Kader Hakkında Neden Tartışmamalıyız? - Altay Cem Meriç | Bildiğin Gibi Değil | B20 — Transcript

Full transcript

1. 0:00Allah sadece biliyor olsaydı, takdir
2. 0:01etmiyor olsaydı, biz niye dua edelim? Ya
3. 0:03Rabbi bana bunu ver diyorsun. Allah'ın
4. 0:04takdir etmesini bekliyorsun. Bu sadece
5. 0:06Allah'ın bilmesi mi? Değil. [müzik]
6. 0:10Neden ikindi namazının önündeki dört
7. 0:12rekat sünnetle sabah namazının önündeki
8. 0:14iki rekat sünnetin arasında bir güç
9. 0:15farkı var? Bilmiyorum. O söylediyse
10. 0:17doğrudur. Mücmelen iman etti. Bir
11. 0:18solipsist bana görüşünü niye anlatsın
12. 0:20abi? Hepimiz birbirimizin hayali
13. 0:21olduğumuzu düşünüyoruz. Bir tane haklı
14. 0:23var sadece. İşte eceli gelmeden adam
15. 0:24ölmez. Toplumsal psikoloji. Savaşırken
16. 0:26korkmayacak bir psikoloji veriyor sana.
17. 0:28Evinde olsaydın, yatağında olsaydın da
18. 0:29ölürdün. Oğlum sen kimsin özgür iraden
19. 0:30olsun? Gerçekten ya. Senin kudretin de
20. 0:32Allah aşkına doğduğun evi bile seçmedin
21. 0:34sen ya. Bir yerde bir takdir var. Ufak
22. 0:35tefek kararların var. Allah amaçlayan
23. 0:38bir varlıktır. Biz bunu da kabul
24. 0:39etmiyoruz. Mükemmel bir varlık
25. 0:40amaçlamaz. Amaç [müzik] tekamüle ermek
26. 0:42için insana has bir şeydir.
27. 0:47[müzik]
28. 0:49YD'nin katkılarıyla hazırlanan bildiğin
29. 0:52gibi değil başlıyor. [müzik]
30. 1:0620. videoya geldik. Bir önceki videoda
31. 1:08bilim ve benzeri kültür tarihi
32. 1:10konularını bitirdik. Şimdi aslında daha
33. 1:11teolojik konulara gireceğiz bugün ve
34. 1:14bundan bir sonraki videoda da muhtemelen
35. 1:16kader ve kötülük probleminden
36. 1:17bahsedeceğiz. Bunlar çok sık gelen
37. 1:18sorular içerisinde gördüğüm kadarıyla.
38. 1:20İşte madem Allah ne yapacağımızı
39. 1:21biliyordu bizi neden yarattı? Allah beni
40. 1:24yaratmadan önce bana sormadı beni neden
41. 1:26cehenneme atıyor gibi mevzuları
42. 1:28konuşacağız. Ufak zemin atacağım. Kader
43. 1:30üzerinden gideceğiz. Sonra kötülük
44. 1:32problemi. İşte kainatta neden kötülükler
45. 1:33var? Allah neden bu kötülüklere mani
46. 1:35olmuyor? Madem gücü yetiyor, niye bu
47. 1:37kötülüklere izin veriyor? gibi
48. 1:39meseleleri konuşacağız inşallah. Şimdi
49. 1:41önce kaderden başlayalım. Bak kader
50. 1:42konusunda şurayı teslim etmek lazım.
51. 1:44Kader konusu zannedildiği kadar,
52. 1:46gösterildiği kadar basit bir mevzu
53. 1:47değil. Yani bizim İslam kelamı
54. 1:49içerisinde fırkaların birbiriyle
55. 1:50tartıştığı en önemli noktalara temas
56. 1:53eden işte Allah'ın sıfatları, ondan
57. 1:55sonra Allah'ın bilgisi, kudreti, iyilik
58. 1:58yönü gibi meseleler gerçekten bizim
59. 2:00kelam fırkaları içerisinde çok derin
60. 2:02tartışmalara sebebiyet veren hatta
61. 2:04mesela nedensellik diyorsun. Çünkü kader
62. 2:06dediğin onunla ilintili. Yani aslında
63. 2:07İslam fırkaları içerisindeki o ana
64. 2:09başlıkta ekolleri düşünün. İşte
65. 2:10Matudilik de, Eşarilik de, ne bileyim
66. 2:13meşailer, filozoflar da, işte sufiler
67. 2:15de, nazariyatçı sufiler. Bunların ana
68. 2:17tartıştığı konuların hepsi kader
69. 2:18meselesine taalluk eder. Yani bunu böyle
70. 2:20dört başı maabur bir şekilde ben çözdüm
71. 2:22ve varım. Hani aslında nihayeti şey ben
72. 2:25Gazaliyim demek, ben İbn Sina demek gibi
73. 2:26oluyor. Burada girmeyeceğiz. Ama bizim
74. 2:29şu serinin içerisinde kaderle ilgili
75. 2:30konuşacağımız şeyler daha çok şu. İşte
76. 2:32mesela bu inanç İslam'la çelişir mi?
77. 2:35İslam'ın yanlış olduğunu gösterebilir
78. 2:36miyiz? İslam'da abes olduğunu
79. 2:37gösterebilir miyiz? Veya basit bir
80. 2:39şekilde A1 seviye giriş seviye bir
81. 2:41Müslümanın neye iman etmesi gerekir?
82. 2:44Burayı böyle biraz tetkik edeceğiz.
83. 2:45Kelamda çok sık kullandığımız bir araç
84. 2:47var ki bunu şey yapmamız lazım. Daha
85. 2:49doğrusu araç değil kullanılmamasını
86. 2:50istediğimiz bir araç var. Buna kıyasül
87. 2:52gayip al şahit deriz. Yani görünenin
88. 2:55görünmeyene kıyas edilmesi. Bu oldukça
89. 2:58fazla soruda yapılan bir hatadır. Eee,
90. 3:00kullanmayı öğrendiğinizde çok güçlü bir
91. 3:02araçtır bu meselelerde. Şimdi biz
92. 3:04Allah'ın zatıyla ilgili meselelerde
93. 3:06Allah'ın kula benzetilmesinin caiz
94. 3:07olmadığını düşünürüz. Yani kendinden
95. 3:10yola çıkarak kendin üzerinden yaptığın
96. 3:12tefekkürlerle Allah'ı anlayamazsın.
97. 3:14Çünkü Allah sana benzemez. Böyle bir
98. 3:16akıl yürütme batıldır. Mesela soruya
99. 3:19gidelim. Madem Allah benim ne yapacağımı
100. 3:21biliyordu, beni neden yarattı?
101. 3:24Şimdi sorunun içerisinde aslında oldukça
102. 3:26insani bir düşünce var. Diyorsun ki ben
103. 3:28Allah olsaydım
104. 3:30böyle bir akıl yürütmenin içerisinde
105. 3:31olsa ben yaratmazdım.
106. 3:33Böyle bir akıl yürütmeni yapabilir
107. 3:34misin? Yani bu aslında kıyasül gaip
108. 3:36uygulamak. Şimdi soruyu açalım. Hocam
109. 3:39Allah madem ne yapacağımı biliyordu beni
110. 3:41neden yarattı? Bir sürü önerme yüklü.
111. 3:44Biz bunların hiçbirisini kabul
112. 3:46etmiyoruz. Önerme bir zaman koyuyorsun.
113. 3:48Allah'ı zamanın içine aldın. İkincisi
114. 3:51Allah amaçlayan bir varlıktır. Yani
115. 3:54Allah garaz güder mi? Biz bunu da kabul
116. 3:56etmiyoruz. Mükemmel bir varlık amaçlamaz
117. 3:59hocam. O zaten mükemmeldir. Amaç
118. 4:02tekamüle ermek için insana has bir
119. 4:04şeydir. Sen neden amaçlarsın? Eksiksin.
120. 4:07Daha iyiye doğru gitmeye çalışıyorsun.
121. 4:08Dolayısıyla Allah eee mesela diyelim ki
122. 4:11amaçlamadan önce yüz bizim nazarımızda
123. 4:13mükemmel. Amaçla kendini değiştirecek.
124. 4:16Bir şeye ulaşacak. Yani daha mükemmel mi
125. 4:18olacak? daha mükemmel diye bir şey yok.
126. 4:20Dolayısıyla sorunun aslında hatalı bir
127. 4:22Allah tasavvuru içeriyor. Biz mesela
128. 4:24şeyi konuştuk burada tasavvur ve
129. 4:26tasdikten bahsettik. Soruyu soranın
130. 4:28tasavvuru bozuk.
131. 4:31Allah hakkındaki tasavvuru bozuk.
132. 4:32Dolayısıyla bu tasavvurdan doğru bir
133. 4:34tasdik çıkmaz. Mesela şöyle yapılıyor.
134. 4:36Ben Türkiye'de çok sık görüyorum bunu.
135. 4:39Adamın sorduğu soru biz buna
136. 4:40antropomorfik deriz. Yani insan biçimli
137. 4:42bir Allah telakkisi var adamın. İnsana
138. 4:44benziyor, insan gibi davranıyor, insan
139. 4:46gibi zaman içinde böyle bir tanrı
140. 4:47telakkisi var. Ve soru bunları yüklü.
141. 4:49Sen bu soruya cevap verirsen bu yüklerin
142. 4:52hepsini kabul etmiş olursun. Aslında
143. 4:53insan biçimini bir Allah anlatmaya
144. 4:55başlarsın. Biz burada şunu söyleriz. Bu
145. 4:57hatalı bir algıdır. Allah'ın zatını
146. 4:59böyle kavrayamazsın. Allah'ın zatı
147. 5:01bunlardan münezzehtir. Böyle olsaydı
148. 5:04Allah olmazdı. Dolayısıyla bu soru
149. 5:05hatalı şeyler yüklü. Mesela bunun
150. 5:07dışında kaderle ilgili cevaplara benim
151. 5:09baktığımda gördüğüm çok sık bir şekilde
152. 5:11şuraya indirgeniyor. Kader Allah'ın
153. 5:13olacak şeyleri bilmesidir. Yani bir şeyi
154. 5:15bilmek. Mesela adam ne söyledi? diyor
155. 5:17ki: "Allah benim yapacaklarımı biliyorsa
156. 5:20benim iradem var mı?" de. Allah'ın
157. 5:22bilgisi değişmeyecek sonuçta. Ben onun
158. 5:24istediği şeyleri yazdığı bir senaryoyu
159. 5:25mu oynuyorum diye sorduğunda adam diyor
160. 5:26ki mesela Allah'ın bilmesi seni yapmaya
161. 5:28mecbur etmez. Yani kader sadece Allah'ın
162. 5:31olacak şeyleri bilmesidir.
163. 5:33Yok kader bu değildir. Ya bu da eksik.
164. 5:36Mesela bu kader inancı da bizim
165. 5:38inandığımız kader inancı değil. Yani
166. 5:40bizim ulemamızın kader dediğinde
167. 5:41kastettiği şey mevzuları Allah'ın sadece
168. 5:43bilmesi değil, takdir etmesidir.
169. 5:46Allah sadece biliyor olsaydı, takdir
170. 5:48etmiyor olsaydı biz niye dua edelim? Ya
171. 5:51Rabbi bana bunu ver diyorsun. Allah'ın
172. 5:53takdir etmesini bekliyorsun. Bu sadece
173. 5:55Allah'ın bilmesi mi? Değil. Dolayısıyla
174. 5:58verilen cevapların ciddi bir kısmı
175. 5:59yanlış. Çünkü sorular da yanlış.
176. 6:02Mevzuda öncelikle işte o yüzden insan
177. 6:05bilgisinin kısıtlılıkların üzerine
178. 6:06konuşmak lazım. İnsan şöyle bir
179. 6:08düşünceye sahip olamaz. Yani Allah
180. 6:11hakkında tefekkür edeceğim. Ben
181. 6:12merkezdeyim. Ben böyle düşünüyorsam
182. 6:14Allah da böyle düşünüyordur. Buna sahip
183. 6:16olamaz. Bu hataldır. Peki biz kader
184. 6:18konusunu nereden ele alacağız? Yani
185. 6:20benim koyduğum yerde şöyle oluyor. Adam
186. 6:21diyecek ki, "E kardeş yani biz ne
187. 6:23konuşacağız o zaman bu konuyla ilgili?
188. 6:25Çok az şey konuşabileceksin." Yani
189. 6:27[kahkaha] bu senin bilginin çok fazla
190. 6:28uzanmadığı bir konu. Ama bunu dini
191. 6:30çürütme, dini ispatlama sadedinde ki bu
192. 6:33videonun konsepti bu. En azından bu
193. 6:34video serisinin bir muhatabın şunu
194. 6:36demesi lazım. Bu muhaldir.
195. 6:39Yani kader inancı muhaldiri ispat ederse
196. 6:42ki muhal zorunlu mümkünü anlattık. Yani
197. 6:44imkansızdır. Bir din muhal anlatırsa ne
198. 6:46olur? Çürür. Batıl olduğunu anlarız biz
199. 6:48onun. Mesela bir dini metinin içerisinde
200. 6:502 + 2 5 yazsaydı biz o dinin yanlış
201. 6:53olduğunu anlardık. Kader böyle bir
202. 6:55konudur dediği anda bu ancak bizim şu an
203. 6:57tartışacağımız bir şeye gelir ve bunu
204. 6:59ispat edemezler. Yani kader inancının
205. 7:02bir muhale götürücü olduğunu ispat
206. 7:03edemezler. Mesela standart bir Müslüman
207. 7:05sadece şöyle düşünse gayet rasyonel
208. 7:06düşünmüş olur. Kader vardır. Çünkü
209. 7:08efendimiz bildirdi. Gayet rasyonel çünkü
210. 7:12haberi olarak kabul ettim. Muhal değil.
211. 7:13Evet. Rasyonel bir tavır. Bunu anlattık.
212. 7:16Doktora itaat etmek sadedinde. Peki en
213. 7:18azından saç ayaklarını göstermek önemli.
214. 7:20Yani eee ben mücmel imanları
215. 7:22önemsiyorum. Mücmel iman ne demek? Ya
216. 7:25içeriğini tam gösteremiyorum ama böyle
217. 7:26bir şey var. Bu mücmeli imandır. Mesela
218. 7:29aynen şey gibi işte Peygamber
219. 7:31efendimizin namazla ilgili bütün
220. 7:32emirleri faydalıdır. İçeriklerini tek
221. 7:35tek gösteremiyorum ama mücmelen iman
222. 7:37ediyorum. Yani neden eee ikindi
223. 7:40namazının önündeki dört rekat sünnetle
224. 7:42sabah namazının önündeki iki rekat
225. 7:43sünnetin arasında bir güç farkı var.
226. 7:46Gerçekten sabah namazının iki rekat
227. 7:47sünnetin korkunç güçlü naklediliyor.
228. 7:49Bilmiyorum. O söylediyse doğrudur.
229. 7:51Mücmelen iman ettim. Hikmetle kadere bu
230. 7:54şekilde yapabileceğimiz cüzleri var.
231. 7:56bilebildiğimiz. Mesela dini metinlere
232. 7:58baktığımızda biz şu an İslam'ın
233. 7:59içerisindeyiz. Dini metinlere
234. 8:01baktığımızda dini metinler içerisinde
235. 8:03insanın özgür iradesinin tayin
236. 8:04edildiğini görüyoruz. Nereden görüyoruz?
237. 8:06En çok mükellef, seni mükellef kılan
238. 8:08şeylerden görüyoruz. Mesela bir taşın
239. 8:10bir adamın kafasına fırlatılmasında taşa
240. 8:13şey demiyorsun. Bu kötü bir taştır. Bu
241. 8:15taşa ceza verilmeli demiyorsun. Taşa
242. 8:17özgür irade vermediğin için, insana
243. 8:19verdiğin için insanı ahlaki fail olarak
244. 8:21görüyorsun. Değil mi? Metinlerde böyle
245. 8:23giriyor. Yani seni günahından sorumlu,
246. 8:24kötülüklerinden sorumlu görüyor. İyilik
247. 8:26yaptığında seni övüyor. Dolayısıyla
248. 8:27burada senin bir iraden
249. 8:29olduğu düşünülüyor. Bir taş gibi
250. 8:31değerlendirilmiyorsun. Aklen de
251. 8:33baktığında aklen de gösterilebilir bir
252. 8:35yönü var özgür iradenin. Mesela biz buna
253. 8:37bedihi deriz hocam. Bedihi önermeler
254. 8:39apaçık. Yani insan onu tartışmaksızın
255. 8:42kabul eder bedihi önermeleri. Bir de
256. 8:44nazari önermeler vardır. Nazari
257. 8:45önermeler ispatladığın şeyler. Yani o
258. 8:48apaçıklardan gidersin nazariyi
259. 8:51ispatlarsın. Mesela bütün parçasından
260. 8:53büyüktür örneğindeki önerme bedihi bir
261. 8:54önermedir. İnsanlar bunu tartışmazlar.
262. 8:57Hepsi alırlar. Mesela insanlara
263. 8:58baktığında hocam özgür irade atıfı
264. 9:01bedihi bir şekilde zihinlerinde var.
265. 9:03Hiçbirisi şey demiyor. Ahlaki bir fail
266. 9:05yoktur demiyor. Hangisinin mesela
267. 9:06parasını çalsan seni ahlaksız olmakla
268. 9:08nitelendiriyor. Hangisine zarar verirsen
269. 9:10seni ahlaksızlıkla nitelendiriyor.
270. 9:12Dolayısıyla bu adamlar aslında bütün
271. 9:14insanoğlu beledihi bir şekilde apaçık
272. 9:16bir şekilde özgür iradeyi kabul ediyor.
273. 9:17Akla bu meseleyi tartışmıyor. Sadece kim
274. 9:19tartışıyor?
275. 9:21Bu meseleyi tartışmak isteyen
276. 9:22tartışıyor. O da kendisine kötülük
277. 9:25yapıldığında bunu bir ahlaki fiil olarak
278. 9:26alıyor. Ama yani özgür irade yoktur
279. 9:29diyen bir adam. Mesela bak burada şeye
280. 9:31itebilirsin muhatabı her zaman eee kötü
281. 9:34bir yöne itebilirsin. Ne mesela adam
282. 9:35diyor ki özgür irade yoktur. Bunu bana
283. 9:37niye anlatıyorsun diyorum ya. Ben bunu
284. 9:39kabul edebiliyor muyum? Senin söylediğin
285. 9:41şeyi anlasam bunu kabul edecek bir özgür
286. 9:43iradem yok ki. Senin söylediğini
287. 9:45anlamadığımda niye sinirleniyorsun?
288. 9:46Özgür iradem yok. Böyle yaşayamazsın.
289. 9:48Zaten karşındaki herkese ahlaki fail
290. 9:50kabul ediyorsun. Cümleyi konuşmaya
291. 9:51başladığın anda ben bu karşımdakini
292. 9:54değiştirebilirim ve ona doğruyu
293. 9:55öğretebilirim. Evet. Bu özgür irade
294. 9:56atfıdır. Sen de kabul ediyorsun. Yani bu
295. 9:59mesela şeyde de olur. Bazıları şey
296. 10:00sorar. Hocam her şey hayal olamaz. Bu
297. 10:03kafamın içinde bir hayal. Bütün kainat
298. 10:05ve sadece ben varım bir matriks
299. 10:06evreninde. Olamaz mı? Olamaz mı?
300. 10:10Olabilir.
301. 10:12Buna solipsizm denir mesela. Bu da
302. 10:14aslında aynı şeylere itersin. Mesela
303. 10:16düşün bir solipsist bana görüşünü niye
304. 10:18anlatsın abi? Ben senin kafandaki
305. 10:19simülasyonum abi benim kafamdaki fikri
306. 10:20niye değiştirmeye çalıyorsun git kendi
307. 10:22kendine köşede öl. Yani kimseyle
308. 10:23konuşma. Hani yat hayal kur ve dünyada
309. 10:27mesela 1000 tane solipsist olsa bu görüş
310. 10:29mesela bak herkes duymuş değil mi? Demek
311. 10:30ki birden fazla kişi söylüyor bunu. Anan
312. 10:321000 tane olsa bir tanesi haklı sadece.
313. 10:34Diğer 999'u da haksız. Yani [kahkaha]
314. 10:37hani kiminki hepimiz birbirimizin hayali
315. 10:39olduğumuzu düşünüyoruz. Bir tane haklı
316. 10:41var sadece. Benim hayalimde benim onun
317. 10:43hayali olduğumu düşünen insanlar var.
318. 10:45[kahkaha]
319. 10:47Dolayısıyla bu tarz pozisyonlar böyle
320. 10:49şey görünür felsefede işte yakışıklı
321. 10:51hani havalı görünür. Anladın mı? İnsan
322. 10:53özgür irade yok zaten falan. Abi ne
323. 10:54anlatıyorsun o zaman? Git git yani.
324. 10:56Benim özgür iradem yok. Benimle uğraşma
325. 10:58git kendi kendine. Dolayısıyla özgür
326. 11:00irade dediğimiz şeyi dini metinlerden de
327. 11:02aklen de alabiliyoruz. Kader dediğimiz
328. 11:04mevzunun varlığı şeyde çok yaygın. Yani
329. 11:06dini metinlerde zaten yatsınabilir bir
330. 11:08durumda değil. Yani dua ediyorsun,
331. 11:10tevekkül et diyor mesela. Allah nasip
332. 11:12etmedi diyorsun. Bunlar dini metinler
333. 11:14çok yaygın. Yani dini metinlerde bir
334. 11:16kapalılık yok kader konusunda. Aklen
335. 11:18gidildiğinde o işte söylediğim çok derin
336. 11:20felsefi tartışmalar yönü var. Yani ne
337. 11:22kadar şimdi nedensellikle ilintili bu.
338. 11:25Allah Teala orada nedenselliği kıran bir
339. 11:27yön var mı? bize özgür irade verdiğinde
340. 11:29nedenselliği kırmış oluyor. Çünkü mesela
341. 11:31Kant'a gittiğinde Kant şöyle diyor.
342. 11:33Diyor ki, "Her insan özgür iradesi
343. 11:36olması hasebiyle bir ahlaki faildir ve
344. 11:38bir nedensellik başlatıcısıdır." Yani
345. 11:40düşün Allah Teala'dan bir nedensellik
346. 11:42serisi başlıyor. Ben de iradi bir fail
347. 11:44olarak ahlaki eylemde bulunduğumda
348. 11:46benden de bir nedensellik serisi
349. 11:47başlıyor. Bu doğrudur, yanlıştır
350. 11:49bağlamlı söylemiyorum. Bunu çeksen
351. 11:50mesela şeye de çekersin. Ruhumuzdan
352. 11:51üfledik diyor ya. Bu nedensellik
353. 11:53başlatabilmeye alabilirsin mesela bunu.
354. 11:55Çünkü özellikle sıfır noktası olabilmek
355. 11:57Allah'a özgü bir şey. Ama orada kısa da
356. 11:59olsa, kısıtlı da olsa, koşullar
357. 12:01içerisinde de olsa bana bir sıfır
358. 12:02başlatabilme özelliği veriyor. Bunu
359. 12:04ispatlamak zorunda da çok değilim. Yani
360. 12:06bir dinler olarak adam şunu diyebilir.
361. 12:07Kader var, özgür irade var. Bu iki cümle
362. 12:10size şey gibi geliyor mu? Üçgen, kare
363. 12:12gibi.
364. 12:13Gelmiyor. Muhal değil. Çünkü arada bir
365. 12:16sürü fırka var işte. Ya bu ikisi doğru.
366. 12:19Plus diyelim yani. Yok diyen de var.
367. 12:21Özgür irade yok diyen fırkalar da var,
368. 12:22kader yok diyen de var. Ama arada bir
369. 12:24sürü skalala var. Mesela bana sorarsan
370. 12:26atıyorum bizim İslam içindeki
371. 12:28tartışmaların da hani yönünü vermek
372. 12:29açısından söylüyorum. Çok basit mesele
373. 12:30olmadığını anlatmak açısından
374. 12:31söylüyorum. Dine giriş için de bu
375. 12:33meseleyi çözmek zaten gerekli değil abi.
376. 12:34Bunu çözmek kolay bir şey değil. Mesela
377. 12:36atıyorum Matuddiler şey diyor hocam
378. 12:37eşerilere cebre-i mutevassıta yani orta
379. 12:40halli cebriye diyor. Yani mesela o
380. 12:43onları cebriye görüyor. Çünkü skalanın
381. 12:45bu tarafında ona göre. O da daha özgür
382. 12:47irade tarafında görüyor kendisini. Hatta
383. 12:49mesela eski o ilk dönemlerde
384. 12:51tartışırlardı dedim ya Gazali'den önce
385. 12:52çok daha sert tartışmalar vardı. Mesela
386. 12:55yazıyor yazarken şey demiyor. Eşeriler
387. 12:56böyle der demiyor. Cebriye böyle der
388. 12:58diyor. Şim o yani oradaki problem hızlı
389. 13:01çözülecek bir problem değil ama ana
390. 13:02eksende mevzu şurası. Özgür irade var.
391. 13:05Kader var. Bu peki şu önemli. Yani bu
392. 13:09ikisini kabul ettin. Buna göre de
393. 13:10yaşıyorsun. Gayet de yaşarsan hiçbir
394. 13:12sıkıntı duymazsın. Yani Allah'a
395. 13:13dayanırsın belli konularda. Bazen işte
396. 13:16ahlaki bir kötülük yaptığında özgür
397. 13:18irade atfı yaparsın kendine. Bu dini
398. 13:20metinlerde neden anlatılıyor
399. 13:22ya? Dedin ki Altay Cemş bu çok bulanık
400. 13:24bir konu. E Allah niye anlatıyor bunu
401. 13:26sürekli?
402. 13:28Madem çözemiyoruz niye bu kadar sık?
403. 13:31Çözemeyeceğimiz bir şeyi bu kadar
404. 13:32vurgulamanın mantığı ne? Bak burada dini
405. 13:35metini yanlış anlıyoruz. İşte dini metni
406. 13:37sadece şey gibi anlıyoruz. Biz teoloji
407. 13:39tartışalım. Yani Kur'an indi. Biz
408. 13:41oturalım teoloji tartışalım. işte
409. 13:42felsefesini yapalım. Yok bunun için
410. 13:44inmedi Kur'an. Yani Kur'an nazil
411. 13:46olmasına baktığın zaman bir toplum inşa
412. 13:48ediyor. Topluma psikoloji veriyor.
413. 13:50Sosyolojik bir tesirde bulunmaya
414. 13:52çalışıyor. Ve teoloji her zaman ana
415. 13:54eksen gündem değil. Her zaman teoloji
416. 13:57değil mevzu. Mesela kader konusunun
417. 13:59geçtiği ayeti celilelere baksan hocam
418. 14:02çok ciddi bir kısmı şeydir. Savaş
419. 14:03ayetidir. Korkmayın kaderinizde varsa
420. 14:05ölürsünüz. Toplumsal psikoloji abi veya
421. 14:08işte eceli gelmeden adam ölmez.
422. 14:11Psikoloji, toplumsal psikoloji.
423. 14:13Korkmuyor. Yani savaşırken korkmayacak
424. 14:14bir psikoloji veriyor sana. Evinde
425. 14:17olsaydın, yatağında olsaydın da ölürdün.
426. 14:20Veya başına gelene kahretme. Allah'tan
427. 14:22gelmiştir. Ne oluyor? Başına bir musibet
428. 14:24geldi. Kadere atıf yapıyorsun. Derbeder
429. 14:27olup depresyona girmiyorsun. Psikolojini
430. 14:30topluyor. Veya çok büyük başarı
431. 14:32kazandın.
432. 14:33Ben yaptım deme. Sen kimsin? Allah nasip
433. 14:35etti.
434. 14:37psikolojinin o manik tarafa gidip ruh
435. 14:39hastası gibi bir kibre ulaşmanı ne
436. 14:41yapıyor? Engelliyor.
437. 14:43Bak o aslında insanın kendisine dair o
438. 14:45faillik özelliğini kısıtlaması
439. 14:47psikolojisini stabil tutuyor aslında.
440. 14:49Yani bizim psikolojide aldığımız şey
441. 14:51şudur hocam her zaman. Ya neredeyse
442. 14:53bütün psikolojik rahatsızlıklar da
443. 14:54böyledir. 100 birim insan alırsın. Bütün
444. 14:56bilimlerde böyle çalışır. Standart
445. 14:57sapmanın dışındaki düşüncelere de
446. 14:59hastalık dersin. Ya seni standart
447. 15:02sapmanın içinde tutuyor sürekli. Sen o
448. 15:04kadar büyük tesiri olan bir varlık
449. 15:05değilsin. Çok başarılı olduğunda da, çok
450. 15:07başarısız olduğunda da bütün suçlu ve
451. 15:09başarılı olan sen değilsin. Seni stabil
452. 15:11bir psikolojinin içerisine alıyor. Ya
453. 15:13sen kimse abi düşünsene mesela bir de
454. 15:15geriye doğru baktığında bak ben bunu çok
455. 15:17görüyorum. Özellikle başarılı bir
456. 15:18insansan kader atfının çok güçlü olması
457. 15:20lazım abi. Bak geriye doğru mesela
458. 15:23hayatında kırılım noktalarında senin
459. 15:25verdiğin kararın bilişsellik düzeyi çok
460. 15:27düşüktür. Yani ben şimdi mesela kendi
461. 15:29hayatıma bakıyorum. Atıyorum işte tıp
462. 15:31fakültesine girmişim. Ya çok mu
463. 15:33düşündün? Hani yıllarca doktor yo puanım
464. 15:35yetiyordu. Babamdan iki tıp yazsan iyi
465. 15:36olur. Kazan iyi tamam baba dedim işte
466. 15:38Konya'yı yazalım. Tamam baba Konya'ya
467. 15:40yazalım. Ben normalde İzmir'de yazmıştım
468. 15:41bir 1 bu5 soruyla falan şey İzmir
469. 15:43gelmedi. İzmir tıp. Ben muhtemelen
470. 15:45alkolik olurdum yani. Net alkolikti
471. 15:46zaten hani. [kahkaha] İl tamam. Şimdi
472. 15:49Konya'ya gittim. Konya'da işte Müslüman
473. 15:51oldum falan. Ondan sonra tayin
474. 15:53yazıyorum. Tayin yazarken Erzincan. Niye
475. 15:55ya? Dayım dedi ki Erzincan güzel şehir.
476. 15:57Ben gittim oraya zamanında. İyi dedim
477. 15:59Erzincan yazalım o zaman. Erzincan'a
478. 16:00gittim. 10 sene Erzincan'da durdum. Yani
479. 16:02şimdi taşınıyorum mesela başka bir
480. 16:04hiçbirisinde de böyle çok büyük bilişsel
481. 16:06karar vermiyorum. Hayatımı kıran
482. 16:07noktaların hiçbirisinde büyük akıl
483. 16:09yürütmüş değilim. Mesela işte YouTube
484. 16:11kanalı açmak. Abi hiç akıl yürütmedim.
485. 16:1215 dakikada karar verdim. Ulan bir
486. 16:14YouTube kanalı açsak güzel olur falan
487. 16:15diye tanış. Ondan sonra veya yayın evi
488. 16:17açmak. Mesela 25 dakikada karar verdim.
489. 16:20Böyle senin o hayatının kırıldığı
490. 16:22noktalara bak geriye doğru. Çok azında
491. 16:25tesirin var. Veya mesela bak tam tersini
492. 16:27düşün. Bir adam çok kötü gidiyor hayatı.
493. 16:30Orada da mesela kader atfı yapması şey
494. 16:32durur. Kötü durur. Suçu Allah
495. 16:33atıyormuşsun gibi. Hani biz başımıza
496. 16:35böyle geldi kaderden dolayı diye. Ya
497. 16:37bunun bir psikolojik kullanımı var.
498. 16:38Düzgün kullanırsan gerçekten müthiş bir
499. 16:39silah. Ben kimim ki abi? Ben mesela
500. 16:42bakıyorum şimdi totalde psikolojik
501. 16:43olarak baktığında özgür irade var
502. 16:45diyorsun. Tamam oğlum sen kimsin özgür
503. 16:46iraden olsun? Gerçekten ya senin
504. 16:47kudretin de Allah aşkına doğduğun evi
505. 16:49bile seçmedin sen ya. Yaptığın hiçbir
506. 16:51işi sen seçmedin. Bir yerde bir takdir
507. 16:53var. Ufak tefek kararların var kırılım
508. 16:55noktalarında. İşte yerde bir para
509. 16:57buldun. Alayım mı almayayım mı şey irade
510. 16:59uğrası yani aldın almadın? Oldunu da
511. 17:02hissediyorsun öyle bir iradenin
512. 17:04alabilirdin. Yani dolayısıyla bu
513. 17:05mevzunun psikolojik ve sosyolojik boyutu
514. 17:07daha önemli daha şey trik. Kur'an'da
515. 17:09tartışılan konu teolojik kısmı değil.
516. 17:12Teolojik kısmını zaten normal Müslüman
517. 17:13çözemezdi.
518. 17:15Bu burası çok şey böyle kalbi kalan
519. 17:17adamın kendisini ahlaklı tutması için
520. 17:19önemi olan bir yer. Mesela savaş
521. 17:21diyelim. Savaş ortamı anlatıyorsun.
522. 17:22Kur'an'da da var böyle ayetler. İstişare
523. 17:24yapıldı. Bitti. Biz istişare ümmetiyiz.
524. 17:27İstişareden sonra istişare olur mu? Ben
525. 17:29bilmem. Ağam bilirdi. [kahkaha]
526. 17:33Şimdi
527. 17:35istişare üstünde istişare olmaz
528. 17:36normalde. Yani istişare yapıldığı esas
529. 17:38bu şey var. Ali İmran suresinde mesela
530. 17:40Ali İmran suresi olması lazım. Allahu
531. 17:41alem. Savaş kararı veriliyor hocam.
532. 17:43Taktik düşünülüyor yani. İstişare edildi
533. 17:45sahabeyle bitti. Karar verildi. Bundan
534. 17:48sonraki istişare nedir biliyor musun? Ya
535. 17:50biz bunu yapacağız. Yeniliyoruz sanki.
536. 17:52Tekrar mı istişare etsek? Fikir mi
537. 17:53değiştirsek? Artık istişareden sonraki
538. 17:55her hareket topluluğun psikolojisini
539. 17:57kırar. Yenileceğini düşündüğün ilk anda
540. 17:59yenilmeye başlarsın. Gerçekten her
541. 18:01kafadan bir ses çıkmaya başlar. Yani o
542. 18:03yüzden orada ne yapıyorsun? İstişare
543. 18:04bitince tevekkül biz düşündük, karar
544. 18:08verdik. Biraz yeniliyormuş gibi görünsek
545. 18:10de tevekkül edip devam edeceğiz.
546. 18:13Normalde bu mesela verdiği psikolojik.
547. 18:14Bunu nasıl veriyorsun? Kader veriyorsun.
548. 18:16Biz üstümüze düşeni yaptık. Gerisi
549. 18:18Allah'ın takdir ne yapayım? Yani bu
550. 18:19kadar elimden geldi. Eyleme kabiliyetini
551. 18:21arttırıyor yani. Çünkü çok fazla
552. 18:23düşünmek insanı ve toplulukları başarılı
553. 18:25kılmaz. Çok fazla düşünen adamlar mesela
554. 18:27şey olur. E hareket edemezler zaten. Her
555. 18:30tereddütte geri dönmeye çalışırlar.
556. 18:32İnsanda da böyledir. Mesela ben bir şey
557. 18:34yapıyorum. Çekeceğim diyorum mesela
558. 18:36Celal Şengör videosunu. Arıyorlar ya
559. 18:37hocam şöyle olabilir, böyle olabilir.
560. 18:39Medya haber girebilir, bilmem ne
561. 18:40olabilir ya. Diyorum atbinenin,
562. 18:41Kılıçkuşananın kardeş daha ne diyorsun
563. 18:43bundan sonra? Yani hani karar verdik,
564. 18:44duyurduk bitti değil mi? Yani hayat da
565. 18:47böyle çalışıyor zaten. Dur dur istişar
566. 18:49et. Hiçbir şey yapamazsın.
567. 18:52Her psikolojik direnç noktasında geri
568. 18:54dönersin. Olmuyor. Bir daha planlayayım.
569. 18:57Bazen de işte hayat böyle dönüyor. Yani
570. 19:00istişareden sonra teslim olmak lazım abi
571. 19:02ya. İstişaretten tevekkül etmek lazım
572. 19:04yani. Yaptık abi. Allah böyle nasip
573. 19:06etti. Yani korkanın çocuğu olmaz.
574. 19:08Muhteşem atasözlerimiz bunlar.
575. 19:11Korkanın çocuğu olmaz. Peki bu
576. 19:12söylediğimiz
577. 19:14sadece bizim kafamızdan çıkardığımız bir
578. 19:16şey mi? Hayır. Hadis-isi şerifte
579. 19:17efendimiz buyuruyor.
580. 19:17>> Sallallahu aleyhi ve sellem
581. 19:19>> diyor ki Ebu Hureyre anlatıyor. Biz
582. 19:21kader hususunda münakaş ederken yani
583. 19:23sahabeler kendi arasında kader hususunda
584. 19:24münakaşa ediyorlar. Hafif tartışıyorlar.
585. 19:26Yani Resulullah sallallahu aleyhi ve
586. 19:28sellem çıka geldi. Görüyor yani sahabeyi
587. 19:31kader tartışırlarken
588. 19:32öylesine kızdı ki öfkenin hasıl ettiği
589. 19:36kızıllıktan yüzünde sanki nar taneleri
590. 19:38çıkmıştı. çok sinirlendi diyor. Sahabeyi
591. 19:41kader tartışırken görünce bize şöyle
592. 19:43çıkıştı. Bununla mı emredildiniz? Ben
593. 19:46size bunun için mi gönderildim? Yani ben
594. 19:49size kader tartış diye mi gönderildim?
595. 19:52Bilin ki sizden öncekileri dini
596. 19:54meselelerdeki münakaşaların çokluğu ve
597. 19:56peygamberleri hakkında düştükleri
598. 19:58ihtilafları helak etmiştir.
599. 20:00Kur'an'da kader anlatılıyor ama bunun
600. 20:02için değil. Ben size bununla
601. 20:03gönderilmedim. Siz oturup bu işin
602. 20:04teolojisini tartışın diye gönderilmedim.
603. 20:06Buradan nereye çıkarız? Gazali'nin işte
604. 20:08ilcamül avam ilmil kelam avamın kelamdan
605. 20:11alıkonulması yani bu gerçekten onun
606. 20:14duygu dünyasını bulandırır ve kader ona
607. 20:16bunun için anlatılmadı. İşleyemezler.
608. 20:18Yani şurada ben meşailerle eşailer
609. 20:20arasındaki farkı ve bunun ihtilaflarını
610. 20:22anlatsam bunun gerçekten avamın kalbini
611. 20:24bozmaktan başka hiçbir yönü yok.
612. 20:26İşleyemezler. Ben de çözebildiğim mesele
613. 20:27değil. Sadece şey olur. An bu adam ne
614. 20:28kadar çok şey biliyor o çok havalı
615. 20:30falan. Bunu sağlarsın ama milletin
616. 20:32kalbini bulandırırsın. O yüzden burada
617. 20:34durmak lazım. Dolayısıyla kader
618. 20:36meselesinde bu sadette konuşacağımız şey
619. 20:38şudur. Kader İslam çürütmez. Bu kadar.
620. 20:40Sana bu yeter. Haberen de iman ettik
621. 20:42vardır. Psikolojik olarak da faydalıdır.
622. 20:45Müslümanlar direnç noktasında hocam
623. 20:47direnç ve hareket edebilme kabiliyeti
624. 20:49konusunda çok başarılı bir millettir.
625. 20:51Yani tarih de bunun tarihidir. Mesela
626. 20:52Gazede'de bunu görüyorsun. Adama şok
627. 20:54oluyorlar. Yani nasıl yapıyor bu? Bu
628. 20:55nasıl bir direnç? Yani böyle bir ordunun
629. 20:57elinde eşit silahlar olduğunda
630. 20:59kazanamazsın ona karşı. Bu kadar
631. 21:00psikolojik direnci güçlü, eee, duygusal
632. 21:03motivasyonu, bu kadar yoğun bir
633. 21:04topluluğu eşit silahlarla yenemezsin.
634. 21:07Dolayısıyla inşallah eşit silahlar olur.
635. 21:10Kendinize iyi bakın. Selamünaleyküm.
636. 21:11[müzik]
637. 21:16[müzik]
638. 21:25YCD'nin katkılarıyla hazırlanan bildiğin
639. 21:28gibi değil sona erdi.