Lời Tiên Tri Của Tỷ Phú Alex Karp: Chỉ 2 Nhóm Người Duy Nhất Sống Sót Qua Làn Sóng AI — Transcript
Full transcript
- 0:00Đây là Alex Karp, CEO của tập đoàn công
- 0:02nghệ Palantir.
- 0:04Palantir không phải là một công ty công
- 0:05nghệ hàng xoàng, họ là một gã khổng lồ
- 0:08thực sự,
- 0:09chuyên cung cấp các hệ thống phân tích
- 0:10dữ liệu khổng lồ cho các cơ quan chính
- 0:12phủ và những doanh nghiệp tỷ đô.
- 0:14Vừa qua, ông đã đưa ra một nhận định đi
- 0:17ngược lại hoàn toàn với suy nghĩ thông
- 0:18thường của đám đông. Ông thẳng thắn
- 0:20tuyên bố rằng
- 0:21trong tương lai gần,
- 0:23khi làn sóng AI càn quét qua các thị
- 0:24trường lao động trên toàn cầu sẽ chỉ có
- 0:26đúng hai nhóm người thực sự an toàn.
- 0:29Nhóm thứ nhất
- 0:30là những người làm nghề lao động chân
- 0:31tay
- 0:32và nhóm thứ hai là những người có bộ não
- 0:34phát triển dị biệt.
- 0:36Thực tế này có lẽ sẽ dội một gáo nước
- 0:38lạnh vào bức tranh an toàn mà rất nhiều
- 0:40người vẫn đang tự vẽ ra cho mình.
- 0:42Suốt nhiều thập kỷ qua, kịch bản chung
- 0:44của xã hội chúng ta là gì?
- 0:46Hàng triệu thanh niên đang dành trọn vẹn
- 0:48những năm tháng thanh xuân tuổi 20 của
- 0:50mình cùng với một núi tiền khổng lồ đổ
- 0:53vào các trường đại học. Họ cặm cụi mài
- 0:55đũng quần trên giảng đường để đổi lấy
- 0:57một tấm bằng với mục tiêu cao cả là bước
- 0:59chân vào những tòa nhà hoa lệ, ngồi
- 1:01phòng điều hòa và làm những công việc
- 1:03văn phòng nhẹ nhàng.
- 1:05Nhưng trớ trêu thay, chính những công
- 1:07việc được dán mác tri thức, những công
- 1:09việc bàn giấy an nhàn đó lại đang bốc
- 1:11hơi khỏi thị trường với một tốc độ chóng
- 1:13mặt. Trong các văn phòng hiện đại trên
- 1:15khắp thế giới lúc này, những chiếc bàn
- 1:17làm việc thì vẫn còn xếp ngay ngắn ở đó,
- 1:19nhưng khối lượng công việc từng dùng để
- 1:21biện minh cho sự tồn tại của chúng thì
- 1:23đang dần được tự động hóa. Những tác vụ
- 1:25từng là bệ phóng nuôi sống hàng vạn cử
- 1:27nhân mới ra trường giờ đây được hệ thống
- 1:29máy tính giải quyết êm du chỉ bằng một
- 1:31vài dòng lệnh prompt ngắn gọn.
- 1:33Nói đến đây, tôi muốn hỏi nhanh các bạn
- 1:35đang ngồi làm việc trước màn hình máy
- 1:36tính ở đây, đã bao giờ các bạn dừng lại
- 1:39một nhịp, nhìn vào màn hình và tự hỏi
- 1:41liệu hệ thống AI kia có thể làm thay
- 1:43toàn bộ công việc của mình trong vòng 3
- 1:45năm tới không?
- 1:46Dù định hướng của bạn là có hay không,
- 1:48hãy để lại suy nghĩ của bạn dưới phần
- 1:50bình luận nhé. Chúng ta sẽ cùng thảo
- 1:51luận và tôi rất muốn lắng nghe góc nhìn
- 1:53thực tế từ chính các bạn.
- 1:55Và nếu các bạn thấy chủ đề ngày hôm nay
- 1:57thú vị cũng như đáng để suy ngẫm, đừng
- 1:59quên nhấn nút thích này và đăng ký kênh
- 2:01để ủng hộ tôi tiếp tục mang đến những
- 2:03nội dung phân tích sâu sắc hơn. Ngay bây
- 2:05giờ, chúng ta sẽ cùng nhau bóc tách lý
- 2:07do tại sao những công việc tưởng chừng
- 2:09như đòi hỏi tri thức tinh hoa lại là
- 2:11những vị trí phải ra đi đầu tiên và tại
- 2:13sao một tập đoàn nắm giữ công nghệ lõi
- 2:15như Palantir lại đang lật đổ toàn bộ
- 2:17luật chơi trong quy trình tuyển dụng
- 2:19nhân sự của họ.
- 2:21Phần một.
- 2:22Sự đứt gãy của chiếc thang danh vọng
- 2:24chốn công sở.
- 2:27Để hiểu rõ tại sao luật chơi lại thay
- 2:28đổi, chúng ta cần nhìn thẳng vào sự thật
- 2:31về những gì đang thực sự diễn ra bên
- 2:32trong các tòa nhà văn phòng đằng sau
- 2:35những cánh cửa kính hào nhoáng.
- 2:37Đa số mọi người khi nhắc về AI thường
- 2:39hình dung ra một kịch bản khoa học viễn
- 2:41tưởng, nơi một siêu trí tuệ nào đó sẽ
- 2:44hất cẳng các giám đốc điều hành hay thay
- 2:46thế những chuyên gia đầu ngành xuất
- 2:47chúng. Nhưng thực tế trên thương trường
- 2:49lại đang chứng minh điều ngược lại.
- 2:51AI không nhắm vào đỉnh của kim tự tháp,
- 2:54nó đang ăn mòn từ tận gốc rễ, đánh trực
- 2:56tiếp vào những nấc thang đầu tiên của sự
- 2:58nghiệp. Làn sóng này không cuốn trôi
- 3:01những người đang ngồi ở vị trí chóp bu
- 3:03mà nó nhắm thẳng vào những công việc
- 3:05entry level, tức là những vị trí dành
- 3:07cho người mới vào nghề.
- 3:10Hãy cùng tôi mổ xẻ vấn đề này qua ba
- 3:12ngành nghề rất cụ thể để các bạn dễ hình
- 3:14dung.
- 3:15Đầu tiên, hãy nhìn vào ngành phần mềm.
- 3:17Hãy thử nhớ lại xem một sự nghiệp của
- 3:19một lập trình viên từng bắt đầu như thế
- 3:21nào.
- 3:22Một sinh viên công nghệ thông tin mới
- 3:23tốt nghiệp bước chân vào một công ty
- 3:25phần mềm,
- 3:26sẽ chẳng có ai giao cho anh ta nhiệm vụ
- 3:28thiết kế kiến trúc cho một hệ thống lớn
- 3:30ngay ngày đầu tiên cả. Thay vào đó, anh
- 3:32ta nhận những công việc mà những người
- 3:34đi trước không ai muốn làm.
- 3:36Đó là việc rà soát lại các đoạn code cơ
- 3:37bản, tìm kiếm và sửa những lỗi nhỏ nhặt,
- 3:40những cái bug cứ xếp hàng dài ngày này
- 3:41qua tháng khác chờ được xử lý. Công việc
- 3:44này vô cùng tẻ nhạt và mệt mỏi. Nhưng
- 3:46các bạn biết không, đó chính xác là cách
- 3:48mà một kỹ sư phần mềm học hỏi. Mỗi một
- 3:51lỗi nhỏ được tìm ra là một mảnh ghép
- 3:53giúp họ hiểu được cách cả một hệ thống
- 3:55khổng lồ vận hành và liên kết với nhau.
- 3:58Thế nhưng giờ đây, công việc rà soát cần
- 4:00mẫn đó lại là thứ đầu tiên mà một trợ lý
- 4:03lập trình AI có thể làm xong chỉ trong
- 4:06nháy mắt.
- 4:08Ví dụ thứ hai là nghề luật sư. Một luật
- 4:10sư tập sự trong những năm đầu tiên của
- 4:11sự nghiệp không hề khoác áo thụng, đứng
- 4:13trước tòa án và hùng biện đanh thép như
- 4:15những gì các bạn hay xem trên phim ảnh.
- 4:17Hiện thực khô khan hơn nhiều. Họ phải
- 4:19ngồi trong phòng tài liệu, lật giở từng
- 4:21trang của những bản hợp đồng tiêu chuẩn,
- 4:23đọc đi đọc lại hàng trăm điều khoản lặp
- 4:25đi lặp lại chỉ để tìm ra một dòng chữ có
- 4:27khả năng gây rắc rối cho thân chủ.
- 4:30Việc đó từng tốn hàng tuần trời với một
- 4:32đội ngũ đông đảo. Và nay thì sao? Các
- 4:35công ty luật đang thẳng tay cắt giảm
- 4:37lượng nhân sự cấp thấp của họ. Đơn giản
- 4:39vì một mô hình AI có thể thực hiện vòng
- 4:41đọc và rà soát tài liệu đầu tiên với tốc
- 4:43độ ánh sáng không biết mệt mỏi và tất
- 4:46nhiên không bao giờ đòi thăng chức.
- 4:48Thậm chí trong cả những lĩnh vực đòi hỏi
- 4:50sự sáng tạo như marketing, câu chuyện
- 4:52cũng không có gì khác biệt. Hãy nhìn vào
- 4:54những copywriter mới chập chững vào
- 4:56nghề.
- 4:57Bệ phóng của họ thường là việc cặm cụi
- 4:59viết hàng trăm đoạn mô tả sản phẩm dập
- 5:01khuôn hoặc soạn những mẫu email gửi cho
- 5:04khách hàng từ ngày này sang ngày khác.
- 5:06Đó là cách để họ làm quen với nhịp điệu
- 5:08của ngôn từ,
- 5:09hiểu được cách để viết đúng trọng tâm
- 5:11yêu cầu của một chiến dịch. Nhưng hiện
- 5:13tại những chuỗi công việc mang tính công
- 5:15nghiệp này đã được chuyển thẳng vào các
- 5:17quy trình tự động hóa. Chỉ cần vài câu
- 5:19lệnh, AI có thể nhào nặn ra hàng chục
- 5:22mẫu email chuẩn chỉnh để gửi đi.
- 5:24Khi nhìn sâu vào ba ví dụ trên, các bạn
- 5:26sẽ nhận ra một khuôn mẫu chung. Tại thời
- 5:28điểm này, các kỹ sư trưởng, các đối tác
- 5:31quản lý cấp cao của công ty luật hay các
- 5:33tổng biên tập vẫn đang an toàn. Chỗ ngồi
- 5:35của họ chưa bị lung lay. Nhưng cái nền
- 5:37móng từng nuôi dưỡng họ, những công việc
- 5:39cấp thấp từng đào tạo ra họ thì đang
- 5:41biến mất, không để lại dấu vết.
- 5:43Và đây chính là hệ lụy sâu xa nhất,
- 5:46là nghịch lý cốt lõi của sự đứt gãy trốn
- 5:48công sở mà rất ít người nhận ra.
- 5:51Hiện tại đang có một sự bối rối bao trùm
- 5:53lên các cấp quản lý. Câu hỏi đặt ra là
- 5:57nếu những công việc nhàm chán ở mức độ
- 5:58thực tập sinh không còn nữa thì làm thế
- 6:01nào một nhân sự trẻ có thể rèn luyện để
- 6:03bước lên làm quản lý cấp cao.
- 6:05Chìa khóa của mọi công việc chuyên môn
- 6:07bậc cao nằm ở hai chữ phán đoán. Để bạn
- 6:10có thể nhìn vào một bản hợp đồng, một
- 6:12đoạn code hay một bản kế hoạch do AI tạo
- 6:14ra và biết được nó đúng hay sai, nó tiềm
- 6:17ẩn rủi ro ở đâu, bạn phải có trực giác
- 6:19của một người thợ lành nghề.
- 6:21thứ trực giác bén nhạy đó từ đâu mà có?
- 6:23Nó không tự nhiên sinh ra từ việc đọc
- 6:25sách giáo khoa.
- 6:27Nó được rèn giũa qua nhiều năm trời tự
- 6:29tay làm những công việc nhàm chán lặp đi
- 6:31lặp lại.
- 6:32Bạn phải từng tự tay đối mặt với hàng
- 6:34ngàn cái bẫy, đọc hàng vạn điều khoản
- 6:36hợp đồng thì bạn mới có đủ độ tinh quái
- 6:38để kiểm soát được kết quả mà máy móc đưa
- 6:40ra.
- 6:41Khi AI tước đi cơ hội được làm những
- 6:43công việc cơ bản, nó đồng thời tước đi
- 6:45luôn quá trình học việc tự nhiên của con
- 6:48người. Chiếc thang danh vọng chốn công
- 6:50sở vẫn còn cái đích đến sáng lạn ở trên
- 6:52cao, nhưng những bậc thang đầu tiên để
- 6:53trèo lên đó thì đã bị một bàn tay vô
- 6:55hình rút bỏ.
- 6:57Chúng ta đang tạo ra một nghịch lý, cần
- 6:58chuyên gia để kiểm soát AI nhưng lại
- 7:01dùng AI để xóa sổ môi trường đào tạo ra
- 7:03chuyên gia.
- 7:05Phần hai, lỗ hổng của hệ thống giáo dục
- 7:07hiện đại.
- 7:11Từ câu chuyện đứt gãy chiếc thang học
- 7:12việc chốn công sở, mạch tư duy logic dẫn
- 7:15chúng ta đi tìm nguyên nhân gốc rễ.
- 7:17Tại sao những nhân sự trẻ tuổi được đào
- 7:19tạo bài bản mười mấy năm trời lại dễ
- 7:21dàng bị máy móc hất văng ra khỏi guồng
- 7:23quay?
- 7:23Câu trả lời của Alex Karp hướng thẳng
- 7:25vào một nơi ít ai dám động tới.
- 7:27Hệ thống giáo dục đại học hiện đại. Ông
- 7:29lập luận rằng đằng sau những khẩu hiệu
- 7:31mỹ miều về tự do học thuật, thứ mà các
- 7:34trường đại học thực chất đang bán cho
- 7:35sinh viên mang tên là sự tuân thủ.
- 7:39Hãy thử ngẫm lại quá trình học tập của
- 7:41chính các bạn. Khi bước vào giảng đường,
- 7:43giảng viên truyền đạt một khuôn khổ lý
- 7:45thuyết chuẩn mực.
- 7:46Nhiệm vụ của sinh viên trong phòng thi
- 7:47không phải là sáng tạo đột phá mà là áp
- 7:50dụng chính xác khuôn khổ vừa học để đưa
- 7:52ra đáp án giáo sư chờ sẵn.
- 7:54Bạn làm đúng các bước, bạn nhận điểm A.
- 7:56Nếu đi chệch đường ray, bạn có nguy cơ
- 7:58trượt môn.
- 8:00Sự tuân thủ này từng là bảo chứng tuyệt
- 8:01vời trên thị trường lao động.
- 8:03Tấm bằng loại giỏi mang đến buổi phỏng
- 8:05vấn thực chất là tờ giấy chứng nhận rằng
- 8:07tôi tuân thủ luật chơi rất tốt, tôi biết
- 8:09làm theo hướng dẫn, hãy thuê tôi.
- 8:12Nhưng vấn đề chí mạng lại nằm ở chính
- 8:14chỗ này.
- 8:16Việc tuân thủ một quy trình có sẵn hay
- 8:18giới doanh nghiệp gọi là chạy theo một
- 8:20cái playbook
- 8:21lại chính xác là thứ máy tính sinh ra để
- 8:24làm.
- 8:24Chúng làm điều đó trơn chu và rẻ hơn con
- 8:27người gấp hàng vạn lần.
- 8:29AI không bao giờ phàn nàn, không cần
- 8:30nghỉ giải lao uống cà phê và không bao
- 8:33giờ làm sai quy trình.
- 8:34Khi bạn đưa cho AI một cái playbook tiêu
- 8:36chuẩn,
- 8:37nó sẽ thẩm thấu toàn bộ hệ thống chỉ
- 8:38trong vài giây. Trong khi đó giáo dục
- 8:40đại học tiêu tốn của sinh viên 4 năm
- 8:42ròng rã cùng hàng chục ngàn đô la chỉ để
- 8:44nhào nặn họ thành cỗ máy thi hành quy
- 8:46tắc. Trong cuộc đua làm đúng theo mẫu,
- 8:49con người đã nắm chắc phần thua ngay từ
- 8:51đầu.
- 8:52Chính vì lẽ đó, Alex Carp gióng lên hồi
- 8:55chuông cảnh báo nhắm thẳng vào các khối
- 8:56ngành khoa học xã hội và nhân văn.
- 8:58Đừng hiểu lầm, nghiên cứu triết học hay
- 9:00lịch sử không hề vô bổ.
- 9:02Nhưng trên phương diện kinh tế, những
- 9:04tấm bằng cử nhân chung chung đang mất
- 9:06dần sức nặng đối với các nhà tuyển dụng
- 9:08nếu chúng chỉ đứng trơ chọi một mình.
- 9:10Hãy nhìn vào những kỹ năng nền tảng mà
- 9:12khối ngành này thường tự hào.
- 9:14Tổng hợp khối lượng lớn tài liệu, phân
- 9:16tích cấu trúc văn bản hay viết tiểu luận
- 9:18mạch lạc. Ở thời điểm hiện tại, tất cả
- 9:20kỹ năng đó đều nằm gọn trong túi áo của
- 9:22các mô hình ngôn ngữ lớn.
- 9:23Một công cụ AI có thể tóm tắt cuốn giáo
- 9:26trình dày 500 trang chỉ trong thời gian
- 9:28bạn châm một điếu thuốc rồi nhả ra bài
- 9:30luận mượt mà, chuẩn xác đến từng dấu câu
- 9:33mà không vấp phải một lỗi ngữ pháp nhỏ
- 9:35nhất.
- 9:36Vậy thì sức cạnh tranh của một cử nhân
- 9:39khoa học xã hội sẽ nằm ở đâu?
- 9:40Nếu bạn chỉ mài giũa để lập luận theo
- 9:42một bộ khung có sẵn, thực chất bạn đang
- 9:44rèn luyện cho một công việc mà phần mềm
- 9:46chuẩn bị tiếp quản.
- 9:48Để sống sót, họ buộc phải trang bị thêm
- 9:50kỹ năng thực tiễn tạo ra giá trị vật
- 9:52chất trực tiếp. Nguyên lý rất rõ ràng,
- 9:54bất cứ thứ gì có thể quy chuẩn thành các
- 9:56bước 1 2 3 thì AI đều có thể học và làm
- 9:59lại.
- 10:00Thị trường của tương lai sẽ không có
- 10:02doanh nghiệp nào chịu trả lương cho con
- 10:04người chỉ để làm thay công việc của một
- 10:06thuật toán.
- 10:08Phần 3, lối thoát thứ nhất,
- 10:10sự lên ngôi của đôi bàn tay.
- 10:14Sau khi đã vạch trần những lỗ hổng chí
- 10:15mạng của hệ thống giáo dục chuộng sự
- 10:17tuân thủ,
- 10:19tất yếu sẽ nảy sinh.
- 10:21Chúng ta phải đi tìm lối thoát ở đâu?
- 10:23Nếu những tòa nhà văn phòng kính cong
- 10:24không còn là pháo đài an toàn thì đâu
- 10:26mới là bến đỗ vững chắc cho người lao
- 10:28động?
- 10:29Nhóm người đầu tiên mà Alex Carp chỉ
- 10:30đích danh có lẽ sẽ khiến nhiều vị phụ
- 10:32huynh phải giật mình.
- 10:34Đó chính là những người thợ làm nghề tay
- 10:36chân, thợ sửa ống nước, thợ hàn, thợ
- 10:38điện hay thợ mộc.
- 10:40Thật mỉa mai làm sao, suốt nhiều thập kỷ
- 10:42qua, định kiến xã hội và chính hệ thống
- 10:44giáo dục của chúng ta đã làm mọi cách để
- 10:46hướng những học sinh thông minh nhất né
- 10:48tránh các công việc này. Chúng ta luôn
- 10:50được gieo rắc vào đầu một tư duy rằng sự
- 10:52thành công phải đi liền với một bộ vest
- 10:54bảnh bao, xách cặp da đến văn phòng làm
- 10:56việc chứ không phải khoác lên mình bộ đồ
- 10:58bảo hộ lấm lem dầu mỡ.
- 11:00Thế nhưng vòng quay của lịch sử lại đang
- 11:02đảo chiều. Ở thời điểm hiện tại, chính
- 11:04những con người lao động bằng đôi bàn
- 11:05tay ấy lại đang nắm giữ chiếc khiên vững
- 11:08chắc nhất để chống lại sự thay thế của
- 11:09máy móc.
- 11:11Để hiểu được tại sao các cô máy AI có
- 11:13thể giải những bài toán lượng tử trong
- 11:14chớp mắt nhưng lại hoàn toàn bó tay
- 11:17trước một bóng đèn bị chập chờn, chúng
- 11:18ta cần mổ xẻ một thuật ngữ chuyên ngành
- 11:20trong giới công nghệ. Moravcsik Paradox
- 11:23hay còn gọi là nghịch lý Moravcsik.
- 11:26Thuật ngữ này được đặt theo tên của một
- 11:28nhà nghiên cứu robot nổi tiếng là Hans
- 11:31Moravcsik.
- 11:32Hiểu một cách đơn giản nhất, nghịch lý
- 11:34này chỉ ra một sự thật trớ trêu. Những
- 11:36tác vụ mà con người cho là đòi hỏi tư
- 11:38duy cao siêu, cực kỳ phức tạp như tính
- 11:41toán logic, số liệu khổng lồ hay viết mã
- 11:43lập trình thì đối với hệ thống máy tính
- 11:45lại vô cùng rẻ mạt và dễ dàng.
- 11:48Nhưng ngược lại, những kỹ năng vật lý cơ
- 11:50bản nhất mà một con người sinh ra đã có
- 11:52thể làm được trong vô thức, chẳng hạn
- 11:54như giữ thăng bằng, cảm nhận chiều sâu
- 11:56của không gian xung quanh, vặn một chiếc
- 11:58ốc vít hay thao tác dụng cụ luồn lách
- 12:00trong một góc hẹp lại là những bài toán
- 12:02vô cùng đắt đỏ và cực kỳ khó để lập
- 12:04trình cho một con robot.
- 12:06Để tôi lấy cho các bạn một ví dụ thực tế
- 12:09sinh động thế này. Các bạn hãy tưởng
- 12:10tượng về một căn nhà cũ kỹ với toàn bộ
- 12:13phần tầng hầm đang bị ngập nước. Không
- 12:15ai biết nước gì ra từ đâu và tất nhiên
- 12:17nhà cũ thì cũng chẳng có bản vẽ thiết kế
- 12:19nào chỉ rõ hệ thống đường ống chạy dưới
- 12:21nền nhà như thế nào.
- 12:23Một người thợ sửa ống nước được gọi đến
- 12:24hiện trường. Anh ta lội xuống dòng nước
- 12:27đục ngầu đó, bắt đầu dùng chiếc cờ lê gõ
- 12:29nhẹ lên từng đoạn đường ống sắt đã hoen
- 12:31rỉ. Anh ta im lặng lắng nghe.
- 12:34Chỉ bằng một sự thay đổi rất nhỏ trong
- 12:35âm thanh vang lên, bằng độ rung chuyển
- 12:37qua đầu ngón tay lúc chạm vào kim loại,
- 12:39anh ta biết được chính xác đoạn ống nào
- 12:41đang bị nứt rò rỉ từ bên trong.
- 12:44Chưa dừng lại ở đó,
- 12:46đoạn ống bị hỏng cần phải được cắt bỏ và
- 12:47thay thế nhưng yêu cầu đặt ra là không
- 12:50được làm nứt vỡ toàn bộ hệ thống đã cũ
- 12:52nát xung quanh.
- 12:53Người thợ phải đo đạc bằng mắt, ướm thử
- 12:55các góc độ, dùng lực tay cơ bắp vừa đủ
- 12:58để siết chặt các khớp nối sao cho dòng
- 13:00nước lưu thông trở lại một cách hoàn
- 13:02hảo. Tất cả những thao tác đó cùng lúc
- 13:04phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn
- 13:06an toàn của địa phương. Các bạn có thấy
- 13:08trong cái tình huống đứng dưới hầm ngập
- 13:10nước đó có hàng tá quyết định đã được
- 13:11đưa ra chỉ trong vài chục phút đồng hồ.
- 13:14Quyết định tin vào đường ống nào, phân
- 13:16biệt ý nghĩa của các cao độ âm thanh
- 13:17khác nhau khi gõ cờ lê hay tính toán
- 13:20giới hạn chịu lực của một hệ thống vật
- 13:22lý.
- 13:22Tất cả những kiến thức đó không nằm
- 13:24trong bất kỳ một cuốn sách giáo khoa hay
- 13:26một cái playbook nào.
- 13:28Nó đến từ sự tích lũy của hàng ngàn giờ
- 13:30làm việc thực tế, là sự kết hợp hoàn hảo
- 13:33giữa các giác quan của cơ thể người và
- 13:35kinh nghiệm thực địa.
- 13:37Đó là thứ tri thức ngầm được lưu trữ
- 13:39trong cơ bắp và khối óc của người thợ.
- 13:42Thứ tri thức ấy không một hệ thống AI
- 13:44nào có thể thu thập, sao chép hay tải về
- 13:46được.
- 13:48Phần mềm có thể học thuộc lòng mọi tiêu
- 13:49chuẩn kỹ thuật về xây dựng
- 13:51nhưng nó không thể bước xuống tầng hầm
- 13:53và cảm nhận không gian như một con
- 13:55người. Khả năng đọc vị thế giới vật lý
- 13:58và đưa ra các phán đoán dựa trên cảm
- 14:00giác trực quan là ranh giới bất khả xâm
- 14:02phạm của con người.
- 14:04Tôi tin chắc rằng nhiều người trong
- 14:06chúng ta ở đây từng trải qua cảm giác
- 14:08này.
- 14:09Đã bao giờ các bạn phải cắn răng trả một
- 14:11hóa đơn đắt đỏ cho thợ sửa điện vào lúc
- 14:139:00 tối chưa?
- 14:14Khi nhà bạn chập cháy toàn bộ hệ điện và
- 14:16bạn không biết phải làm gì ngoài việc
- 14:18bốc máy lên gọi cầu cứu, số tiền bạn trả
- 14:20lúc đó không chỉ là tiền công cho vài
- 14:22thao tác đấu nối dây đồng. Đó chính là
- 14:25cái giá của sự không thể thay thế.
- 14:27Bạn đang trả tiền cho kỹ năng giải quyết
- 14:29một vấn đề vật lý cấp bách, thứ mà dù
- 14:31chiếc điện thoại trên tay bạn có cài 10
- 14:33ứng dụng AI thông minh đến mấy nó cũng
- 14:35không thể thò tay ra và sửa cho bạn.
- 14:38Đó chính là lý do vì sao những công việc
- 14:41gắn liền với hiện trường thực tế đòi hỏi
- 14:43kỹ năng của đôi bàn tay đang hiên ngang
- 14:46đứng ở vị trí ưu tiên trong danh sách an
- 14:48toàn. Thế nhưng nếu bạn không phải là
- 14:50một người thợ lành nghề và bạn vẫn muốn
- 14:52làm việc bằng chất xám trong một nền
- 14:54kinh tế số thì cơ hội của bạn nằm ở đâu?
- 14:57Bí mật đó nằm ở lối thoát thứ hai, một
- 14:59sự lựa chọn còn gây bất ngờ hơn thế.
- 15:01Chúng ta cùng bước sang phần tiếp theo.
- 15:04Phần bốn, lối thoát thứ hai.
- 15:06Lợi thế của bộ não dị biệt.
- 15:09Chúng ta vừa nói về đôi bàn tay và thế
- 15:11giới vật lý nhưng thực tế là không phải
- 15:13ai sinh ra cũng phù hợp để xách đồ nghề
- 15:15đi hàn từng mối nối hay vặn từng con ốc.
- 15:18Nếu thế mạnh của bạn nằm ở tư duy,
- 15:20nếu bạn vẫn muốn kiếm sống bằng chất xám
- 15:22trong một nền kinh tế được dẫn dắt bởi
- 15:24công nghệ thì tấm khiên bảo vệ bạn là
- 15:26gì?
- 15:28Câu trả lời nằm ở lối thoát thứ hai, một
- 15:30sự lựa chọn có thể nói là gây bất ngờ và
- 15:32đi ngược lại với mọi tiêu chuẩn tuyển
- 15:34dụng truyền thống. Đó là lợi thế của
- 15:36những người có bộ não dị biệt.
- 15:38Trong giới y khoa học và tâm lý học,
- 15:40người ta sử dụng một thuật ngữ tiếng Anh
- 15:42để gọi chung cho nhóm này đó là
- 15:44neurodivergent, dịch sát nghĩa là sự
- 15:47phát triển thần kinh đa dạng.
- 15:49Chiếc ô thuật ngữ này bao trùm lên những
- 15:51hội chứng mà có thể các bạn đã từng nghe
- 15:52qua như chứng khó đọc, hội chứng tăng
- 15:55động giảm chú ý mà chúng ta hay gọi tắt
- 15:57là ADHD hoặc hội chứng tự kỷ.
- 16:00Để tôi giải thích một cách dễ hiểu nhất,
- 16:03neurodivergent không phải là một căn
- 16:05bệnh cần chữa trị.
- 16:06Đơn giản là tạo hóa đã lắp ráp hệ thống
- 16:08dây dẫn thần kinh trong não bộ của những
- 16:10người này theo một sơ đồ hoàn toàn khác
- 16:12biệt so với tiêu chuẩn thông thường của
- 16:14số đông.
- 16:15Nếu một người bình thường xử lý thông
- 16:16tin theo đường thẳng đi từ A đến B rồi
- 16:18đến C, thì bộ não của một người
- 16:21có thể nhảy vọt từ A sang Z, rồi đảo
- 16:23ngược về D trước khi kết nối với B. Cách
- 16:26họ thu nhận hình ảnh, âm thanh, dữ liệu
- 16:28và cách họ phản ứng với thế giới xung
- 16:30quanh không tuân theo bất kỳ một khuôn
- 16:32mẫu phổ thông nào.
- 16:34nghe, các bạn có thể nghĩ rằng đây là
- 16:36một điểm yếu.
- 16:37Và thực sự thì trong suốt lịch sử phát
- 16:39triển của nền kinh tế doanh nghiệp,
- 16:41người ta đã coi đó là những khiếm khuyết
- 16:43cần phải quản lý và uốn nắn. Nhưng lúc
- 16:45này, chính góc nhìn từ một người trong
- 16:47cuộc như Alex Karp sẽ làm chúng ta phải
- 16:49thay đổi hoàn toàn cách suy nghĩ.
- 16:52Bản thân CEO của Palantir không hề giấu
- 16:54diếm việc ông là một người mắc chứng khó
- 16:56đọc vô cùng nghiêm trọng.
- 16:58Hãy thử đặt mình vào vị trí của một cậu
- 17:00bé Alex Karp trên ghế nhà trường nhiều
- 17:02năm về trước.
- 17:03Trong khi bạn bè đồng trang lứa có thể
- 17:05dễ dàng lật từng trang sách, đọc tuần tự
- 17:07từ trên xuống dưới, làm bài tập theo
- 17:09đúng các bước 1 2 3 mà giáo viên hướng
- 17:12dẫn, thì đối với ông, điều đó là bất khả
- 17:15thi.
- 17:16Những con chữ nhảy múa, các phương pháp
- 17:18từng bước một trở thành một mớ bòng bong
- 17:20không thể tiếp thu nổi.
- 17:22Khi bạn không thể đi qua cánh cửa chính
- 17:24diện mà tất cả mọi người đều đi, bạn bắt
- 17:27buộc phải tự tìm ra một lối đi phụ để
- 17:29sinh tồn. Và đó chính xác là những gì
- 17:31Alex Karp và những người có bộ não dị
- 17:33biệt đã làm. Việc không thể học theo một
- 17:35cái giáo trình tuần tự đã ép họ phải
- 17:38phát triển một khả năng vô giá, khả năng
- 17:40tư duy tự do. Thay vì đọc cặm cụi từng
- 17:43dòng chữ để hiểu một khái niệm, họ rèn
- 17:46luyện cách nhìn nhận toàn bộ vấn đề như
- 17:48một bức tranh tổng thể.
- 17:49Họ không bám vào quy trình, họ đi thẳng
- 17:52đến bản chất của kết quả.
- 17:54Trong ngôn ngữ của Alex Karp, những quy
- 17:56trình tiêu chuẩn, những giáo trình mẫu
- 17:58mực đó được gọi là các playbook.
- 18:00Các playbook này chính là cách mà xã hội
- 18:02doanh nghiệp cũ vận hành.
- 18:04Bạn vào công ti, người ta đưa cho bạn
- 18:06một quy trình chuẩn để viết báo cáo, một
- 18:08quy chuẩn chung để lập trình, một khuôn
- 18:10mẫu cố định để đánh giá rủi ro.
- 18:12Những người làm tốt các playbook này sẽ
- 18:14được tuyên dương, được tăng lương, được
- 18:16thăng chức.
- 18:17Trong khi đó, những người có tư duy phi
- 18:19tuyến tính, những người lúc nào thích đi
- 18:21đường vòng, hay nhìn nhận vấn đề theo
- 18:23một góc độ kỳ quặc lại thường xuyên bị
- 18:25đánh giá thấp trong các kỳ xét duyệt
- 18:26nhân sự.
- 18:27Họ bị coi là những kẻ phá bĩnh, không
- 18:29chịu khép mình vào tổ chức.
- 18:31Nhưng các bạn ơi, gió đã đổi chiều.
- 18:34Hãy cùng tôi nhìn lại xem
- 18:36thế mạnh tuyệt đối của AI là gì.
- 18:39Trí tuệ nhân tạo sinh ra là để chạy các
- 18:41playbook.
- 18:42Bất cứ tư duy nào đã được viết thành quy
- 18:44trình, thành khuôn mẫu, AI đều học được
- 18:46và thực thi với một độ chính xác tuyệt
- 18:48đối nhanh hơn con người gấp hàng triệu
- 18:50lần.
- 18:51Khi hệ thống máy móc đã nuốt trọn và
- 18:53tiếp quản toàn bộ các quy trình tiêu
- 18:55chuẩn đó thì kỹ năng làm việc theo khuôn
- 18:58phép bỗng nhiên trở nên mất giá trị.
- 19:00Và đây chính là lúc những bộ não dị biệt
- 19:03bước lên bục vinh quang.
- 19:05Khi AI giải quyết xong phần việc tuần
- 19:07tự, thứ thế giới cần là những con người
- 19:09có khả năng nhìn thấy những gì mà quy
- 19:11trình bỏ sót.
- 19:12Hãy lấy ví dụ về một kỹ sư mắc hội chứng
- 19:14ADHD.
- 19:15Trong một môi trường yêu cầu sự tập
- 19:17trung vào một nhiệm vụ tẻ nhạt duy nhất,
- 19:20họ có thể gặp khó khăn. Nhưng khi phải
- 19:22đối mặt với một cuộc khủng hoảng hỗn
- 19:24loạn, khi dữ liệu đến từ hàng chục nguồn
- 19:26khác nhau và không có một quy trình nào
- 19:28để xử lý, bộ não ADHD lại tỏa sáng.
- 19:32Họ quen thuộc với sự mơ hồ, họ có khả
- 19:34năng nhảy cóc giữa các ý tưởng độc lập
- 19:36và tạo ra những sợi dây liên kết mà một
- 19:38bộ não trật tự ngăn nắp không bao giờ
- 19:40nghĩ tới.
- 19:41Họ có thể ghép đối một xu hướng kinh tế
- 19:43vĩ mô với một mảng mã nguồn phần mềm để
- 19:45tìm ra một hướng đi kinh doanh hoàn toàn
- 19:47mới mẻ.
- 19:48Trí tuệ nhân tạo không thể làm điều đó
- 19:49vì AI không biết cách suy nghĩ ngẫu
- 19:51hứng.
- 19:53Hay hãy nhìn vào một nhà phân tích dữ
- 19:54liệu mắc phổ tự kỷ.
- 19:57AI thường có xu hướng làm mượt các dữ
- 19:58liệu để tìm ra một mô hình trung bình,
- 20:01một xu hướng chung nhất để báo cáo.
- 20:03AI được lập trình để bỏ qua các nhiễu
- 20:05loạn nhỏ.
- 20:06Nhưng người kỹ sư tự kỷ với khả năng tập
- 20:08trung cao độ vào các chi tiết cực kỳ nhỏ
- 20:10nhặt lại có xu hướng bị ám ảnh bởi những
- 20:12dữ liệu bất thường.
- 20:14Họ có thể dành hàng giờ đồng hồ chỉ để
- 20:16nhìn chằm chằm vào một con số không ăn
- 20:17khớp với toàn bộ hệ thống.
- 20:19Và thông thường chính cái điểm bất
- 20:21thường nhỏ bé bị quy trình tiêu chuẩn bỏ
- 20:23qua ấy lại là dấu hiệu cảnh báo cho một
- 20:26lỗ hổng an ninh mạng chí mạng hoặc là
- 20:28manh mối cho một phát minh công nghệ đột
- 20:30phá.
- 20:31Các bạn thấy đấy, những đặc điểm tư duy
- 20:33mà trong suốt thế kỷ 20 bị coi là sự cản
- 20:36trở, là khuyết điểm cần phải che giấu
- 20:39trong các buổi phỏng vấn xin việc nay
- 20:40lại trở thành khối tài sản đắt giá nhất.
- 20:43Những người không bao giờ lắp vừa vào
- 20:44cái khuôn của hệ thống cũ lại là những
- 20:46người duy nhất không bị hệ thống mới đào
- 20:48thải.
- 20:49Sức mạnh của nhóm người này nằm ở chỗ
- 20:51công việc của họ không thể bị cô đọng
- 20:53lại thành một bộ hướng dẫn sử dụng. Bạn
- 20:55không thể viết ra một thuật toán để dạy
- 20:57máy tính cách có một trực giác kỳ lạ,
- 20:59cũng không thể lập trình cho AI cách
- 21:01phớt lờ các quy tắc logic để tìm ra một
- 21:04chân lý nằm ngoài vùng phủ sóng của dữ
- 21:06liệu. Khả năng xâu chuỗi những mảnh ghép
- 21:08tưởng chừng vô lý, khả năng hoài nghi
- 21:10vào những kết quả có vẻ như hoàn hảo và
- 21:12khả năng nhìn cuộc đời qua một lăng kính
- 21:14vỡ lệch đó là những đặc quyền tối thượng
- 21:16của con người.
- 21:17Và Alex Karp không chỉ dừng lại ở việc
- 21:19đưa ra lý thuyết suông trên các bục diễn
- 21:21thuyết. Người đàn ông này cùng với đế
- 21:23chế công nghệ của mình đã bắt tay vào
- 21:25việc biến chân lý đó thành hiện thực,
- 21:27thay đổi hoàn toàn cách mà người ta định
- 21:28giá một con người. Họ đã làm điều đó như
- 21:30thế nào? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ngay
- 21:32sau đây.
- 21:34Phần năm, nước đi thực tế từ Palantir.
- 21:38Alex Karp không phải vị học giả ngồi
- 21:41tháp ngà lý thuyết, ông là một vị tướng
- 21:43thực chiến. Nhận ra tư duy phi tuyến
- 21:45tính là tài sản quý giá nhất trong kỷ
- 21:46nguyên AI, ông lập tức đập đi xây lại
- 21:49toàn bộ cỗ máy tuyển dụng của Palantir.
- 21:52Lâu nay thung lũng Silicon luôn tuyển
- 21:54người theo công thức nhàm chán, trường
- 21:56top đầu, điểm tuyệt đối, lý lịch đẹp và
- 21:59phỏng vấn trơn tru. Bộ lọc đó chỉ sinh
- 22:01ra những cỗ máy tuân thủ quy trình. Nhìn
- 22:03thấu lỗ hổng này, Palantir đạp đổ luật
- 22:06chơi, mở ra hai cánh cửa phụ đi vòng qua
- 22:08hệ thống đại học.
- 22:09Cánh cửa đầu tiên là Meritocracy
- 22:12Fellowship nhắm thẳng vào học sinh trung
- 22:14học không học đại học, tiêu chuẩn rất
- 22:16sòng phẳng, điểm SAT từ 1460
- 22:19và chút kinh nghiệm lập trình, mức đãi
- 22:22ngộ 5400 đô la một tháng đủ để họ thoát
- 22:25khỏi khoản nợ sinh viên khổng lồ. Nhưng
- 22:28điểm cốt lõi là đây, trong năm tuần đầu,
- 22:30họ tuyệt đối không được đụng đến một
- 22:32dòng code. Thay vào đó, họ phải nghiên
- 22:34cứu lịch sử phương Tây, triết học và tôn
- 22:36giáo.
- 22:37Tại sao CEO vừa chê giáo dục nhân văn
- 22:39lại bắt nhân viên học triết học?
- 22:41Thực ra Carp không bài xích lịch sử.
- 22:44Thứ ông căm ghét là văn hóa tuân thủ dập
- 22:46khuôn.
- 22:47Bắt nhân sự trẻ tranh luận về các cuốn
- 22:49sách kinh điển là cách Palantir đập vỡ
- 22:51lối mòn tư duy máy móc.
- 22:53Họ muốn kỹ sư tương lai phải biết hoài
- 22:55nghi và phản biện tự do trước khi giải
- 22:58quyết bài toán kỹ thuật.
- 23:00Cánh cửa thứ hai thực sự là một cuộc
- 23:02cách mạng. Chương trình Neurodivergent
- 23:04Fellowship nhắm thẳng vào nhóm người có
- 23:06sự phát triển thần kinh đa dạng. Đây
- 23:08không phải chiêu trò đánh bóng tên tuổi.
- 23:11Palantir tin rằng bộ não dị biệt chính
- 23:13là những người thợ xây tinh hoa nhất cho
- 23:15kỷ nguyên mới.
- 23:16Luật chơi vô cùng phóng khoáng, không
- 23:18cần bằng cấp, không cần giấy chẩn đoán y
- 23:20khoa.
- 23:20Ứng viên tự học được chào đón ngang
- 23:22người đào tạo chính quy với mức lương từ
- 23:24110.000 đến 200.000 đô la một năm.
- 23:28Chi tiết đắt giá nhất, đích thân CEO
- 23:30Alex Carp sẽ phỏng vấn vòng cuối. Ở các
- 23:33doanh nghiệp thông thường, một ứng viên
- 23:35tự kỷ không dám nhìn thẳng hay trả lời
- 23:37ấp úng sẽ bị nhân sự loại ngay từ vòng
- 23:39gửi xe.
- 23:40Nhưng tại Palantir, người đàn ông quyền
- 23:42lực nhất tự mình ngồi đối diện, bao dung
- 23:44cho mọi khiếm khuyết giao tiếp xã hội.
- 23:46Ông đãi Carp tìm vàng để mang về thứ tư
- 23:48duy dị biệt mà không hệ thống AI nào bắt
- 23:51chước được.
- 23:52Bằng cách chối bỏ những ứng viên hoàn
- 23:53hảo kiểu cũ, Palantir đang gom về những
- 23:56bộ óc bất khả xâm phạm.
- 23:58Từ bước đi này, chúng ta đúc kết được
- 24:00bài học gì cho sự nghiệp của chính mình?
- 24:02Hãy cùng giải mã ngay trong phần kết của
- 24:04video ngày hôm nay.
- 24:06Phần kết thúc.
- 24:08Nhìn lại toàn bộ câu chuyện mà chúng ta
- 24:10vừa cùng nhau bóc tách, bức tranh về thị
- 24:12trường lao động tương lai đã hiện lên vô
- 24:13cùng rõ ràng. Kỷ nguyên của AI đã mang
- 24:15đến một thông điệp sòng phẳng và dứt
- 24:17khoát. Thị trường sẽ không bao giờ tiếp
- 24:19tục trả tiền cho sự lặp lại.
- 24:21Nếu công việc của bạn có thể gói gọn
- 24:22thành một bản hướng dẫn với những bước
- 24:24làm tuần tự, máy móc sẽ thực hiện điều
- 24:26đó thay bạn với giá rẻ hơn, nhanh hơn và
- 24:29không bao giờ biết phàn nàn.
- 24:31Lối thoát duy nhất của con người giờ đây
- 24:32mở ra theo hai ngã rẽ.
- 24:35Ngã rẽ thứ nhất, bạn phải đạt đến độ
- 24:36thành thạo tuyệt đối trong thế giới vật
- 24:38lý. Đó là nơi đôi bàn tay, bản năng và
- 24:41các giác quan của bạn trực tiếp giải
- 24:43quyết những sự cố hiện trường mà không
- 24:45một con robot hay hệ thống máy tính nào
- 24:48có thể thọc tay vào xử lý.
- 24:50Ngã rẽ thứ hai, bạn phải sở hữu sự độc
- 24:52bản trong thế giới tư duy.
- 24:54Bạn phải dám dung dưỡng một bộ não dị
- 24:56biệt, một lối suy nghĩ phi tuyến tính,
- 24:58biết hoài nghi, biết phá vỡ những lề
- 25:00thói khuôn mẫu để nhìn thấy những mấu
- 25:02chốt vấn đề mà mọi thuật toán tiêu chuẩn
- 25:04đều bỏ qua.
- 25:06Cuộc chơi đã thực sự thay đổi và những
- 25:08tờ giấy chứng nhận về khả năng tuân thủ
- 25:10quy trình không còn là kim bài miễn tử
- 25:12bảo vệ bạn trốn công sở nữa.
- 25:14Đã đến lúc chúng ta phải nhìn nhận lại
- 25:15giá trị cốt lõi của chính mình.
- 25:18Vậy các bạn định vị bản thân mình đang ở
- 25:20đâu trong tương lai này? Bạn sẽ chọn mài
- 25:22giũa đôi bàn tay hay giải phóng sự tự do
- 25:24trong tư duy của mình? Hãy chia sẻ góc
- 25:26nhìn của bạn dưới phần bình luận. Tôi
- 25:28thực sự rất muốn đọc và thảo luận cùng
- 25:30mọi người.
- 25:31Nếu thấy nội dung hôm nay hữu ích, hãy
- 25:33ủng hộ tôi bằng một lượt thích và đăng
- 25:35ký kênh để không bỏ lỡ các bài phân tích
- 25:37sâu hơn về kinh tế và thời sự trong thời
- 25:39gian tới.
- 25:40Xin chào và hẹn gặp lại các bạn.
About this transcript
This page contains the full transcript of Lời Tiên Tri Của Tỷ Phú Alex Karp: Chỉ 2 Nhóm Người Duy Nhất Sống Sót Qua Làn Sóng AI by 9 Phút Kinh Doanh Đột Phá, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 6,015 words across 763 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.
What you can do with it
Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.
Free YouTube transcript tool
YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.