YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → insan boş kalınca ne yapar?

insan boş kalınca ne yapar? — Transcript

by Muhtemelen Berra · 2,044 words · 399 segments · language en · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:02Pazar günü ve hava çok güzel. İnsanlar
0:05Sen Nehri kıyısında toplanmış. Ellerinde
0:07şemsiyeler, başlarında şapkalar günün
0:09tadını çıkartıyorlar. Etrafta köpekler
0:11dolanıyor, çocuklar çimenlerde
0:13takılıyorlar falan. Baktığınızda
0:15kimsenin herhangi bir sorumluluğu ya da
0:17bitirmesi gereken bir iş yok gibi
0:19gözüküyor. Ama tabloya biraz daha
0:20baktıkça tuhaflaşmaya başlıyor. Çünkü
0:23insanlar tuhaf gözüküyorlar. Sopayı
0:25yutmuş gibi dimdik duruyorlar ve tek bir
0:27yere odaklanmış gibiler. Hiçbir şekilde
0:29keyif almıyorlar etrafta. Pazar günü
0:31eğlenmek için gelmişler ama biraz fazla
0:33kasıyorlar gibi gözüküyor. Bu George
0:35Seurat'ın 1884-1886
0:39yılları arasında yaptığı Esen Deyonda
0:41Grand Sat. Yaklaşık 3 metre genişliğinde
0:44devasa bir resim. Seurat bu tablo
0:46üzerinde uzun süre çalışıyor ve onlarca
0:49çizim, küçük yağlı boya hazırlıyor. Ve
0:51en sonunda Parislilerin bir pazar
0:53öğleden sonrasını tek bir büyük
0:55kompozisyonda bir araya getiriyor. Bugün
0:57resmin nasıl boyandığından çok
0:59içerisinde insanların ne yaptığıyla
1:01ilgileneceğiz. Daha doğrusu ne
1:02yapmadıklarıyla. Çünkü çalışmıyorlar. Bu
1:04insanların işi yok arkadaşlar. Belki de
1:07tam da bu nedenle bu tablo çalışma
1:09hayatı hakkında düşündüğümüzden çok daha
1:11fazla şey söylüyor. Boş zaman dediğimiz
1:13şey tam olarak nedir? Çalışmadığımız
1:15zaman baktığınızda. İş bitiyor, mesai
1:18kapanıyor, geriye kalan saatler tamamen
1:20bize ait oluyor. En azından teoride
1:22böyle. Bir pazar alarm çalmadan
1:24uyandığınızı ve Instagram'a girdiğinizi
1:26düşünün. Bir arkadaşınız kocasıyla pazar
1:28kahvaltısında. Diğeri Mısır'a gitmiş,
1:31devenin üzerinde story atıyor. Bir
1:32diğeri kanoya çıkmış. Bunların hepsi de
1:34bakınca içinizde bir huzursuzluk
1:36oluşuyor haliyle. Çünkü siz de bir şey
1:39yapmak istiyorsunuz. Bir şey bulmalıyım,
1:41bugünü boş geçirmemeliyim diyorsunuz.
1:42Çünkü yarın pazartesi. İş var. Aslında
1:45belki de sadece durup dinlenmeniz
1:48gerekiyor. Ama sırf bunları gördüğünüz
1:50için kafanızda işler uydurmaya
1:52başlıyorsunuz. Ya bayağıdır yarım
1:53bıraktığım bir kitap vardı, ona mı
1:55başlasam, spora mı gitsem, bir film mi
1:57izlesem, dışarı mı çıksam, arkadaşlarla
1:59bir kafeye mi gitsek ya? Günün sonuna
2:01geldiğinizde bunların hiçbirini yapmamış
2:02oluyorsunuz ve daha çok bunalıma
2:04giriyorsunuz. İçten içe bugün de boşa
2:06gitti diye düşünüyorsunuz. Fakat
2:08düşününce bu cümle gerçekten çok garip.
2:10Bir gün nasıl boşa gider? Yani günün
2:13nereye gitmesi gerekiyordu ki? Belki de
2:15sorun şu. Biz yalnızca çalışırken değil,
2:17dinlenirken de zamanın verimli
2:19kullanılması gerektiğini öğreniyoruz.
2:21Bir gün ya üretmiş olmalı, ya bizi
2:22geliştirmiş olmalı, ya güzel bir anı
2:24bırakmış olmalı ya da sağlığımıza falan
2:26iyi gelmiş olmalı. Yani bir şeye
2:28dönüşmeli. Anlatılabilecek bir değer
2:30olmalı. Sadece geçmiş olması yeterli
2:32değil. Ama insan zamanı her zaman böyle
2:35yaşamıyordu. Sanayi toplumu ile birlikte
2:37zaman giderek daha net parçalara
2:39ayrıldı. Fabrika kaçta açılıyor, vardiya
2:41ne zaman başlıyor, mola ne zaman, mesai
2:43ne zaman bitiyor? Saat artık yalnızca
2:46günün hangi bölümünde olduğumuzu
2:47gösteren bir araç değildi. İnsanların ne
2:50zaman üretmesi, ne zaman durması ve ne
2:52zaman yeniden başlaması gerektiğini
2:54düzenleyen bir sisteme dönüşüyordu.
2:56Seurat'nın bu resmi yaptığı 1880'lerde,
2:59bizim bugün doğal kabul ettiğimiz iki
3:02günlük hafta sonu düzeni henüz yoktu.
3:04Fransa'da çalışanlara haftalık
3:05dinlenmeyi ve pazar gününü daha güçlü
3:08biçimde güvence altına alan düzenleme
3:101906'da gelecekti. Elbette pazar günü
3:12zaten dinsel ve toplumsal olarak
3:14dinlenme, gezinti ve sosyalleşmeyle
3:16ilişkiliydi. Ama bugünkü anlamıyla hafta
3:18sonu henüz tam olarak yerleşmiş değildi.
3:21Bu yüzden tablodaki pazar günü yalnızca
3:23güzel havada yapılan bir gezinti değil,
3:25çalışmanın karşısına yerleştirilmiş özel
3:27bir zaman parçası. Ve tam da burada
3:30tuhaf bir paradoks ortaya çıkıyor. Özgür
3:32zaman dediğimiz şeyi aslında özgür
3:35olmadığımız zaman tanımlıyor. Pazarın bu
3:37kadar değerli olmasının nedeni
3:38pazartesinin var olması. Tatili güzel
3:41yapan şeylerden biri işe döneceğimizi
3:43bilmemiz. Akşamın anlamı mesainin bitmiş
3:46olması. Yani boş zaman çalışmanın
3:48karşıtı gibi görünse de biçimini büyük
3:50ölçüde çalışmadan alıyor. Belki de bu
3:52yüzden hafta sonlarını bu kadar
3:53önemsiyoruz. Çünkü onlar bize ait
3:56olduğunu düşündüğümüz küçük zaman
3:57adaları. Ama bir şey soracağım yani
3:59sizce gerçekten 24 saat herkese aynı
4:03ölçüde mi 24 saat? Yani tamam hepimizin
4:0624 saati var. Ama matematiksel olarak
4:08doğru olması toplumsal olarak da doğru
4:10olduğu anlamına gelmiyor. Çünkü mesela
4:12kaç saatimizin olduğu değil, o saatlerin
4:14ne kadarının üzerinde gerçekten söz
4:16sahibi olduğumuz. Bir insan pazar günü 3
4:19saat boyunca restoranda oturabiliyorsa,
4:21başka biri o 3 saat boyunca ona servis
4:23yapıyor sonuçta. Birinin otelde
4:25dinlenebilmesi için başka biri odasını
4:27temizliyor. Birinin birkaç günlüğüne
4:29başka bir ülkeye kaçabilmesi için
4:31havaalanında, uçakta, otelde, restoranda
4:33yüzlerce insan çalışıyor. Birinin yemeği
4:35kendi hazırlamaması, o işi başka birinin
4:38zamanıyla satın alabilmesi anlamına
4:40geliyor. Bu yüzden zenginlik bazen daha
4:42fazla eşyaya sahip olmak değildir. Bazen
4:45daha fazla zaman sahibi olmak, yani daha
4:47doğrusu kendi zamanının üzerinde daha
4:50fazla söz sahibi olabilmektir. Ne zaman
4:52çalışacağını seçebilmek, bir gün hiçbir
4:54şey yapmamanın ekonomik bir probleme
4:56dönüşmeyeceğini bilmek, çocuğuna bakmak
4:57için yardım alabilmek, bir yere yürümek
5:00yerine taksiye binmek. Bütün bunlar
5:02yalnızca konfor satın almak değil, aynı
5:04zamanda zaman satın almaktır. Seurat'ın
5:06bu tabloyla bağlantılı başka bir eseri
5:08tam burada çok önemli bir hale geliyor.
5:11La Grande Jatte'tan kısa bir süre önce
5:13Bathers at Asnières, yani Asnières'de
5:15Yıkananlar adlı başka büyük bir tablo
5:17yapıyor. Yine Seine kıyısında insanlar
5:19dinleniyor. Ama bu kez manzara farklı.
5:22Arkada fabrikalar, bacalar ve sanayi
5:24yapıları var. Çimenlerde oturan, su
5:26kenarında dinlenen erkekler ve çocuklar
5:29daha çok işçi ve alt orta sınıf
5:31dünyasıyla ilişkilendiriliyor. Sonra
5:33Seurat sanki nehrin karşı kıyısına
5:35geçiyor ve La Grande Jatte'ta bu kez
5:37daha orta sınıf bir eğlence dünyasına
5:39bakıyor. Şemsiyeler, şık kıyafetler,
5:42silindir şapkalar, gezintiler vesaire.
5:44İki resmi yan yana koyduğunuzda Seine
5:47sadece su olmaktan çıkıyor. Bir sınır
5:49gibi görünmeye başlıyor. Bir tarafta
5:51fabrikalara yakın bedenler varken diğer
5:54tarafta daha gösterişli bir pazar
5:56gezintisi var. Aynı şehir, aynı nehir,
5:59aynı pazar günü. Ama aynı boş zaman
6:02değil. Hatta Asnières'de Yıkananlar'daki
6:04ki figürlerin baktığı yön karşı kıyıdaki
6:07Grand Jatte tarafına doğru. Bu iki
6:09tabloyu birlikte görünce insan ister
6:11istemez şunu düşünüyor. Aynı toplumun
6:13insanları birbirlerine bu kadar yakın
6:15yaşarken nasıl bu kadar farklı
6:17dünyaların içinde bulunabiliyorlar? Bir
6:19tarafta fabrika var, bir tarafta
6:21gezinti. Ama her iki tarafta da insanlar
6:23dinleniyor ve bu bize başka bir şey
6:25gösteriyor. Sınıf sadece nasıl
6:28çalıştığımızı değil, nasıl
6:30dinlendiğimizi de belirleyebilir. Şimdi
6:32tekrar La Grande Jatte'a bakalım.
6:34Kadınların elbiselerine, erkeklerin
6:36şapkalarına, insanların duruşuna bakın.
6:39Bu donukluk yalnızca bizim bugün tabloya
6:41bakarak ürettiğimiz bir his değil.
6:43Seurat figürleri nin bilinçli biçimde
6:45son derece düzenli, anıtsal ve neredeyse
6:47törensel bir şekilde yerleştiriyor.
6:49Antik Yunan frizlerinde ki yan yana
6:51dizilmiş figürlerden etkilendiğini
6:53biliyoruz. Ama eski Yunan kahramanlarını
6:55resmetmek yerine kendi çağının sıradan
6:58insanlarını bu anıtsal düzene
6:59yerleştiriyor. Sonuçta bir pazar parkına
7:01değil, adeta modern insanların geçit
7:04törenine bakıyoruz. İnsanlar
7:06birbirlerine son derece yakınlar ama
7:08birbirleriyle çok az ilişki kuruyorlar.
7:10Birbirlerine dokunmuyorlar bile.
7:12Figürlerin çoğu profilden, bedenler dik.
7:15Herkes sanki görünmez bir çizginin
7:17üzerinde kendisine ayrılmış bir yere
7:19konmuş gibi. Yıllar sonra Marksist
7:21filozof Ernst Bloch da bu tabloya
7:23bakarken özellikle figürlerin mekanik ve
7:26statik yapısına dikkat çekmişti. Bloch
7:28bunu modern toplumun yapısıyla
7:29ilişkilendiriyordu. Elbette bu Seurat
7:32kesinlikle bunu anlatmak istedi demek
7:34değil. Sonradan yapılmış bir yorum. Ama
7:36bizim sorduğumuz soruyu güçlendiriyor.
7:38Bu insanlar çalışmıyor. Patron, mesai,
7:40fabrika falan yok. Ama o zaman bedenleri
7:43neden hala disipline edilmiş gibi? Belki
7:45de insan işten çıktığında toplumdan
7:47çıkmıyor. Patron pazar günü yanında
7:49olmayabilir ama başka kurallar var.
7:51Nasıl giyinmen gerektiği, nasıl oturman
7:53gerektiği, kiminle görünmenin uygun olup
7:55olmadığı, kadının nasıl davranması
7:58gerektiği, erkeğin nasıl davranması
7:59gerektiği, hangi eğlencenin saygın
8:02olduğu, hangi davranışın kaba bulunduğu.
8:04Bunların hiçbiri parkın girişindeki
8:06tabelada yazmıyor ama herkes biliyor.
8:08Çünkü toplum yalnızca yasalarla
8:10çalışmıyor, beklentilerle de çalışıyor.
8:12Yani belki boş zamanımızın sandığımız
8:15kadar özel olmamasının nedeni de bu. Boş
8:17zaman aynı zamanda kendimizi başkalarına
8:20gösterdiğimiz bir alan. Nereye
8:21gittiğimiz, ne giydiğimiz, kiminle
8:23oturup kalktığımız, nasıl eğlendiğimiz
8:25başkalarına kim olduğumuzu anlatıyor.
8:27Bugün bunu daha da açık görüyoruz. Hafta
8:29sonu kamp yapan bir insan başka bir
8:31kimlik gösterirken yeni açılan
8:33restoranda kahvaltı yapan biri ya da
8:35sabah 6'da koşuya çıkan, bir müze gezen.
8:38Bunların hiçbirinde yanlış bir şey yok
8:41aslında. Ama insan yalnızca dinlenmiyor.
8:43Dinlenirken kendisini de tanımlıyor. Ha
8:46bir de işin garip yanı, modern dünyada
8:48dinlenmenin kendisinin bile
8:49üretkenleşmiş olması. Bir hafta boyunca
8:52çalışıyoruz ve hafta sonu gelince daha
8:55iyi dinlenmemiz lazım diyoruz. Neden?
8:58Pazartesi yeniden çalışabilmek için.
9:00Uyuyorum ki daha verimli olayım. Spor
9:02yapıyorum ki enerjik olayım. Aman tatile
9:04çıkayım kafamı boşaltayım. Kendime vakit
9:07ayırayım da mental breakdown
9:08geçirmeyeyim. Bir hafta sonu reset
9:10atıyorum ki pazartesi yeniden
9:11başlayayım. Kullandığımız dil bile bunu
9:14ele veriyor. Şarj olmamız lazım. Pilim
9:17bitti. Reset atacağım. Biraz kendimi
9:19yenilemem lazım. Bunlar insandan çok bir
9:22makine için kullanılacak ifadeler. Sanki
9:24bir hafta boyunca çalıştırılıyoruz ve
9:26hafta sonu prize takılıyoruz ki
9:28pazartesi yeniden başlayabilelim. Modern
9:30hayatın en tuhaf yanlarından biri de bu.
9:33Dinlenmenin değerini bile daha sonra ne
9:36kadar iyi çalışacağımız üzerinden
9:38ölçmeye başladık. O zaman gerçek boş
9:40zaman ne bizim için? Belki
9:42çalışmadığımız zaman değildir. Belki
9:44hiçbir işe yaramak zorunda olmayan
9:46zamandır. Bizi daha sağlıklı, daha
9:48kültürlü, daha başarılı ya da daha
9:50verimli hale getirmesi gerekmeyen birkaç
9:52saat. Bir öğleden sonranın sonunda bugün
9:55bana ne kattı diye sormadığımız zaman.
9:57Fotoğrafını çekmek zorunda olmadığımız
9:59bir manzara. Anlatacak bir hikaye
10:01bırakması gerekmeyen bir gün. Sadece
10:03yaşanmış olması yeterli olan zaman. Çok
10:06fazla git gel yaptık ama tabloya yeniden
10:09bir yaklaşalım. Başta sakin, saygın ve
10:11oldukça güzel bir pazar görüyorduk,
10:13değil mi? Ama resmin içine yaklaştıkça
10:15tuhaflıklar ortaya çıkmaya başlamıştı.
10:18Şimdi biraz daha derine girelim. Sağda
10:20son derece şık bir kadının tasmalı bir
10:22maymunu var. Solda iyi giyimli bir kadın
10:25nehir kenarında oltasını suya uzatıyor.
10:27Başka bir yerde pipo içen bir adam
10:29görüyoruz. Trompetçi, askerler,
10:31kürekçiler, çocuklar ve köpekler var.
10:34Maymun ve balık tutan kadın gibi
10:36ayrıntılar daha sonraki bazı sanat
10:38tarihi yorumlarında cinsellik ve dönemin
10:40Paris'indeki fuhuş dünyası ile
10:42ilişkilendirilmişti. Özellikle bu
10:44bölgenin burjuvazi için yalnızca masum
10:46bir gezinti alanı olmadığına dikkat
10:48çeken yorumcular da var. Hani balık
10:50tutan kadının oltası böyle müşteri
10:53avlama gibi çift anlamlı bir gönderme
10:56olabilir gibi bir teori de var bu
10:58konuyla alakalı. Tabii bunları
11:00Seurat'nın resmi sakladığı kesin
11:02şifreler gibi okumuyoruz. Bu ayrıntılar
11:04bize önemli bir şey hatırlatıyor sadece.
11:06Bu kadar düzenli görünen pazar gününün
11:09altında çok daha karmaşık bir şehir var.
11:11Para, arzu, cinsellik, statü var.
11:14İnsanların birbirlerini izlemesi,
11:16kendilerini göstermesi var. Yani
11:18insanlar işten uzaklaşmış olabilirler
11:20ama toplumdan, sınıftan ve arzularından
11:23uzaklaşmış değiller. Ve tüm bu
11:25yetişkinlerin ortasında beyaz elbiseli
11:27küçük bir kız var. Resimdeki
11:29yetişkinlerin büyük bölümü profilden ya
11:31da başka yönlere bakarken o neredeyse
11:33doğrudan bize dönüyor. Üstelik tablodaki
11:36pek çok figür ağaçların, şemsiyelerin ya
11:38da başka insanların oluşturduğu
11:40gölgelerin altındayken küçük kız daha
11:42açık ve dikkat çekici bir yerde duruyor.
11:44Bunun Seurat için tek ve kesin bir
11:46anlamı olduğunu söyleyemeyiz. Ama bütün
11:49bu konuşmadan sonra o çocuğa tekrar
11:51baktığımızda insana başka bir şey
11:53düşündürüyor. Çevresindeki bütün
11:54yetişkinler sanki oyunun kurallarını
11:57biliyor. Nasıl giyineceklerini, nerede
11:58duracaklarını, nasıl görünmeleri
12:00gerektiğini biliyorlar. Küçük kız da
12:02sanki henüz bütün bu kuralları
12:04öğrenmemiş tek insan gibi doğrudan bize
12:07bakıyor. Ve insanın aklına şu soru
12:08geliyor: Biz boş zamanımızı nasıl
12:11geçirmemiz gerektiğinin ne zaman
12:12öğreniyoruz? Çocukken bir öğleden
12:14sonrasını hiçbir şey yapmadan geçirmek
12:16boşa gitmiş sayılmazdı. Bir taşı
12:18tekmelerdik, bir çubuğu elimize alıp
12:19saatlerce onunla oynardık, yerdeki
12:21karıncaları izlerdik. Hiçbir amacı
12:23olmayan bir oyun uydurabilirdik. Bir
12:25yere giderken yoldaki çizgilere basmadan
12:27yürümeyi kendimize görev edinebilirdik.
12:29Hani çizgilere basarsam malım falan
12:31derdik hatta. Ve kimse gelip "Ya, ne
12:34kattı şimdi bu sana?" diye sormazdı.
12:36Sonra büyüdük. Zaman çok değerlendi.
12:39Vakit kaybetmek diye bir kavram
12:40öğrendik. Bir saat boşa gitti, bir
12:42öğleden sonra boşa gitti, bir pazar günü
12:45boşa gitti ve sonunda boş zamanımızı
12:47bile boşa gitmesin diye doldurmaya
12:49başladık. Belki modern insanın en garip
12:51çelişkilerinden biri burada. İnsanlık
12:54tarih boyunca zamandan tasarruf etmek
12:56için inanılmaz şeyler icat etti. Daha
12:58hızlı araçlar yaptık, çamaşırı bizim
13:00yerimize yıkayan makineler yaptık, yemek
13:03hazırlamayı hızlandırdık, dünyanın öbür
13:05ucundaki birine saniyeler içinde
13:06ulaşmayı başardık. Her yeni teknoloji
13:09bize biraz daha zaman kazandıracaktı.
13:11Sonra gerçekten boş bir saat elde
13:13ettiğimizde onu neyle dolduracağımızı
13:15düşünmeye başladık. Belki bu yüzden
13:17Seurat'ın tablosu hala bu kadar ilginç
13:20geliyor bize. Burada büyük bir olay yok.
13:22Savaş, cinayet, ölüm, devrim, bir kralın
13:25tahttan indirilmesi, bir kahramanın
13:27dünyayı kurtarması yok. Sadece sıradan
13:30insanların geçirdiği bir pazar öğleden
13:32sonrası var. Ama belki tam da bu
13:34sıradanlık yüzünden çok daha büyük bir
13:36şey sorabiliyor. Çalışırken zamanımızın
13:38bize ait olmadığını zaten biliyoruz.
13:41Asıl soru şu: Çalışmadığımız zamanın
13:43bize ait olduğundan neden bu kadar
13:45eminiz? Belki özgür zaman elinizde kalan
13:47saatlerin sayısı değildir. Belki
13:49gerçekten özgür zaman o saatlerin hiçbir
13:52şeye dönüşmek zorunda olmadığı zamandır.
13:55Hadi gelin resme son kez bakalım. Artık
13:57yalnızca nehir kenarında dinlenen
13:59insanları görmüyoruz. Bir toplumun
14:01insanlara nasıl çalışacaklarını
14:03öğrettiği gibi nasıl dinleneceklerini de
14:05öğrettiğini görüyoruz. Nasıl
14:07oturacaklarını, nasıl eğleneceklerini,
14:09nasıl görünmeleri gerektiğini, hatta
14:11özgürken nasıl davranmaları gerektiğini.
14:14Videonun başında sorduğumuz soru yeniden
14:16karşımıza çıkıyor. Bu insanlar özgür
14:18zamanlarında. Peki neden kimse özgür
14:21görünmüyor? Belki de cevap
14:22düşündüğümüzden daha basit. Bazen işe
14:24gitmemek özgür olmak için yeterli
14:27değildir.

About this transcript

This page contains the full transcript of insan boş kalınca ne yapar? by Muhtemelen Berra, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 2,044 words across 399 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.