YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → Jose Rizal Ang Buhay ng isang Bayani Documentary

Jose Rizal Ang Buhay ng isang Bayani Documentary — Transcript

by Do you Know · 6,994 words · 1,270 segments · language en · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:07Anong pumapasok sa isip natin kapag
0:10nababanggit ang pangalang Jose
0:13Rizal ang matapang na nobelista ng noly
0:16metanghere na gumising sa kamalayan ng
0:18mga
0:19filipino ang bayaning binaril sa
0:23luneta ang makata na nagsabing ang taong
0:27di marunong magmahal sa sariling wika ay
0:30higit paang amoy sa malansang
0:33isda pero sino ba talaga si Jose Rizal
0:37Anong uri ng Pilipinas ang kanyang
0:39kinagisnan Anong mga ideya at prinsipyo
0:43ang kanyang isinabuhay at
0:46ipinaglaban Ano ang kanyang tunay na
0:49pagkatao ako po inyong lingkod Juni
0:52Gamboa samahan po ninyo ako sa susunod
0:55na oras hanapin natin ang puso at kalu
0:59ngak ang Filipino sa loob ng rebulto sa
1:03luneta hanapin natin ang ngiti sa
1:05matigas na mukhang Nakaukit sa pisong
1:08barya sa pamamagitan ng pagtunghay sa
1:11mga orihinal na sulat retrato at iba
1:14pang piraso ng ala-ala subukan nating
1:16kilalanin ang isang Pilipinong
1:18nagngangalang Jose Rizal
1:30s
1:38[Palakpakan]
1:48[Musika]
1:57[Palakpakan]
1:59[Musika]
2:13taglay pa rin natin hanggang ngayon ng
2:16isang kwadernong may pamagat na memorias
2:19de un estudyante de
2:22Manila L taong gulang si rizal n tipunin
2:25niya ang kanyang mga alaala mula
2:28kapanganakan Hanggang Sa una niyang
2:30pagibig sa kwadernong
2:33ito nagkubli siya sa pangalang p Jacinto
2:38para manatiling pribado ang kanyang
2:40buhay pero sa dulo ng dokumento
2:42matatagpuan din ang kanyang pirma Heto
2:46ang sariling salaysay ni Jose
2:49[Musika]
2:57Rizal Isinilang ako sa lamba noong Hunyo
3:031961 sa pagitan ng 11 at 12 ngi araw
3:08noon ng miyerkules at ang aking
3:11pagsilang sa daigdig na ito ng luha ay
3:14muntik n ikasawi ng aking ina kung hindi
3:17niya naipangako sa mahal na Birhen ng
3:19Antipolo na dadalhin ako sa kanyang
3:22simbahan si Teodora alonso ang ina ni
3:25Rizal ngunit mas kilala siya noon bilang
3:28Lolay
3:31hindi ordinaryo ang aking ina mah
3:35literatura at mahusay magsalita ng
3:38Espanyol kaya sa
3:40akin siya ay isang
3:42matematika ang kanyang ama dating
3:45kinatawan sa ang niang G Bukod sa
3:49pagasikaso Saang anak pinamahalaan ni
3:53LOL ang isang tindahan silong ng kanang
3:56bahay at pangyo
4:00dahil sa kanyang malakas na personalidad
4:03at pagsisikap malaki ang nagawa ni Donya
4:06Lolay sa masigasig na paghuhubog ng
4:08pagkatao ng kanyang mga anak at ng
4:11kanilang pagibig sa
4:13karunungan Tinuruan niya silang bumasa
4:16at sumulat sinanay sila sa pagdarasal at
4:19pagtulong sa gawaing bahay At
4:22kabuhayan dahil dito
4:26luang k dahil kan Ano kaya ang
4:30kinasapitan ng aking pag-aaral at
4:33kapalaran talagang ang ina ang lahat sa
4:36isang tao pagkatapos ng Diyos bagamat
4:40tahimik lamang ang ama ni Rizal na si
4:42Francisco Mercado o kikoy sensitibo
4:46siya't malapit sa kanyang mga anak
4:48mahigit 40 taon na siya nang isilang si
4:51Jose Rizal ang aking ama na huwaran ng
4:54mga ama ay nagbigay ng edukasyong
4:56naaayon sa aming bahagyang kakayanan sa
4:59buhay
5:00sa pagsisikap ay nakapagpatayo siya ng
5:03bahay na bato at nakapagpundar ng isa pa
5:07parehong tagin ang mga magulang ni Rizal
5:10ngunit lumipat sila sa kalamba at
5:12Nangupahan sa lupang pag-aari ng mga
5:14preng
5:16dominico sa bahay kubong Tulad nito
5:19madalas maglaro ang isang batang kung
5:21tawagin
5:23nila Ayon kanang m kapatid tahimik na
5:26bata si rizal baman mading mahal p ng
5:29kanyang mga mata kung siya'y natutuwa o
5:32nabibighani ni sa isang bagay mahilig
5:35siyang magpinta ng mga hayop ibon at
5:37bulaklak gamit-gamit ang atsuete uling
5:40at iba pang Katas ng halaman bilang
5:43pintura Mahilig din siyang humubog ng
5:46pigurin at busto ng mga tanyag na taong
5:49nababasa niya sa kanilang mahigit is
5:52libong mga
5:54aklat matapos kumain at magdasal ng
5:56rosaryo dumadako kami sa asota o sa alin
6:00mang bintanang katanawan ng buwan at
6:03magkukwento ang aking Yaya tungkol sa
6:05mga nakalibing na kayamanan at
6:07kalansay mga aswang mga nuno mga punong
6:12namumunga ng diyamante mga taong
6:15nakatira sa
6:16buwan matamis ang oras sa tahanang iyon
6:20kaya mauunawaan Ang lungkot na nadam ni
6:23Rizal ng Sa napakamurang gulang na siyam
6:26na taon ay nalayo siya sa kanyang
6:28pamilya upang magaral sa bat inihatid
6:31ako ng aking kapatid na si pasano isang
6:34araw ng Linggo siam na taon pa lamang
6:38ako pero natutunan ko n magpigil ng
6:41luha ipinakilala ko nior pasano sa aking
6:45Maestro na siya ring nagturo sa kanya
6:48noon sa pamamagitan ni Maestro justiano
6:51Cruz namulat si rizal sa isang paraan ng
6:54pagtuturo na usong-uso Nong panahong
6:56iyon Ayoko ng Bilangin ang mga palo ang
6:59natanggap ko lagi akong nangunguna sa
7:02klase pero sa kabila ng aking reputasyon
7:05bilang mabait na bata bihira ang araw na
7:08hindi ako nakatatanggap ng tatlo
7:11hanggang anim na
7:12palo babahagya lamang ang sakit na
7:15nadama ni Rizal kung ihahambing sa mga
7:18sumunod na pangyayari na nag-iwan ng
7:21malalalim na sugat sa kanyang
7:23ala-ala sinubukan ni Donya lola a na
7:26pagbatiin ng kanyang kapatid na si jose
7:28Alberto at ang pabayang asawa nito na
7:32Bukod sa nakikiapid ay iniwan pa ang
7:34kanilang mga anak ikinagalit ng babae
7:37ang pakikialam ni Donya Lolay at
7:39pinaratangan siyang kasabwat ni Alberto
7:42sa tangkang lasunin
7:45siya sa tulong ng tenyente ng guwardya
7:48civil na kaibigan paan din ng pamilya
7:50Mercado inaresto si Donya Lolay sa
7:53kanilang
7:54bahay malupit ang naging pagtrato ng
7:57alkalde na inilarawan ni
8:00bilang isang panatikong tuta ng mga pril
8:04pinilit niyang umamin si Donya lola
8:06kapalit ng pangakong agad siyang
8:09pawawalan pero tumagal ng dalawa't
8:11kalahating taon ang pagkabilanggo ng ina
8:13ni Rizal hindi ko mailarawan ang dinanas
8:16naming pagkaramdam at kalungkutan mula
8:20noo'y Nawalan na ako ng tiwala sa
8:23pakikipagkaibigan siyam kaming
8:24magkakapatid at kami pinagkaitan ng ina
8:27ng mga taong itinuring namin kaibigan
8:30atong mga
8:32bisita gon na lamang ang lungkot na
8:36pinasa ni Rizal ihatid siya ni pasano sa
8:39Ateneo munisipal sa Maynila na nakatirik
8:42noon
8:43intram at dito naranasan ng
8:46Probinsyanong tagal ang tagumpay pait at
8:51pagig sa buhay ng isang estudy
8:56[Musika]
9:09L taong gulang pa lamang si rizal nang
9:11siya magpatala sa
9:13Ateneo nung unay diskumpyado pa ang mga
9:16pari na tanggapin siya dahil Bukod sa
9:18alangang panahon siya nagpatala sadyang
9:21napakaliit at napam ni
9:24Rizal kaya taliwa sa inaakala ng marami
9:28hindi ag nakapagpakita gila si rizal
9:31bilang estudyante nu hirap siyang
9:33magsalita ng kastila isang Probinsyanong
9:37malayo sa kanyang bayan napakaliit kung
9:40ikukumpara sa mga kaklase niyang espanol
9:43at
9:44mestiso at malumbay dahil sa kapalarang
9:47sinapit ng ina ginugol niya ang kanyang
9:51panahon sa pagsisimba mangyari sa aking
9:54pangungulila ay wala akong nalalamang
9:57sukat pagbalingan kundi ang Diyos naging
10:01masugid din siya sa pagbasa ng mga
10:03nobela at akdang pang kasaysayan minsay
10:07nagawa niyang linlangin ang ama na
10:09bilhan siya ng istorya unibersal sa
10:11pasubaling kailangan nito sa klase
10:14napalaya na si Donya Teodora ng magtapos
10:17si rizal ng kursong sekundarya at
10:20bumalik sa Ateneo upang magkolehiyo
10:22ng panahong ito'y umusbong ang talino
10:26niya sa pag-aaral tuwing semestre naka
10:29nakapag-uwi siya ng mga
10:31premyo sa ilalim ng matyagang
10:34pamamatnubay ng propesor niyang si Padre
10:37Francisco de Paula Sanchez pinatalas ni
10:40Rizal ang kanyang pagkatha sa wikang
10:43Espanyol nakapagsulat siya ng ilang tula
10:46at nagsali ng dulang banyaga na
10:49itinanghal sa gabi ng kanyang Pagtatapos
10:51sa
10:52kolehiyo nang tanggapin ni Rizal ang
10:55kanyang diplomang bachiller and artiest
10:57at limang medalya
10:59Sa gulang na 15 sa halip na matu lubha
11:04siyang nalungkot
11:05Paalam magandang panahong di ko
11:08malilimot sa karimlan ng aking buhay
11:12Ikaw ang sandaling bukang liwayway na
11:14hindi na muling
11:16babati
11:17Paalam maliligayang oras ng aking
11:21naglahong kamusmusan nang bumalik si
11:24rizal sa kalamba umasa si Donya lola'y
11:26natutulungan na lamang niya si pasano sa
11:28bukid
11:30Ayaw na sana akong pagaral ng aking
11:33ina sapat na ang aking nalaman At kapag
11:37nadagdagan mapugutan ako ng
11:40ulo nang hinay Kik sa talino ng kanyang
11:44anak kaya pinag-aral ito ng pilosopya sa
11:47Unibersidad ng Santo Tomas kumuha din si
11:50rizal ng kurso sa land surveying agria
11:54sa Ateneo upang mapagbigyan kanyang in
12:02pagkaraan ng isang taon nagpasya si
12:04rizal na mag-aral na lamang ng medisina
12:07matapos matuklasang nabubulag na ang
12:10kanyang
12:13ina nooy nakilala ni Rizal ang kanyang
12:17unang
12:18pagbi isang kolehiyalang kasamahan sa
12:21dormitoryo ng Kapatid niyang si Olympia
12:24isang binibin nagalang Segunda Katigbak
12:28si ay may kababaan ng bahagya may mga
12:31matang kung minsa'y makislap at
12:33nangungusap at kung minsan na may
12:36malamlam at malungkot may mga pisnging
12:39mamula-mula may isang ngiting nakakagala
12:42at
12:43nakakaakit habang kausap siya wari
12:47unti-unti kong nilalagok ang napakatamis
12:50na lason ng pag-ibig ang mga sulyap
12:53niya'y bumabaon na parang palaso sa
12:55kaibuturan ng aking puso naudlot ang
12:58suyuan ng pauwiin si Segunda ng kanyang
13:01ina upang alagaan ng sanggol na
13:05kapatid Ilan pang mga dalagita ang
13:08pinagkainan o naging interesado kay
13:11Rizal bago niya natuklasan ang pag-ibig
13:14sa kaanak niyang si Leonor
13:17Rivera habang nagbabakasyon sa kalamba
13:20naganap ang isa pang pang-aalipusta na
13:23yumanig sa pagkatao ni
13:25Rizal isang gabi habang naglalakad pa
13:29nakaligtaan niang saluduhan ng isang
13:32tenyente ng gwardya
13:34[Musika]
13:37Sibil tatlong hagupit ang tinanggap niya
13:41inilapit niya ang kaso sa malakanyang
13:44ngunit hindi siya
13:47pinansin pero ang mga hagupit na ito'y
13:50simula lamang ng iba pang latay na
13:52tatanggapin ni Rizal upang mamulat sa
13:55pga Aping dinaranas ng mga Pilipino sa
13:58ilal ng buktot na lipunan at
14:03pamahalaan sumali si rizal sa isang
14:05timpalak
14:06pampanitikan nanalo ng unang gantimpala
14:10ang lahok niyang eljo de los dioses n
14:14pumanik siya sa entablado at nakita ng
14:16mga manonood na isang Pilipino na isang
14:20indo ang nanalo walang pumalakpak
14:23gayon pa man hindi nas ng loob si
14:30nang mapagtanto niya na hindi
14:32kikilalanin at hindi sasapat ang kanyang
14:35pag-aaral sa Santo Tomas upang makapang
14:37gamot nabuo ang kanyang pasya na
14:40mag-aaral sa
14:42Espanya Tinanggap ni Rizal ang hikayat
14:45ng mga kaibigan maging ngo niyang si
14:47Antonio Rivera ama ni
14:50Leonor pero walang kapantay ang ibinigay
14:54na suporta ng kapatid ni Rizal na
14:56siano masin ni binalak ang pag-aral ni
15:00Rizal at ipinamana Ang Pangarap Na Laan
15:03sana sa
15:05kanya isang pangarap na ipinagpalit sa
15:08obligasyon ng panganay na lalaki na
15:10pangasiwaan ng kabuhayan ng
15:12pamilya inilihim nila sa pamilya ang mga
15:16balak
15:18[Musika]
15:35ginising ako ni senor pasano ng 5 ng
15:38umaga upang maghanda para sa
15:41paglalakbay pupungas-pungas pa akong
15:43bumangon at nag-ayos ng aking dadalhin
15:46Binigyan ako nior pasano
15:53ng5 Gising na ang aking mga magulang
15:55Pero tulog pa ang aking ibang
15:57kapatid Lago ko ang isang tasang
16:02kape malungkot akong tiningnan ang aking
16:06kapatid walang kaalam-alam ang aking mga
16:09magulang nang maisip ko na iiwan ko ang
16:12aking
16:13pamilya bumalong ang luha sa aking mga
16:16mata wari malulunod ako
16:20ay kay laki nitong sakripisyo para sa
16:23isang kabutihang ni hindi mo
16:26matang nagtungo si rizal sa sa Maynila
16:30matapos humingi ng mga sulat ng
16:31rekomendasyon kay Pedro Paterno at sa
16:34mga pareng hesuita naglayag siya
16:37patungong Europa noong ikalwa ng mayo sa
16:40edad na 20 taong gulang kumuha ako ng
16:44Lapis at iginuhit sa papel ang baybayin
16:47ng Maynila nanghihina man ang aking mga
16:50kamay tulad ng aking puso patuloy ako sa
16:54pagguhit unti-unti ring naglaho ang
16:57lumbay ni Rizal
16:59Pinalitan ng pagkamangha sa pagtuklas ng
17:02bagong buhay at daigdig sa kabila ng mga
17:05alon iniwan sa atin ang kasaysayan ang
17:09napakaraming larawan ng mga tao tanawin
17:12mga sulat sa magulang at kaibigan at mga
17:16ala-ala tungkol sa kanyang mga
17:18paglalakbay na masinop niyang sinulat sa
17:21mga papel at
17:22Kwaderno ito halimbawa ang kanyang
17:25opinyon sa bapor na gemna kumikinang ang
17:28lahat
17:29mahangin malinis ang mga kwarto
17:32nababalutan ng alpombra ang lahat ng
17:34sahig malinis ang inidoro ekselente ang
17:38mga banyo at nang dumako siya sa
17:42Aden may nagtitinda ng malalaking itlog
17:46at balat ng leon at
17:48tigre uminom kami ng
17:50limonada gumamit ang serbidor ng pako
17:53para biyakin ang yelo at kinamay ito sa
17:56baso bago ihain sa amin
17:59nakita rin niya ang bantog na swes Canal
18:02ang Villas ng sicily at naples ang
18:05kastilyo sa tuktok ng buld dumaong si
18:09rizal sa marseille France at mul rooy
18:12sumakay ng tren patungong Barcelona
18:14Spain kung saan siya na malaki ng ilang
18:17buwan upang palipasin ang bakasyong pang
18:20tag-araw ng mga
18:22Unibersidad unang arw lamang Nawalan na
18:25ng Amor si rizal inang espanya
18:29pumasok ako sa pinakapangit na dako ng
18:31lungsod at namalagi sa fondang
18:34nakasiksik sa isang makipot na
18:36eskinita ang mga tao'y walang pakialam
18:39sa isa't
18:41isa tumatagos ang lamig hanggang buto
18:45may panahon na nagsis ang alipunga sa
18:48aming mga
18:49katawan habang nagpapalipas ng oras bago
18:52magbukas ang mga Unibersidad tinupad ni
18:55Rizal ang pangako sa ilang kaibigan na
18:57magsulat ng artikulo para sa diyaryong
19:00Tagalog ang unang pahayagan na nakasulat
19:03sa Tagalog at Kastila na pinamamahalaan
19:06ni Marcelo del Pilar sa
19:09Pilipinas patuloy din ang
19:10pakikipagsulatan sa kanyang pamilya at
19:13mga
19:14kaibigan mahal kong kapatid nang
19:18matanggap namin ang telegrama na
19:20nagbabalitang Nakaalis ka na malungkot
19:22ang ating mga magulang lalo na si
19:25tatay siya naging balisa ayaw bangon sa
19:29kama umiiyak sa
19:31gabi Pinapapunta niya ako sa Maynila
19:33upang alamin kung paano mo nagawang
19:35umalis upang
19:36mag-aral sinabi ko sa kanya na
19:38tinustusan ito ng Ilan mong kaibigan
19:40Pero nang mapansin kong balisa pa rin
19:43siya at nanganganib magkasakit
19:45pinagtapat ko sa kanya ang lahat sa
19:47pasubali na siya at siya lamang ang
19:49makakaalam niyon bumuti na ang matanda
19:52at ngayo'y nakukuha ng tumawa ang iyong
19:56nagmamahal na kapatid pasano
19:59Iniibig kong kapatid nasabi sa akin na
20:03gusto mo raw marinig ang wikang Tagalog
20:05upang hindi mo malimot ang iyong
20:07pinagmulan at kami na iyong mga
20:10kapatid Binabasa ko ang iyong mga liham
20:13hindi ko mapigil ang pagluha lalo na
20:16yung sinulat mo bago ka umalis at sinabi
20:18mong Dumaan ka dito upang magpaalam
20:21ngunit Natutulog pa ako atasi ni mamati
20:25lamang dalap kay iniisip kung Paano ka
20:29nakakaraos gawa nito padadalhan kita ng
20:33diyamanteng singsing at Isulat mo sa
20:35akin kung kanino ko ito maing ipadala
20:38ang iyong nagmamahal na kapatid
20:42Neneng umabot din keris salang balita na
20:45ipinagdamdam ni Leonor ang kanyang
20:48paglisan Hindi na sila nakapagpaalam sa
20:50isa't isa at iniulat ng isang kaibigan
20:53ni Rizal na malaki ang ipinayat ni
20:56Leonor dahil sa pag-aalala at nagbabalak
20:59itong kulayan ng itim ang lahat ng
21:01kanyang
21:03damit mula sa Barcelona a lumipat si
21:06rizal sa Madrid at magkasabay na
21:08nagpatala sa kolehiyo ng medisina at
21:11Kolehiyo ng pilosopiya at letras nakuha
21:14rin niyang ipagpatuloy ang hilig sa
21:16pagpipinta pagsusulat at pag-aaral ng
21:19mga wikang Europeo tinipid ni Rizal ang
21:22sarili sa maraming bagay maliban sa
21:25libro ticket sa teatro at kaunting
21:28paglili bang Madrid ika ng Disyembre
21:351882 Senora Maria natanggap ko ang
21:38maikli ngunit malaman mong
21:41liham Maniniwala ka ba na hindi pa ako
21:44naliligo mula noong Agosto at hindi ako
21:50pinagpapawisan ganyan dito napakalamig
21:53at napakamahal ng
21:56paliligo 35
21:59ang
22:00isa ang nagmahal m kapatid
22:04Jose toong hindi Madrid Ang sentro ng
22:08karunungan sa
22:10Europa madalas ireklamo ni Rizal ang
22:12gawi ng mga estudyante doon na natutulog
22:16hanggang tanghali kung gabi na may
22:18dumadalaw sa bahay ng mga kalapating
22:20mababang
22:22lipad mahirap sisihin mga kabata mula
22:26Filipinas
22:29sa unang pagkakataon malaya sila mula sa
22:32kanilang mga magulang sa isang
22:34napakalayong lugar kung saan mura ang
22:37aliw nakasama ni Rizal ang mga
22:40Filipinong intelektwal tulad ni trano
22:43Lopez jaina isang dating estudyante ng
22:45medisina na unti-unting Kinikilala sa
22:48kanyang pagsusulat at pagtatalumpati at
22:51si Gregorio
22:53SDA ng el progreso de
22:56Filipinas sum siya sa circulo hispano
23:00Filipino isang samahan ng mga Filipino
23:02at Espanyol na nagtitipon sa isang bahay
23:06upang pag-usapan ang mga bagay-bagay na
23:08may kinalaman sa Pilipinas at maglabas
23:11ng isang pahayagan o
23:13revista Bukod sa mahusay na kumbersasyon
23:17malaki ang motibasyon sa pagpunta roon
23:19ni Consuelo Ortega ang dalagang anak ng
23:21may-ari ng
23:23bahay niligawan siya ni Rizal at bagaman
23:27Inakala ng dalag na Napakasaya niyang
23:29kausap ang pinili niya ay si Eduardo de
23:33isang kastilang ipinanganak sa Pilipinas
23:36na magmula nito naging lihim ng kaaway
23:39ni
23:40Rizal namatay ang sirkulo dahil sa
23:43kakulangan ng pondo at paglaganap ng
23:45politikal na kulay nailang ng
23:47matatandang
23:49kastila man nila napansin tumatalab na
23:53ang mga liberal na ideya sa kamalayan ng
23:55mga Filipinong intelektwal
23:58isang proseso ng pagbubukas ng isip sa
24:02pagkakaiba ng buhay sa konserbatibong
24:05Pilipinas at Espanya kung saan napak
24:08liberal ng pagpapalitan ng mga
24:12ideya bunga din ito ng mga ideyang
24:15napulot mula sa mga klase sa pilosopiya
24:18na nagpapahalaga sa katuwiran sa halip
24:21na relihyon at Bulag na
24:24pananampalataya bunga rin ito ng
24:26pagpalitan ng kur
24:28sa pag ng pagin
24:30ng pagk man ng mgaa sa
24:34teat makatuwid nag napakanatural ng
24:38pagpasok ngka sa usapan halos h
24:43namalay makikita ang pagsibol ng
24:46kamalayang politikal sa isang talumpa
24:48binas ni Rizal bilang parangal sa
24:51pagkapanalo Juan Luna fix res hialgo
25:05sina Luna at Hidalgo ay karangalan hindi
25:08lamang ng Pilipinas kundi ng Espanya
25:12totoong sil isinilang sa
25:14Pilipinas ngunit maing isilang sila
25:17kahit saan sapagkat ang talino ay walang
25:20kinikilalang bayan ito umuusbong kahit
25:23saanad ngag ngung
25:29Uminom tayo para sa kalusugan ng ating
25:31mga dakilang artistang Luna at Hidalgo
25:34Uminom tayo para sa kalusugan ang
25:36kabataang pilipino ang banal na pag-asa
25:39ng lupang tinubuan naway pamarisan nila
25:42ang dalawang artistang ito at nang
25:45ibigay na ng Madre Espanya na maasikaso
25:48at maingat sa ikabubuti ng kanyang mga
25:50probinsya ang mga repormang matagal n
25:53binabalak para sa
25:55Pilipinas Hindi Inakala ni Rizal na
25:58mamasamain sa Pilipinas ang isang
26:00talumpating pinapurihan ng mga liberal
26:03na tao't pahayagan sa
26:07Espanya mahal kong
26:09kapatid may karamdaman ang nanay hindi
26:13siya makakain at makatulog matamlay at
26:15hindi makabangon Ikaw ang dahilan nito
26:18kumalat dito ang balita tungkol sa
26:20talumpating ibinigay mo para sa dalawang
26:22pintor at may nakapagsabi na hindi ka na
26:24makakauwi dahil dito napakarami mo ng
26:27kaaway
26:28ang iyong kapatid
26:30pasano naging mahirap ang kabuhayan sa
26:33kalamba ng bumagsak ang presyo ng asukal
26:36sa
26:37pamilihan dahil dito lubhang nahuli ang
26:40pagpapadala ng salapi kay Rizal
26:42nagpresenta naman siya na umuwi na
26:44lamang sa Pilipinas yaman din lamang at
26:47Nakuha na niya ang lisensyado sa
26:49medisina at hindi kakailanganing
26:51mag-aral ang doktorado dahil hindi naman
26:54niya balak magturo ng medisina na
26:57pagkasundo Pam na h pauwiin si rizal at
27:01sundin mahi na magsanay muna siya sa
27:04optalmolohiya sa isang klinik sa
27:07Paris mga hanggang 100 ang pasyente sa
27:10klinika ni Dr deer maraming duling ang
27:14naitutuwid
27:15mata kahapon inoperahan namin angang
27:19kinera na duling Emilio at
27:22marano minuto lamang Naayos na
27:30Madalas siyang maging panauhin ng
27:32pamilyang paro de tavera mga bianan ni
27:35Juan Luna sakit kapusin ako ng salapi
27:38nagpresenta si Luna na pautangin muna
27:41ako dahil Mayon pa raw siyang
27:43naitatabi dahil isang pintor kung minsay
27:47pobre siya at kung minsan na may parang
27:51Milyonaryo ginantihan naman ni Rizal ng
27:53pagkakaibigan ang kabutihan ni Luna
27:57naging model siya sa iba't ibang larawan
27:59ng
28:02pintor napagpasyahan ni Jose na magtungo
28:05sumandali sa heidelberg Germany upang
28:08magsanay pang lalo sa klinika ni Otto
28:11Becker pinagbuti rin niya ang
28:13pagsasalita at pagsulat ng wikang Aleman
28:16ngunit sadyang May lungkot na
28:18matatagpuan sa malalaking gusali at
28:21nyebeng mga daan kaya laging
28:24pinananabikan ni Rizal ang init ng
28:26pagtingin ng kanyang Pam
28:29kahit Kapo sa salapi pinagsisikapan
28:32niyang bigyan ng Aguinaldo ang kanyang
28:34mga pamangkin isinalin niya at ginawa ng
28:37dibuho ang mga kwentong pambata ni Hans
28:40Christian
28:43Anderson madalas din niyang ipagtapat
28:46maran ng kanyang mag-anak sa pagsulat
28:49mga mahal kong magulang at
28:52kapatid napuno ko ang apat na pahina
28:56kahit walang sinasabi
28:59na nagpapakita lamang na pwedeng sumulat
29:01ang isang tao Kahit wala naman siyang
29:04malaking
29:06ibabalita sa panahong ito nagsimula sa
29:09pamamagitan ng isang sulat ang matalik
29:12na pagkakaibigan nina jose rizal at
29:14Ferdinand blumen isang austrian
29:18scholar profesor Ferdinand
29:21blumen nang mabalitaan ko po na
29:24pinagaaralan ninyo ang aming wika at sa
29:27katunayan a nakapagpagana ng ilang akda
29:30tungkol dito minabuti kong padalhan kayo
29:33ng isang aklat na sinulat ng isa sa
29:35aking mga kababayan
29:38gumagalang Jose
29:40Rizal agad na sinagot ni blumen ang
29:43sulat pinakilala ni blumen treet si
29:46rizal sa mga kilalang scholar ng Europa
29:49mga higante ng karunungan at
29:51siyensya bagamat sa simula siyensya at
29:54filipinana ang nagbuklod sa kanila sa
29:57pagtagal na ng panahon si blue Bent ay
30:00naging ama-amahan
30:01tagapayo tagapagtanggol at tagahanga ang
30:06tunay nak kabiyak ng kanyang
30:08kaluluwa kasama ng sulat na ito ang
30:10isang larawang iginuhit ko sa lapis
30:13upang makilala ninyo ako sa
30:16istasyon Masakit sa amin ang matagal
30:20mong hindi
30:22pagsulat May sakit ka ba O may masamang
30:26nangyari Sao
30:29ngayong bisperas ng bagong taon ang
30:33pamilya ko'y iinom ng punch para sa
30:36iyong
30:38kalusugan pinuno ako ng kaligayahan ng
30:42matanggap ko ang sulat
30:45mo sa labis na kasabikan matagal akong
30:50hindi
30:52nakakain Salamat sa Diyos at magaling ka
30:56na lumamig na sabaw sa pagkatulala ko n
30:59mabasa ko ang dalawang sulat Busog na
31:02busog ang puso ko naisip ko anong
31:07Kabutihan ang nagawa ko upang maging
31:09karapat dapat sa pagkakaibigan ng tulad
31:12ninyong busilak ang
31:14puso sa panahong ito'y Tinatapos na ni
31:17Rizal ang nolimit tanghere pero
31:19nahirapan siyang maghanap ng pondo upang
31:22ipalimbag ito sa mga imprenta ng
31:25Berlin hindi pa nabebenta ang asukal sa
31:28kamalig ng mga Rizal at mahirap ang
31:31buhay ng pamilya sa kabutihang palad
31:34nagpunta roon si Maximo viola isang
31:37kaibigang nakilala niya sa
31:39Barcelona agad na humanga si viola kay
31:42Rizal dahil sa talino nito at dedikasyon
31:45sa mga gawain dinala niya si rizal sa
31:49isang espesyalistang doktor na nagsabing
31:51nagkasakit ito dahil sa labis na
31:54pagtitipid sa pagkain inabonohan din ni
31:57viola ang buong halaga ng pagpapalimbag
32:00ng Nol metangere kahit na noong unay
32:03Ayaw pumayag ni Rizal profesor Ferdinand
32:07blumen Kasama nito ang isang libro ang
32:12kauna-unahan at matapang na libro
32:14tungkol sa buhay ng mga
32:16Tagalog makikita dito ng mga Pilipino
32:19ang kasaysayan ng nakaraang s
32:23taon marahil ay tutuligsain ito ng
32:26gobyerno at ng mga PR
32:29nalig ako sa dios ng katotohanan at sa
32:33mga taong nakakakita ng aming tunay na
32:36kalagayan nagpasya Rizal na bumalik sa
32:39Pilipinas sa kab ng pagpigil ng
32:43lahat maniniwala sa intensyon ng kanyang
32:46nobela kung hindi siya u sa kanyang
32:48bayan upang magsilbing
32:52halimbawa angob
33:00[Musika]
33:16[Musika]
33:21nang Magbalik si rizal sa
33:24Pilipinas hindi pa gaanong napag-uusapan
33:26ang no
33:28Tangere Bukod sa kakonti ang kopyang
33:31nakapasok sa bansa Kasalukuyan pa lamang
33:34itong sinusuri ng mga
33:37prile naging mainit ang pagtanggap kay
33:40Rizal ng mga karaniwang tao matapos
33:43kumalat ang balita tungkol sa kanyang
33:46husay sa
33:48panggagamot maraming bata alei at
33:51matatanda ang sumusunod saan man siya
33:54magpunta pero makaraan ng tatlong linggo
33:58nagkatotoo ang Hinala ni
34:03Rizal Pinatawag siya ng Gobernador
34:06Heneral sa malakanyang dahil sa reklamo
34:09ng mga prile tungkol sa nobela inilipat
34:12ng Gobernador sa komisyon ng sensura ang
34:14pagpasya sa nobela at Nagtalaga ng isang
34:18militar kay Rizal na umanoy nangangalaga
34:21sa kanyang kaltasan kantay
34:27sinundan ni taviel de andrade si Rizal
34:30Saan siya magpunta nagkasundo silang
34:32dalawa dahil edukado at liberal
34:36tinulungan siya Niel na pabulaanan mga
34:38mapanirang ananas kinakalat ng mga PR
34:42espo ng mga Aleman
34:46Protestante Mason
34:49mangkukulam pinagbabawalan ako ng aking
34:52ama na lumabas magisa o makikain sa
34:55bahay ng iba
34:58natatakot at nangangatal ang matanda
35:00para sa
35:01akin hindi rin siya pinayagan ni Don
35:04kikoy na pumunta sa Dagupan upang makita
35:06si Leonor at gayon din naman ang ama ni
35:09Leonor sa kanya nang imungkahi ng
35:12sensura na pigilin ang pamumudmod ng
35:15Noli tanghere pinagkaisahan ng mga prile
35:18na pilitin ang Gobernador na gumawa ng
35:20marahas na hakbang tulad ng
35:22pagpapakulong kay Rizal pinayuhan siya
35:26ng Heneral at ng mga
35:28umis na lam upang matahimik na ang
35:33lahat nilisan ni Rizal ang Pilipinas
35:37tumigil muna siya Hong Kong mao at
35:40pagkatapos sa Japan kakaunti lang ang
35:43maganaka sa
35:45hapon na nakabukas ang kanang mga bahay
35:49gawa lamang sa papel ang kanang mga
35:51dingding at sa mga otel ay mai kang
35:54mag-iwan ng salapi sa mesa ng walang
35:56panganib
35:58kaunti lamang ang mga pulubi walang
36:00nag-aaway sa
36:02daan malinis ang mga bahay na humaling
36:06si rizal sa Japan at maging sa isang
36:09haponesang pinangalanang
36:13osan walang naiwang salaysay tungkol sa
36:15kanilang pagniniig maliban sa ilang
36:17pangungusap sa kanyang mga talak Walang
36:21sinumang babae ang nagmahal sa akin
36:23tulad
36:24mo hindi magmamaliw sa aking ala-ala ang
36:28iyong
36:29larawan ang pangalan mo ay mananatili sa
36:32aking labi sa bawat buntong
36:36hininga taglay mo ang lahat ng kulay ng
36:39camelias
36:40ang kanyang kasariwaan at karilagan
36:47Sayonara
36:49Sayonara Pagkatapos ay sa Amerika naman
36:52Naglakbay si rizal mula California
36:55hanggang New York dinalaw ko ang
36:58pinakamalalaking siyudad ng Amerika ang
37:01kanilang naglalakihang gusali mga ilaw
37:04na Dek
37:06kuryente walang duda na dakilang bansa
37:09ang Amerika bagama't marami pa rin itong
37:13depekto walang tunay na Kalayaan ang mga
37:17tao sa ilang estado halimbawa hindi
37:21pwedeng mag-asawa ang isang at
37:23isang
37:25puti sa Inglatera sus sunod na malagi si
37:28Jose sa tulong ng isang sulat mula kay
37:31blumen treet nakilala niya doon si Dr
37:34Rein hold rost na mabilis din niyang
37:37naging mabuting kaibigan Bukod sa
37:40palagiang pag-iimbita sa kanya sa bahay
37:43upang maga kasama ng kanyang pamilya
37:46tinulungan siya nitong makakuha ng
37:49permisong gumamit ng aklatan ng British
37:54Museum doon natagpuan ni Rizal ang isang
37:58libro tungkol sa kasaysayan ng Pilipinas
38:01na sinulat ni Antonio Morga isang
38:04tagapayo ng Gobernador Heneral na
38:06namalagi sa Pilipinas ng 10 taon para
38:10kay Rizal mainam na dokumento ang libro
38:13ni Morga upang pabulaanan ang paratang
38:16ng mga Espanyol na walang sibilisasyon
38:18sa Pilipinas bago sakupin ng
38:22Espanya kaya sa halip na sumulat ng
38:25sarili niyang kasaysayan ng Pilipinas
38:27pinasya ni Rizal na muling ilimbag ang
38:30akda ni Morga kasama ang kanyang mga
38:32tala matyaga niyang kinopya ang buong
38:36dokumento Pagkatapos ay ikinumpara ang
38:39datos nito sa iba pang dokumento tungkol
38:41sa
38:42Pilipinas nang dit tumupad ang kababayan
38:45niyang si Antonio Maria regidor sa
38:47pangakong ipalimbag ang aklat nagtungo
38:50si rizal sa Paris Upang makamura sa
38:54palimbagan panahon ding ito ng maging si
38:57rizal sa La Solidaridad ang pahayagang
39:00propagandistang inilalabas ng mga
39:02filipino sa Espanya nagsulat siya sa
39:05paaya ni Graciano Lopez ang nitong
39:09editor at kahuntahan niya noong nasa
39:12Espanya karaniwang tema ng m artikulo ni
39:15Rizal ang pagtatanggol sa kultura at
39:18pagkatao ng Filipino laban sa
39:20panghahamak ng mga peryodistang espanol
39:23hindi tamad ang M
39:26Pilipino Tingnan niyo na lamang Kung
39:28paano mamuhay ang mga europeong
39:30nagpaparatang nito sa
39:32kanila napapaligiran sila ng mga alila
39:35na tatanggal ng sapatos at tagapaypay
39:39ang tao ay Hindi hayop hindi makina ang
39:45mithiin niya sa buhay ay hindi ang
39:47gumawa para sa ibang tao kundi tuklasin
39:51ang kanyang kaligayahan at ikauunlad
39:55bilang nilalang
39:57nagsulat din siya tungkol sa mga
39:59karapatan na dapat Sana'y tinatamasa ng
40:02mga Filipino bilang lehitimong mamamayan
40:05ng Espanya na nagbabayad ng buwis at
40:08nagbibigay serbisyo isa rito ang sikat
40:11na liham sa mga babae ng Malolos na
40:14pinapurihan niya sa kanilang
40:16pakikipaglaban upang bigyan ng
40:18pagkakataong makapag-aral ng wikang
40:21Espanyol mahirap na hindi humanga sa
40:24kasipagan ni Rizal bilang scholar
40:27at sa katapatan niya sa direksyong
40:30itinakda niya para sa kanyang
40:32sarili lalo na kung iisipin na sa buong
40:37panahong ito'y ginigipit siya ng mga
40:39problema sa salapi at ng patuloy na
40:42pagpapahirap sa kanyang mga kamag-anak
40:44at kaibigan sa Pilipinas pungan ng
40:47kanyang mga akda at n patuloy na
40:50suportang ibinigay nila ni pasano sa
40:53paghahain ng kaso laban sa mga pring
40:56nagm ng hasyenda de Calamba na dati
41:00kapanalig ng pamilyang Merkado ayon sa
41:03sulat ng bayaw niyang si silvestre
41:05Ubaldo senor Jose Rizal sa kasalukuyan 1
41:11o an sakada ang nakademanda sa korte ng
41:14hukom tagapamayapa
41:16sakaling matalo palalayasin sila at
41:20ipagiba ang lahat ang kamalig ang asukal
41:24at lahat ng nakatirik sa lupa ilang ulit
41:27ding ipinatapon Sa Tagbilaran ang bayaw
41:30niyang si Manuel Hidalgo asawa ni
41:33saturnina dinampot siya habang nagnod si
41:36Buena ang pamilya at nang umabot Ang
41:39kaso sa sukdulan pinalayas ang mga
41:41magsasaka ng kalamba kasama ang
41:43pamilyang Rizal aking mahal na
41:47kapatid Napakasakit ng naganap na
41:50pagpapalayas ang autoridad Naron silang
41:53lahat upang kamkamin lahat ng pag-aaari
41:56ng mga pinalaya
41:58mga t pamilya ang inagawan ng kanilang
42:01lupa bahay hayop anin ng asukal at
42:05bigas wala kaming magawa nagkalat ang
42:09mga gwardya Sibil ginugulo ang lahat
42:13pati mga batang laaang taon ay
42:15pinabibili nila ng sedula ang iyong
42:18nagmamahal na kapatid
42:23narisa ipinatapon si pasano kasama ng
42:26kanyang mga bayaw sa Mindoro nang
42:29mamatay ang bayaw niyang si Mariano
42:31herbosa pinagkaitan ito ng kristiyanong
42:34libing maging ang kanyang Munting
42:37pamangkin na namatay sa sakit ay balak
42:39ding pagkait ng libing matagal na
42:43ibinurol ang bangkay ng bata habang
42:45hinihintay ang sagot ng arsobispo
42:49hindi mapanatag si rizal lalo na totoong
42:54malaki ang kinalaman niya sa protesta ng
42:57ba at sa pagkatha ng
43:00nobela umapila na ang kapatid ko sa
43:03korte suprema at kailangan kong pumunta
43:05sa Espanya upang bantayan yon o bumalik
43:08sa Pilipinas upang masubaybayan ang mga
43:10pangyayari nanaisin ko pang mamatay para
43:14sa aking mga kababayan kaysa mabuhay
43:16dito ng
43:17Maginhawa pero pinigil siya ng kanyang
43:20mga kamaganak at kay biligan ano pa bang
43:23magagawa niya sa Pilipinas kundi
43:26dagdagan ng kanilang
43:28pasakit ang mga bagay na ito ang
43:31gumugulo sa isip ni Rizal n mamalagi
43:34siya sa Espanya kaya hindi kataka-taka
43:37na hindi niya gaanong natang anan ang
43:39mga sumunod na
43:41pangyayari nagkaroon ng kaunting intriga
43:44sa pagitan nina Rizal at del Pilar
43:46tungkol sa organisasyon at pamamalakad
43:48ng gawain ng mga filipino sa
43:51Madrid
43:52sinasabi na nagsimula lamang ito sa
43:56palagiang pagpapayo ni Rizal tungkol sa
43:58pamamalakad ni Del Pilar ng La
44:01Solidaridad
44:02bukod pa rito Ang madalas niyang
44:04panunuligsa sa pagpapabaya at pambababae
44:08ng mga
44:09filipino walang Malaysia ang mga payong
44:12ito ni Rizal siya ang tinitingalang
44:15pasimuno ng mga makabayang manunulat at
44:19hinirang na pinunong pandangal ng La
44:22Solidaridad
44:24gayun Man nang bumalik siya sa Espanya
44:28matapos ang mahabang
44:30panahon marami siyang ideya at pangarap
44:33para sa mga filipino roon na Inakala
44:36niyang hindi siya mahihirapan na
44:39ipatupad ang mga
44:41ito hindi niya naisip na posibleng
44:45Naliligaw siya sa teritoryo ni Del Pilar
44:48na Kinikilala din ng lahat Kasama na ni
44:52Rizal bilang pangunahing tagapagsulong
44:55ng lahat ng gawaing politikal ng mga
44:58filipino sa Madrid mula ng umalis si
45:01rizal ayon kay Rizal sinamantala ng
45:06kampo ni Del Pilar lalo na ng dati
45:09niyang karibal na si Eduardo LTE ang
45:11isang eleksyon para sa pagkapinuno ng
45:13mga filipino sa Espanya upang hiyain
45:16siya Inakala ni Rizal na pormalidad
45:19lamang ang eleksyon Pero ilang ulit na
45:21hindi sumapat ang Botong nakuha ni Rizal
45:25sa napagkasunduang mayoriya
45:27bagamat nanalo din siya pagkatapos ng
45:29ilan Pang butohan labi siyang nasaktan
45:33ginawa man ni Del Pilar ang lahat upang
45:35aluin si rizal lubha itong pinersonal ni
45:38Rizal na lubhang nasugatan sa mga
45:42pangyayari pero Mayon akong isang
45:44kahinaan marunong akong magpatawad Pero
45:48hirap akong makalimot kaya kung naaalala
45:51kong ikaw noon ang aking tagapagtanggol
45:54hindi ko rin malimot na ikaw
45:57unong gila upang patalsikin ako hindi
46:02man humuhupa ang kanang nakatanggap siya
46:06ng isang suat mula kay Leon Rivera na
46:09taglay ang Kamandag ng isa na namang
46:13kasawian Wala na ang sulat na ito Pero
46:17nalalabi pa ang salaysay niya kay blum
46:20ang aking kasintahan na nanatiling tapat
46:23sa akin ng higit sa taon ay magpapakasal
46:27na sa isang
46:29Ingles isang inhinyero sa tren nang
46:33marinig ko ang balita Inakala kong
46:36mababaliw ako pero nakalipas na
46:39yon Huwag mong pagtakhan na ipinagpalit
46:42niya ako sa isang Ingles na
46:44nagngangalang
46:45King ang mga Ingles ay malaya ako'y
46:50hindi nawaglit na sa kasaysayan ang mga
46:54sulat nina Rizal at Leonor sa isa't
46:58isa ayon sa isang kwento matagal na
47:02inilihim ng ina ni Leonor ang mga sulat
47:05natuklasan lamang ni Leonor ang lahat ng
47:08malapit na siyang ikasal kay
47:11King hindi niya inurong ang kasal pero
47:14nagbigay ng ilang
47:17kondisyon dapat niyang makatabi ang
47:19kanyang ina sa
47:23simbahan kaka habang buh
47:27at habang panahong hindi pa tutugtugin
47:30ang kanilang
47:33piano tapos na marahil ang
47:36bagyo sisikat na ang araw Dahil ang
47:41lahat ang lahat lahat ay naglaho na
47:45Nawala na ang lahat sa
47:47amin Nawala na ang lahat sa
47:50akin at wala n maaaring
47:54mawala siguro na may bubuti na mga bagay
47:58Ganon nga ang nadama niya ng magtungo
48:00siya sa Bitz isang maayang bayan sa
48:03France malapit sa dagat biniyayaan siya
48:07ng panahon upang aluhin ang sarili upang
48:11ayusin ang kanyang ikalawang
48:13nobela upang umibig ng muli umibig siya
48:18kay Nelly busted na sinusuyo ng
48:21kababayan niyang si Antonio Luna
48:23tinanong kita n maraming beses kung may
48:25pagtingin ka kay Nelly
48:27at sinabi mong wala hinikayat mo pa nga
48:30akong ligawan siya noong lumaon ay
48:33natanggap din ni Luna ang mga
48:34bagay-bagay bagamat minsan n malasing
48:37siya ay muntik na silang magdo ni
48:42Rizal nang luma ay nagkabati rin ang
48:45dalawa at ipinaubaya ni Luna kay Rizal
48:49ang
48:50babae pero hindi maaaring magpakasal si
48:53riz nakasangla ang puso niya sa kanyang
48:56mga gawain marami sanang dalaga na
49:00Sana'y nakapagbigay liwanag sa aking
49:02buhay kahit isang araw man
49:05lamang subalit
49:07wala
49:09wala tulad ako ng mga biyahero na
49:12dumadaan sa lugar na hitik sa
49:15bulaklak nilalampasan nila ito sa
49:18kaiisip na may hinahanap silang kung ano
49:21na hindi nila
49:22mawari subalit
49:24paglaon ang natatagpuan nila'y may
49:26pawang desyerto at
49:29pagsisisi nagtungo si rizal sa Belgium
49:32upang ipalimbag ang kanyang pangalawang
49:34nobela pero tulad ng dati Kino siya ng
49:38pondo naisang Lako na lahat ng alahas ko
49:42tumitira ako sa isang maliit na silid
49:44kumakain sa isang dukhang restauran para
49:46lamang maipalimbag ang aking
49:48libro kung hindi lamang ako naniniwala
49:51na may natitira pang mabubuting Pilipino
49:54iibigin ko pang lamunin ng diyablo ang L
49:57kay raming nangako na magbibigay ng
49:59salapi para sa libro Ano ba ang akala
50:02nila sa akin kung kailan pa
50:04kinakailangan ng isang tao na matahimik
50:06ang kanyang diwa at isip ay saka pa nila
50:09lilinlangin at
50:11aabaha Naakay naiisip ko tuloy na
50:14sunugin ang aking sinusulat at ako'y
50:16lilisan upang makapaghanap buhay para sa
50:18aking
50:19sarili pero tulad din ng dati may
50:22kaibigan siyang valentin Ventura na
50:25nagpaluwal ng salapi para sa nobela ang
50:29isa pa niyang kaibigang si Jose basa Ang
50:32nagpautang ng pamasahe patungong Hong
50:35Kong dito muling nakatagpo ni Rizal ang
50:39kanyang pamilya
50:42[Musika]
50:52[Musika]
50:58na mabalitaan ng mga Espanyol na Pabalik
51:00na si rizal sa asya minabuti nilang
51:04ilipat si pasano at ang kanyang mga
51:06bayaw sa hulo sa kabutihang palad
51:09nakatakas sila at nakapuslit patungong
51:12Hong Kong kasama si Don
51:16kikoy sumunod na pinag-initan ang
51:19kawawang si Donya
51:21Lolay dinakip siya sa balighong paratang
51:25ng hindi paggamit ang tamang
51:28apelyido mula sa
51:30Maynila pinaglakad siya ng apat na araw
51:33hanggang Santa Cruz
51:36Laguna isipin mo na lamang ang isang
51:38matandang babae na 64 anyos umaakyat ng
51:43bundok at naglalakad sa
51:45kalye naawa ang Gobernador silyo
51:49pinawalan ng Matanda At pagkaraa'y
51:52pinahintulutang pumunta sa Hong
51:54Kong at sa isang maamong panahon ng
51:58biyaya muling nagkasama ang mag-anak na
52:01Rizal upang Salubungin ang bagong taon
52:05nagbukas si rizal ng klinika ang mga
52:08kapatid niyang babae ang namamahala ng
52:10mga gawaing bahay masaya ang kanyang mga
52:13magulang lalo na si Dong kikoy na laging
52:16nakatanaw sa mga bapor sa
52:19dagat Maligayang maligaya na sana ang
52:22pamilya pero hindi mapalagay si Jose sa
52:26kapayapa paan gayong alam niyang
52:28napakaraming dapat
52:30gawin sinulat niya inilimbag at
52:34ipinadala sa Maynila ang Konstitusyon ng
52:36isang samahang tinawag niyang Liga
52:39Filipina na naglalayong himukin ng mga
52:43filipino na magtulong-tulong upang
52:45gumawa ng mga kinakailangang pagbabago
52:47sa bayan Nagpunta din siya sa sandakan
52:51North Borneo na ngayo'y saba sa
52:53pagnanasang magtayo ng bayan-bayan ng
52:56malilipatan ng mga Filipinong ipinatapon
52:58mula sa kalamba hirap niya ang planong
53:02ito sa bagong Gobernador Heneral Des
53:05buol kasama ng paghingi ng pahintulot na
53:08bumalik upang ayusin ang ilang personal
53:11na bagay pinahintulutan siyang bumalik
53:15pero walang ibinigay na garantiya sa
53:17kanyang kalayaan ano't ano man isa itong
53:21bagay na matagal na niyang napaghandaan
53:24mga mahal kong mag lang at
53:28kapatid Maligaya kong isusugal ang aking
53:31buhay upang iligtas ang napakaraming
53:34inosenteng
53:36tao mga giliw kong
53:39pamangkin mga anak ng mga kaibigan na
53:42nagdurusa dahil sa
53:45akin sino ba naman ako isang tao lamang
53:49Walang mag-anak tinatabangan na sa buhay
53:53Umaasa ako na matutuwa ang aking mga
53:56kaaway at ititigil na ang pagpapahirap
53:59sa mga
53:59inosente madilim ang aking
54:02kinabukasan at patuloy itong didilim
54:05kung hindi masisinag ng liwanag ng
54:07bukang liwayway sa aking tinubuang lupa
54:11at nakita niya ang liwanag na iyon
54:13bagaman panandalian at Puspos ng
54:17kalungkutan n ipatapon siya sa malayong
54:20bayan ng Dapitan na nasa probinsya
54:22ngayon ng Zamboanga del Norte tumira si
54:26kasama ng kandeng militar at ng kanyang
54:28may bahay na kapwa niyang nakagaan ng
54:31loob tumaya sila sa loterya ng
54:34magkabakas at nang manalo sila'y
54:36pinaghatian ng premyo dahil dito'y
54:40nakabili si rizal ng lupain sa
54:42dalampasigan ng Talisay sa halagang
54:45Php1 noong unay isang kubo lamang ang
54:48kanyang itinirik Doy nagpapalipas siya
54:51ng umaga't maghapon nagbabasa nagsusulat
54:55at pagkak magbabalik na sa tahanan ng
54:59komandante noong tumagal ay nagtayo siya
55:02ng klinika na bukas sa mayaman at
55:04mahirap at nagtatag ng maliit na
55:06eskwelahan dito Europeo ang estilo ng
55:10pag-aaral itinuturo kasama ng wikang
55:13Espanyol ang Ingles palakasan at mga
55:16kakayanan sa paghahanap
55:20buhay hindi siya pinabayaan n blumen 10
55:23ng mga kaibigan nitong esol sa Europa
55:27lagi siyang nakakatanggap at sumusulat
55:29ng liham sa iba't ibang wika tungkol sa
55:32iba't ibang bagay narang iulat niya ang
55:36bagong species ng palaka at insekto na
55:39ipinangalan naman ng mga Europeo sa
55:41kanya nari ang magpalitan sila ng
55:44kuro-kuro ni Bloom and Tre tungkol sa
55:45wikang Tagalog dumating din ang panahon
55:48na pinayagang tumira kasama niya ang
55:51kanyang ina at ilang kapatid na
55:53babae gayunman hindi Maika kaila na
55:57inagaw si rizal sa nakagawian niyang
55:59buhay at ang tahanang natagpuan niya
56:02rito ay walang iba kundi isang magandang
56:06hawla sa isang malungkot na tulang Alay
56:09sa kanyang ina isinulat niya ang kanyang
56:13damdamin ako'y natapon sa kabatuhan ng
56:16bayan kong
56:18Mutya Wasak na ang
56:21kinabukasan at tahanan may wala kaya't
56:25sana magb
56:26dating pag-asa t
56:29adika yaong dalisay na pananalig ng
56:32tapat at musmus kong diwa na siya kong
56:36tanging yamang hindi
56:40nasasanla naibsan ang pangungulila ni
56:43Jose nang dumating si Josephine
56:47braken sinamahan ni Josephine sa klinika
56:49ang kanyang nabubulag na ama-amahan si
56:52Mr
56:54taufer nahulog
56:56nila is't at sinasabi na daligan
57:00ipinagtapat ni riz ang nilalaman ng
57:03kanang puso josefina
57:07josefina naparito ka sa
57:10daligan nagahanap ng pugad ng
57:14tahanan tulad ng liw na ibon ng
57:18kagatan sakaling dalhin ka ngong
57:21kapalaran sa
57:23hapon o Shang
57:26huwag sanang mawaglit sa iyong isipan
57:29ang puso kong tumitibok na ikaw ang
57:34dahilan bagamat tumutol si Mr taufer sa
57:38takot na mawawalan siya ng tagapag-alaga
57:41nagawa rin ni Josephine na dispatsahin
57:44ito sa Maynila at bumalik sa Dapitan
57:47upang mamuhay kasama ng kanyang
57:49mangingibig na tinawag niyang Joe
57:53pinagkaitan sila ng kasal hangga't hindi
57:55po na nagbabalik loob si rizal sa
57:58simbahang
57:59Katoliko mahal kong ina Mabait siya
58:03masunurin naglalabas siya nananahi
58:07nagluluto
58:09pinaliliguan at nilalaro ang kanyang mga
58:12pamangkin walang Pilipinang makahihigit
58:15sa pag-aalagang ginagawa niya sa akin
58:19kasal lamang ang kulang sa amin Pero
58:22ikaw na rin ang nagsabi noon nanay na
58:24mas mabuti pa ang mga nagsasama sa
58:27grasya ng may kapal kaysa sa mga kasal
58:30na nagkakasalang
58:33Mortal gawin man ni Rizal ang lahat ng
58:36paliwanag ikinahiya ng ilang miyembro ng
58:40kanyang pamilya ang kanilang pagsasama
58:43ayon kay Josephine kung minsa
58:46pinagduduldulan pa ito sa kanyang mukha
58:48sa harap ng kanilang mga
58:51pamangkin
58:53gayunman tiniis niya ang lahat ng
58:56haring pero sadyang mahirap takasan ang
59:00mga kamay ng
59:01kasaysayan tinanggihan man ni Rizal ang
59:04plano ng mga katipunero na itaka siya't
59:07gawing haligi ng
59:09Himagsikan hindi maikakaila na malaki
59:12ang nagawa ng kanyang mga sinulat ginawa
59:15at sinabi sa kamalayan ng mga taong
59:18nagpasyang
59:19makibaka ang Dahil ay matagal na niyang
59:22itinakwil ang pulitika matapos ng kap
59:26hiyaan sa
59:27Madrid ang pagkaudlot ng lahat ng
59:30kanyang plano upang bumangon muli sa
59:33sandakan at ang naunsyaming
59:36pagpapalaganap sa Liga
59:39Filipina pinili niya ang kapayapaan ang
59:42buhay na sa wakas ay
59:45Tahimik ang buhay na sa unang
59:47pagkakataon ay
59:51kanyang-kanya sinunod niya ang payo ni
59:53blumen trit na magboluntaryo bilang
59:56manggagamot sa Cuba sa ngalan ng Espanya
59:59upang mawakasan ang kanyang pagkakatapon
1:00:02at kalaunay makabalik sa kalayaan ng
1:00:05Europa nilisan namin ang Dapitan
1:00:08namalagi ako sa distritong iyon ng apat
1:00:11na taon 1 araw at ilan pang
1:00:16oras malayo na siya sa Pilipinas ng
1:00:19maibaba ang pasya na pabalikin siya sa
1:00:21Pilipinas upang humarap sa korte sa
1:00:24paratang na rebelyon at at pagbubuo Ng
1:00:26Mga iligal na
1:00:32samahan ipiniit siya sa Fort Santiago
1:00:35Noong mga unang araw ng Nobyembre
1:00:37nilitis siya noong ika ng Disyembre
1:00:41pagkaraan ng tatlong araw pinasa sa
1:00:44kanya ang hatol ng
1:00:47kamatayan mga mahal kong magulang at
1:00:51kapatid Gusto ko kayong makapiling bago
1:00:54ako mamatay pumunta rito ang mga
1:00:57malalakas ang loob may mahalaga akong
1:01:00bilin ang inyong anak at kapatid na taos
1:01:04pusong umiibig sa inyo
1:01:10[Musika]
1:01:13Jose pinakaunang dumalaw ang kanyang ina
1:01:18humingi si rizal ng tawad para sa lahat
1:01:21ng paghihirap na idinulot niya sa
1:01:23pamilya at hiniling na kunin ito ito ang
1:01:26kanyang
1:01:28bangkay gusto siyang yakapin ng kanyang
1:01:31ina ngunit pinaghiwalay sila ng mga
1:01:33gwardya
1:01:34[Musika]
1:01:39Sibil sumunod na dumalaw ang kanyang mga
1:01:43kapatid na babae at mga
1:01:46pamangkin isa-isa niyang ipinamigay ang
1:01:50kanyang mga nalalabing
1:01:52gamit ipinagbilin niya kay trining ang
1:01:55isang lamparang inihandog sa kanya ng
1:01:58mga Pardo de tavera There is something
1:02:01inside ibinulong ni Rizal sa engl upang
1:02:04di maunawaan ang mga
1:02:06gwardya doon niya isiniksik ang kanyang
1:02:09huling
1:02:12tula sinulatan niya ang mga mahal sa
1:02:16buhay na hindi
1:02:17nakapagpaalam ang kanyang matalik na
1:02:20kaibigan na
1:02:21nagdadalamhati sa
1:02:23Europa kapag natanggap mo ang na ito
1:02:26pumanaw na ako Paalam pinakamatalik
1:02:31pinakamamahal kong
1:02:33kaibigan May iniwan akong libro Para SAO
1:02:36bilang ala-ala mo sa
1:02:39akin gayon din ang amang hindi
1:02:42pinahintulutang dumalaw ipagpatawad
1:02:45ninyo ang sakit na siya kong isinukli sa
1:02:49inyong mga pagsisikap upang mabigyan ako
1:02:52ng
1:02:53edukasyon Paalam tatay
1:02:56[Musika]
1:02:58Paalam at ang butihing kapatid na malayo
1:03:02na noon sa larangan ngma apat at
1:03:05kalahating taon na tayong hindi
1:03:07nagkikita at nagkakausap
1:03:10pero hindi naman natin kailangan ng mga
1:03:13salita upang maunawaan ang isa't isa
1:03:15hindi ba masakit para saakin na isiping
1:03:18iiwan kitang nag-iis upang pasan ang a
1:03:22Pam nais ang M piso mabigyan lamang ako
1:03:27ng
1:03:28kinabukasan Alam kong nagtiis ka ng
1:03:31napakaraming hirap n dahil sa akin
1:03:34Patawarin mo sana ako ang iyong kapatid
1:03:38Jose
1:03:39[Musika]
1:04:06[Musika]
1:04:15prepar app
1:04:19pun Fuego

About this transcript

This page contains the full transcript of Jose Rizal Ang Buhay ng isang Bayani Documentary by Do you Know, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 6,994 words across 1,270 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.