Kader Hakkında Neden Tartışmamalıyız? - Altay Cem Meriç | Bildiğin Gibi Değil | B20 — Transcript
Full transcript
- 0:00Allah sadece biliyor olsaydı, takdir
- 0:01etmiyor olsaydı, biz niye dua edelim? Ya
- 0:03Rabbi bana bunu ver diyorsun. Allah'ın
- 0:04takdir etmesini bekliyorsun. Sadece
- 0:06Allah'ın bilmesi mi? Değil.
- 0:07>> [müzik]
- 0:10>> Neden ikindi namazının önündeki dört
- 0:11rekat sünnetle sabah namazının önündeki
- 0:13iki rekat sünnetin arasında bir güç
- 0:15farkı var? Bilmiyorum. O söylediyse
- 0:17doğrudur. Mücmelen iman et. Bir
- 0:18solipsist bana görüşünü niye anlatsın
- 0:20abi? Hepimiz birbirimizin hayali
- 0:21olduğumuzu düşünüyoruz. Bir tane haklı
- 0:22var sadece. İşte eceli gelmeden adam
- 0:24ölmez. Toplumsal psikoloji. Savaşırken
- 0:26korkmayacak bir psikoloji veriyor sana.
- 0:28Evinde olsaydın, yatağında olsaydın da
- 0:29ölürdün. Kimsenin özgür iradesi yok
- 0:30zaten olsun gerçekten. Ya senin kudretin
- 0:32ne Allah aşkına? Doğduğun evi bile
- 0:33seçmedin sen ya. Bir yerde bir takdir
- 0:35var. Ufak tefek kararların var. Allah
- 0:37amaçlayan bir varlıktır. Biz bunu da
- 0:39kabul etmiyoruz. Mükemmel bir varlık
- 0:40amaçlamaz hocam. Amaç tekamüle [müzik]
- 0:42ermek için insana has bir şeydir.
- 0:47>> [müzik]
- 0:49>> YCD'nin katkılarıyla hazırlanan Bildiğin
- 0:52Gibi Değil başlıyor.
- 0:54>> [müzik]
- 1:05>> 20. videoya geldik. Bir önceki videoda
- 1:08bilim ve benzeri kültür tarihi
- 1:09konularını bitirdik. Şimdi aslında daha
- 1:11teolojik konulara gireceğiz. Bugün ve
- 1:14bundan bir sonraki videoda da muhtemelen
- 1:16kader ve kötülük probleminden
- 1:17bahsedeceğiz. Bunlar çok sık gelen
- 1:18sorular içerisinde gördüğüm kadarıyla.
- 1:19İşte madem Allah ne yapacağımızı
- 1:21biliyordu, bizi neden yarattı?
- 1:23Allah beni yaratmadan önce bana sormadı.
- 1:25Beni neden cehenneme atıyor? Gibi
- 1:27mevzuları konuşacağız. Ufak zemin
- 1:29atacağım. Kader üzerinden gideceğiz.
- 1:31Sonra kötülük problemi. İşte kainatta
- 1:32neden kötülükler var? Allah neden bu
- 1:34kötülüklere mani olmuyor? Madem gücü
- 1:36yetiyor, niye bu kötülüklere izin
- 1:38veriyor gibi meseleleri konuşacağız
- 1:40inşallah. Şimdi önce kaderden
- 1:42başlayalım. Bak kader konusunda şurayı
- 1:43teslim etmek lazım. Kader konusu sizin
- 1:45zannedildiği kadar, gösterildiği kadar
- 1:46basit bir mevzu değil. Yani bizim İslam
- 1:48kelamı içerisinde fırkaların birbiriyle
- 1:50tartıştığı
- 1:51en önemli noktalara temas eden, işte
- 1:53Allah'ın sıfatları, ondan sonra Allah'ın
- 1:56bilgisi, kudreti iyilik yönü gibi
- 1:59meseleler gerçekten bizim kelam
- 2:00fırkaları içerisinde çok derin
- 2:02tartışmalara
- 2:03sebebiyet veren hatta mesela nedensellik
- 2:05diyorsun. Çünkü kader dediğin onunla
- 2:06ilintili. Yani aslında İslam fırkaları
- 2:08içerisindeki o ana başlıkta ekolleri
- 2:10düşün işte Maturidilikte, Eşerilikte, ne
- 2:12bileyim Eşariler, filozoflar da işte
- 2:14sufiler de nazariyatçı sufiler. Bunların
- 2:16ana tartıştığı konuların hepsi kader
- 2:18meselesine taalluk eder.
- 2:20Yani bunu böyle dört başı mamur bir
- 2:21şekilde ben çözdüm ve varım
- 2:23aslında nihayeti şey ben Gazaliyim
- 2:25demek, ben İbni Sina'yım demek gibi
- 2:26oluyor. Buraya girmeyeceğiz ama bizim şu
- 2:29serinin içerisinde kaderle ilgili
- 2:30konuşacağımız şeyler daha çok şu. İşte
- 2:32mesela bu inanç İslam'la çelişir mi?
- 2:35İslam'ın yanlış olduğunu gösterebilir
- 2:36miyiz? İslam'da abes olduğunu
- 2:37gösterebilir miyiz? Veya basit bir
- 2:39şekilde A1 seviye
- 2:41giriş seviye bir Müslümanın neye iman
- 2:42etmesi gerekir?
- 2:44Burayı böyle biraz tetkik edeceğiz.
- 2:45Kelamda çok sık kullandığımız bir araç
- 2:47var ki bunu şey yapmamız lazım. Daha
- 2:48doğrusu araç değil kullanılmamasını
- 2:50istediğimiz bir araç var. Buna kıyasül
- 2:52gaip ale şahit deriz. Yani görünenin
- 2:55görünmeyene kıyas edilmesi.
- 2:57Bu oldukça fazla soruda yapılan bir
- 2:59hatadır. Eee kullanmayı öğrendiğinizde
- 3:01çok güçlü bir araçtır bu meselelerde.
- 3:03Şimdi biz Allah'ın zatıyla ilgili
- 3:04meselelerde
- 3:06Allah'ın kula benzetilmesinin caiz
- 3:07olmadığını düşünürüz. Yani kendinden
- 3:10yola çıkarak kendin üzerinden yaptığın
- 3:12tefekkürlerle Allah'ı anlayamazsın.
- 3:14Çünkü Allah sana benzemez. Böyle bir
- 3:16akıl yürütme batıldır.
- 3:18Mesela soruya gidelim.
- 3:20Madem Allah benim ne yapacağımı
- 3:21biliyordu, beni neden yarattı?
- 3:23Şimdi sorunun içerisinde
- 3:26aslında insani bir düşünce var. Diyorsun
- 3:27ki ben Allah olsaydım
- 3:30böyle bir akıl yürütmenin içerisinde
- 3:31olsam ben yaratmazdım.
- 3:33Böyle bir akıl yürütmeyi yapabilir
- 3:34misin?
- 3:35Yani bu aslında kıyasül gaip uygulamak.
- 3:37Şimdi soruyu açalım hocam.
- 3:39Allah madem ne yapacağımı biliyordu,
- 3:40beni neden yarattı?
- 3:42Bir sürü
- 3:43önerme yüklü. Biz bunlardan hiçbirisini
- 3:45kabul etmiyoruz.
- 3:46Önerme 1. Zaman koyuyorsun. Allah'ı
- 3:49zamanın içine aldın. İkincisi Allah
- 3:51amaçlayan bir varlıktır.
- 3:53Yani Allah garaz güder mi?
- 3:56Biz bunu da kabul etmiyoruz.
- 3:57Mükemmel bir varlık amaçlamaz hocam.
- 4:00O zaten mükemmeldir. Amaç tekamüle ermek
- 4:03için insana has bir şeydir.
- 4:04Sen neden amaçlarsın? Eksiksin. Daha
- 4:07iyiye doğru gitmeye çalışıyorsun.
- 4:08Dolayısıyla Allah
- 4:10mesela diyelim ki amaçlamadan önce 100,
- 4:13bizim nazarımızda mükemmel.
- 4:14Amaçla kendini değiştirecek, bir şeye
- 4:16ulaşacak yani. Daha mükemmel mi olacak?
- 4:19Daha mükemmel diye bir şey yok.
- 4:20Dolayısıyla sorunun aslında hatalı bir
- 4:22Allah tasavvuru içeriyor. Biz mesela
- 4:24şeyi konuştuk burada. Tasavvur ve
- 4:26tasdikten bahsettik. Soruyu soranın
- 4:28tasavvuru bozuk.
- 4:30Allah hakkındaki tasavvuru bozuk.
- 4:32Dolayısıyla bu tasavvurdan
- 4:34doğru bir tasdik çıkmaz. Mesela şöyle
- 4:36yapılıyor. Ben Türkiye'de çok sık
- 4:37görüyorum bunu.
- 4:38Adamın sorduğu soru, biz buna
- 4:40antropomorfik deriz. Yani insan biçimli
- 4:42bir Allah telakkisi var adamın.
- 4:44İnsana benziyor, insan gibi davranıyor,
- 4:45insan gibi zaman içinde böyle bir tanrı
- 4:47telakkisi var ve soru bunlarla yüklü.
- 4:49Sen bu soruya cevap verirsen
- 4:51bu yüklerin hepsini kabul etmiş olursun.
- 4:53Aslında insan biçimli bir Allah
- 4:54anlatmaya başlarsın.
- 4:56Biz burada şunu söyleriz. Bu hatalı bir
- 4:58şey algıdır. Allah'ın zatını böyle
- 4:59kavrayamazsın.
- 5:01Allah'ın zatı bunlardan münezzehtir.
- 5:03Böyle olsaydı Allah olmazdı. Dolayısıyla
- 5:05bu soru hatalı şeyler yüklüyor. Mesela
- 5:07bunun dışında kaderle ilgili cevaplara
- 5:08benim baktığımda gördüğüm çok sık bir
- 5:10şekilde şuraya indirgeniyor kader.
- 5:12Allah'ın olacak şeyleri bilmesidir.
- 5:15Yani bir şeyi bilmek mesela adam ne
- 5:17soruyor diyor ki Allah benim
- 5:18yapacaklarımı biliyorsa benim iradem var
- 5:20mı?
- 5:21Ve Allah'ın bilgisi değişmeyecek
- 5:23sonuçta. Ben onun istediği şeyleri
- 5:24yazdığı bir senaryoyu mu oynuyorum diye
- 5:25sorduğunda adam diyor ki mesela Allah'ın
- 5:27bilmesi seni yapmaya mecbur etmez.
- 5:30Yani kader sadece Allah'ın olacak
- 5:31şeyleri bilmesidir.
- 5:33Yok kader bu değildir.
- 5:35Ya bu da eksik. Mesela bu kader inancı
- 5:37da bizim inandığımız kader inancı değil.
- 5:39Ya bizim ulemamızın kader dediğinde
- 5:41kastettiği şey mevzuları Allah'ın sadece
- 5:43bilmesi değil, takdir etmesidir.
- 5:46Allah sadece biliyor olsaydı, takdir
- 5:48olsaydı biz niye dua edelim?
- 5:51Ya Rabbi bana bunu ver diyorsun.
- 5:53Allah'ın takdir etmesini bekliyorsun.
- 5:54Sadece Allah'ın bilmesi mi?
- 5:56Değil.
- 5:57Dolayısıyla verilen cevapların ciddi bir
- 5:59kısmı yanlış.
- 6:00Çünkü sorular da yanlış.
- 6:02Mevzuda öncelikle işte o yüzden insan
- 6:05bilgisinin kısıtlılıklarının üzerine
- 6:06konuşmak lazım. İnsan şöyle bir
- 6:08düşünceye sahip olamaz.
- 6:10Yani Allah hakkında tefekkür edeceğim.
- 6:12Ben merkezdeyim. Ben böyle düşünüyorsam
- 6:14Allah da böyle düşünüyordur. Buna sahip
- 6:16olamaz. Bu hatalıdır.
- 6:17Peki biz kader konusunu nereden ele
- 6:19alacağız? Yani benim koyduğum yerde
- 6:20şöyle oluyor. Adam diyecek ki
- 6:22E kardeş yani biz ne konuşacağız o zaman
- 6:24bu konuyla ilgili?
- 6:25Çok az şey konuşabileceksin yani.
- 6:27>> [kahkaha]
- 6:27>> Bu senin bilginin çok fazla uzanmadığı
- 6:28bir konu. Ama bunu dini çürütme, dini
- 6:32ispatlama sadedinde ki bu videonun
- 6:33konsepti bu en azından bu video
- 6:35serisinin, bir muhatabın şunu demesi
- 6:36lazım. Bu muhaldir.
- 6:39Yani kader inancı muhaldir'i ispat
- 6:41ederse ki muhal, zorunlu, mümkün'ü
- 6:43anlattık. Yani imkansızdır.
- 6:45Bir din muhal anlatırsa ne olur? Çürür.
- 6:47Batıl olduğunu anlarız biz onu.
- 6:49Mesela bir dini metnin içerisinde 2 + 2
- 6:515 yazsaydı, biz o dinin yanlış olduğunu
- 6:53anlardık.
- 6:54Kader böyle bir konudur dediği anda bu
- 6:57ancak bizim şu an tartışacağımız bir şey
- 6:58gelir. Ve bunu ispat edemezler.
- 7:01Yani kader inancının bir muhale götürücü
- 7:03olduğunu ispat edemezler. Mesela
- 7:04standart bir Müslüman sadece şöyle
- 7:05düşünse gayet rasyonel düşünmüş olur.
- 7:07Kader vardır çünkü efendimiz bildirdi.
- 7:10Gayet rasyonel.
- 7:11Çünkü haberi olarak kabul ettim. Muhal
- 7:13değil. Evet, rasyonel bir tavır.
- 7:15Bunu anlattık. Doktora itaat etmek
- 7:16sadedinde. Peki.
- 7:18En azından sacayaklarını göstermek
- 7:20önemli. Yani
- 7:21ben mücmel imanları önemsiyorum. Mücmel
- 7:23iman ne demek?
- 7:24Ya içeriğini tam gösteremiyorum ama
- 7:26böyle bir şey var.
- 7:28Bu mücmel imandır. Mesela aynen şey
- 7:30gibi. İşte peygamber efendimizin namazla
- 7:32ilgili bütün emirleri faydalıdır.
- 7:35İçeriklerini tek tek gösteremiyorum.
- 7:37Ama mücmelen iman ediyorum.
- 7:38Yani neden ikindi namazının önündeki
- 7:41dört rekat sünnetle sabah namazının
- 7:42önündeki iki rekat sünnetin arasında bir
- 7:44güç farkı var.
- 7:46Gerçekten sabah namazının iki rekat
- 7:47sünneti korkunç güçlü naklediliyor.
- 7:49Bilmiyorum.
- 7:50O söylediyse doğrudur. Mücmelen iman
- 7:52ettim.
- 7:53Hikmetle. Kadere bu şekilde
- 7:54yapabileceğimiz cüzleri var.
- 7:56Bilebildiğimiz. Mesela. Dini metinlere
- 7:58baktığımızda biz, şu an İslam'ın
- 7:59içerisindeyiz. Dini metinlere
- 8:00baktığımızda
- 8:02dini metinler içerisinde insanın özgür
- 8:03iradesinin tayin edildiğini görüyoruz.
- 8:05Nereden görüyoruz? En çok? Mükellef.
- 8:07Seni mükellef kılan şeylerden görüyoruz.
- 8:09Mesela bir taşın
- 8:10bir adamın kafasına fırlatılmasında
- 8:13taşa şey demiyorsun. Bu kötü bir taştır.
- 8:15Bu taşa ceza verilmeli.
- 8:16Demiyorsun. Taşa özgür irade vermediğin
- 8:18için
- 8:19insana verdiğin için insanı ahlaki fail
- 8:21olarak görüyorsun. Dini metinlerde böyle
- 8:23görüyor. Yani seni günahından sorumlu,
- 8:24kötülüklerinden sorumlu görüyor. İyilik
- 8:26yaptığında seni övüyor. Dolayısıyla
- 8:27burada senin bir iraden
- 8:29olduğu düşünülüyor. Bir taş gibi
- 8:31değerlendirilmiyorsun. Aklen de
- 8:32baktığında
- 8:34aklen de gösterilebilir bir yönü var
- 8:36özgür iradenin. Mesela biz buna bedihi
- 8:38deriz hocam. Bedihi önermeler apaçık.
- 8:40Yani insan onu tartışmaksızın kabul eder
- 8:43bedihi önermeleri. Bir de nazari
- 8:44önermeler vardır. Nazari önermeler
- 8:46ispatladığın şeyler.
- 8:48Yani o apaçıklardan gidersin
- 8:50nazariyi ispatlarsın. Mesela bütün
- 8:52parçasından büyüktür örneğindeki önerme
- 8:54bedihi bir önermedir. İnsanlar bunu
- 8:56tartışmazlar. Hepsi alırlar. Mesela
- 8:58insanlara baktığında hocam özgür irade
- 9:00atfı
- 9:01bedihi bir şekilde zihinlerinde var.
- 9:03Hiçbirisi şey demiyor. Ahlaki bir fail
- 9:04yoktur demiyor.
- 9:06Hangisinin mesela parasını çalsan seni
- 9:07ahlaksız olmakla nitelendiriyor.
- 9:09Hangisine zarar verirsen seni
- 9:10ahlaksızlıkla nitelendiriyor.
- 9:12Dolayısıyla bu adamlar aslında bütün
- 9:13insanoğlu
- 9:15bedihi bir şekilde apaçık bir şekilde
- 9:16özgür iradeyi kabul ediyor aklen.
- 9:18Bu meseleyi tartışmıyor. Sadece kim
- 9:19tartışıyor?
- 9:21Bu meseleyi tartışmak isteyen
- 9:22tartışıyor.
- 9:23O da
- 9:24kendisine kötülük yapıldığında bunu bir
- 9:25ahlaki fiil olarak alıyor ama.
- 9:28Yani özgür irade yoktur diyen bir adam.
- 9:30Mesela. Bak burada şeye itebilirsin
- 9:32muhatabı. Her zaman
- 9:33kötü bir yöne itebilirsin. Ne mesela?
- 9:35Adam diyor ki özgür irade yoktur. E bunu
- 9:37bana niye anlatıyorsun diyorum.
- 9:38Ya ben bunu kabul edebiliyor muyum?
- 9:40Senin söylediğin şeyi anlasam, bunu
- 9:42kabul edecek bir özgür iradem yok ki.
- 9:44Senin söylediğini anlamadığımda niye
- 9:45sinirleniyorsun?
- 9:46Özgür iradem yok. Böyle yaşayamazsın
- 9:48zaten. Karşındaki herkesi ahlaki fail
- 9:49kabul ediyorsun.
- 9:51Cümleyi konuşmaya başladığın anda
- 9:53ben bu karşımdakini değiştirebilirim ve
- 9:54ona doğruyu öğretebilirim. Evet, bu
- 9:56özgür irade atfıdır.
- 9:57Sen de kabul ediyorsun yani.
- 9:59Bu mesela şeyde de olur. Bazıları şey
- 10:00sorar. Hocam her şey hayal olamaz mı?
- 10:03Kafamın içinde bir hayal, bütün kainat
- 10:05ve sadece ben varım bir Matrix
- 10:06evreninde. Olamaz mı?
- 10:09Olamaz mı? Olabilir.
- 10:12Buna solipsizm denir mesela.
- 10:14Bu da aslında aynı şeylere itersin.
- 10:15Mesela düşün. Bir solipsist bana
- 10:17görüşünü niye anlatsın abi? Ben senin
- 10:19kafandaki simülasyonum abi. Benim
- 10:20kafamdaki fikri niye değiştirmeye
- 10:21çalışıyorsun? Git kendi kendine köşede
- 10:22öl yani. Kimseyle konuşma. Hani yat
- 10:25hayal kur ve dünyada mesela 1000 tane
- 10:27solipsist olsa, bu görüşü mesela bak
- 10:29herkes duymuş. Değil mi? Demek ki birden
- 10:31fazla kişi söylüyor bunu. Ulan 1000 tane
- 10:33olsa bir tanesi haklı sadece. Diğer
- 10:35999'u da haksız yani.
- 10:36>> [kahkaha]
- 10:37>> Hani kiminki ki hepimiz birbirimizin
- 10:39hayali olduğumuzu düşünüyoruz. Bir tane
- 10:40haklı var sadece.
- 10:42Benim hayalimde benim onun hayali
- 10:44olduğumu düşünen insanlar var.
- 10:45>> [kahkaha]
- 10:47>> Dolayısıyla bu tarz pozisyonlar böyle
- 10:48şey görünür. Felsefede işte yakışıklı,
- 10:51hani havalı görünür adam özgür irade yok
- 10:53zaten falan. Abi ne anlatıyorsun o
- 10:54zaman? Git git yani. Benim özgür iradem
- 10:56yok. Benimle uğraşma.
- 10:58Git kendi kendine. Dolayısıyla özgür
- 11:00irade dediğimiz şey dini metinlerden de
- 11:01aklen de alabiliyoruz. Kader dediğimiz
- 11:03mevzunun
- 11:05ballı şeyde çok yaygın. Yani dini
- 11:06metinlerde zaten yatsınabilir bir
- 11:08durumda değil.
- 11:09Yani dua ediyorsun, tevekkül et diyor
- 11:11mesela. Allah nasip etmedi diyorsun.
- 11:13Bunlar dini metinlerde çok yaygın. Yani
- 11:15dini metinlerde bir kapalılık yok kader
- 11:16konusunda.
- 11:17Aklen gidildiğinde o işte söylediğim çok
- 11:19derin felsefi tartışmalar yönü var. Yani
- 11:22ne kadar?
- 11:23Şimdi nedensellikle ilintili bu.
- 11:25Allah Teala orada nedenselliği kıran bir
- 11:27yön var mı? Bize özgür irade verdiğinde
- 11:28nedenselliği kırmış oluyor çünkü.
- 11:31Mesela Kant'a gittiğinde Kant diyor.
- 11:33Diyor ki her insan özgür iradesi olması
- 11:36hasebiyle
- 11:37bir ahlaki faildir ve bir nedensellik
- 11:39başlatıcısıdır.
- 11:40Yani düşün, Allah Teala'dan bir
- 11:41nedensellik serisi başlıyor.
- 11:43Ben de iradi bir fail olarak ahlaki
- 11:45eylemde bulunduğumda benden de bir
- 11:46nedensellik serisi başlıyor.
- 11:48Bu doğrudur, yanlıştır bağlamında
- 11:49söylemiyorum. Bunu çeksen mesela şeye de
- 11:50çekersin. Ruhumuzdan üfledik diyor ya.
- 11:52Bu nedensellik başlatabilmeye
- 11:54alabilirsin mesela bunu. Çünkü özellikle
- 11:56sıfır noktası olabilmek Allah'a özgü bir
- 11:58şey. Ama orada kısa da olsa kısıtlı da
- 12:00olsa koşullar içerisinde de olsa bana
- 12:01bir sıfır başlatabilme
- 12:03özelliği veriyor.
- 12:04Bunu ispatlamak zorunda da çok değilim.
- 12:05Yani bir dinler olarak adam şunu
- 12:06diyebilir. Kader var, özgür irade var.
- 12:09Bu iki cümle
- 12:10size şey gibi geliyor mu? Üçgen, kare
- 12:12gibi.
- 12:13Gelmiyor.
- 12:14Muhal değil çünkü.
- 12:16Arada bir sürü fırka var işte.
- 12:17Ya bu ikisi doğru
- 12:19plus diyelim.
- 12:20Yani yok diyen de var, onu da
- 12:21söyleyeyim. Özgür irade yok diyen
- 12:22fırkalar da var. Kader yok diyen de var
- 12:23ama arada bir sürü skala var. Mesela
- 12:25bana sorarsan atıyorum
- 12:27bizim İslam içindeki tartışmaların da
- 12:28hani yönünü vermek açısından söylüyorum.
- 12:29Çok basit mesele olmadığını anlatmak
- 12:31açısından söylüyorum. Dine giriş için de
- 12:33bu meseleyi çözmek zaten gerekli değil
- 12:34abi. Bunu çözmek kolay bir şey değil.
- 12:35Mesela atıyorum Maturidiler şey diyor
- 12:37hocam Eşarilere cebri mutavassıta yani
- 12:39orta halli cebriye diyor.
- 12:41Yani mesela o o onları cebriye görüyor.
- 12:44Çünkü skalanın bu tarafında ona göre. O
- 12:47da daha özgür irade tarafında görüyor
- 12:48kendisini. Hatta mesela eski o ilk
- 12:50dönemlerde tartışırlardı dedim ya
- 12:51Gazali'den önce gidip çok daha sert
- 12:53tartışmalar vardı.
- 12:54Mesela yazıyor, yazarken şey demiyor.
- 12:56Eşariler böyle der demiyor. Cebriye
- 12:57böyle der diyor.
- 12:59Şimdi o yani oradaki problem hızlı
- 13:01çözülecek bir problem değil. Ama ana
- 13:02eksenle
- 13:03mevzu şurası.
- 13:05Özgür irade var, kader var.
- 13:06Bu. Peki
- 13:08şu önemli. Yani bu ikisini kabul ettin.
- 13:10Buna göre de yaşıyorsun. Gayet de
- 13:11yaşarsın yani. Hiçbir sıkıntı duymazsın.
- 13:13Yani Allah'a dayanırsın belli konularda.
- 13:15Bazen işte ahlaki bir kötülük yaptığında
- 13:17özgür irade atfı yaparsın kendine.
- 13:19Bu dini metinlerde neden anlatılıyor?
- 13:22Ya dedin ya Altay Cem Meriç, bu çok
- 13:23bulanık bir konu.
- 13:25E Allah niye anlatıyor bunu sürekli?
- 13:28Madem çözemiyoruz
- 13:30niye bu kadar sık? Çözemeyeceğimiz bir
- 13:32şeyi bu kadar vurgulamanın mantığı ne?
- 13:34Bak burada dini metni yanlış anlıyoruz
- 13:36işte.
- 13:37Dini metni sadece şey gibi alıyoruz biz,
- 13:38teoloji tartışalım.
- 13:39Yani Kur'an indi, biz oturalım teoloji
- 13:41tartışalım. İşte felsefesini yapalım.
- 13:43Yok bunun için inmedi Kur'an.
- 13:45Yani Kur'an nazil olmasına baktığın
- 13:47zaman bir toplum inşa ediyor. Topluma
- 13:49psikoloji veriyor, sosyolojik bir
- 13:51tesirde bulunmaya çalışıyor ve teoloji
- 13:53her zaman ana eksen gündem değil.
- 13:56Her zaman teoloji değil mevzu. Mesela
- 13:58kader konusunun geçtiği ayet-i
- 14:00celilelere baksan hocam çok ciddi bir
- 14:02kısmı şeydir, savaş ayetidir. Korkmayın,
- 14:04kaderinizde varsa ölürsünüz.
- 14:06Toplumsal psikoloji abi. Veya işte eceli
- 14:09gelmeden adam ölmez.
- 14:11Psikoloji, toplumsal psikoloji.
- 14:13Korkmuyor yani, savaşırken korkmayacak
- 14:14bir psikoloji veriyor sana.
- 14:17Evinde olsaydın, yatağında olsaydın da
- 14:18ölürdün.
- 14:20Veya başına gelene kahretme, Allah'tan
- 14:22gelmiştir.
- 14:23Ne oluyor? Başına bir musibet geldi.
- 14:25Kadere atıf yapıyorsun, derbeder olup
- 14:27depresyona girmiyorsun.
- 14:29Psikolojini topluyor veya
- 14:31çok büyük başarı kazandın.
- 14:33Ben yaptım deme. Sen kimsin? Allah nasip
- 14:35etti.
- 14:37Psikolojinin o manik tarafa gidip ruh
- 14:39hastası gibi bir kibre ulaşmanı ne
- 14:41yapıyor? Engelliyor.
- 14:43Bak o aslında insanın kendisine dair o
- 14:45faillik özelliğini kısıtlaması
- 14:47psikolojisini stabil tutuyor aslında.
- 14:49Yani bizim psikolojide aldığımız şey
- 14:51şudur hocam her zaman. Neredeyse bütün
- 14:53psikolojik rahatsızlıklar da böyledir.
- 14:54Yüz birim insan alırsın. Bütün
- 14:56bilimlerde böyle çalışır. Standart
- 14:57sapmanın dışındaki düşüncelere de
- 14:59hastalık dersin.
- 15:01Ya seni standart sapmanın içinde tutuyor
- 15:03sürekli. Sen o kadar büyük tesiri olan
- 15:04bir varlık değilsin. Çok başarılı
- 15:06olduğunda da çok başarısız olduğunda da
- 15:08bütün suçlu ve başarılı olan sen
- 15:09değilsin.
- 15:11Seni stabil bir psikolojinin içerisine
- 15:12alıyor.
- 15:13Ya sen kimsin abi? Düşünsene mesela.
- 15:15Bir de geriye doğru baktığında bak ben
- 15:16bunu çok görüyorum. Özellikle başarılı
- 15:18bir insansan kader atfının çok güçlü
- 15:20olması lazım abi.
- 15:21Bak geriye doğru mesela, hayatında
- 15:23kırılım noktalarında senin verdiğin
- 15:26kararın bilişsellik düzeyi çok düşüktür
- 15:28yani.
- 15:28Ben şimdi mesela kendi hayatıma
- 15:29bakıyorum, atıyorum işte tıp fakültesine
- 15:31girmişim. Ya çok mu düşündüm? Hani
- 15:33yıllarca doktorum. Yok, yani puanım
- 15:35yetiyordu. Babam dedi ki tıp yazsan iyi
- 15:36olur. Kazan. İyi tamam baba dedim.
- 15:38İşte Konya'yı yazalım. Tamam baba
- 15:39Konya'yı yazalım. Ben normalde İzmir'i
- 15:40yazmıştım. Bir bir buçuk soruyla falan
- 15:42şey İzmir gelmedi, İzmir tıp. Ya ben
- 15:45muhtemelen alkolik olurdum yani. Net
- 15:46alkolik mi zaten?
- 15:48Hani ileri [kahkaha]
- 15:49Tamam şimdi Konya'ya gittim. Konya'da
- 15:50işte Müslüman oldum falan. Ondan sonra
- 15:52tayin yazıyorum. Tayin yazarken
- 15:54Erzincan. Niye? Dayım dedi ki Erzincan
- 15:56güzel şehir. Ben gittim oraya zamanında.
- 15:58İyi dedim Erzincan yazalım o zaman.
- 16:00Erzincan'a gittim. 10 sene Erzincan'da
- 16:01durdum. Yani şimdi taşınıyorum mesela
- 16:03başka bir hiçbirisinde de böyle çok
- 16:05büyük bilişsel karar vermiyorum.
- 16:06Hayatımı kıran noktaların hiçbirisinde
- 16:09büyük akıl yürütmüş değilim. Mesela işte
- 16:10YouTube kanalı açmak. Abi hiç akıl
- 16:12yürütmedim. 15 dakikada karar verdim.
- 16:13Oğlum bir YouTube kanalı açsak güzel
- 16:14olur falan diye.
- 16:16Ondan sonra veya yayınevi açmak mesela.
- 16:1825 dakikada karar verdim.
- 16:20Böyle
- 16:21senin o hayatının kırıldığı noktalara
- 16:23bak geriye doğru.
- 16:24Çok azında tesirin var. Veya mesela bak
- 16:26tam tersini düşün. Bir adam çok kötü
- 16:28gidiyor hayatı.
- 16:30Orada da mesela kader atfı yapması şey
- 16:31durur, kötü durur. Suçu Allah'a
- 16:33atıyormuşsun gibi.
- 16:34Hani biz başımıza böyle geldi kaderden
- 16:36dolayı diye. Ya bunun bir psikolojik
- 16:37kullanımı var. Düzgün kullanırsan
- 16:39gerçekten müthiş bir silah.
- 16:40Ben kimim ki abi? Ben mesela bakıyorum
- 16:42şimdi totalde psikolojik olarak
- 16:43baktığında özgür irade var diyorsun.
- 16:45Tamam. Oğlum sen kimsin özgür iraden
- 16:46olsun? Gerçekten ya senin kudretin ne
- 16:48Allah aşkına? Doğduğun evi bile
- 16:49seçemedin sen ya. Yaptığın hiçbir işi
- 16:51sen seçmedin. Bir yerde bir takdir var.
- 16:53Ufak tefek kararların var. Kırılım
- 16:55noktalarında.
- 16:57Yerde bir para buldun. Alayım mı
- 16:58almayayım mı? Atıyorum işte irade burası
- 17:00yani.
- 17:00Aldın almadın.
- 17:02Olduğunu da hissediyorsun öyle bir
- 17:03iradenin. Alabilirdin yani.
- 17:05Dolayısıyla bu mevzunun psikolojik ve
- 17:06sosyolojik boyutu daha önemli.
- 17:08Daha şey trik. Kur'an'da tartışılan konu
- 17:10teolojik kısmı değil.
- 17:11Teolojik kısmı zaten normal Müslüman
- 17:13çözemezdi.
- 17:15Bu burası çok şey böyle kalbi kalan,
- 17:17adamın kendisini ahlaklı tutması için
- 17:19önemi olan bir yer. Mesela savaş
- 17:21diyelim, savaş ortamı anlatıyorsun.
- 17:22Kur'an'da da var böyle ayetler. İstişare
- 17:24yapıldı. Bitti. Biz istişare ümmetiyiz.
- 17:27İstişareden sonra istişare olur mu? Ben
- 17:29bilmem, ağam bilirdi.
- 17:31>> [kahkaha]
- 17:33[homurdanır]
- 17:33>> Şimdi
- 17:34istişare üstüne istişare olmaz normalde.
- 17:36Yani istişare yapıldı mesela bu şey var,
- 17:38Ali İmran suresinde mesela. Ali İmran
- 17:40suresi olması lazım, Allah alem.
- 17:41Savaş kararı veriliyor hocam. Taktik
- 17:43düşünülüyor yani. İstişare edildi
- 17:45sahabeyle, bitti. Karar verildi.
- 17:48Bundan sonraki istişare nedir biliyor
- 17:49musun? Ya biz bunu yapacağız,
- 17:51yeniliyoruz sanki de bir tekrar mı
- 17:52istişare etsek, fikrimi değiştirsek?
- 17:54Artık istişareden sonraki her hareket
- 17:56topluluğun psikolojisini kırar.
- 17:58Yenileceğini düşündüğün ilk anda
- 17:59yenilmeye başlarsın gerçekten. Her
- 18:01kafadan bir ses çıkmaya başlar yani. O
- 18:03yüzden orada ne yapıyorsun? İstişare
- 18:04bitince tevekkül.
- 18:06Biz düşündük, karar verdik. Biraz
- 18:09yeniliyormuş gibi görünsek de tevekkül
- 18:10edip devam edeceğiz.
- 18:12Normalde bu mesajı verdiği psikoloji.
- 18:14Bunu nasıl veriyorsun? Kaderle
- 18:15veriyorsun.
- 18:16Biz üstümüze düşeni yaptık. Gerisi
- 18:18Allah'ın takdiri, ne yapayım yani? Bu
- 18:19kadar elimden geldi. Eyleme kabiliyetini
- 18:21artırıyor yani. Çünkü çok fazla düşünmek
- 18:23insanı ve toplulukları başarılı kılmaz.
- 18:26Çok fazla düşünen adamlar mesela şey
- 18:27olur, hareket edemezler zaten. Her
- 18:30tereddütte geri dönmeye çalışırlar.
- 18:32İnsanda da böyledir. Mesela ben bir şey
- 18:34yapıyorum, çekeceğim diyorum mesela
- 18:35Celal Şengör videosunu. Arıyorlar ya
- 18:37hocam şöyle olabilir, böyle olabilir,
- 18:39medya haber girebilir, bilmem ne
- 18:40olabilir. Ya diyorum at binenin kılıç
- 18:41kuşanmanın kardeşim, daha ne diyorum
- 18:42bundan sonra yani hani karar verdik,
- 18:44duyurduk, bitti.
- 18:46Değil mi? Yani hayat da böyle çalışıyor
- 18:48zaten. Dur dur istişare et, hiçbir şey
- 18:50yapamazsın.
- 18:52Her psikolojik direnç noktasında geri
- 18:54dönersin.
- 18:55Olmuyor, bir daha planlayayım.
- 18:57Bazen de işte
- 18:59hayat böyle dönüyor yani. İstişareden
- 19:00sonra teslim olmak lazım abi.
- 19:02Ya istişareden sonra tevekkül etmek
- 19:03lazım yani.
- 19:04Yaptık, Allah böyle nasip etti yani.
- 19:07Korkanın çocuğu olmaz. Muhteşem
- 19:09atasözlerimiz bunlar.
- 19:11Korkanın çocuğu olmaz ya. Peki bu
- 19:12söylediğimiz
- 19:14sadece bizim kafamızdan çıkardığımız bir
- 19:16şey mi? Hayır. Hadis-i şerifte Efendimiz
- 19:17buyurur. Sallallahu aleyhi ve sellem.
- 19:19Diyor ki, Ebu Hureyre anlatıyor. Biz
- 19:20kader hususunda münakaşa ederken, yani
- 19:22sahabeler kendi arasında kader hususunda
- 19:24münakaşa ediyorlar. Hafif tartışıyorlar
- 19:26yani. Resulullah sallallahu aleyhi ve
- 19:28sellem çıka geldi.
- 19:29Görüyor yani sahabeleri kader
- 19:31tartışırlarken.
- 19:32Öylesine kızdı ki,
- 19:34öfkenin hasıl ettiği kızıllıktan yüzünde
- 19:37sanki nar taneleri çıkmıştı. Çok
- 19:39sinirlendi diyor. Sahabeleri kader
- 19:41tartışırken görünce.
- 19:43Bize şöyle çıkıştı.
- 19:44Bununla mı emredildiniz?
- 19:46Ben size bunun için mi gönderildim?
- 19:48Yani ben size kader tartışın diye mi
- 19:50gönderildim?
- 19:52Bilin ki, sizden öncekileri dini
- 19:54meselelerdeki münakaşaların çokluğu
- 19:56ve peygamberleri hakkında düştükleri
- 19:58ihtilafları helak etmiştir.
- 20:00Kur'an'da kader anlatılıyor, ama bunun
- 20:02için değil. Ben size bununla
- 20:03gönderilmedim. Siz oturup bu işin
- 20:04teolojisini tartışın diye gönderilmedim.
- 20:06Buradan nereye çıkarız? Gazali'nin işte
- 20:08ilcamul avam hani ilmi kelam.
- 20:10Avamın kelamdan alıkonulması.
- 20:13Yani bu gerçekten onun duygu dünyasını
- 20:15bulandırır ve kader ona bunun için
- 20:16anlatılmadı. İşleyemez. Yani şurada ben
- 20:19meşailerle eşariler arasındaki farkı ve
- 20:21bunun ihtilaflarını anlatsam, bunun
- 20:23gerçekten avamın kalbini bozmaktan başka
- 20:24hiçbir yönü yok.
- 20:25İşleyemez. Ben de çözebildiğim mesele
- 20:27değil. Sadece şey olur. Ulan bu adam ne
- 20:28kadar çok şey biliyor, o çok havalı
- 20:30falan.
- 20:30Bunu sağlarsın, ama milletin kalbini
- 20:32bulandırırsın.
- 20:33O yüzden burada durmak lazım.
- 20:35Dolayısıyla kader meselesinde bu sadette
- 20:37konuşacağımız şey şudur. Kader İslam
- 20:39kültürüdür.
- 20:40Bu kadar. Sana bu yeter. Haberen iman
- 20:42ettik vardır.
- 20:43Psikolojik olarak da faydalıdır.
- 20:45Müslümanlar direnç noktasında hocam,
- 20:47direnç ve hareket edebilme kabiliyeti
- 20:49konusunda çok başarılı bir millettir.
- 20:51Yani tarih de bunun tarihidir. Mesela
- 20:52Gazze'de bunu görüyorsun. Adamlar şok
- 20:53oluyorlar yani. Nasıl yapıyor bu? Bu
- 20:55nasıl bir direnç yani?
- 20:56Böyle bir ordunun elinde eşit silahlar
- 20:58olduğunda kazanamazsın ona karşı. Bu
- 21:00kadar psikolojik direnci güçlü
- 21:02eee duygusal motivasyonu bu kadar yoğun
- 21:04bir topluluğu
- 21:05eşit silahlarla yenemezsin.
- 21:07Dolayısıyla inşallah eşit silahlar olur.
- 21:10Kendinize iyi bakın. Selamünaleyküm.
- 21:11>> [müzik]
- 21:16[müzik]
- 21:25>> YCD'nin katkılarıyla hazırlanan Bildiğin
- 21:28Gibi Değil sona erdi.
About this transcript
This page contains the full transcript of Kader Hakkında Neden Tartışmamalıyız? - Altay Cem Meriç | Bildiğin Gibi Değil | B20 by MyMecra, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 3,332 words across 725 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.
What you can do with it
Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.
Free YouTube transcript tool
YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.