İLK DEFA! 110 Yıllık Arşiv Görüntüleriyle: 1916 Trabzon İşgali ve Büyük Direniş — Transcript

Full transcript

1. 0:00bu
2. 0:01kharafi konumu ve Doğu Anadolu üzerinden
3. 0:03İran'a uzanan yolların Başlangıç
4. 0:06noktasında bulunması sebebiyle Trabzon
5. 0:081'inci Dünya Savaşı'nda da askeri açıdan
6. 0:11büyük önem arz ediyordu
7. 0:14Anadolu'nun Kuzey sahilinde ki ikinci
8. 0:16derecede ehemmiyeti haiz dış limanlardan
9. 0:20biri olan şehrin alınması ulusların
10. 0:22Erzurum'da tutuna bilmeleri için zaruri
11. 0:25idi
12. 0:26Trabzon'un alınmasının diğer bir faydası
13. 0:29da içanadolu yapılacak bir harekata
14. 0:32kolaylık sağlayacak olmasıydı Bruce
15. 0:35donanmasının Türk ordusunun İkmal Limanı
16. 0:37Trabzon'a ilk Harekatı 15 Kasım 1914'te
17. 0:41gerçekleşti bi Harekatı planlayan buz
18. 0:44Amiral everhart 17 Kasım 1914'te sabahı
19. 0:48500 zırhlı iki kruvazor altı destroyer
20. 0:51ve altı torpido battan oluşan filosuyla
21. 0:55beraberinde birkaç nakliye ve torpil
22. 0:58gemisi bulunduğu halde tır o önüne gelip
23. 1:01bombardımana başladı
24. 1:03Bir buçuk saat süren donanma peşinden
25. 1:06sonra Ruslar şehrin batısına ilerlediler
26. 1:08üç resmi ve 18 özel bina Harab Oldu 3
27. 1:12kişi öldü 20'ye yakın da yaralı vardır
28. 1:16Rus donanmasını saldırıları Türk
29. 1:18donanmasının olmadığı zamanları
30. 1:19kollayarak devam etti bu ulusların
31. 1:22Trabzon'a yönelik en ağır bombardımanın
32. 1:24sekiz şubat 1915'te gerçekleşti öğle
33. 1:28vaktinde iki Rus torpidosu ateşe başladı
34. 1:31Türk topçusu karşı atışı başlattı ysa da
35. 1:34toplarımız ın menzili yeterli değildi
36. 1:37Sonraki günlerde gerçekleştirdikleri
37. 1:40saldırı sırasında Amerikan bandıralı bir
38. 1:42gemiyi batırdılar ardından iki Rus
39. 1:45kruvazörü Ayasofya Camii hizasına
40. 1:48gelerek şehre yangın bombalarıyla iki
41. 1:51saat boyunca ateş açtı
42. 1:53Trabzon Duman ve Ateş bulutlarına
43. 1:56görülmüş altı için tek çare kalmıştı
44. 1:58Saba de bundan sonra şehri terketmek
45. 2:03kesin olmayan rakamlara göre bu
46. 2:05bombardıman da bir kişi ölmüş 300 kişi
47. 2:08yaralanmıştır bombardımana Müslüman halk
48. 2:10Trabzon'un terk ederken dahi ara
49. 2:12verilmedi Trabzon'u işgal tarihi olan 18
50. 2:16Nisan 1916'da üç gün önce 18 gemiden
51. 2:19oluşan Rus donanması felaketi haber
52. 2:21verircesine girdi şehre
53. 2:23şehir boşaltılmasına rağmen uluslar
54. 2:26atışı kesiciye benzemiyordu
55. 2:29olurum cimnazyum una Hatta Rus
56. 2:31konsolosluğunda ve birçok özel binaya
57. 2:34zarar verdiler Rus general yudeniç
58. 2:37bakımdan bindiği bir torpido ile Trabzon
59. 2:39önüne gelirken General yakov Sabah
60. 2:43saatlerinde Trabzon'a girdi metropolis
61. 2:45ve papazlar tarafından çiçeklerle
62. 2:47karşılaşacaklarını tahmin edebilirler mi
63. 2:49acaba Rus kumanda heyeti de kiliseye
64. 2:52giderek Ayna katıldı bu çıkar Kuvvetleri
65. 2:56General şu var işgalinden hemen sonra
66. 2:59Rusça Türkçe ve Rumca bildiri
67. 3:01yayınlayarak Rus Kanunu'ndan
68. 3:03uygulanacağını karşı gelenlerin
69. 3:05cezalandırılacağını ilan etti
70. 3:07tir umlar Türklerin terk etmesinden
71. 3:10sonra iki gün boyunca şehri yağmaladılar
72. 3:12yağmacılığı arasında Rum papazların
73. 3:15olduğunu bunları daha sonra Rus
74. 3:17denizcilerin de katıldığını söyleyelim
75. 3:20Rusların Trabzon'a iyice yerleşmesiyle
76. 3:22Banker al eksik kostaki ait Konak
77. 3:25karargah yapıldı bunca felaket arasında
78. 3:28kırık gönülleri bir nebze olsun avutur
79. 3:30mu bilinmez ama Avukat sokrati ve
80. 3:33matbaacı Serhat Efendiler L diğer
81. 3:35boğazları Türk ve Müslümanların
82. 3:37gıyabında insanca vicdanı hareketleriyle
83. 3:40temayüz etmişlerdi Sokrat Efendi
84. 3:43belediye meclisinde Müslümanların
85. 3:45mallarını ve eşyasını yapılan
86. 3:47haksızlıklar kınamış mahalleyi Uz
87. 3:49mahkemesince halkın hukuki sorunlarının
88. 3:52çözümünde Mecelle hükümlerin bu olmasını
89. 3:55kabul etmişti
90. 3:5720nisan da Madur Dağı'nın güneyinde
91. 4:00limon suyu ve öküzlü yaylasına kadar
92. 4:02ilerleyen Rus Kuvvetleri daha
93. 4:04güneyindeki boğalı da Türk milislerin
94. 4:06cep kültürler
95. 4:09Trabzon'un Rus işgaline düşmesinden
96. 4:11sonra Akçaabat işgal edilince bu defa
97. 4:14Türk kuvvetlerinin bir kısmını 21
98. 4:16nisanda çarşıbaşında savunmakta
99. 4:18oluşturdular Böylece Tonya mi Listenin
100. 4:21desteğiyle Rus ilerleyişini Çarşıbaşı
101. 4:23hıdırnebi Karadağ Işıklar Düzköy
102. 4:26hortokop attığında durdum zorlar Türk
103. 4:29çeteleri ani baskınlarla Rusları
104. 4:31hırpalıyor doğru bir Mayıs'ta
105. 4:32Akçaabat'ın acısı köyünün balık babası
106. 4:35sırtlarından evlenen Teşkilatı mahsusa
107. 4:37alayının 2 bölü ve ruhlar Obası
108. 4:40başındaki fesko basında üstlenen
109. 4:42hacıfettahoğlu ha limanın 75 kişilik
110. 4:45çete Sisli Bir Gece de düşman
111. 4:48mevzilerine ateş açtı
112. 4:50Rusların 75 ölü ve 4 Beatles bırakarak
113. 4:54kaç hem de Ne huzur ne bir kayası da
114. 4:56geri alındı 3 Mayısta Uzungöl bölgesine
115. 5:00ilerleyen Rus Kuvvetleri takviye edilmiş
116. 5:02halde zaman polislerince geri alındı
117. 5:05Bu galibiyetlere 4 Mayıs'ta Tonya
118. 5:09gönüllü Listenin düşman eline geçen
119. 5:11haçka Yaylası geri almasa ekranda mı
120. 5:14ertesi gün Akçaabat gönüllü mü Listenin
121. 5:17Akçaabat oy Sera şenlikteki Rus bir
122. 5:20plastem kazaklarına yaptıkları baskın
123. 5:22onları perişan etmeye yetmişti
124. 5:25on Mayıs'ta Rusların Uzungöl vadesinden
125. 5:28her düzene ilerleyerek ballıköy
126. 5:31kuvvetleriyle irtibat kurmak için
127. 5:33arpaözü Köyü ne çıkmaları üzerine
128. 5:35haldizen meclislerince püskürtüldü iki
129. 5:38hafta sonra anzere gitmek üzere haldizen
130. 5:41köyünü geçmek isteyen Bulutlara milisler
131. 5:44Geçit vermeyecek fakat buz baskısına
132. 5:46dayanamayarak 16'da bölgeden çıkmak
133. 5:49zorunda kalacaklardı
134. 5:51ancak 21 Mayıs günü gerçekleştirdikleri
135. 5:53taarruz bu Türkiye geri aldılar 26
136. 5:56Haziranda Diktaş Penti ele geçirdiler
137. 6:00ver Daha sonra ağaç Paşa Yaylası'ndaki
138. 6:03düşmana baskın yapıldı Araklı oranın
139. 6:05doğusundaki gonderisi yamaçlarında
140. 6:07tutunmak isteyen plast onlar perişan
141. 6:09oldular 30 Haziran'da ise Sultan Murat
142. 6:12Han'ın kuzeyine yanaşan plastem veya
143. 6:15durur Cinler dördüncü Türk alayının
144. 6:18Topçu atışı korunmasında yaptığı Süngü
145. 6:21hücumu yla kaçarak tepesine kadar
146. 6:23kovalandı of yolunu kaçan muzlarda
147. 6:26Müslüman köylüler tarafından Bozguna
148. 6:28uğratılacak tı tahmin edileceği gibi
149. 6:30işgal Trabzon'da tarifsiz acılara yol
150. 6:33açtı
151. 6:341916 Şubat'ın Zemheri soğukları batıya
152. 6:37ilerleyen muhacir kalabalığı perişan
153. 6:39etmişti bu yetmezmiş gibi Rus gemileri
154. 6:42Salvo ateşiyle onları yok etmeye de
155. 6:45flotu hele yürümekten bitkin düşmüş
156. 6:47soğuktan dudakların mosmor çocukların
157. 6:50halleri Yürek parçalıyordu
158. 6:52çok soğuk açlıkla yorgunluk içinde
159. 6:55Derelere çamurlara bata çıka ilerleyen
160. 6:58bu yolcuların çoğu Çok geçmeden öldük
161. 7:02alanlarda yaşadıklarını pişman türlü
162. 7:04hastalıkların pençesine düştüler
163. 7:07ver muhacirlerin Merzifon Çorum Yozgat
164. 7:11Ankara gibi iş Anadolu'ya sığınan kısmı
165. 7:14daha şanslıydı
166. 7:161919'da Trabzon vilayetinden
167. 7:18Kastamonu'da 14749
168. 7:21Bolu'da
169. 7:235732 Ankara'da yüz 22228 sıvasta 90 4163
170. 7:30olmak üzere 300 bine yakın muhacir vardı
171. 7:34Trabzon'da sadece muhacirlik sırasında
172. 7:37çile çekmediler muhacirlerin dönüşü de
173. 7:39Zorlu göç edenlerde ölüm oranı o kadar
174. 7:43fazlaydı ki Trabzon'dan 20 kişi olarak
175. 7:46çıkmış bir aileden ancak 5 ve 6 sı geri
176. 7:49dönülmüş tipi evlerine var bu evlerin
177. 7:53çoğunun durumu içler acısıydı
178. 7:55Hilal'i Ahmer yani Kızılay Trabzon İmdat
179. 7:59heyeti başkanı Yusuf Behçet Bey'in
180. 8:02açıklamalarına göre rıhtıma ayak basar
181. 8:04basmaz Gümrüğün önünde paçavralar a
182. 8:07sarılmış binlerce kadın da çocuğun
183. 8:09boşaltılan çuvallardan dökülen hububat
184. 8:12tanelerini toplamaya çalıştıkları
185. 8:15görülmüştür
186. 8:16büyük kısmı gümüşhane-bayburt Kelkit
187. 8:20beşiran havalesinden göç etmiş on
188. 8:23binlerce insan aç ve Sefil bir halde
189. 8:25sokaklarda yatıyordu bir kısmı tamamen
190. 8:28çıplak olduklarından Trabzon dışında
191. 8:31hendeklerde barınıyor dışarı
192. 8:33çıkamıyorlar the
193. 8:34tireboludan Trabzon'a uzanan Görele
194. 8:37Akçaabat ve Vakfıkebir mıntıkasında
195. 8:40sıkmanın olmadığı köy rastlanmıyor dua
196. 8:43Hatta 1918'de Trabzon'da başlayan
197. 8:46İspanyol nezlesi sebebiyle evlerine
198. 8:49dönenlerin üçte biri vefat edecektir
199. 8:52bu tacirlerin getirdiği frengi salgın da
200. 8:55başka bir belaydı bütün bu hastalıklar
201. 8:58yanında toplam ne kadar nüfusun
202. 9:00kaybedildiği eğitim kurumlarındaki
203. 9:02öğrenci mevcudu ndan anlaşılıyordu
204. 9:05Sultan'ın son sınıfında öğrenci
205. 9:08olmadığından 1918 yılında mezun
206. 9:10verilmemiş Ertesi yıl sağ Sadece üç kişi
207. 9:14mezun olabilmiştir