YouTube2Text

Kader Hakkında Neden Tartışmamalıyız? - Altay Cem Meriç | Bildiğin Gibi Değil | B20 — Transcript

by MyMecra · 3,332 words · 725 segments · language en · Watch on YouTube

Full transcript

  1. 0:00Allah sadece biliyor olsaydı, takdir
  2. 0:01etmiyor olsaydı, biz niye dua edelim? Ya
  3. 0:03Rabbi bana bunu ver diyorsun. Allah'ın
  4. 0:04takdir etmesini bekliyorsun. Sadece
  5. 0:06Allah'ın bilmesi mi? Değil.
  6. 0:07>> [müzik]
  7. 0:10>> Neden ikindi namazının önündeki dört
  8. 0:11rekat sünnetle sabah namazının önündeki
  9. 0:13iki rekat sünnetin arasında bir güç
  10. 0:15farkı var? Bilmiyorum. O söylediyse
  11. 0:17doğrudur. Mücmelen iman et. Bir
  12. 0:18solipsist bana görüşünü niye anlatsın
  13. 0:20abi? Hepimiz birbirimizin hayali
  14. 0:21olduğumuzu düşünüyoruz. Bir tane haklı
  15. 0:22var sadece. İşte eceli gelmeden adam
  16. 0:24ölmez. Toplumsal psikoloji. Savaşırken
  17. 0:26korkmayacak bir psikoloji veriyor sana.
  18. 0:28Evinde olsaydın, yatağında olsaydın da
  19. 0:29ölürdün. Kimsenin özgür iradesi yok
  20. 0:30zaten olsun gerçekten. Ya senin kudretin
  21. 0:32ne Allah aşkına? Doğduğun evi bile
  22. 0:33seçmedin sen ya. Bir yerde bir takdir
  23. 0:35var. Ufak tefek kararların var. Allah
  24. 0:37amaçlayan bir varlıktır. Biz bunu da
  25. 0:39kabul etmiyoruz. Mükemmel bir varlık
  26. 0:40amaçlamaz hocam. Amaç tekamüle [müzik]
  27. 0:42ermek için insana has bir şeydir.
  28. 0:47>> [müzik]
  29. 0:49>> YCD'nin katkılarıyla hazırlanan Bildiğin
  30. 0:52Gibi Değil başlıyor.
  31. 0:54>> [müzik]
  32. 1:05>> 20. videoya geldik. Bir önceki videoda
  33. 1:08bilim ve benzeri kültür tarihi
  34. 1:09konularını bitirdik. Şimdi aslında daha
  35. 1:11teolojik konulara gireceğiz. Bugün ve
  36. 1:14bundan bir sonraki videoda da muhtemelen
  37. 1:16kader ve kötülük probleminden
  38. 1:17bahsedeceğiz. Bunlar çok sık gelen
  39. 1:18sorular içerisinde gördüğüm kadarıyla.
  40. 1:19İşte madem Allah ne yapacağımızı
  41. 1:21biliyordu, bizi neden yarattı?
  42. 1:23Allah beni yaratmadan önce bana sormadı.
  43. 1:25Beni neden cehenneme atıyor? Gibi
  44. 1:27mevzuları konuşacağız. Ufak zemin
  45. 1:29atacağım. Kader üzerinden gideceğiz.
  46. 1:31Sonra kötülük problemi. İşte kainatta
  47. 1:32neden kötülükler var? Allah neden bu
  48. 1:34kötülüklere mani olmuyor? Madem gücü
  49. 1:36yetiyor, niye bu kötülüklere izin
  50. 1:38veriyor gibi meseleleri konuşacağız
  51. 1:40inşallah. Şimdi önce kaderden
  52. 1:42başlayalım. Bak kader konusunda şurayı
  53. 1:43teslim etmek lazım. Kader konusu sizin
  54. 1:45zannedildiği kadar, gösterildiği kadar
  55. 1:46basit bir mevzu değil. Yani bizim İslam
  56. 1:48kelamı içerisinde fırkaların birbiriyle
  57. 1:50tartıştığı
  58. 1:51en önemli noktalara temas eden, işte
  59. 1:53Allah'ın sıfatları, ondan sonra Allah'ın
  60. 1:56bilgisi, kudreti iyilik yönü gibi
  61. 1:59meseleler gerçekten bizim kelam
  62. 2:00fırkaları içerisinde çok derin
  63. 2:02tartışmalara
  64. 2:03sebebiyet veren hatta mesela nedensellik
  65. 2:05diyorsun. Çünkü kader dediğin onunla
  66. 2:06ilintili. Yani aslında İslam fırkaları
  67. 2:08içerisindeki o ana başlıkta ekolleri
  68. 2:10düşün işte Maturidilikte, Eşerilikte, ne
  69. 2:12bileyim Eşariler, filozoflar da işte
  70. 2:14sufiler de nazariyatçı sufiler. Bunların
  71. 2:16ana tartıştığı konuların hepsi kader
  72. 2:18meselesine taalluk eder.
  73. 2:20Yani bunu böyle dört başı mamur bir
  74. 2:21şekilde ben çözdüm ve varım
  75. 2:23aslında nihayeti şey ben Gazaliyim
  76. 2:25demek, ben İbni Sina'yım demek gibi
  77. 2:26oluyor. Buraya girmeyeceğiz ama bizim şu
  78. 2:29serinin içerisinde kaderle ilgili
  79. 2:30konuşacağımız şeyler daha çok şu. İşte
  80. 2:32mesela bu inanç İslam'la çelişir mi?
  81. 2:35İslam'ın yanlış olduğunu gösterebilir
  82. 2:36miyiz? İslam'da abes olduğunu
  83. 2:37gösterebilir miyiz? Veya basit bir
  84. 2:39şekilde A1 seviye
  85. 2:41giriş seviye bir Müslümanın neye iman
  86. 2:42etmesi gerekir?
  87. 2:44Burayı böyle biraz tetkik edeceğiz.
  88. 2:45Kelamda çok sık kullandığımız bir araç
  89. 2:47var ki bunu şey yapmamız lazım. Daha
  90. 2:48doğrusu araç değil kullanılmamasını
  91. 2:50istediğimiz bir araç var. Buna kıyasül
  92. 2:52gaip ale şahit deriz. Yani görünenin
  93. 2:55görünmeyene kıyas edilmesi.
  94. 2:57Bu oldukça fazla soruda yapılan bir
  95. 2:59hatadır. Eee kullanmayı öğrendiğinizde
  96. 3:01çok güçlü bir araçtır bu meselelerde.
  97. 3:03Şimdi biz Allah'ın zatıyla ilgili
  98. 3:04meselelerde
  99. 3:06Allah'ın kula benzetilmesinin caiz
  100. 3:07olmadığını düşünürüz. Yani kendinden
  101. 3:10yola çıkarak kendin üzerinden yaptığın
  102. 3:12tefekkürlerle Allah'ı anlayamazsın.
  103. 3:14Çünkü Allah sana benzemez. Böyle bir
  104. 3:16akıl yürütme batıldır.
  105. 3:18Mesela soruya gidelim.
  106. 3:20Madem Allah benim ne yapacağımı
  107. 3:21biliyordu, beni neden yarattı?
  108. 3:23Şimdi sorunun içerisinde
  109. 3:26aslında insani bir düşünce var. Diyorsun
  110. 3:27ki ben Allah olsaydım
  111. 3:30böyle bir akıl yürütmenin içerisinde
  112. 3:31olsam ben yaratmazdım.
  113. 3:33Böyle bir akıl yürütmeyi yapabilir
  114. 3:34misin?
  115. 3:35Yani bu aslında kıyasül gaip uygulamak.
  116. 3:37Şimdi soruyu açalım hocam.
  117. 3:39Allah madem ne yapacağımı biliyordu,
  118. 3:40beni neden yarattı?
  119. 3:42Bir sürü
  120. 3:43önerme yüklü. Biz bunlardan hiçbirisini
  121. 3:45kabul etmiyoruz.
  122. 3:46Önerme 1. Zaman koyuyorsun. Allah'ı
  123. 3:49zamanın içine aldın. İkincisi Allah
  124. 3:51amaçlayan bir varlıktır.
  125. 3:53Yani Allah garaz güder mi?
  126. 3:56Biz bunu da kabul etmiyoruz.
  127. 3:57Mükemmel bir varlık amaçlamaz hocam.
  128. 4:00O zaten mükemmeldir. Amaç tekamüle ermek
  129. 4:03için insana has bir şeydir.
  130. 4:04Sen neden amaçlarsın? Eksiksin. Daha
  131. 4:07iyiye doğru gitmeye çalışıyorsun.
  132. 4:08Dolayısıyla Allah
  133. 4:10mesela diyelim ki amaçlamadan önce 100,
  134. 4:13bizim nazarımızda mükemmel.
  135. 4:14Amaçla kendini değiştirecek, bir şeye
  136. 4:16ulaşacak yani. Daha mükemmel mi olacak?
  137. 4:19Daha mükemmel diye bir şey yok.
  138. 4:20Dolayısıyla sorunun aslında hatalı bir
  139. 4:22Allah tasavvuru içeriyor. Biz mesela
  140. 4:24şeyi konuştuk burada. Tasavvur ve
  141. 4:26tasdikten bahsettik. Soruyu soranın
  142. 4:28tasavvuru bozuk.
  143. 4:30Allah hakkındaki tasavvuru bozuk.
  144. 4:32Dolayısıyla bu tasavvurdan
  145. 4:34doğru bir tasdik çıkmaz. Mesela şöyle
  146. 4:36yapılıyor. Ben Türkiye'de çok sık
  147. 4:37görüyorum bunu.
  148. 4:38Adamın sorduğu soru, biz buna
  149. 4:40antropomorfik deriz. Yani insan biçimli
  150. 4:42bir Allah telakkisi var adamın.
  151. 4:44İnsana benziyor, insan gibi davranıyor,
  152. 4:45insan gibi zaman içinde böyle bir tanrı
  153. 4:47telakkisi var ve soru bunlarla yüklü.
  154. 4:49Sen bu soruya cevap verirsen
  155. 4:51bu yüklerin hepsini kabul etmiş olursun.
  156. 4:53Aslında insan biçimli bir Allah
  157. 4:54anlatmaya başlarsın.
  158. 4:56Biz burada şunu söyleriz. Bu hatalı bir
  159. 4:58şey algıdır. Allah'ın zatını böyle
  160. 4:59kavrayamazsın.
  161. 5:01Allah'ın zatı bunlardan münezzehtir.
  162. 5:03Böyle olsaydı Allah olmazdı. Dolayısıyla
  163. 5:05bu soru hatalı şeyler yüklüyor. Mesela
  164. 5:07bunun dışında kaderle ilgili cevaplara
  165. 5:08benim baktığımda gördüğüm çok sık bir
  166. 5:10şekilde şuraya indirgeniyor kader.
  167. 5:12Allah'ın olacak şeyleri bilmesidir.
  168. 5:15Yani bir şeyi bilmek mesela adam ne
  169. 5:17soruyor diyor ki Allah benim
  170. 5:18yapacaklarımı biliyorsa benim iradem var
  171. 5:20mı?
  172. 5:21Ve Allah'ın bilgisi değişmeyecek
  173. 5:23sonuçta. Ben onun istediği şeyleri
  174. 5:24yazdığı bir senaryoyu mu oynuyorum diye
  175. 5:25sorduğunda adam diyor ki mesela Allah'ın
  176. 5:27bilmesi seni yapmaya mecbur etmez.
  177. 5:30Yani kader sadece Allah'ın olacak
  178. 5:31şeyleri bilmesidir.
  179. 5:33Yok kader bu değildir.
  180. 5:35Ya bu da eksik. Mesela bu kader inancı
  181. 5:37da bizim inandığımız kader inancı değil.
  182. 5:39Ya bizim ulemamızın kader dediğinde
  183. 5:41kastettiği şey mevzuları Allah'ın sadece
  184. 5:43bilmesi değil, takdir etmesidir.
  185. 5:46Allah sadece biliyor olsaydı, takdir
  186. 5:48olsaydı biz niye dua edelim?
  187. 5:51Ya Rabbi bana bunu ver diyorsun.
  188. 5:53Allah'ın takdir etmesini bekliyorsun.
  189. 5:54Sadece Allah'ın bilmesi mi?
  190. 5:56Değil.
  191. 5:57Dolayısıyla verilen cevapların ciddi bir
  192. 5:59kısmı yanlış.
  193. 6:00Çünkü sorular da yanlış.
  194. 6:02Mevzuda öncelikle işte o yüzden insan
  195. 6:05bilgisinin kısıtlılıklarının üzerine
  196. 6:06konuşmak lazım. İnsan şöyle bir
  197. 6:08düşünceye sahip olamaz.
  198. 6:10Yani Allah hakkında tefekkür edeceğim.
  199. 6:12Ben merkezdeyim. Ben böyle düşünüyorsam
  200. 6:14Allah da böyle düşünüyordur. Buna sahip
  201. 6:16olamaz. Bu hatalıdır.
  202. 6:17Peki biz kader konusunu nereden ele
  203. 6:19alacağız? Yani benim koyduğum yerde
  204. 6:20şöyle oluyor. Adam diyecek ki
  205. 6:22E kardeş yani biz ne konuşacağız o zaman
  206. 6:24bu konuyla ilgili?
  207. 6:25Çok az şey konuşabileceksin yani.
  208. 6:27>> [kahkaha]
  209. 6:27>> Bu senin bilginin çok fazla uzanmadığı
  210. 6:28bir konu. Ama bunu dini çürütme, dini
  211. 6:32ispatlama sadedinde ki bu videonun
  212. 6:33konsepti bu en azından bu video
  213. 6:35serisinin, bir muhatabın şunu demesi
  214. 6:36lazım. Bu muhaldir.
  215. 6:39Yani kader inancı muhaldir'i ispat
  216. 6:41ederse ki muhal, zorunlu, mümkün'ü
  217. 6:43anlattık. Yani imkansızdır.
  218. 6:45Bir din muhal anlatırsa ne olur? Çürür.
  219. 6:47Batıl olduğunu anlarız biz onu.
  220. 6:49Mesela bir dini metnin içerisinde 2 + 2
  221. 6:515 yazsaydı, biz o dinin yanlış olduğunu
  222. 6:53anlardık.
  223. 6:54Kader böyle bir konudur dediği anda bu
  224. 6:57ancak bizim şu an tartışacağımız bir şey
  225. 6:58gelir. Ve bunu ispat edemezler.
  226. 7:01Yani kader inancının bir muhale götürücü
  227. 7:03olduğunu ispat edemezler. Mesela
  228. 7:04standart bir Müslüman sadece şöyle
  229. 7:05düşünse gayet rasyonel düşünmüş olur.
  230. 7:07Kader vardır çünkü efendimiz bildirdi.
  231. 7:10Gayet rasyonel.
  232. 7:11Çünkü haberi olarak kabul ettim. Muhal
  233. 7:13değil. Evet, rasyonel bir tavır.
  234. 7:15Bunu anlattık. Doktora itaat etmek
  235. 7:16sadedinde. Peki.
  236. 7:18En azından sacayaklarını göstermek
  237. 7:20önemli. Yani
  238. 7:21ben mücmel imanları önemsiyorum. Mücmel
  239. 7:23iman ne demek?
  240. 7:24Ya içeriğini tam gösteremiyorum ama
  241. 7:26böyle bir şey var.
  242. 7:28Bu mücmel imandır. Mesela aynen şey
  243. 7:30gibi. İşte peygamber efendimizin namazla
  244. 7:32ilgili bütün emirleri faydalıdır.
  245. 7:35İçeriklerini tek tek gösteremiyorum.
  246. 7:37Ama mücmelen iman ediyorum.
  247. 7:38Yani neden ikindi namazının önündeki
  248. 7:41dört rekat sünnetle sabah namazının
  249. 7:42önündeki iki rekat sünnetin arasında bir
  250. 7:44güç farkı var.
  251. 7:46Gerçekten sabah namazının iki rekat
  252. 7:47sünneti korkunç güçlü naklediliyor.
  253. 7:49Bilmiyorum.
  254. 7:50O söylediyse doğrudur. Mücmelen iman
  255. 7:52ettim.
  256. 7:53Hikmetle. Kadere bu şekilde
  257. 7:54yapabileceğimiz cüzleri var.
  258. 7:56Bilebildiğimiz. Mesela. Dini metinlere
  259. 7:58baktığımızda biz, şu an İslam'ın
  260. 7:59içerisindeyiz. Dini metinlere
  261. 8:00baktığımızda
  262. 8:02dini metinler içerisinde insanın özgür
  263. 8:03iradesinin tayin edildiğini görüyoruz.
  264. 8:05Nereden görüyoruz? En çok? Mükellef.
  265. 8:07Seni mükellef kılan şeylerden görüyoruz.
  266. 8:09Mesela bir taşın
  267. 8:10bir adamın kafasına fırlatılmasında
  268. 8:13taşa şey demiyorsun. Bu kötü bir taştır.
  269. 8:15Bu taşa ceza verilmeli.
  270. 8:16Demiyorsun. Taşa özgür irade vermediğin
  271. 8:18için
  272. 8:19insana verdiğin için insanı ahlaki fail
  273. 8:21olarak görüyorsun. Dini metinlerde böyle
  274. 8:23görüyor. Yani seni günahından sorumlu,
  275. 8:24kötülüklerinden sorumlu görüyor. İyilik
  276. 8:26yaptığında seni övüyor. Dolayısıyla
  277. 8:27burada senin bir iraden
  278. 8:29olduğu düşünülüyor. Bir taş gibi
  279. 8:31değerlendirilmiyorsun. Aklen de
  280. 8:32baktığında
  281. 8:34aklen de gösterilebilir bir yönü var
  282. 8:36özgür iradenin. Mesela biz buna bedihi
  283. 8:38deriz hocam. Bedihi önermeler apaçık.
  284. 8:40Yani insan onu tartışmaksızın kabul eder
  285. 8:43bedihi önermeleri. Bir de nazari
  286. 8:44önermeler vardır. Nazari önermeler
  287. 8:46ispatladığın şeyler.
  288. 8:48Yani o apaçıklardan gidersin
  289. 8:50nazariyi ispatlarsın. Mesela bütün
  290. 8:52parçasından büyüktür örneğindeki önerme
  291. 8:54bedihi bir önermedir. İnsanlar bunu
  292. 8:56tartışmazlar. Hepsi alırlar. Mesela
  293. 8:58insanlara baktığında hocam özgür irade
  294. 9:00atfı
  295. 9:01bedihi bir şekilde zihinlerinde var.
  296. 9:03Hiçbirisi şey demiyor. Ahlaki bir fail
  297. 9:04yoktur demiyor.
  298. 9:06Hangisinin mesela parasını çalsan seni
  299. 9:07ahlaksız olmakla nitelendiriyor.
  300. 9:09Hangisine zarar verirsen seni
  301. 9:10ahlaksızlıkla nitelendiriyor.
  302. 9:12Dolayısıyla bu adamlar aslında bütün
  303. 9:13insanoğlu
  304. 9:15bedihi bir şekilde apaçık bir şekilde
  305. 9:16özgür iradeyi kabul ediyor aklen.
  306. 9:18Bu meseleyi tartışmıyor. Sadece kim
  307. 9:19tartışıyor?
  308. 9:21Bu meseleyi tartışmak isteyen
  309. 9:22tartışıyor.
  310. 9:23O da
  311. 9:24kendisine kötülük yapıldığında bunu bir
  312. 9:25ahlaki fiil olarak alıyor ama.
  313. 9:28Yani özgür irade yoktur diyen bir adam.
  314. 9:30Mesela. Bak burada şeye itebilirsin
  315. 9:32muhatabı. Her zaman
  316. 9:33kötü bir yöne itebilirsin. Ne mesela?
  317. 9:35Adam diyor ki özgür irade yoktur. E bunu
  318. 9:37bana niye anlatıyorsun diyorum.
  319. 9:38Ya ben bunu kabul edebiliyor muyum?
  320. 9:40Senin söylediğin şeyi anlasam, bunu
  321. 9:42kabul edecek bir özgür iradem yok ki.
  322. 9:44Senin söylediğini anlamadığımda niye
  323. 9:45sinirleniyorsun?
  324. 9:46Özgür iradem yok. Böyle yaşayamazsın
  325. 9:48zaten. Karşındaki herkesi ahlaki fail
  326. 9:49kabul ediyorsun.
  327. 9:51Cümleyi konuşmaya başladığın anda
  328. 9:53ben bu karşımdakini değiştirebilirim ve
  329. 9:54ona doğruyu öğretebilirim. Evet, bu
  330. 9:56özgür irade atfıdır.
  331. 9:57Sen de kabul ediyorsun yani.
  332. 9:59Bu mesela şeyde de olur. Bazıları şey
  333. 10:00sorar. Hocam her şey hayal olamaz mı?
  334. 10:03Kafamın içinde bir hayal, bütün kainat
  335. 10:05ve sadece ben varım bir Matrix
  336. 10:06evreninde. Olamaz mı?
  337. 10:09Olamaz mı? Olabilir.
  338. 10:12Buna solipsizm denir mesela.
  339. 10:14Bu da aslında aynı şeylere itersin.
  340. 10:15Mesela düşün. Bir solipsist bana
  341. 10:17görüşünü niye anlatsın abi? Ben senin
  342. 10:19kafandaki simülasyonum abi. Benim
  343. 10:20kafamdaki fikri niye değiştirmeye
  344. 10:21çalışıyorsun? Git kendi kendine köşede
  345. 10:22öl yani. Kimseyle konuşma. Hani yat
  346. 10:25hayal kur ve dünyada mesela 1000 tane
  347. 10:27solipsist olsa, bu görüşü mesela bak
  348. 10:29herkes duymuş. Değil mi? Demek ki birden
  349. 10:31fazla kişi söylüyor bunu. Ulan 1000 tane
  350. 10:33olsa bir tanesi haklı sadece. Diğer
  351. 10:35999'u da haksız yani.
  352. 10:36>> [kahkaha]
  353. 10:37>> Hani kiminki ki hepimiz birbirimizin
  354. 10:39hayali olduğumuzu düşünüyoruz. Bir tane
  355. 10:40haklı var sadece.
  356. 10:42Benim hayalimde benim onun hayali
  357. 10:44olduğumu düşünen insanlar var.
  358. 10:45>> [kahkaha]
  359. 10:47>> Dolayısıyla bu tarz pozisyonlar böyle
  360. 10:48şey görünür. Felsefede işte yakışıklı,
  361. 10:51hani havalı görünür adam özgür irade yok
  362. 10:53zaten falan. Abi ne anlatıyorsun o
  363. 10:54zaman? Git git yani. Benim özgür iradem
  364. 10:56yok. Benimle uğraşma.
  365. 10:58Git kendi kendine. Dolayısıyla özgür
  366. 11:00irade dediğimiz şey dini metinlerden de
  367. 11:01aklen de alabiliyoruz. Kader dediğimiz
  368. 11:03mevzunun
  369. 11:05ballı şeyde çok yaygın. Yani dini
  370. 11:06metinlerde zaten yatsınabilir bir
  371. 11:08durumda değil.
  372. 11:09Yani dua ediyorsun, tevekkül et diyor
  373. 11:11mesela. Allah nasip etmedi diyorsun.
  374. 11:13Bunlar dini metinlerde çok yaygın. Yani
  375. 11:15dini metinlerde bir kapalılık yok kader
  376. 11:16konusunda.
  377. 11:17Aklen gidildiğinde o işte söylediğim çok
  378. 11:19derin felsefi tartışmalar yönü var. Yani
  379. 11:22ne kadar?
  380. 11:23Şimdi nedensellikle ilintili bu.
  381. 11:25Allah Teala orada nedenselliği kıran bir
  382. 11:27yön var mı? Bize özgür irade verdiğinde
  383. 11:28nedenselliği kırmış oluyor çünkü.
  384. 11:31Mesela Kant'a gittiğinde Kant diyor.
  385. 11:33Diyor ki her insan özgür iradesi olması
  386. 11:36hasebiyle
  387. 11:37bir ahlaki faildir ve bir nedensellik
  388. 11:39başlatıcısıdır.
  389. 11:40Yani düşün, Allah Teala'dan bir
  390. 11:41nedensellik serisi başlıyor.
  391. 11:43Ben de iradi bir fail olarak ahlaki
  392. 11:45eylemde bulunduğumda benden de bir
  393. 11:46nedensellik serisi başlıyor.
  394. 11:48Bu doğrudur, yanlıştır bağlamında
  395. 11:49söylemiyorum. Bunu çeksen mesela şeye de
  396. 11:50çekersin. Ruhumuzdan üfledik diyor ya.
  397. 11:52Bu nedensellik başlatabilmeye
  398. 11:54alabilirsin mesela bunu. Çünkü özellikle
  399. 11:56sıfır noktası olabilmek Allah'a özgü bir
  400. 11:58şey. Ama orada kısa da olsa kısıtlı da
  401. 12:00olsa koşullar içerisinde de olsa bana
  402. 12:01bir sıfır başlatabilme
  403. 12:03özelliği veriyor.
  404. 12:04Bunu ispatlamak zorunda da çok değilim.
  405. 12:05Yani bir dinler olarak adam şunu
  406. 12:06diyebilir. Kader var, özgür irade var.
  407. 12:09Bu iki cümle
  408. 12:10size şey gibi geliyor mu? Üçgen, kare
  409. 12:12gibi.
  410. 12:13Gelmiyor.
  411. 12:14Muhal değil çünkü.
  412. 12:16Arada bir sürü fırka var işte.
  413. 12:17Ya bu ikisi doğru
  414. 12:19plus diyelim.
  415. 12:20Yani yok diyen de var, onu da
  416. 12:21söyleyeyim. Özgür irade yok diyen
  417. 12:22fırkalar da var. Kader yok diyen de var
  418. 12:23ama arada bir sürü skala var. Mesela
  419. 12:25bana sorarsan atıyorum
  420. 12:27bizim İslam içindeki tartışmaların da
  421. 12:28hani yönünü vermek açısından söylüyorum.
  422. 12:29Çok basit mesele olmadığını anlatmak
  423. 12:31açısından söylüyorum. Dine giriş için de
  424. 12:33bu meseleyi çözmek zaten gerekli değil
  425. 12:34abi. Bunu çözmek kolay bir şey değil.
  426. 12:35Mesela atıyorum Maturidiler şey diyor
  427. 12:37hocam Eşarilere cebri mutavassıta yani
  428. 12:39orta halli cebriye diyor.
  429. 12:41Yani mesela o o onları cebriye görüyor.
  430. 12:44Çünkü skalanın bu tarafında ona göre. O
  431. 12:47da daha özgür irade tarafında görüyor
  432. 12:48kendisini. Hatta mesela eski o ilk
  433. 12:50dönemlerde tartışırlardı dedim ya
  434. 12:51Gazali'den önce gidip çok daha sert
  435. 12:53tartışmalar vardı.
  436. 12:54Mesela yazıyor, yazarken şey demiyor.
  437. 12:56Eşariler böyle der demiyor. Cebriye
  438. 12:57böyle der diyor.
  439. 12:59Şimdi o yani oradaki problem hızlı
  440. 13:01çözülecek bir problem değil. Ama ana
  441. 13:02eksenle
  442. 13:03mevzu şurası.
  443. 13:05Özgür irade var, kader var.
  444. 13:06Bu. Peki
  445. 13:08şu önemli. Yani bu ikisini kabul ettin.
  446. 13:10Buna göre de yaşıyorsun. Gayet de
  447. 13:11yaşarsın yani. Hiçbir sıkıntı duymazsın.
  448. 13:13Yani Allah'a dayanırsın belli konularda.
  449. 13:15Bazen işte ahlaki bir kötülük yaptığında
  450. 13:17özgür irade atfı yaparsın kendine.
  451. 13:19Bu dini metinlerde neden anlatılıyor?
  452. 13:22Ya dedin ya Altay Cem Meriç, bu çok
  453. 13:23bulanık bir konu.
  454. 13:25E Allah niye anlatıyor bunu sürekli?
  455. 13:28Madem çözemiyoruz
  456. 13:30niye bu kadar sık? Çözemeyeceğimiz bir
  457. 13:32şeyi bu kadar vurgulamanın mantığı ne?
  458. 13:34Bak burada dini metni yanlış anlıyoruz
  459. 13:36işte.
  460. 13:37Dini metni sadece şey gibi alıyoruz biz,
  461. 13:38teoloji tartışalım.
  462. 13:39Yani Kur'an indi, biz oturalım teoloji
  463. 13:41tartışalım. İşte felsefesini yapalım.
  464. 13:43Yok bunun için inmedi Kur'an.
  465. 13:45Yani Kur'an nazil olmasına baktığın
  466. 13:47zaman bir toplum inşa ediyor. Topluma
  467. 13:49psikoloji veriyor, sosyolojik bir
  468. 13:51tesirde bulunmaya çalışıyor ve teoloji
  469. 13:53her zaman ana eksen gündem değil.
  470. 13:56Her zaman teoloji değil mevzu. Mesela
  471. 13:58kader konusunun geçtiği ayet-i
  472. 14:00celilelere baksan hocam çok ciddi bir
  473. 14:02kısmı şeydir, savaş ayetidir. Korkmayın,
  474. 14:04kaderinizde varsa ölürsünüz.
  475. 14:06Toplumsal psikoloji abi. Veya işte eceli
  476. 14:09gelmeden adam ölmez.
  477. 14:11Psikoloji, toplumsal psikoloji.
  478. 14:13Korkmuyor yani, savaşırken korkmayacak
  479. 14:14bir psikoloji veriyor sana.
  480. 14:17Evinde olsaydın, yatağında olsaydın da
  481. 14:18ölürdün.
  482. 14:20Veya başına gelene kahretme, Allah'tan
  483. 14:22gelmiştir.
  484. 14:23Ne oluyor? Başına bir musibet geldi.
  485. 14:25Kadere atıf yapıyorsun, derbeder olup
  486. 14:27depresyona girmiyorsun.
  487. 14:29Psikolojini topluyor veya
  488. 14:31çok büyük başarı kazandın.
  489. 14:33Ben yaptım deme. Sen kimsin? Allah nasip
  490. 14:35etti.
  491. 14:37Psikolojinin o manik tarafa gidip ruh
  492. 14:39hastası gibi bir kibre ulaşmanı ne
  493. 14:41yapıyor? Engelliyor.
  494. 14:43Bak o aslında insanın kendisine dair o
  495. 14:45faillik özelliğini kısıtlaması
  496. 14:47psikolojisini stabil tutuyor aslında.
  497. 14:49Yani bizim psikolojide aldığımız şey
  498. 14:51şudur hocam her zaman. Neredeyse bütün
  499. 14:53psikolojik rahatsızlıklar da böyledir.
  500. 14:54Yüz birim insan alırsın. Bütün
  501. 14:56bilimlerde böyle çalışır. Standart
  502. 14:57sapmanın dışındaki düşüncelere de
  503. 14:59hastalık dersin.
  504. 15:01Ya seni standart sapmanın içinde tutuyor
  505. 15:03sürekli. Sen o kadar büyük tesiri olan
  506. 15:04bir varlık değilsin. Çok başarılı
  507. 15:06olduğunda da çok başarısız olduğunda da
  508. 15:08bütün suçlu ve başarılı olan sen
  509. 15:09değilsin.
  510. 15:11Seni stabil bir psikolojinin içerisine
  511. 15:12alıyor.
  512. 15:13Ya sen kimsin abi? Düşünsene mesela.
  513. 15:15Bir de geriye doğru baktığında bak ben
  514. 15:16bunu çok görüyorum. Özellikle başarılı
  515. 15:18bir insansan kader atfının çok güçlü
  516. 15:20olması lazım abi.
  517. 15:21Bak geriye doğru mesela, hayatında
  518. 15:23kırılım noktalarında senin verdiğin
  519. 15:26kararın bilişsellik düzeyi çok düşüktür
  520. 15:28yani.
  521. 15:28Ben şimdi mesela kendi hayatıma
  522. 15:29bakıyorum, atıyorum işte tıp fakültesine
  523. 15:31girmişim. Ya çok mu düşündüm? Hani
  524. 15:33yıllarca doktorum. Yok, yani puanım
  525. 15:35yetiyordu. Babam dedi ki tıp yazsan iyi
  526. 15:36olur. Kazan. İyi tamam baba dedim.
  527. 15:38İşte Konya'yı yazalım. Tamam baba
  528. 15:39Konya'yı yazalım. Ben normalde İzmir'i
  529. 15:40yazmıştım. Bir bir buçuk soruyla falan
  530. 15:42şey İzmir gelmedi, İzmir tıp. Ya ben
  531. 15:45muhtemelen alkolik olurdum yani. Net
  532. 15:46alkolik mi zaten?
  533. 15:48Hani ileri [kahkaha]
  534. 15:49Tamam şimdi Konya'ya gittim. Konya'da
  535. 15:50işte Müslüman oldum falan. Ondan sonra
  536. 15:52tayin yazıyorum. Tayin yazarken
  537. 15:54Erzincan. Niye? Dayım dedi ki Erzincan
  538. 15:56güzel şehir. Ben gittim oraya zamanında.
  539. 15:58İyi dedim Erzincan yazalım o zaman.
  540. 16:00Erzincan'a gittim. 10 sene Erzincan'da
  541. 16:01durdum. Yani şimdi taşınıyorum mesela
  542. 16:03başka bir hiçbirisinde de böyle çok
  543. 16:05büyük bilişsel karar vermiyorum.
  544. 16:06Hayatımı kıran noktaların hiçbirisinde
  545. 16:09büyük akıl yürütmüş değilim. Mesela işte
  546. 16:10YouTube kanalı açmak. Abi hiç akıl
  547. 16:12yürütmedim. 15 dakikada karar verdim.
  548. 16:13Oğlum bir YouTube kanalı açsak güzel
  549. 16:14olur falan diye.
  550. 16:16Ondan sonra veya yayınevi açmak mesela.
  551. 16:1825 dakikada karar verdim.
  552. 16:20Böyle
  553. 16:21senin o hayatının kırıldığı noktalara
  554. 16:23bak geriye doğru.
  555. 16:24Çok azında tesirin var. Veya mesela bak
  556. 16:26tam tersini düşün. Bir adam çok kötü
  557. 16:28gidiyor hayatı.
  558. 16:30Orada da mesela kader atfı yapması şey
  559. 16:31durur, kötü durur. Suçu Allah'a
  560. 16:33atıyormuşsun gibi.
  561. 16:34Hani biz başımıza böyle geldi kaderden
  562. 16:36dolayı diye. Ya bunun bir psikolojik
  563. 16:37kullanımı var. Düzgün kullanırsan
  564. 16:39gerçekten müthiş bir silah.
  565. 16:40Ben kimim ki abi? Ben mesela bakıyorum
  566. 16:42şimdi totalde psikolojik olarak
  567. 16:43baktığında özgür irade var diyorsun.
  568. 16:45Tamam. Oğlum sen kimsin özgür iraden
  569. 16:46olsun? Gerçekten ya senin kudretin ne
  570. 16:48Allah aşkına? Doğduğun evi bile
  571. 16:49seçemedin sen ya. Yaptığın hiçbir işi
  572. 16:51sen seçmedin. Bir yerde bir takdir var.
  573. 16:53Ufak tefek kararların var. Kırılım
  574. 16:55noktalarında.
  575. 16:57Yerde bir para buldun. Alayım mı
  576. 16:58almayayım mı? Atıyorum işte irade burası
  577. 17:00yani.
  578. 17:00Aldın almadın.
  579. 17:02Olduğunu da hissediyorsun öyle bir
  580. 17:03iradenin. Alabilirdin yani.
  581. 17:05Dolayısıyla bu mevzunun psikolojik ve
  582. 17:06sosyolojik boyutu daha önemli.
  583. 17:08Daha şey trik. Kur'an'da tartışılan konu
  584. 17:10teolojik kısmı değil.
  585. 17:11Teolojik kısmı zaten normal Müslüman
  586. 17:13çözemezdi.
  587. 17:15Bu burası çok şey böyle kalbi kalan,
  588. 17:17adamın kendisini ahlaklı tutması için
  589. 17:19önemi olan bir yer. Mesela savaş
  590. 17:21diyelim, savaş ortamı anlatıyorsun.
  591. 17:22Kur'an'da da var böyle ayetler. İstişare
  592. 17:24yapıldı. Bitti. Biz istişare ümmetiyiz.
  593. 17:27İstişareden sonra istişare olur mu? Ben
  594. 17:29bilmem, ağam bilirdi.
  595. 17:31>> [kahkaha]
  596. 17:33[homurdanır]
  597. 17:33>> Şimdi
  598. 17:34istişare üstüne istişare olmaz normalde.
  599. 17:36Yani istişare yapıldı mesela bu şey var,
  600. 17:38Ali İmran suresinde mesela. Ali İmran
  601. 17:40suresi olması lazım, Allah alem.
  602. 17:41Savaş kararı veriliyor hocam. Taktik
  603. 17:43düşünülüyor yani. İstişare edildi
  604. 17:45sahabeyle, bitti. Karar verildi.
  605. 17:48Bundan sonraki istişare nedir biliyor
  606. 17:49musun? Ya biz bunu yapacağız,
  607. 17:51yeniliyoruz sanki de bir tekrar mı
  608. 17:52istişare etsek, fikrimi değiştirsek?
  609. 17:54Artık istişareden sonraki her hareket
  610. 17:56topluluğun psikolojisini kırar.
  611. 17:58Yenileceğini düşündüğün ilk anda
  612. 17:59yenilmeye başlarsın gerçekten. Her
  613. 18:01kafadan bir ses çıkmaya başlar yani. O
  614. 18:03yüzden orada ne yapıyorsun? İstişare
  615. 18:04bitince tevekkül.
  616. 18:06Biz düşündük, karar verdik. Biraz
  617. 18:09yeniliyormuş gibi görünsek de tevekkül
  618. 18:10edip devam edeceğiz.
  619. 18:12Normalde bu mesajı verdiği psikoloji.
  620. 18:14Bunu nasıl veriyorsun? Kaderle
  621. 18:15veriyorsun.
  622. 18:16Biz üstümüze düşeni yaptık. Gerisi
  623. 18:18Allah'ın takdiri, ne yapayım yani? Bu
  624. 18:19kadar elimden geldi. Eyleme kabiliyetini
  625. 18:21artırıyor yani. Çünkü çok fazla düşünmek
  626. 18:23insanı ve toplulukları başarılı kılmaz.
  627. 18:26Çok fazla düşünen adamlar mesela şey
  628. 18:27olur, hareket edemezler zaten. Her
  629. 18:30tereddütte geri dönmeye çalışırlar.
  630. 18:32İnsanda da böyledir. Mesela ben bir şey
  631. 18:34yapıyorum, çekeceğim diyorum mesela
  632. 18:35Celal Şengör videosunu. Arıyorlar ya
  633. 18:37hocam şöyle olabilir, böyle olabilir,
  634. 18:39medya haber girebilir, bilmem ne
  635. 18:40olabilir. Ya diyorum at binenin kılıç
  636. 18:41kuşanmanın kardeşim, daha ne diyorum
  637. 18:42bundan sonra yani hani karar verdik,
  638. 18:44duyurduk, bitti.
  639. 18:46Değil mi? Yani hayat da böyle çalışıyor
  640. 18:48zaten. Dur dur istişare et, hiçbir şey
  641. 18:50yapamazsın.
  642. 18:52Her psikolojik direnç noktasında geri
  643. 18:54dönersin.
  644. 18:55Olmuyor, bir daha planlayayım.
  645. 18:57Bazen de işte
  646. 18:59hayat böyle dönüyor yani. İstişareden
  647. 19:00sonra teslim olmak lazım abi.
  648. 19:02Ya istişareden sonra tevekkül etmek
  649. 19:03lazım yani.
  650. 19:04Yaptık, Allah böyle nasip etti yani.
  651. 19:07Korkanın çocuğu olmaz. Muhteşem
  652. 19:09atasözlerimiz bunlar.
  653. 19:11Korkanın çocuğu olmaz ya. Peki bu
  654. 19:12söylediğimiz
  655. 19:14sadece bizim kafamızdan çıkardığımız bir
  656. 19:16şey mi? Hayır. Hadis-i şerifte Efendimiz
  657. 19:17buyurur. Sallallahu aleyhi ve sellem.
  658. 19:19Diyor ki, Ebu Hureyre anlatıyor. Biz
  659. 19:20kader hususunda münakaşa ederken, yani
  660. 19:22sahabeler kendi arasında kader hususunda
  661. 19:24münakaşa ediyorlar. Hafif tartışıyorlar
  662. 19:26yani. Resulullah sallallahu aleyhi ve
  663. 19:28sellem çıka geldi.
  664. 19:29Görüyor yani sahabeleri kader
  665. 19:31tartışırlarken.
  666. 19:32Öylesine kızdı ki,
  667. 19:34öfkenin hasıl ettiği kızıllıktan yüzünde
  668. 19:37sanki nar taneleri çıkmıştı. Çok
  669. 19:39sinirlendi diyor. Sahabeleri kader
  670. 19:41tartışırken görünce.
  671. 19:43Bize şöyle çıkıştı.
  672. 19:44Bununla mı emredildiniz?
  673. 19:46Ben size bunun için mi gönderildim?
  674. 19:48Yani ben size kader tartışın diye mi
  675. 19:50gönderildim?
  676. 19:52Bilin ki, sizden öncekileri dini
  677. 19:54meselelerdeki münakaşaların çokluğu
  678. 19:56ve peygamberleri hakkında düştükleri
  679. 19:58ihtilafları helak etmiştir.
  680. 20:00Kur'an'da kader anlatılıyor, ama bunun
  681. 20:02için değil. Ben size bununla
  682. 20:03gönderilmedim. Siz oturup bu işin
  683. 20:04teolojisini tartışın diye gönderilmedim.
  684. 20:06Buradan nereye çıkarız? Gazali'nin işte
  685. 20:08ilcamul avam hani ilmi kelam.
  686. 20:10Avamın kelamdan alıkonulması.
  687. 20:13Yani bu gerçekten onun duygu dünyasını
  688. 20:15bulandırır ve kader ona bunun için
  689. 20:16anlatılmadı. İşleyemez. Yani şurada ben
  690. 20:19meşailerle eşariler arasındaki farkı ve
  691. 20:21bunun ihtilaflarını anlatsam, bunun
  692. 20:23gerçekten avamın kalbini bozmaktan başka
  693. 20:24hiçbir yönü yok.
  694. 20:25İşleyemez. Ben de çözebildiğim mesele
  695. 20:27değil. Sadece şey olur. Ulan bu adam ne
  696. 20:28kadar çok şey biliyor, o çok havalı
  697. 20:30falan.
  698. 20:30Bunu sağlarsın, ama milletin kalbini
  699. 20:32bulandırırsın.
  700. 20:33O yüzden burada durmak lazım.
  701. 20:35Dolayısıyla kader meselesinde bu sadette
  702. 20:37konuşacağımız şey şudur. Kader İslam
  703. 20:39kültürüdür.
  704. 20:40Bu kadar. Sana bu yeter. Haberen iman
  705. 20:42ettik vardır.
  706. 20:43Psikolojik olarak da faydalıdır.
  707. 20:45Müslümanlar direnç noktasında hocam,
  708. 20:47direnç ve hareket edebilme kabiliyeti
  709. 20:49konusunda çok başarılı bir millettir.
  710. 20:51Yani tarih de bunun tarihidir. Mesela
  711. 20:52Gazze'de bunu görüyorsun. Adamlar şok
  712. 20:53oluyorlar yani. Nasıl yapıyor bu? Bu
  713. 20:55nasıl bir direnç yani?
  714. 20:56Böyle bir ordunun elinde eşit silahlar
  715. 20:58olduğunda kazanamazsın ona karşı. Bu
  716. 21:00kadar psikolojik direnci güçlü
  717. 21:02eee duygusal motivasyonu bu kadar yoğun
  718. 21:04bir topluluğu
  719. 21:05eşit silahlarla yenemezsin.
  720. 21:07Dolayısıyla inşallah eşit silahlar olur.
  721. 21:10Kendinize iyi bakın. Selamünaleyküm.
  722. 21:11>> [müzik]
  723. 21:16[müzik]
  724. 21:25>> YCD'nin katkılarıyla hazırlanan Bildiğin
  725. 21:28Gibi Değil sona erdi.

About this transcript

This page contains the full transcript of Kader Hakkında Neden Tartışmamalıyız? - Altay Cem Meriç | Bildiğin Gibi Değil | B20 by MyMecra, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 3,332 words across 725 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.