theorie van Maslof
40:28krijg je ook denk ik wel bij
40:30onderwijskunde of OOB of hoe dat vak nu
40:33ook precies heet. Maar daar zul je het
40:35ongetwijfeld ook krijgen.
40:38Tot slot in het rijtje van psychologen
40:41eventjes meneer Jung. Carl Gustaf Jung.
40:45Wat hij zegt is eigenlijk, ik ga het ook
40:47weer een beetje in Japan Janneke taal
40:49uitleggen, maar hij zegt eigenlijk dat
40:50een mens uit verschillende
40:52persoonlijkheden persona's bestaat. Een
40:56mens heeft een persoonlijkheid bestaat
40:58dus uit meerdere kanten. En dat is ook
41:01absoluut nodig, zegt hij. Wanneer iemand
41:03maar uit één persona bestaat of één
41:06persoon eh vereenzelvigd is en anderen
41:09geen ruimte krijgen, zegt hij, dan
41:12ontstaat er vaak een probleem. En dan eh
41:15ontstaat er spanning, zoals hij dat dan
41:16noemt. Maar wat betekent het nou? De
41:18theorie van Jong. Hij zegt dus dat ieder
41:21mens, iedere identiteit, persoonlijkheid
41:24uit verschillende persona's bestaat. En
41:26dat betekent zoveel als een voorbeeld.
41:29Eh binnen het huis kan de adolescent of
41:32het kind heel erg aangepast zijn.
41:35ehm [snuift] eh luisteren, goed meedoen,
41:38binnen de regels, in de maat lopen om
41:40het even zo te zeggen. En buiten met
41:42zijn vrienden kan het een losgeslagen
41:44puber uitbundig zijn. En dat zijn twee
41:47hele verschillende persona's verenigd in
41:50dezelfde persoon. Nou, dat is de theorie
41:52van Jong. En hij stelt dus ook dat het
41:54absoluut heel erg belangrijk is dat een
41:56adolescent als je kijkt naar
41:58experimenteren, naar Eriksen en ook naar
42:01Marcia is het heel erg belangrijk dat
42:03een adolescent en eigenlijk elk mens
42:06verschillende persona's heeft omdat niet
42:08iedereen in elke situatie hetzelfde is.
42:12Nou dat
42:21ietsje dichter bij huis hebben eh Wim
42:24Slot en Hans Spanjaard ook een model
42:27gemaakt om de ontwikkeling van de mens
42:28te beschrijven afhankelijk van de
42:30levensfase. In dit geval beschrijven zij
42:32de ontwikkeling van de mens in hun
42:35competentiemodel.
42:36Een competentiemodel. Dat is een model
42:38waarin de ontwikkeling
42:39ontwikkelingstaken staan. En
42:41ontwikkelingstaken zijn volgens hen
42:43bepaalde thema's die weer kenmerkend
42:45zijn voor een bepaalde levensfase. Nou,
42:48waar moet je dan aan denken bij de
42:49adolescentiefase als het gaat over
42:51ontwikkelingstaken?
42:53bijvoorbeeld zelfstandiger worden,
42:56participeren in het onderwijs en in
42:58werk, vrije tijd vormgeven, zorgen voor
43:02je eigen gezondheid, vriendschappen
43:04onderhouden, maar ook iets meer actueler
43:06sociale media verantwoord gebruiken.
43:09intimiteit, seksualiteit. Eh en dat zijn
43:12allemaal zaken eh ontwikkelingstaken
43:14zeggen zij die een adolescent en volgens
43:17hun is een adolescent een 12 tot
43:1917-jarige moet kunnen ontwikkelen en
43:22waar die dus competent in moet worden.
43:23Nou en daar zijn bepaalde vaardigheden
43:26voor nodig. Nou dan kun je denken
43:27bijvoorbeeld aan de executieve functies,
43:30het kunnen plannen, het organiseren,
43:32maar ook het abstract kunnen denken.
43:34Denken over zaken die niet per se ehm eh
43:37tastbaar zijn. en vooruit kunnen denken,
43:42kunnen alternatieven kunnen afwegen, et
43:44cetera. Dus bij hen gaat het er echt om
43:46een ontwikkelingstaak
43:48die passend is bij de bepaalde
43:51levensfase. En wat mooi is aan dit
43:52model, het competentiemodel, is dat het
43:55ingaat meer op de actualiteit. Het is
43:58een actuele model. Volgens mij is het
44:00voor het laatst geactualiseerd in 2015.
44:03Dat hoef je allemaal niet te onthouden.
44:05Maar ze spelen daar bijvoorbeeld dus ook
44:06in op sociale media hoe een jongere eh
44:09sociale media zelfstandig en verantwoord
44:12kan gebruiken. Prachtig model en eh echt
44:16iets wat eh door twee Nederlands
44:18Nederlanders is ontwikkeld. Dus eh
44:21lekker dichtbij huis.
44:23Goed, nu echt de allerlaatste persoon
44:25die ik zal introduceren, want hierna is
44:27het echt klaar voor vandaag, tenminste
44:30voor deze les. En dat is Kurt Lin. En
44:32Kurt Lewin wordt gezien als de
44:34grondlegger van de veldtheorie en de
44:36sociale psychologie. Het woord zegt het
44:38al, begrip zegt het al. Sociale
44:40psychologie gaat heel erg over het
44:42sociale aspect, het samen met elkaar. En
44:46zijn theorie gaat ervanuit dat gedrag
44:48dus niet alleen ontstaat vanuit
44:50eigenschappen van de persoon en ook niet
44:52uitsluitend van de situatie, maar dat
44:55het een wisselwerking is tussen beide en
44:57dat de eh omgeving er een hele grote rol
45:02in speelt. Het is een sociaal gebeuren
45:04hoe gedrag ontstaat. Hij heeft er een
45:06formule bij bedacht en zijn formule is
45:09eh B is F. En B staat voor behavior,
45:14gedrag. En F staat voor functie. En hij
45:16zegt de F is de functie van een
45:18combinatie van P, de persoon en E die
45:22environment. Dus kort gezegd, gedrag
45:25ontstaat door de persoon zelf en door de
45:28omgeving.
45:30Nou, en hij heeft er allemaal mooie
45:32voorbeelden van hoe hij zegt van dit is
45:34van invloed, dat is van invloed. Het
45:37gaat dus niet alleen maar om eh wat je
45:39zelf vindt en hoe jij zelf in het leven
45:41staat, maar met name ook hoe jij
45:43beïnvloed wordt door je gezin, door de
45:45klas, door een breder perspectief,
45:47cultuur, vriendengroep, sociale eh
45:50sociale eh media in dit geval. En dat
45:54zijn allemaal zaken die volgens hem het
45:56gedrag bepaalt. Nou, lees het rustig
45:58door. En zo heeft elke psycholoog dus
46:01wel iets te vertellen en iets te vinden
46:04over de psychologie en met name over de
46:06ontwikkeling van het gedrag eh in de
46:09adolescentiefase in dit geval. Nou, als
46:11je even gaat nadenken of als je alle
46:14personen, psychologen, pedagogen nog
46:16even bij langsloopt, dan kom je er
46:18eigenlijk achter, denk ik, dat je kunt
46:20concluderen, dat ze velal allemaal
46:22hetzelfde zeggen, maar eigenlijk
46:23allemaal hun eigen plasje eroverheen
46:25hebben gedaan. Moet je ze allemaal uit
46:27je hoofd weten. [zucht]
46:30Nee, maar je moet wel de basis kennen en
46:32je moet in ieder geval van ze hebben
46:33gehoord en weten wat ze ongeveer hebben
46:35gezegd. Maar van mij hoef je die hele
46:37formule, zoiets als dat absoluut niet
46:39uit je hoofd te weten.
46:42Op deze dia staat informatie die gaat
46:44over het radicaliseren en eventuele
46:48problemen et cetera die in de
46:50adolescentiefase kunnen ontstaan.
46:52Natuurlijk is er een arsenaal aan
46:54problemen, ontwikkelingsstoornissen en
46:57mogelijke risico's die bij de
47:00adolescentiefase opspelen. Meer dan in
47:03eerdere levensfases.
47:05Die ga ik niet allemaal bij langs. Die
47:07worden trouwens ook bij andere
47:08onderdelen binnen deze opleiding eh
47:10komen die aan bod. Dus daar ga ik niet
47:12veel tijd aan besteden. Maar ik vind het
47:14altijd heel interessant om zeker in deze
47:17tijd waarin we nu lezen eh leven en het
47:20gebruik van online media, sociale media
47:22et cetera ehm eh om aandacht te besteden
47:25aan radicalisering. Nou, dat hoort ook
47:27echt bij deze levensfase. Adolescenten
47:30zijn, kunnen we even moet ik een beetje
47:32chargeren, verstandig genoeg om zelf wel
47:36overwogen keuzes te maken. Maar die wel
47:39overwogen keuzes zijn niet altijd even
47:41verstandig of goede keuzes. Nou, en een
47:44voorbeeld van een [snuift] minder goede
47:45keuze in mijn optiek is radicalisering.
47:49Wat dus echt zo is, jongeren zijn
47:50beïnvloedbaar voor wat anderen vinden,
47:53anderen zeggen, laten zich daarin
47:54meeslepen, opslokken. Dat zijn
47:56natuurlijk prachtige documentaires en en
47:59series van op YouTube, op Netflix, op
48:02alle andere eh alle andere
48:04streamingdiensten enzo. Maar als je
48:06eventjes op de volgende diac zie je twee
48:08QRcodes, daar staan ook weer twee
48:10voorbeelden van. Maar hou je dus ehm hou
48:13dus in ieder geval voor ogen dat
48:15radicalisering echt iets is wat in deze
48:17levensfase heel erg opspeelt. Ze willen
48:19vrij, ze willen zichzelf zijn. Ze willen
48:21zelf iemand worden, hun eigen identiteit
48:23ontwikkelen. En als ze dan daarbij
48:26beïnvloedbaar zijn, misschien meer dan
48:28de ander en daar gevoelig voor zijn, eh
48:30laten ze zich sneller meeslepen en
48:32kunnen ze eh nou ja, overgaan in het
48:35radicaliseren en daarin doorslaan.
48:38Dus eh nou dat hoort echt bij deze
48:40levensfase.

About this transcript

This page contains the full transcript of Les 5 De adolescentie by Bas, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 7,758 words across 1,249 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.