YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → JAN KULCZYK — Miliardy, Moskwa i najbogatszy Polak, który nie wyszedł z kliniki...

JAN KULCZYK — Miliardy, Moskwa i najbogatszy Polak, który nie wyszedł z kliniki... — Transcript

by Tajemnice Elit · 6,031 words · 1,128 segments · language en · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:00Na dzień przed śmiercią najbogatszy
0:02Polak miał już spakowaną torbę. Zabieg
0:05się udał. Lekarze byli spokojni. W
0:07Warszawie czekał na niego pełny
0:09kalendarz. Umówione spotkania, podpisy,
0:12decyzje warte setki milionów. Miał 65
0:15lat. Majątek wyceniany przez magazyn
0:18Forbes na 15 miliardów 100 milionów
0:21złotych i spółki na czterech
0:23kontynentach.
0:24Wystarczyło przespać jedną noc w
0:26szpitalnym łóżku, rano się wypisać i
0:29wsiąść do samolotu. Nie wsiadł. W nocy z
0:3328 na 29 lipca 2015 roku w wiedeńskim
0:38szpitalu Algemaines Krankenhaus Jan
0:41Kulczyk zmarł. Jako przyczynę podano
0:44zator żylnopłucny, powikłanie po
0:47zabiegu, który miał być formalnością.
0:50A teraz zapamiętaj nazwę tego miasta.
0:53Wiedeń.
0:54Bo to nie był pierwszy raz, kiedy Wiedeń
0:56zmienił życie Jana Kulczyka. 12 lat
0:59wcześniej w tej samej stolicy Austrii
1:02przy stoliku w restauracji Kulczyk
1:04usiadł naprzeciwko byłego pułkownika
1:06rosyjskiego wywiadu.
1:09Był lipiec, było wino, był obiad w
1:11gronie kilku panów, którzy rozmawiali o
1:14interesach. Rok później o tym jednym
1:17posiłku dowiedziała się cała Polska i od
1:19tamtego dnia nie było już dla niego
1:21drogi powrotnej. dwa razy Wiedeń, raz
1:24koniec reputacji, raz koniec życia.
1:28Przez najbliższą godzinę opowiem ci trzy
1:30rzeczy na raz. Po pierwsze, jak
1:32człowiek, który zaczynał od sprzedaży
1:34pasty do mycia rąk, zbudował fortunę
1:36wielkości budżetu niejednego państwa. Po
1:39drugie, jak zarobił 40 milionów euro na
1:42transakcji, w którą nie włożył ani
1:44jednej własnej złotówki. Po trzecie, co
1:47dokładnie zapisano w dwóch notatkach
1:48polskiego wywiadu, przez które
1:50najbogatszy człowiek w kraju musiał się
1:52przed kamerami tłumaczyć z jednego
1:54obiadu. A na samym końcu wrócimy do tej
1:57wiedeńskiej kliniki, bo do dziś
1:59funkcjonują trzy różne, wzajemnie
2:01sprzeczne wersje tego, po co on tam w
2:03ogóle pojechał. Trzy, nie jedna.
2:07I zanim skończymy, poznasz wszystkie
2:09trzy razem z tym, kto je podał i
2:11dlaczego żadnej z nich nikt nigdy do
2:14końca nie zamknął.
2:16Drodzy widzowie, bardzo prosimy o
2:17polubienie tego filmu i dołączenie do
2:19naszej społeczności poprzez subskrypcję
2:22z dzwoneczkiem. A teraz kontynuujemy.
2:25Ale zacznijmy od rzeczy, która brzmi jak
2:27kiepski żart, bo fortuna warta 15
2:30miliardów złotych zaczęła się od pasty
2:32do rąk. Jan Jerzy Kulczyk urodził się 24
2:36czerwca 1950 roku w Bydgoszczy. Tam
2:40chodził do szkoły, tam zdawał maturę,
2:43potem przeniósł się do Poznania i zrobił
2:45coś, co w jego późniejszej biografii
2:47okaże się ważniejsze niż wszystkie
2:48kontakty razem wzięte. Nauczył się
2:51języka umów. Skończył prawo na
2:53Uniwersytecie imienia Adama Mickiewicza
2:55i handel zagraniczny w tamtejszej
2:57Akademii Ekonomicznej. W 1975
3:01roku obronił doktorat z prawa
3:03międzynarodowego. Miał wtedy 25 lat.
3:07Zatrzymaj się na chwilę przy tej dacie.
3:10Połowa lat 70. Polska Rzeczpospolita
3:13Ludowa. Gospodarka, w której nie ma
3:15prywatnych fortun, nie ma giełdy, nie ma
3:17banków komercyjnych, a posiadanie
3:19dolarów bez zezwolenia to przestępstwo.
3:22W takim kraju młody prawnik z doktoratem
3:24z prawa międzynarodowego wygląda na
3:26człowieka, który zmarnował talent. Nie
3:29ma bowiem żadnych międzynarodowych
3:31kontraktów, które miałby obsługiwać.
3:33Chyba, że ma się ojca po drugiej stronie
3:35muru. Henryk Kulczyk, ojciec Jana,
3:38mieszkał na stałe w Berlinie Zachodnim i
3:40prowadził tam interesy. To jest ten
3:43jeden szczegół, bez którego cała dalsza
3:45historia się nie klei, bo w 1981
3:49roku ojciec i syn zakładają wspólnie
3:51firmę. Nazywa się Interculpol i jest
3:54jednym z pierwszych po II wojnie
3:55światowej przedsiębiorstw handlu
3:57zagranicznego w Polsce działających w
3:59formule spółki z kapitałem zagranicznym.
4:02Popularnie mówiło się na takie podmioty,
4:04firmy polonijne.
4:07Rok 1981,
4:09ten sam rok, w którym w Polsce
4:11wprowadzono stan wojenny. Kraj wchodzi w
4:13najciemniejszą dekadę powojennej
4:15gospodarki. Puste półki stają się normą,
4:17kartki na mięso stają się codziennością,
4:20a 31-letni Jan Kulczyk zakłada właśnie
4:23firmę handlującą z Zachodem. I tu
4:25pojawia się pasta. Intercoolpol był
4:27przedsiębiorstwem wielobranżowym, ale
4:29jego rynkowym przebojem stała się pasta
4:31ochronna do rąk. Ta znana z zakładów
4:34pracy z BHP. Nie brzmi jak fundament
4:36imperium, prawda? Kulczykowie
4:38sprzedawali ją na pniu. Wszystko co
4:40przywieźli znikało, bo w gospodarce
4:42niedoboru nie sprzedaje się produktu.
4:44Sprzedaje się dostęp do produktu. I to
4:47jest pierwsza zasada, którą musisz
4:48zapamiętać, bo będzie wracać przez cały
4:51ten film w coraz większej skali. W
4:53kraju, w którym nie ma prywatnego
4:54kapitału, kapitałem nie są pieniądze.
4:57Kapitałem jest dostęp, zezwolenie,
4:59podpis, kontakt.
5:02Człowiek, który zna kogoś po drugiej
5:04stronie granicy i potrafi napisać umowę
5:06tak, żeby przeszła przez urzędy. Jan
5:09Kulczyk miał obie te rzeczy naraz. Ojca
5:11z zachodnimi markami w kieszeni i
5:13doktorat z prawa międzynarodowego w
5:15głowie. Przez całe lata 80 robił
5:18dokładnie to, co robić było wolno, tylko
5:20szybciej i sprawniej niż inni.
5:23Handel, import, kontrakty, budowanie
5:26czegoś, co za kilka lat okaże się jego
5:28prawdziwym majątkiem, a czego nie da się
5:30wpisać do bilansu. Listy telefonów. Za
5:34kilka minut zobaczysz, jak ta niepozorna
5:36spółka zamienia się w zamówienie na 3000
5:39samochodów dla polskiej policji. Ale
5:41zanim do tego dojdziemy, [muzyka]
5:42jeszcze jeden element układanki. W 1988
5:47roku, a więc jeszcze przed wielką
5:49zmianą, przed pierwszymi wolnymi
5:50wyborami, przed planem Balcerowicza, Jan
5:53Kulczyk został oficjalnym dealerem
5:55koncernu Volkswagen w Polsce. Teraz
5:57musisz zrozumieć, co to wtedy znaczyło.
6:01W schyłkowej Polsce Ludowej samochód nie
6:03był środkiem transportu. Był marzeniem,
6:05na które czekało się latami. [muzyka] Na
6:07malucha czekało się z talonem i z listą.
6:10Na dużego Fiata jeszcze dłużej, a
6:12zachodnie auto było czymś, co widywało
6:14się w telewizji albo pod hotelem dla
6:16obcokrajowców.
6:18Człowiek, który dostawał prawo
6:19sprowadzania do Polski Volkswagenów, nie
6:22dostawał umowy handlowej. Dostawał
6:24licencję na drukowanie pieniędzy. Tylko
6:26trzeba było jeszcze umieć ją uruchomić.
6:29I zwróć uwagę na datę, bo ona wiele
6:31tłumaczy. Nie 1990,
6:34nie 1991,
6:37kiedy rynek już się otworzył i o
6:39przedstawicielstwa zachodnich marek biło
6:41się pół Polski. 1988,
6:44rok przed wyborami czerwcowymi, rok
6:46przed upadkiem muru berlińskiego.
6:49Kulczyk stanął na starcie wyścigu, o
6:51którym reszta kraju jeszcze nie
6:52wiedziała, że w ogóle się odbędzie.
6:54Kulczyk umiał i zrobił coś, czego nikt
6:57się nie spodziewał.
6:59Nie zaczął od klienta indywidualnego.
7:02Zaczął od największego klienta, jaki w
7:04Polsce istniał i istnieje do dziś. Od
7:07państwa. W 1991
7:10roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych
7:12zamówiło u niego 3000 samochodów dla
7:15policji i dla ówczesnego urzędu ochrony
7:17państwa. Wartość kontraktu 150 milionów
7:21złot bez przetargu. Zapamiętaj to
7:24sformułowanie bez przetargu. Wróci w tej
7:27historii jeszcze co najmniej trzy razy.
7:30Za każdym razem przy większej kwocie. To
7:33był moment, w którym Jan Kulczyk
7:34przestał być zamożnym przedsiębiorcą, a
7:37stał się człowiekiem z prawdziwym
7:38kapitałem. I zwróć uwagę na źródło tego
7:41kapitału. Nie rynek, nie klienci, nie
7:45konkurencja o portfele Polaków, budżet
7:48państwa i decyzja urzędnika. W tym samym
7:51roku zakłada spółkę Kulczyk Tradex z
7:53siedzibą w Poznaniu, która staje się
7:55wyłącznym importerem samochodów całej
7:58grupy Volkswagena. Volkswagenów, Audi,
8:00później także Scut, Seatów, Porsche i
8:03Bentleyjów.
8:05W tym samym 1991
8:08rejestruje spółkę Kulczyk Holding, 2
8:10lata później przekształconą w spółkę
8:12akcyjną, w której zasiada w radzie
8:14nadzorczej. Fundament jest gotowy w
8:16niecały rok. I teraz uwaga, bo idzie
8:18fragment, przez który wielu ludzi w
8:20Wielkopolsce do dziś broni Jana
8:22Kulczyka, choćby cała reszta tej
8:24historii im się nie podobała. W Poznaniu
8:27umierała wtedy fabryka samochodów
8:28rolniczych, ta od Tarpanów. Zakład
8:31potrzebował ogromnych inwestycji i
8:33unowocześnienia, inaczej się nie
8:35utrzyma. Szukano inwestora, ale bez
8:37skutku. Najbardziej konkretne plany
8:39miała japońska Toyota. W końcu jednak i
8:42ona się wycofała. Fabryka zmierzała tam,
8:44gdzie w tamtych latach zmierzały setki
8:46polskich zakładów do likwidacji i do
8:49bezrobocia dla załogi. Wtedy kulczyk
8:51zaprosił do poznania szefów Volkswagena.
8:55Sam wspominał tę wizytę po latach z
8:57rozbrajającą szczerością. Oprowadzał ich
9:00po zakładzie w Antoninku, który, mówiąc
9:02delikatnie, nie robił najlepszego
9:04wrażenia i przekonywał, żeby w to
9:06weszli. Niemcy patrzyli na to wielkimi
9:09oczami, a jednak przekonywał skutecznie,
9:12bo w 1993
9:14roku powstała spółka Joint Venture z
9:16Volkswagenem, który miał w niej wtedy
9:181/4 udziałów. Z czasem koncern zwiększał
9:22zaangażowanie. Dziś poznańska fabryka
9:24Volkswagena jest jednym z największych
9:27zakładów tego koncernu w Europie.
9:29Tysiące ludzi mają tam pracę, kolejne
9:31tysiące pracują u poddostawców. To jest
9:34ta część historii, której nie da się
9:36wymazać ani jednym cynicznym zdaniem i
9:38dlatego ta biografia jest tak trudna do
9:40oceny, bo obie rzeczy zdarzyły się
9:42naprawdę. Kontrakt na policyjne auta bez
9:45przetargu i uratowana fabryka z
9:47tysiącami etatów to nie są dwie wersje
9:50wydarzeń.
9:52To są dwa wydarzenia, które zaszły obok
9:54siebie u tego samego człowieka w tym
9:56samym czasie. Motoryzacyjna część
9:59imperium rosła jeszcze 20 lat. W 2010
10:02roku grupa Kulczyka osiągnęła najwyższy
10:04poziom, ponad 21% udziału w całym
10:07polskim rynku nowych samochodów, co
10:09piąty nowy samochód w kraju przechodził
10:11przez jego firmę. I teraz obiecana
10:14klamra, bo zapowiadałem, że powiem jak
10:16się to skończyło. 1 stycznia 2012 roku
10:20Jan Kulczyk sprzedał Kulczyk Tradex
10:22koncernowi Volkswagen. Akcje poszły za
10:25około 700 milionów złotych. Historia
10:27zatoczyła koło. To, co dostał od Niemców
10:30jako przedstawicielstwo pod koniec lat
10:3280, oddał Niemcom po 20 kilku latach,
10:35inkasując kwotę porównywalną z budżetem
10:37sporego miasta. Ale samochody to był
10:40detal, handel, marża na sztuce,
10:43prawdziwe pieniądze leżały gdzie
10:44indziej.
10:46Bo w tym samym czasie państwo polskie
10:48szykowało się do największej wyprzedaży
10:50w swojej historii. Nie pojedynczych
10:53samochodów, całych fabryk, całych branż.
10:57banków, browarów, ubezpieczycieli, sieci
11:00telefonicznych, rafinerii. A Jan Kulczyk
11:03odkrył wtedy coś, co uczyniło z niego
11:05najbogatszego człowieka w Polsce.
11:08Odkrył, że przy takiej wyprzedaży
11:10najwięcej zarabia nie ten, kto kupuje i
11:13nie ten, kto sprzedaje, tylko ten, bez
11:15którego transakcja nie może się odbyć.
11:19Zacznijmy od piwa, bo to najprostszy
11:21przykład mechanizmu. W 1993
11:24roku Kulczyk otrzymał pakiet kontrolny
11:27wielkopolskich browarów, tych od Lecha.
11:30Ministrowi skarbu obiecał, że wprowadzi
11:32spółkę na giełdę. Minister był
11:34przekonany, że firma trafi do obrotu
11:36publicznego, a państwo będzie mogło z
11:38zyskiem sprzedać resztę swoich akcji.
11:41Kulczyk przygotował nawet prospekt
11:43emisyjny, a potem sprzedał browary
11:46południowo-afrykańskiemu koncernowi
11:48South African Breweries.
11:51Później doszła do tego prywatyzacja
11:52browarów tyskich, gdzie większościowy
11:55pakiet objął ten sam partner
11:56strategiczny. Z połączenia tych aktywów
11:59powstała kompania piwowarska, największa
12:01grupa piwowarska w Polsce z markami,
12:04które znasz z każdego sklepu. Tyskie,
12:06żubr, Lech. Kulczyk zamienił swoje
12:09udziały na pakiet w globalnym koncernie
12:11i jak się jeszcze przekonasz, to właśnie
12:14ten pakiet kupiony w latach 90 za
12:16polskie browary będzie po 20 latach jego
12:19największym pojedynczym aktywem.
12:22Potem finanse. W 1997
12:25roku Jan Kulczyk razem z Wartą kupuje
12:2825% akcji Powszechnego Banku
12:31Kredytowego. Rok później te akcje
12:33trafiają do austriackiego banku
12:35Creditalt.
12:37W 1998
12:40Kulczyk Holding wraz ze spółkami
12:41zależnymi kupuje na warszawskiej
12:43giełdzie większościowy pakiet Warty
12:45Towarzystwa Ubezpieczeniowego, które pod
12:47jego kontrolą stanie się największą
12:49prywatną grupą ubezpieczeniową w kraju i
12:52ono również z czasem [muzyka] zostanie
12:54sprzedane. Widzisz już schemat? Kupować,
12:57żeby sprzedać. Wejść jako polski
12:59właściciel, uporządkować, a potem oddać
13:02zagranicznemu inwestorowi z premią. Do
13:04tego infrastruktura i to akurat
13:06rozdział, który zmienił mapę Polski.
13:08Powstaje spółka Autostrada Wielkopolska,
13:11pierwsza prywatna firma w Polsce, której
13:13przyznano koncesję na budowę i
13:14eksploatację płatnych autostrad. Umowa
13:17koncesyjna na autostradę A2 podpisana z
13:20rządem była pierwszym tak dużym
13:22przedsięwzięciem inwestycyjnym w kraju
13:24zrealizowanym w formule partnerstwa
13:26publiczno-prywatnego.
13:28Jeśli jechałeś kiedykolwiek z Poznania
13:29do Konina i płaciłeś na brance, jechałeś
13:32po fragmencie tej historii.
13:35Doszła jeszcze telefonia komórkowa,
13:37czyli udział w powołaniu polskiej
13:38telefonii cyfrowej, jednego z pierwszych
13:41operatorów GSM w Polsce. sprzedany
13:43potem, gdy Holding zmienił strategię i
13:46skoncentrował się na piwie,
13:47infrastrukturze i motoryzacji.
13:50Ale to wszystko była rozgrzewka przed
13:52transakcją, która zdefiniowała Jana
13:54Kulczyka na zawsze. Telekomunikacja
13:57polska, rok 2000. Państwo sprzedaje
14:00narodowego operatora
14:01telekomunikacyjnego.
14:03Największy taki proces w tej części
14:05Europy. O firmę zabiegają najwięksi
14:07gracze świata. Wcześniej Francuzi z
14:10France Telecom [muzyka] startowali
14:11samodzielnie i telekomunikacji nie
14:13dostali. W lipcu 2000 roku minister
14:16skarbu Emil Wąsacz sprzedaje 35% akcji
14:20telekomunikacji polskiej. Konsorcjum, w
14:22którym są France Telecom i Kulczyk
14:24Holding. Na Kulczyka przypada z tego
14:27niespełna 14% akcji spółki. Później
14:30konsorcjum zwiększy stan posiadania do
14:3247,5%.
14:35I teraz najważniejsze zdanie tego
14:37fragmentu, bo to jest miejsce, w którym
14:39wielu Polaków zrozumiało na czym polega
14:41ta gra. Rola Kulczyka sprowadziła się do
14:44zorganizowania transakcji. Własnych
14:47pieniędzy nie wyłożył. Jego udział
14:49sfinansował France Telecom, a w
14:51rozliczeniu całej operacji polski
14:52biznesmen zainasował 40 milionów euro.
14:56Przeczytaj to jeszcze raz w myślach. 40
14:59milionów euro za transakcję, w którą nie
15:01włożył własnego kapitału. Jak to
15:04możliwe? Bo warunkiem sprzedaży był
15:06udział polskiej firmy. Państwo
15:08sprzedając srebra rodowe chciało
15:10zachować twarz i mieć w konsorcjum
15:12rodzimego partnera. Francuzi
15:14potrzebowali Polaka, a Polak, który miał
15:16wtedy w kraju najlepsze dojścia,
15:18doświadczenie w prywatyzacjach i
15:20reputację człowieka, który potrafi
15:21doprowadzić rzecz do końca, był tylko
15:24jeden. Jan Kulczyk nie musiał mieć
15:26kapitału. On sam był tym kapitałem i to
15:29nie był jednorazowy pomysł, tylko
15:31powtarzalny mechanizm.
15:33Ten sam wzór, który zadziałał przy
15:35browarach, zadziałał przy
15:37telekomunikacji, tylko skala urosła
15:39kilkadziesiąt razy. Warunek udziału
15:41polskiego podmiotu miał chronić narodowy
15:44majątek przed całkowitym przejęciem
15:46przez obcych. W praktyce stworzył zawód,
15:48którego wcześniej w Polsce nie było.
15:50Zawodowego Polaka w konsorcjum. Kogoś,
15:53kogo zagraniczny gigant musi wziąć na
15:55pokład, żeby w ogóle dopuszczono go do
15:57stołu. Wyobraź sobie, że sprzedajesz
16:00dom, ale prawo mówi, że kupujący z
16:02zagranicy musi mieć wspólnika z twojej
16:04ulicy. Ile wart jest wtedy sąsiad,
16:07którego wszyscy znają i który zna
16:08wszystkich w urzędzie? dokładnie tyle
16:11ile zażąda i nie musi wykładać ani
16:13grosza na zakup domu. To jest ten nowy
16:15typ o którym mówiłem na początku. Nie
16:18kupił firmę i zarobił tylko stał się
16:20warunkiem bez którego transakcja nie
16:22mogła dojść do skutku i wystawił za to
16:25rachunek. 4 lata później sprzedał swoje
16:28akcje. Kupcem był France Telecom.
16:32W 2005 roku wyszedł z telekomunikacji
16:34polskiej całkowicie i żeby było
16:36uczciwie, bo w tej opowieści nie chodzi
16:38o to, żeby kogokolwiek zlinczować. Skarb
16:41państwa łącznie za akcje telekomunikacji
16:43polskiej sprzedawane przez lata w
16:45kolejnych pakietach zainasował ponad 22
16:48miliardy złotych. To były realne
16:50pieniądze, które weszły do budżetu w
16:52czasie, gdy państwo desperacko ich
16:54potrzebowało. Spór o to, czy sprzedano
16:56za drogo, czy za tanio, trwa do dziś i
16:58nie rozstrzygniemy go w tym filmie.
17:00Rozstrzygnijmy natomiast co innego. Od
17:03tego momentu Jan Kulczyk jest w Polsce
17:05postacią systemową. Od 2002 roku niemal
17:08nie schodzi z pierwszego miejsca listy
17:10najbogatszych Polaków. Jego nazwisko
17:12pojawia się przy kolejnych wielkich
17:14prywatyzacjach, a przy każdej z nich
17:16wraca to samo pytanie, na które nikt nie
17:18umiał odpowiedzieć jednoznacznie. Kto na
17:20tym wychodzi lepiej? Państwo czy
17:22kulczyk?
17:24Wszystko, o czym mówiliśmy do tej pory,
17:26działo się jednak wewnątrz Polski. auta,
17:29browary, ubezpieczenia, autostrada,
17:31telefony, polskie firmy, polskie
17:34ministerstwa, polskie spory. Teraz
17:36kamera się odwraca, bo Jan Kulczyk
17:38wszedł w branżę, w której polskie
17:40interesy przestają być tylko polskie.
17:43Wszedł w ropę. W 2001 roku Kulczyk
17:46wsparł brytyjską spółkę Rog Energy w
17:48prywatyzacji rafinerii gdańskiej,
17:50dzisiejszej grupy Lotos. Trzy lata
17:52później sejmowa komisja śledcza ustali,
17:54że konstrukcja tej transakcji miała być
17:56wielopiętrowa. Do przetargu na gdańską
17:59rafinerię Kulczyk wystawił wraz z
18:01Brytyjczykami także PKN Orlen, w którym
18:03sam miał wtedy około 6% akcji.
18:06Zatrzymajmy się, bo to jest miejsce, w
18:08którym z opowieści o pieniądzach robi
18:10się opowieść o państwie. Rafineria w
18:12Gdańsku to nie był kolejny zakład do
18:14sprzedania. To była druga rafineria w
18:16kraju, element bezpieczeństwa
18:18energetycznego Polski. obiekt, którym
18:20Moskwa interesowała się od dawna
18:23i nie przestała interesować się po
18:25tamtej prywatyzacji. Jeszcze w 2010 roku
18:29podczas wizyty w Warszawie Igor Siecin,
18:31ówczesny wicepremier Rosji i prawa ręka
18:34Władimira Putina w sprawach energetyki,
18:36dawał do zrozumienia, że Rosjanie są
18:38zainteresowani kupniem tych zakładów. W
18:41tle całej tej układanki jest jedna
18:42sprawa, o której trzeba powiedzieć
18:44wprost, bo bez niej nie zrozumiesz
18:46emocji, jakie ta historia budziła w
18:48Polsce. Kto kontroluje rafinerię,
18:50kontroluje paliwo. Kto kontroluje paliwo
18:53ma wpływ na państwo. To nie jest
18:56publicystyka. To jest powód, dla którego
18:59prywatyzacja rafinerii gdańskiej stała
19:01się sprawą polityczną, zanim jeszcze
19:03ktokolwiek podpisał jakikolwiek
19:04dokument. I wtedy wybucha to, co Polacy
19:07zapamiętali jako aferę Orlenu. Początek
19:11luty 2002 roku. Urząd Ochrony Państwa
19:15zatrzymuje ówczesnego prezesa PKN Orlen
19:17Andrzeja Modrzejewskiego.
19:20Zatrzymanie trwa kilkanaście godzin.
19:22Mężczyzna zostaje zwolniony, ale
19:24informacja o zdarzeniu trafia na
19:26czołówki wszystkich dzienników
19:27telewizyjnych. Nazajutrz Rada Nadzorcza
19:30odwołuje go z funkcji. D lata później
19:33ówczesny minister skarbu Wiesław
19:34Kaczmarek mówił w prasowym wywiadzie, że
19:37zatrzymanie prezesa Orlenu było
19:39politycznym zamówieniem, którego celem
19:41było wyeliminowanie Modrzejewskiego ze
19:43stanowiska.
19:44Sprawa rośnie. W maju 2004 roku Sejm
19:48powołuje komisję śledczą do zbadania
19:50sprawy. I tutaj musisz sobie wyobrazić
19:52Polskę tamtych miesięcy, bo bez tego nie
19:54poczujesz ciężaru tego, co się zaraz
19:57wydarzy. Komisja śledcza to były wtedy
19:59najlepiej oglądane programy w telewizji.
20:02Ludzie wracali z pracy i włączali
20:04transmisj z przesłuchań, tak jak dziś
20:06włącza się serial. Przed komisją
20:08przewijały się dziesiątki nazwisk z
20:10pierwszych stron gazet. Politycy,
20:12ministrowie, prezesi, ludzie służb,
20:14osoby z otoczenia prezydenta.
20:18W składzie komisji zasiadali posłowie,
20:20którzy zbudowali na tych przesłuchaniach
20:21całe kariery polityczne, między innymi
20:24Roman Giertych i Zbigniew Waserman. A im
20:27dłużej komisja pracowała, tym mniej
20:29chodziło o samo zatrzymanie prezesa
20:30Orlenu, a tym bardziej o coś większego.
20:34Do jej rąk trafiły sporządzone przez
20:36agencję bezpieczeństwa wewnętrznego
20:37stenogramy z podsłuchu 160 rozmów
20:40telefonicznych lobbysty Marka Dochnala,
20:43który miał negocjować sprzedaż Rosjanom
20:45ważnych firm z polskiego sektora
20:47energetycznego.
20:49Z afery o jedną spółkę zrobiła się afera
20:51o to, kto tak naprawdę decyduje o
20:53polskiej energetyce. Komisja szukała
20:56odpowiedzi na pytanie o Orlen, o
20:58zatrzymanie prezesa, [muzyka] o naciski
21:00służb, a znalazła dwie kartki papieru,
21:03których w jej pierwotnym mandacie w
21:05ogóle nie było. 21 października 2004
21:09roku szef agencji wywiadu Andrzej
21:11Ananicz ujawnia notatkę.
21:14I tego dnia opinia publiczna w Polsce
21:16dowiaduje się, że 17 lipca 2003 roku w
21:20wiedeńskiej restauracji Nikis spotkali
21:22się najbogatszy polski biznesmen Jan
21:24Kulczyk i były oficer rosyjskiego
21:26wywiadu, pułkownik Władimir Auganow.
21:30Wróciliśmy do Wiednia. Zanim opowiem co
21:33dokładnie było w tych notatkach, musisz
21:35wiedzieć kim był człowiek siedzący
21:36naprzeciwko kulczyka. Bo gdyby to był
21:39anonimowy rosyjski przedsiębiorca, ta
21:41historia skończyłaby się na jednej
21:43depeszy. Władimir Auganow nie był
21:45anonimowy. Polska znała to nazwisko od
21:48grudnia 1995
21:50roku, kiedy wybuchła afera szpiegowska,
21:52jakiej II Rzeczpospolita wcześniej nie
21:55widziała. Ówczesny szef Ministerstwa
21:57Spraw Wewnętrznych Andrzej Milczanowski
21:59oskarżył wtedy z sejmowej mównicy
22:01urzędującego premiera Józefa Oleksego o
22:04współpracę z rosyjskim wywiadem. A tym,
22:06za pośrednictwem którego ta współpraca
22:08miała być nawiązana, miał być właśnie
22:10Auganow.
22:13Czyli 10 lat wcześniej to nazwisko
22:15obaliło premiera Polski, a teraz okazało
22:18się, że przy jednym stole z tym
22:20człowiekiem siedział najbogatszy Polak w
22:22sprawie dotyczącej polskiej rafinerii.
22:25Rozumiesz już, dlaczego kraj oszalał?
22:28Przejdźmy do treści. Media ujawniły
22:30wtedy dwie notatki znajdujące się w
22:32posiadaniu agencji wywiadu i to jest
22:34kluczowe, bo one nie mówią tego samego i
22:37nie mają tego samego autora. Pierwszą
22:40sporządził ówczesny szef agencji wywiadu
22:42Zbigniew Siemiątkowski po swoim
22:44spotkaniu z Kulczykiem. Czyli uwaga,
22:47jest to notatka spisana na podstawie
22:49tego, co powiedział sam biznesmen.
22:52Wynika z niej, że Auganow miał
22:53pretensje, iż rafineria nie trafiła w
22:56ręce Rosjan. Mimo że ówczesny minister
22:58skarbu Wiesław Kaczmarek i były prezes
23:00spółki Nafta Polska Maciej Gierej mieli
23:03wziąć za to 5 milionów dolarów,
23:05powiedzmy to natychmiast i wyraźnie, bo
23:07tego wymaga uczciwość. Kaczmarek i Giere
23:10wszystkiemu zaprzeczyli. Druga notatka
23:13została sporządzona przez oficera
23:15wywiadu.
23:17Według niej Kulczyk przekonywał stronę
23:19rosyjską o swoich wpływach u pierwszego
23:21i o wciąż istniejących możliwościach
23:23zrealizowania transakcji. Auganowątł.
23:27Zgodnie z treścią tej notatki Kulczyk
23:29miał powoływać się na pełnomocnictwa do
23:32prowadzenia negocjacji w sprawie
23:33sprzedaży koncernu naftowego wydane
23:36przez wspomnianego pierwszego. Agencja
23:38wywiadu wskazała, że chodzi o Aleksandra
23:40Kwaśniewskiego, urzędującego wówczas
23:43prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. I
23:46jeszcze jedno zdanie przypisywane
23:47Auganowi, które w Polsce zapamiętano
23:50najlepiej. Rosyjski rozmówca miał pytać
23:52z pretensją, co się właściwie dzieje,
23:55skoro pieniądze zapłacono, a rafinerii
23:57dalej nie ma. Teraz zatrzymaj się i
24:00pomyśl, co to znaczyłoby, gdyby wszystko
24:03w tych notatkach było prawdą.
24:06Znaczyłoby, że przy jednym stole w obcym
24:08mieście ustalano los strategicznego
24:11polskiego majątku, że w grze były
24:13łapówki liczone w milionach dolarów, a
24:15najbogatszy człowiek w kraju powoływał
24:17się na prezydenta jako na swojego
24:19mocodawcę.
24:21A teraz druga wersja. I proszę cię o
24:23jedno. Wysłuchaj jej równie uważnie, bo
24:26w Polsce przez lata opowiadano te
24:28historie wyłącznie w jedną stronę, a
24:30przed komisją padły zeznania, które
24:32układają ten sam obiad zupełnie inaczej.
24:36Przed komisją śledczą zeznawał Marek
24:38Modecki, doradca Jana Kulczyka.
24:40Powiedział, że lecąc w lipcu 2003 roku
24:43do Wiednia wiedział, że mają się spotkać
24:45z Władimirem Auganowem. Podkreślił, że
24:4817 lipca w Wiedniu odbyły się dwa
24:50spotkania. W pierwszym brali udział on
24:52sam, biznesmeni Aleksander Żagiel i
24:55Andrzej Kuna, Auganow oraz Kulczyk i że
24:58podczas tego spotkania wstępnie omawiano
25:00możliwość przesyłu energii elektrycznej
25:02z Rosji przez Polskę na południe Europy.
25:06Jak zaznaczył, to właśnie w tym celu
25:08Kulczyk przyleciał do Wiednia. Do
25:10dalszych rozmów w tej sprawie jednak nie
25:12doszło. Modecki dodał, że był tam po to,
25:15by doradzać w sprawie energii
25:16elektrycznej i że w sprawie ropy kulczyk
25:19z jego pomocy nie korzystał.
25:21Powiedział też z pewną autoironią, że
25:23był na tym spotkaniu za obiad, bo gdyby
25:26interes wszedł w dalszą fazę, nie
25:28występowałby w charakterze
25:30charytatywnym.
25:31Poseł Zbigniew Waserman dopytywał,
25:33dlaczego to spotkanie nie mogło się
25:35odbyć w Polsce. Modcki odpowiedział, że
25:37w ogóle nie brali tego pod uwagę. Być
25:40może dlatego, że Auganow musiałby
25:42uzyskać polską wizę. A gdy Roman
25:44Giertych zapytał, czy brytyjska spółka
25:47Roch Energy miała porozumienie z
25:48Wukoilem dotyczące odsprzedaży, zastawu
25:51lub władania akcjami rafinerii gdańskiej
25:54po ich zakupie przez konsorcjum, świadek
25:56odmówił odpowiedzi w trybie jawnym.
25:59Powiedział, że odpowie na posiedzeniu
26:01niejawnym i że jego zdaniem ta odpowiedź
26:03posła ucieszy.
26:06Zeznawał też Aleksander Żagiel, który
26:08uczestniczył w organizacji spotkania.
26:10przekonywał komisję, że owszem Modecki
26:13wiedział, że będzie tam Auganów, ale
26:15Kulczyk wiedzieć tego nie musiał. Masz
26:18więc trzy warstwy jednego obiadu,
26:20notatkę spisaną z relacji samego
26:22Kulczyka, notatkę oficera wywiadu,
26:24według której Kulczyk powoływał się na
26:26prezydenta i zeznania świadków, według
26:29których to była rozmowa o przesyle
26:31prądu, a obecność rosyjskiego pułkownika
26:34nie musiała być dla głównego bohatera
26:35niespodzianką. Która wersja jest
26:38prawdziwa? Powiem ci szczerze, tego nie
26:40wie ani ten film, ani nikt, kto uczciwie
26:43zajmował się tą sprawą. Warto natomiast
26:45wiedzieć, że już wtedy część
26:47komentatorów pisała, iż komisja śledcza
26:49popełniła błąd, bo zamiast ścigać
26:51głównych bohaterów afery paliwowej,
26:53ściga zająca, a wiedeńskie sensacje
26:56odwracają uwagę od innych, znacznie
26:58mniej efektownych, ale grubszych wątków.
27:02że sama data ujawnienia notatek,
27:04początek października 2004 roku, była
27:08zbyt wygodna dla niektórych, by uznać ją
27:10za przypadek. I tu dochodzimy do zdania,
27:13które jest najważniejsze w całej tej
27:15historii. A teraz wyobraź sobie scenę,
27:17którą w 2004 roku oglądała cała Polska.
27:21Sejmowa sala, rząd posłów za stołem,
27:24kamery i najbogatszy człowiek w kraju,
27:27doktor prawa międzynarodowego,
27:29właściciel spółek na kilku kontynentach,
27:32tłumaczący się publicznie z tego, kto
27:34siedział z nim przy stoliku w
27:35restauracji w obcym mieście, o czym
27:37rozmawiali i czy wiedział kim jest ten
27:40drugi pan. Dla człowieka, którego cały
27:43kapitał zawodowy polegał na tym, że
27:45można mu zaufać i że otwiera drzwi, a
27:47nie je zatrzaskuje, to nie było
27:49przesłuchanie. To była publiczna
27:51operacja na otwartym sercu jego
27:53reputacji, transmitowana na żywo. Żaden
27:57sąd nigdy nie skazał Jana Kulczyka za
27:59nic z tego, o czym przed chwilą
28:01usłyszałeś. Żaden. Nie było wyroku. Nie
28:04było prawomocnie udowodnionej łapówki.
28:08Nie było potwierdzonego pełnomocnictwa
28:10od prezydenta, ale w Polsce działa coś,
28:13co jest szybsze niż sąd i co nigdy nie
28:15wydaje wyroku uniewinniającego.
28:18Opinia publiczna. I od tamtej jesieni
28:21Jan Kulczyk, w świadomości milionów
28:23rodaków przestał być twórcą fabryki w
28:26Poznaniu, a stał się człowiekiem, który
28:28jadł obiad z rosyjskim szpiegiem.
28:31Sam mówił potem, że nie zarabiał na
28:33prywatyzacji, tylko inwestował w polskie
28:35firmy i że to nie to samo. Problem
28:38polegał na tym, że w tych firmach bardzo
28:40szybko pojawiali się zagraniczni
28:42inwestorzy.
28:44Zapytasz i co dalej? Człowiek z takim
28:47majątkiem mógł przecież przeczekać,
28:49zapłacić prawnikom, odbudować wizerunek.
28:52On zrobił coś zupełnie innego i dlatego
28:55kolejne 10 lat swojego życia najbogatszy
28:58Polak przeżył głównie poza Polską.
29:01W 2007 roku grupa Kulczyk Holding
29:04zostaje przebudowana w Kulczyk
29:06Investments, międzynarodowy dom
29:08inwestycyjny z siedzibą w Luksemburgu i
29:10biurami w Londynie oraz w Kijowie.
29:14Przeczytaj tę listę adresów [muzyka]
29:15jeszcze raz. Luksemburg, Londyn, Kijów.
29:19W tej liście nie ma Warszawy. To była
29:22najbardziej brawurowa decyzja jego
29:23życia. Człowiek, który zbudował fortunę
29:26na polskim państwie, na polskich
29:28przetargach, na polskich prywatyzacjach
29:30i na warunku musi być polski kapitał,
29:33uznał, że w Polsce jest już dla niego za
29:35ciasno i za gorąco i postanowił zbudować
29:38od nowa coś, czego przed nim nie
29:40zbudował żaden Polak. Globalny koncern
29:43surowcowy. Zaczął szukać tam, gdzie
29:45ryzyko jest ogromne, a stawki jeszcze
29:48większe w Afryce. Skala robi wrażenie do
29:51dziś. Kulczyk Investments objęła 40%
29:55udziałów w konsorcjum Neekont
29:57wydobywającym ropę w Nigerii. Inwestycja
29:59w to jedno przedsięwzięcie przekroczyła
30:02miliard złotych. Do tego niecałe 10%
30:05akcji notowanej na giełdzie w Londynie
30:06spółki Ofir Energy, poszukującej ropy i
30:09gazu głównie na dnie morza u wybrzeży
30:12Afryki.
30:14Do tego udziały w San Leon Energy oraz w
30:16Lun Energy, spółce z licencjami
30:18poszukiwawczymi w Kolumbii i Peru i
30:21ponad połowa udziałów w Serinus Energy,
30:23firmie działającej na Ukrainie, w
30:25Tunezji i w Rumunii. Do tego wspólne
30:28przedsięwzięcie z jednym z największych
30:29funduszy świata, katarskim kapitałem,
30:32spółka QKR. Wartość zaangażowania 250
30:35milionów dolarów, przy czym było to
30:37pierwsze takie joint venture Katarczyków
30:39do kupowania firm zajmujących się
30:41poszukiwaniem i eksploatacją surowców
30:43mineralnych.
30:45W jednym z ostatnich wywiadów jesienią
30:472014 roku sam podsumował te lata. W
30:50Afrykę zaangażowali do tamtej pory ponad
30:533 miliardy złotych i byli największym
30:55polskim inwestorem na tym kontynencie.
30:583 miliardy złot polskiego kapitału w
31:00Afryce. To nie jest zdanie, którego
31:02spodziewasz się po polskiej biografii z
31:04tamtych czasów.
31:06Ale nie porzucił też Polski, choć wrócił
31:09do niej już inaczej, jako inwestor z
31:11zewnątrz, nie jako pośrednik między
31:13rządem a zagranicznym nabywcą. W 2011
31:17roku grupa kupiła 100% elektrociepłowni
31:20Nowa Sarzyna. W 2014 przejęła
31:22większościowy pakiet chemicznego ciechu
31:25za 620 milionów złot, jedną z
31:28największych transakcji tamtego roku w
31:30kraju. A zakup spółki Polish Energy
31:32Partners kosztował kolejne 700 milionów.
31:35Z połączenia aktywów energetycznych
31:37powstała Pol Energia, pierwsza polska
31:39prywatna grupa energetyczna o
31:41regionalnym zasięgu, zajmująca się
31:43wytwarzaniem, dystrybucją i obrotem
31:46energią także ze źrędeł odnawialnych. A
31:48największym pojedynczym aktywem
31:50pozostawały przez cały czas akcje
31:52globalnego koncernu piwowarskiego SAP
31:55Miller, właściciela kompanii
31:56piwowarskiej. Wartość około 7 miliardów
32:00złotych. Pamiętasz skąd on je miał? Z
32:03wielkopolskich browarów sprzedanych w
32:05latach 90.
32:08Decyzja podjęta przez 30 kilkuletniego
32:10mężczyznę w kraju, który dopiero uczył
32:12się kapitalizmu, 20 lat później dawała
32:15mu połowę majątku. W tle działo się też
32:18życie prywatne, o którym w Polsce mówiło
32:20się nie mniej niż o jego spółkach.
32:23Rozwód z Grażyną Kulczyk i podział
32:25majątku sprawiły, że w 2007 roku jedyny
32:29raz od lat oddał pierwsze miejsce na
32:31liście najbogatszych Polaków. Jego
32:34wieloletnią partnerką była Joanna
32:36Przetakiewicz i szykował następców. W
32:39grudniu 2013 roku fotel prezesa Kulczyk
32:42Investments zajął jego syn Sebastian. 11
32:46lutego 2014 roku w Warszawie
32:49zainaugurowała działalność Kulczyk
32:50Foundation, na której czele stanęła
32:53córka Dominika, prowadząca później w
32:55telewizji program o pomaganiu na całym
32:57świecie. Na inauguracji pojawili się
33:00oboje byli małżonkowie.
33:03Poza biznesem był współzałożycielem i
33:05wieloletnim prezesem Polskiej Rady
33:07Biznesu. Przewodniczył
33:08Polsko-Niemieckiej Izbie
33:09Przemysłowohandlowej, a od czerwca 2006
33:12roku zasiadał w radzie dyrektorów Green
33:14Cross International, organizacji
33:16powiązanej z Organizacją Narodów
33:18Zjednoczonych i zajmującej się
33:20bezpieczeństwem ekologicznym. W 2013
33:23roku amerykański Forbes umieścił go na
33:25384
33:27miejscu wśród najbogatszych ludzi
33:29świata, szacując majątek na 3,5 miliarda
33:32dolarów. Był wtedy najwyżej notowanym
33:34Polakiem w rankingu światowych
33:36miliarderów. O sobie mawiał, że jest jak
33:38ryba, która najlepiej czuje się w rwącej
33:41rzece, a w stawie umarłaby z nudów. Na
33:44zdjęciach z pierwszej połowy 2015 roku
33:46wygląda jak człowiek u szczytu formy.
33:49Opalony, uśmiechnięty w garniturze, na
33:51konferencjach gospodarczych w otoczeniu
33:53ministrów i prezesów.
33:56Wiosną tego roku pojawił się jeszcze na
33:58europejskim Kongresie Gospodarczym w
34:00Katowicach, największym takim spotkaniu
34:02w tej części kontynentu i mówił o
34:05inwestycjach, o Afryce, o przyszłości.
34:07Nikt na sali nie miał pojęcia, że to
34:09jedno z jego ostatnich wystąpień. Nie
34:12był u szczytu formy, nie był nawet
34:14zdrowy. I niezdrowie było jedynym
34:16problemem, bo wiosną tego roku Jan
34:18Kulczyk siedział w prokuraturze nie jako
34:20podejrzany, jako pokrzywdzony.
34:24Kwiecień 2015 roku. Najbogatszy Polak
34:27jest przesłuchiwany przez śledczych w
34:29sprawie szantażu. Sprawa wypłynęła przy
34:31okazji tak zwanych taśm z restauracji
34:33Sowa i Przyjaciele, tych samych nagrań
34:35podsłuchanych rozmów polityków i
34:37biznesmenów, które wstrząsnęły polską
34:39sceną polityczną i zaważyły na wyniku
34:42wyborów. Według jego zeznań aż 24 osoby
34:45z jego otoczenia otrzymały wiadomości
34:47tekstowe, z których wynikało, że
34:49najbardziej znany polski biznesmen jest
34:52śledzony.
34:54Ostrzegany był między innymi były
34:55prezydent Aleksander Kwaśniewski.
34:57Zapamiętaj tę scenę, bo jest zupełnie
35:00inna niż wszystko, co widziałeś
35:01wcześniej. Człowiek wart 15 miliardów
35:04złotych z firmami na czterech
35:06kontynentach, siedzi w prokuraturze i
35:08opowiada o tym, że ktoś go śledzi i że
35:10wiadomości o tym rozsyłano ludziom z
35:12jego kręgu. To jest ostatnia wiosna jego
35:15życia. Warstwa druga. Zdrowie. Znajomi
35:19mówili później, że od dłuższego czasu
35:21miał problemy zdrowotne. [muzyka]
35:22Rok przed śmiercią przeszedł w placówce
35:25w Nowym Jorku operację raka prostaty.
35:27Holding tego nie ujawniał i to akurat
35:29jest zrozumiałe. Przy spółkach
35:31notowanych na giełdach w kilku krajach
35:33informacja o chorobie właściciela to nie
35:35jest sprawa prywatna, to jest informacja
35:38cenotwórcza. Kulczyk Holding tłumaczył
35:40potem, że nie ujawniał faktu choroby ze
35:42względu na dobro rodziny oraz na
35:44wrażliwe relacje inwestorskie.
35:47I warstwa trzecia. Lipiec 2015 [muzyka]
35:50roku. Wiedeń. Obiecałem ci trzy wersje.
35:54Oto one po kolei z zaznaczeniem, kto je
35:57podał. Wersja pierwsza, ta którą
36:00usłyszała Polska najpierw. Jan Kulczyk
36:03zmarł w nocy 29 lipca w wyniku powikłań
36:06pooperacyjnych, a chodziło o operację
36:08kardiologiczną, wszczepienie bypassów.
36:11Tak informowały tego dnia liczne media,
36:13powołując się na ustalenia dotyczące
36:15kardiologicznego charakteru zabiegu i na
36:17komunikat holdingu, w którym podano, że
36:20w wyniku powikłań pooperacyjnych w wieku
36:2265 lat zmarł największy polski
36:25przedsiębiorca.
36:27Wersja druga, która pojawiła się niemal
36:29natychmiast i jej zaprzeczyła, reporter
36:31radia RMFFM Tomasz Skory ustalił, że
36:34biznesmen pojechał do kliniki w Wiedniu
36:37na nieskomplikowany zabieg, który wbrew
36:39wcześniejszym doniesieniom nie był
36:41związany z kardiologią. Ta operacja się
36:43udała. Potem doszło jednak do zatoru
36:45żylnopłnego i to on był przyczyną
36:47śmierci. Zwróć uwagę jak poważna jest ta
36:50rozbieżność. To nie jest różnica w
36:52szczegółach.
36:54W jednej wersji chodzi o poważną
36:56operację serca, w drugiej o drobny
36:58zabieg niezwiązany z sercem. Obie
37:01relacje ukazały się w ciągu tych samych
37:03dwóch dni. I wersja trzecia, najbardziej
37:05niepokojąca. Agencja AFP podała, że
37:08przyczyną zgonu wcale nie musiał być
37:10zabieg kardiologiczny. Polskie media
37:13informowały, że Kulczyk był
37:14hospitalizowany w publicznym szpitalu
37:16miejskim Algemajines Krankenhaus w
37:18Wiedniu, a według jego znajomego przybył
37:21tam, by przejść nowatorskie procedury
37:23onkologiczne. Austriacy dziennikarze z
37:25redakcji HoE pisali o metodzie
37:27polegającej na niszczeniu komórek
37:29nowotworowych prądem o ładunku do 3000
37:32Vtów, wiążąc sprawę z szefem kliniki
37:35urologii tamtejszego szpitala i
37:37podawali, że metoda ta nie jest w
37:39Austrii dopuszczona.
37:42Do tego dochodziło pytanie, które
37:43publicznie zadał ówczesny minister
37:45Jarosław Gowin i które zadawali sobie
37:47wtedy miliony Polaków. Jak to możliwe,
37:50że najbogatszy Polak jedzie na operację
37:53do zwykłego miejskiego szpitala w
37:55Wiedniu, a nie do ekskluzywnej kliniki,
37:57gdzie miałby wyjątkową opiekę?
38:00Powiem ci teraz coś, czego nie usłyszysz
38:02w filmach, które na tej sprawie budują
38:04sensacje. Nie ma dowodów na to, że Jana
38:07Kulczyka ktokolwiek zabił. Żadna
38:10prokuratura tego nie ustaliła. Żaden sąd
38:13tego nie stwierdził. Nie istnieje
38:16dokument, który by na to wskazywał. Jest
38:18natomiast coś innego i to jest fakt,
38:21którego zaprzeczyć się nie da. Rodzina
38:24nigdy nie ujawniła publicznie szczegółów
38:26medycznych. Miała do tego pełne prawo.
38:29To była jej prywatność i jej żałoba. Ale
38:32konsekwencją tej ciszy było to, że w
38:35przestrzeni publicznej zaczęły
38:36funkcjonować obok siebie trzy niespójne
38:39opowieści o tym, po co on tam pojechał i
38:42żadna z nich nie doczekała się
38:44zamknięcia.
38:45W próżni po faktach zawsze wyrasta
38:48legenda.
38:51Zapamiętaj to zdanie, bo za chwilę
38:52zobaczysz, jak bardzo się sprawdziło.
38:55Pogrzeb odbył się w Poznaniu. Z powodu
38:58uroczystości czasowo zamknięto ulicę,
39:00całe wzgórze świętego Wojciecha.
39:02Pochowano go na cmentarzu jeżyckim w
39:04rodzinnym grobowcu, w którym zaledwie d
39:07lata wcześniej pochowano jego ojca
39:09Henryka Kulczyka. Tego samego, który w
39:11latach 80 dał synowi pieniądze na
39:14pierwszą spółkę. Człowiek, który zaczął
39:17od pasty do rąk kupowanej za marki ojca,
39:20wrócił do grobu ojca jako najbogatszy
39:22Polak swoich czasów.
39:24I zanim jeszcze ucichły dzwony, po
39:27Polsce zaczęła krążyć teoria, w którą
39:29część ludzi wierzy do dzisiaj, że w tej
39:32trumnie nikogo nie było. Teoria mówi, że
39:35Jan Kulczyk sfingował własną śmierć, że
39:38wykorzystał wiedeński szpital, żeby
39:40zniknąć, wyjść z gry, z prokuratur, z
39:43szantaży, z podsłuchów, z listy
39:45najbogatszych i z całego tego cyrku i
39:48zacząć gdzieś od nowa. Ta legenda żyje
39:51własnym życiem.
39:54W 2016 roku w jednym z telewizyjnych
39:56programów interwencyjnych na scenę
39:58wtargnęła kobieta krzycząc, że milioner
40:00ją oszukał i że wciąż żyje. Radio z
40:03przekazywało nawet, że Centralne Biuro
40:05Antykorupcyjne miało szukać jego śladów
40:07między 2016 a 2017 rokiem.
40:12Postawmy sprawę jasno, bo zasługujesz na
40:14uczciwość, a nie na tanie dreszcze. Nie
40:17przedstawiono nigdy żadnego dowodu na
40:19to, że Jan Kulczyk żyje. Nie ma zdjęcia,
40:22nie ma dokumentu, nie ma świadka, który
40:24by się obronił. Ta teoria to nie jest
40:27wiedza, to jest wiara. Ale zastanów się
40:29przez chwilę, co ona mówi o nim samym. W
40:32Polsce nie wymyśla się takich legend o
40:34każdym zmarłym przedsiębiorcy. Wymyśla
40:36się je o ludziach, o których miliony
40:38rodaków szczerze wierzą, że stali ponad
40:40państwem, że mogli wszystko załatwić
40:43prywatyzację, wpłynąć na prezydenta,
40:46jeść obiad z rosyjskim pułkownikiem i
40:48wyjść z tego bez zadrapania.
40:51Jeśli ktoś mógł tyle, to dlaczego nie
40:53miałby móc jeszcze jednego ostatniego
40:56numeru? wyjść z własnego pogrzebu.
41:01Legenda o kulczyku żyjącym to w istocie
41:03zdanie o polskim państwie wypowiedziane
41:05przez ludzi, którzy w to państwo
41:07przestali wierzyć. Prawdziwe sprawdzane
41:10zakończenie tej historii jest znacznie
41:12mniej filmowe, ale za to udokumentowane.
41:16Podstawą dziedziczenia był testament
41:18sporządzony zgodnie z prawem
41:19szwajcarskim. W sierpniu 2015 roku
41:23Sebastian Kulczyk zastąpił ojca w radzie
41:25nadzorczej Ciechu. W połowie czerwca
41:282018 roku Dominika i Sebastian formalnie
41:31przejęli pakiet większościowy udziałów w
41:33spółce kontrolującej Ciech, Pol Energię
41:36i Serinus Energy. W wyniku podziału
41:39spadku Dominika przestała posiadać akcje
41:41Pol Energii, a jej brat nie tylko stał
41:44się większościowym udziałowcem tej
41:46spółki, ale przejął też stery nad
41:48cypryjską spółką Luglio. Majątek został
41:51w rodzinie. Imperium się nie rozpadło.
41:55I zostaje pytanie, od którego zaczęliśmy
41:58tę godzinę. Tylko teraz masz już
42:00wszystkie elementy, żeby odpowiedzieć na
42:02nie samodzielnie. Kim był Jan Kulczyk?
42:05Odpowiedź numer 1 brzmi tak. To był
42:07człowiek, który w kraju bez kapitału
42:09zbudował od zera coś, czego nikt inny
42:12zbudować nie potrafił. Ściągnął do
42:15Poznania Volkswagena i uratował fabrykę,
42:17która dziś jest jednym z największych
42:19zakładów koncernu w Europie i daje pracę
42:22tysiącom ludzi. zbudował pierwszą
42:24prywatną spółkę autostradową w Polsce i
42:27pierwszą dużą inwestycję w formule
42:29partnerstwa publiczno-prywatnego.
42:32Stworzył z polskich browarów grupę,
42:33której marki pije dziś cały kraj.
42:36Zainwestował ponad 3 miliardy złotych w
42:38Afryce jako największy polski inwestor
42:41na tym kontynencie i wprowadził polskie
42:43nazwisko na giełdę w Londynie. Miał
42:46odwagę, wizję i coś, czego polskiemu
42:49biznesowi tamtych lat brakowało
42:51najbardziej. Brak kompleksów wobec
42:54zachodnich partnerów.
42:56Odpowiedź numer 2 brzmi tak.
43:00To był człowiek, który każdą złotówkę
43:02swojego pierwszego majątku zarobił na
43:04państwie, a nie na rynku. 3000
43:07samochodów dla policji bez przetargu.
43:09Browary, które obiecał wprowadzić na
43:11giełdę, [muzyka] a sprzedał
43:12zagranicznemu koncernowi. 40 milionów
43:15euro za transakcję, w którą nie włożył
43:18własnych pieniędzy, bo jego jedynym
43:20wkładem było to, że jest Polakiem,
43:22którego w konsorcjum wymagało samo
43:24państwo. I obiad w Wiedniu z byłym
43:27oficerem rosyjskiego wywiadu, po którym
43:29w notatkach polskiego wywiadu zapisano
43:31zdania o wpływach u pierwszego.
43:35Najtrudniejsze jest to, że obie te
43:37odpowiedzi są prawdziwe jednocześnie.
43:39Nie są to dwie wersje. To są dwie strony
43:42jednej biografii i każdy, kto proponuje
43:45ci wybór tylko [muzyka] jednej z nich,
43:47coś przed tobą ukrywa. Jan Kulczek był
43:50lustrem polskiej transformacji.
43:52Wszystko, co w tamtych latach było w
43:54Polsce genialne i wszystko, co było w
43:56niej chore, zmieściło się w jednym
43:58życiorysie.
44:00Kto chce widzieć w tamtej epoce
44:02gospodarczy, znajdzie u niego fabrykę i
44:05autostradę. Kto chce widzieć wyprzedaż i
44:07układy, znajdzie prowizję i notatkę
44:10wywiadu. Obaj będą mieli rację i obaj
44:13będą mieli w ręku tylko połowę, a na
44:16końcu i tak zostaje [muzyka] ta jedna
44:18uparta klamra. Wiedeń dał mu drugie
44:21życie i Wiedeń mu je odebrał. W lipcu
44:242003 roku wsiadł tam do samolotu jako
44:27najbogatszy Polak, którego wszyscy
44:29szanowali. W lipcu 2015 roku pojechał
44:33tam po raz ostatni na zabieg, który miał
44:36być formalnością ze spakowaną torbą i
44:39pełnym kalendarzem na przyszły tydzień.
44:42Miał wyjść nazajutrz rano. Nie wyszedł.
44:45A pytanie, na które ani komisja śledcza,
44:48ani żaden sąd, ani żadna gazeta nie
44:50odpowiedziały do dziś, zostaje teraz z
44:53tobą. Czy Polska na Janie Kulczyku
44:56bardziej zyskała, czy bardziej straciła?
45:00Napisz w komentarzu, jak to widzisz.
45:02Naprawdę jestem ciekaw, bo w tej jednej
45:04sprawie Polacy nie zgadzają się ze sobą
45:06od 30 lat.

About this transcript

This page contains the full transcript of JAN KULCZYK — Miliardy, Moskwa i najbogatszy Polak, który nie wyszedł z kliniki... by Tajemnice Elit, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 6,031 words across 1,128 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.