YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → Hindu inançlarının tarihi / Prof. Dr. Emrah Safa Gürkan & Prof. Dr. Kürşad Demirci

Hindu inançlarının tarihi / Prof. Dr. Emrah Safa Gürkan & Prof. Dr. Kürşad Demirci — Transcript

by Teke Tek Bilim · 19,300 words · 3,717 segments · language en · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:01Siemens tam otomatik kahve makineleri
0:03tekee tekek bilimi sunar.
0:06[Müzik]
0:27>> Herkese merhabalar. Teketek Bilime' hoş
0:29geldiniz. Ben Emrah Safa Gürkan. Bugün
0:31çok özel bir konuğum var. Eee,
0:34kendisiyle eee biraz ilahiyattan
0:37konuşacağız, dinden konuşacağız. Doğu
0:38dinlerinden konuşacağız. Doğu dinleri
0:40deniyor spesifik olarak ama darmik
0:42dinler deniyor. Hinduizmden konuşacağız,
0:44Jainizmden konuşacağız, Budizmden
0:45konuşacağız. Çok eee
0:48bu kanala daha önce de çıktı Fatih
0:49abinin sunduğu zamanlarda. İnşallah iler
0:53çıktık hocam. Daha önce Omnibus'ta bende
0:55çıkı Evet. Benim kanalda da çıktınız
0:57hocam. Eee, çok keyifli bir sohbet oldu.
1:00Hakikaten çok şey öğreniyoruz. Benim de
1:02çok meraklı olduğum konular. Bugün de
1:03çok sorularım var. Eee, geçen sefer biz
1:06daha böyle genel konuşmuştuk. Bugün
1:08biraz daha spesifik, çok ilgi çekeceğine
1:10inandığım bir konu olacak. Eee, önce hoş
1:14geldiniz diyeyim.
1:15>> Profesör Doktor Kürşat Demirci. Fatih
1:16Abi'ye de bir selam yollayalım. Umarım
1:18en kısa sürede eee, yerini alır. Ben de
1:21böyle ağz sıcaklarında burada İnşallah.
1:23İnşallah
1:24>> biraz serinleyeceğim müsaadenizle. eee
1:26sponsorumuz Siemens'e de teşekkür etmiş
1:28olayım bu vesileyle. Eee ve bana bir
1:32>> Kold makato yaparsa arka taraf rejimiz
1:35çok sevinirim. 10 ülkede 32 kahve coffee
1:38World özelliğiyle şimdi denemiş
1:40olacağız. Çünkü ben terlemeye başladım.
1:41Heyecanlı geldi zaten.
1:43>> Evet siz önceden aldınız
1:46konuğumuza torpil geçtiler. Çok hoş
1:48geldiniz hocam. Fazla uzatmayacağım.
1:50>> Eee bugün Hinduizmden konuşacağız,
1:52Budizmden konuşacağız. Jinizmden
1:53konuşacağız. Evr
1:55>> evet üç ayrı değil ama temelinde yine de
1:57Hinduizm var yani.
1:59>> Eee aslında kahveyle ilgili bir şey
2:02söyle ben onu az evvel de söyledim. Yani
2:05onu söylemeden geçmeyeyim bari.
2:08Ya şöyle aşağı yukarı 78 yıl önce bir
2:10doktor öğrencisi öğrencim eee tez
2:13yapıyordu. İşte Afrika'dan İstanbul'a
2:16gelen eee Nijeryalılar, Etiyopyalılar
2:19neyse bunlarla ilgili bunların hem
2:21İslamlaşma süreci hem İslam'ın
2:24içerisindeki o eski Afrika etkileri
2:25falan İstanbul'da nasıl yaşıyorlar bütün
2:27bunlar bir sosyoloji, din sosyolojisi
2:29teziydi aslında. Orada beni de götürdü.
2:33Nişanca Kumkapı Kadırga civarı vardır. O
2:35beyazının alt tarafı.
2:38Orada işte bir ritüel yapacaklar.
2:40Öğrenci de bana dedi ki ya hocam sen de
2:42gel hani bak hem muhabbet edersin hem
2:43yürürsün falan gittim. Neyse ritüel
2:46yaptılar ya. İslamize olmuş ritüeller
2:48tabii yani eski Afrika ritüelleri ama
2:50islamize olmuş. Fakat orada ilginç gelen
2:53şey şu oldu. Etiyopyalılar vardı. Onlar
2:56kahve getirmişler hocam. Fakat kahve
2:59şöyle. Tabii ben aslında hikayenin o
3:01yanını biraz biliyordum ama orada ilk
3:03defa gözümde gördüm ve bayağı şaşırdım.
3:05Kahveyi ekmek gibi yapıyorlar.
3:08Eziyorlar işte suyla veya ona benzer
3:11şeylerle fırınlıyorlar ve ekmek gibi
3:14şişkin bir şey oluyor o. Tabii biraz
3:17tadına da baktım ama inanılmaz bir acı
3:20yani. O bizim mırra falan var ya hani
3:22onlar onlar onların yanında çok soft
3:24kalırlar. Eee hem kahve enteresandı tad
3:29olarak ilk defa gördüm onu ve kahve ile
3:32ilgili bir ritüel de yaptılar orada.
3:34Bu kısmını sonradan öğrendim. Yani
3:36Afrika'da özellikle Etiyopya bölgesinde
3:38bu kahve ritüelde olmazsa olmaz bir
3:41parçaymış. Zaten biliyorsun eee bu kahve
3:46bölgesi yani kahve adı da o kahve
3:48bölgesinden geliyor. Eken aynen. Sonra
3:51Yemen'e gidiyor. Oradan yukarıdan
3:53geliyor.
3:54>> O 700'ile 900 yıllarında falan milattan
3:57sonra tabii eee Etiyopya bölgesindeki
4:01manastırlarda bu kahve çok kullanılıyor.
4:03Sebebi de şu. Bunların vicil yani
4:06manastırlardaki gece ritüellerinde
4:09ayakta tutmak için hocam o ekmek gibi
4:12olan kahveyi tüketiyorlar. Bu sonra
4:15biliyorsun bizim tasavvufta da şeye
4:17falan da giriyor. Halvette hani o e çile
4:20de uyumamak için mümkün olduğunu
4:22>> kahvenin bulunmasıyla ilgili bir anekdot
4:24var. Orada bir tasavvuf şeyhi var
4:26Etopya'da. Öyle bir hikaye vardı. Şimdi
4:28tam şey yani o böyle bir şey yaparken
4:30buluyor falan. Öyle bir şey vardı. Öyle
4:32bir şey hatırlıyorum. Şu ben ben şu
4:34kadarını biliyorum. Eee, büyük oranda
4:37işte Afrika, Etiyopyalıları bunu
4:39kullanıyorlar. Primitif dönemde
4:40Hristiyanlar manastırlarda alıyor. Sonra
4:43Yemen Şazelileri de hocam bunu alıyorlar
4:46ekmekten sıvı hale getiriyorlar. Onlar
4:48da işte o halvette veya Çilede,
4:50Erbayinde falan içiyorlar. Ondan sonra
4:53da zaten sen çok daha iyi biliyorsun
4:55Osmanlı'ya geliyor. 16. yüzyılda Suriye
4:57üzerde falan.
5:00ş onlar kat kat kat diye bir şey de
5:03çiğniyorlar şeyler Yemen'de kat hal
5:05benzer şeyler ya da varyasyonları var
5:07>> dolayısıyla bu şey enteresan gelmişti
5:09bana yani gözümle görmek onu İstanbul'da
5:12ilginç gelmişti
5:12>> bir kitapta ben söyleyeyim Shivel
5:13Bush'un çok meşhur bir kitabı vardır
5:15orada bütün içeceklerin sembolizmi
5:17anlatılır. Kahve protestanlığın
5:19içeceğidir. Çok çalışmanın, disiplinin.
5:22Çikolata aristokrasinin içeceğidir.
5:24Afrodizyak etkisi olduğuna inanılır.
5:25Böyle yan gelip yatan bir aristokrat.
5:27çeker. Eee, bira halk işçi sınıfının
5:30ilişkisidir falan. Çok güzel bir kitabı
5:31vardı.
5:31>> Güzelmiş ya.
5:32>> Eee, Kırmızı Kedden çıktı.
5:34>> H.
5:35>> Kitabın ismini unuttum ama Keyif Verici
5:36Maddelerin Tarihi olabilir aslında.
5:38Demek ki daha ilk kuruluşundan beri
5:40>> Evet. Evet.
5:40>> mistik bir yanı varmış.
5:42>> Bugün başka mistik konulardan
5:43konuşacağız. Uzaklara Hindistan gel
5:45biraz Hindistan'la doğuya doğru.
5:47>> Evet. Bu batılı ekipten devam
5:49etmeyeceğiz. Doğulu ekipten devam
5:50edeceğiz. Hinduizm,
5:52>> Budizm, Jayinizm. Bunların ortak bir
5:54kökeni var da ayrılıyorlar mı yoksa
5:58Vedik dediğimiz şey hepsinin atası mı
6:00yoksa paralel bir yerden mi geliyorlar?
6:02Bunlar
6:03>> mesela Hristiyanlık, Müslümanlık gibi
6:05alakalı dinler mi
6:06>> yoksa değil? Nedir yani? Nasıl kategor?
6:08>> Şöyle yapalım mı hocam? eee, slaytı
6:12alalım şeye, sahneye,
6:14>> slayt üzerinden gidelim ama senin
6:17sorularını da cevap gelecek yani. Eee,
6:20mesela bir sonra şey olması gerekiyor.
6:22Bir harita. Bu harita biraz kalsın.
6:25Şimdi şuradan başlayabiliriz istiyorsan.
6:28Eee, bu arada kahve he oldu bu olduğu
6:32işaret herhalde.
6:33>> Şuradan başlayabiliriz. Ya benim
6:35Hinduizme ilgim nereden kaynaklandı?
6:38Ya ben tabii yani üniversitede hani
6:40neticede dinler tarihiyle uğraştığınızda
6:42okumak durumundasınız seve seve yani
6:44Hinduizm, Budizm, Hristiyanlık,
6:46Yahudilik neyse. Fakat ben yüksek
6:49lisansını yüksek lisansta hocam Hinduizm
6:52çalıştım. Eee o hatta o dönemler yani
6:55yeni asistan olduğumda yüksek lisansa
6:58Hinduizmle başladım.
7:00Bir tık önce şey denmişti fakültede. Ya
7:03acaba Japon falan mı çalışsan hocam sen?
7:06Yani yine asistan olduğum süreçte. Fakat
7:09baktık ki Japonya çok uzakta kalıyor.
7:11Hani biraz daha bizim kültürü yakın doğ
7:14>> 8 eee 6 falan hocam benim yeni asistan
7:17olduğum.
7:18>> O zaman da cesurca bir şey çünkü çok
7:20Türkiye kapalı internet yok.
7:21>> Tabii tabii tabii. Evet. Evet doğru. Ha
7:23bazı açılardan yalnız daha da rahattı
7:25söyleyeyim yani.
7:28Japonya'dan vazgeçince eee işte bölüm
7:30başkanı falan dedi ya Kürşatçığım şey
7:32yap eee Hinduizm yapalım. Eee, şimdi
7:36Mustafa Fayda, profesör. Tanırsın sen
7:38Mustafa Fayda'yı. Onu da zikretmiş
7:40olayım. Çok severim ben hocayı yani. Çok
7:42severim. Çok tatlıdır.
7:44>> Eee, o sırada bölüm başkanım oruyor.
7:46Neyse onun aracılığıyla ben Hinduizme
7:47falan da aldım. Biraz tabii gittim
7:50geldim oralara falan. Sanskritçe falan
7:51da öğreneyim dedim. Biraz aslında o
7:53dönemde öğrendim ama çok zordu tabii.
7:55Yani çoğunlukla kaynaklar İngilizce
7:57zaten
7:58>> iyi çevrilmiş olabiliyor. Bu
7:59>> Tabii tabii. Kesinlikle. Dolayısıyla
8:01benim Hinduizm hikayem de ve merak güdüm
8:03de aslında o yıllarda yani asistanlık
8:05döneminden itibaren başladı.
8:08Şimdi eee neden mesela bizi izleyen
8:11insanlar veya işte Türkiye'de veya
8:14dünyanın başka yerlerinde bu konulara ya
8:17da kendi bulundukları iklimlerin
8:19dışındaki konulara ilgi duysunlar ki
8:22>> Hindistan'a da ilgi duysun duysunlar.
8:24Biz oradan girelim yani bizim seyircimiz
8:27Evet. Evet. neden ilgilensinler yani
8:29oradan girelim.
8:31Eee, yani tabii olayın belki birinci
8:34aşaması şey olabilir. Hani bizi
8:36izleyenler zaten belli bir entelektüel
8:38seviyeye gelmiş insanlar. İşte merak
8:40güdüsü olabilir, Hint tarihi,
8:42Hindistan'da Budizm tarihi ya da neyse
8:44basit bir merak olabilir.
8:47Şu olabilir. Eee, mesela İslam kültürünü
8:50etkileyen yanı çok fazla. Özellikle
8:52tasavvuf bağlamında baktığınız zaman
8:54yani 11, 12, 13. yüzyıldan itibaren eee
8:59Hinduizm ama özellikle Budizm bizim
9:02tasavvuf hareketini bayağı etkilemiş.
9:04Fakat tasavvuf da aslında dönüşümlü
9:06olarak böyle 13-14. yüzyıldan sonra
9:09baktı hareketi denilen bir hareket
9:11vardır Hindistan'da, Hinduizmin
9:12içerisinde. Mesela tasavvufta biraz onu
9:15etki etmiş ama tabii Budizm falan
9:18İslam'dan daha önce olduğu için doğal
9:20olarak onların etkisi daha güçlü.
9:22meditasyon işlerinin merkezde büyük
9:24oranda ve zikir kavramı hocam yani
9:26Budizmde çok güçlü
9:29>> mesela bundan dolayı ilginç gelebilir.
9:31Hani bizim kendi kültürümüzde bir
9:32irtibat
9:32>> aslında İslam'ın pratikteki tasavvuf
9:34gibi şeyleri etkiledi diyorsun. Tabii
9:35tabii tabii tabii. Yani etkiledi. Eee
9:39tabii yani Hindistan'ı Müslümanlar ele
9:43geçirmeye başlayınca 7 8. yüzyıldan
9:45itibaren o karşılıklı dönüşüm ilişkileri
9:48çerçevesinde aslında Müslümanlar daha
9:50çok Budizmi tercih ettiler Hindulara
9:53göre. O sırada mesela Budist etki biraz
9:56daha fazla oldu ama İslam etkisi daha
9:58çok Hinduların üzerinde oldu falan. Ama
9:59bunlara da geliriz. Yani yine konudan
10:01çok sapmayayım ben.
10:02>> Demek ki böyle bir kaygıyla biz
10:04>> yani Alatka yerlerinden bahsetmiyoruz
10:06aslında. Bu bölgenin bizim kendi
10:07kültürümüz içinden gel. Aynen. Bizim
10:08Hinterlandımız hocam. Yani
10:10>> İslam Türk ya da o bütün kültürlerin
10:11içinde bir şeyi var. Kesinlikle. Ondan
10:14dolayı var.
10:15>> Modern dünyada hani modern dünyayı
10:17anlamak için de önemli. Şimdi Amerika
10:19ile Çin arasındaki savaş hani Tayland,
10:22Kamboçya, Hindistan buna kadar uzanan
10:24bir savaş. Yani Hindistan'ı anlamadan
10:27hakikaten eee şeyi anlamak çok zor.
10:30Amerika Çin arasındaki o kavgayı anlamak
10:32çok zor. Hindistan'ın da kritik bir şeyi
10:35var. Yani bazen Amerika'yile arası iyi,
10:37bazen Çin'le arası iyi. Dolayısıyla
10:40uluslararası politikayı anlamak
10:41bağlamında Hindistan inanılmaz derecede
10:44önemli. Tabii aslında mesela buradan
10:47sırf bu noktadan baktığımız zaman şeyi
10:50de görüyoruz. Yani bizde Hindoloji
10:52bölümünün kuruluşu 1935'ler. Atatürk'ün
10:56cumhuriyetin erken dönemleri.
10:57>> Yusuf Hikmet Bayur'un bir kitabı vardı.
10:59Onu söyl
10:59>> Evet. Evet. Yusuf Hikmet Bayön aslında
11:01iyi bir kitaptır yani. İyi kitaptır
11:04>> yani. O mu kurmuş? Öyle bir kur onun
11:06büyüğ
11:08bir tık daha sonra
11:10>> 35'te eee Atatürk işte o Almanya'dan
11:15Nazi problemi dolayısıyla gelince bazı
11:18bilim adamları Walter Ruben'i getiriyor
11:20hocam. Valter Ruben de biliyorsun çok
11:22meşhur bir hindolog. Hakikaten bu adam
11:25Almanya'dayken, eee, Nazilerden bir tık
11:28önce çok çalışmış. Özellikle Jarvaka
11:32ekolü denilen bir ekol var Hindistan'ın
11:34içerisinde. Jvaka'da şey böyle Hindu
11:37ateizmi ya da ona benzer bir şey. Onun
11:40üzerine çok spesifik uzman olmuş.
11:42Sanskritçesi çok iyi, palicesi çok iyi,
11:44çok iyi. Ve çok isabetli bir kararla
11:47hakikaten onu Atatürk getiriyor. Ankara
11:50Dil Tarih de işte bölümü açıyor.
11:52Hindoloji bölümünü. Ondan yetişenler
11:56Kemal Çağdaş, Abidin Nitil. O ekip
11:58mesela doğrudan doğruya Ruben'i görmüş
12:01ekip. Eee, işte şimdi Korhan Kara var
12:04profesör falan. Ve Ankara'da hakikaten
12:07çok güzel bir hindoloji ekibi oluşmuş.
12:09>> DTCF'de.
12:10>> DTCF'de.
12:11>> Eee,
12:13ben mesela bir ara kaç yılıydı? Yani bir
12:17sene Ankara Üniversitesi'nde okudum. Ben
12:19aslında İstanbul Üniversitesi'nde
12:20okumadan bir sene sadece
12:22arkeoloji eski çağı okumuştum yine
12:24orada.
12:25Orada ilk defa o DTCF dergileri çok
12:29güzeldir biliyorsun hocam. Yani o eski
12:30DTCF dergileri üzer Aynen. Aynen
12:33müthiştir.
12:33>> Aynen.
12:34>> O Abidi Nitil, Kemal Çağdaş falan
12:36onların makaleleri ne kadar dolu falandı
12:38yani. Çok etkilenmiştim ben. Hatta
12:40Hindoloji derslerinde dışarıdan
12:42giriyordum ben izlemeye falan.
12:45Dolayısıyla bizde de bunun kuruluş
12:47kaygısı büyük oranda cumhuriyetin erken
12:49dönemde. Çünkü Hindistan bağımsızlığını
12:52kazanmak istiyor. İngiltere ile kavgası
12:55var. Eee Atatürk'ün eee İngilizlerle
12:59İngilizlere karşı Hintlerle ilişkisi
13:01var. Dolayısıyla cumhuriyetin biraz o
13:04vizyonu da var. Muhtemelen bu kurulma
13:06arzusu içerisinde yani Hindoloji
13:08bölümünün. Dolayısıyla hocam o dönemden
13:11itibaren günümüze kadar Hindistan'ı
13:14anlamadan çok politikada da atın adım
13:17atamıyorsunuz. Bundan dolayı da çok
13:20merak konusu. Ama ben bütün bunlarla
13:23tabii ilgileniyorum. Fakat beni en
13:25çarpan yeri daha çok Hint kültüründeki o
13:28mistisizm yani Hinduizmdeki, Budizmdeki
13:31kısmen cahinizmdeki
13:34mistisizm yani bireysel ilgi ve merak
13:37beni çok
13:37>> y mistizmden kasıt izleyiciler
13:40izleyicilerimiz daha rahat alsın diye
13:42>> nasıl diyeyim meditasyon
13:45>> zikir falan da dahil mi buna mesela
13:46>> tabi tabi daha içe çekilmiş ol
13:48>> bunun öteki tarafındaki şeye ne diyoruz
13:50ona da akılcılık mı diyoruz o zaman ne
13:51diyoruz yani öyle skala yapabilir. Bir
13:54skala yapsak aslında ya. O zaman şöyle
13:57yapalım. Eee, bir yanıyla gnostikler
14:00var. Mistisizm gnostiklerin altında.
14:03>> Bir yanıyla daha pozitivist, daha
14:05rasyonel, rasyonel,
14:07>> rasyonel ve realist bir grup var. Ben
14:09aslında yani bireysel olarak benim beyin
14:12dünyam ikisinin arasındadır. Yani bazen
14:14o, bazen öyle. Metodoloji olarak çok
14:16rasyonelim aslında ama o mistisizmin de
14:19bir şeyi var hocam. Böyle bir etkileyici
14:20çarpıcılığı var. Sadece orada şeyi
14:22ölçüyü çok kontrol etmen gerekiyor.
14:25Yoksa uçabilirsin yani.
14:27>> Gere
14:27>> dolayısıyla Hinduizmin o çeşitli etnik
14:31yapısı, o zenginliği falan
14:33Hindistan'daki müthiş derecede
14:35etkileyici. Bir de şu önemli hocam yani
14:37insanlar niye meraklansın dediğimizde
14:40mesela bana göre uygarlığın eee aslında
14:44senin çok daha iyi bildiğin şeyler
14:45bunlar ama en azından bir seyircilerimiz
14:47için konuşmuş oluyoruz zaten. Onlar için
14:49konuşuyoruz.
14:51Yani dör tane ana eee bölge ayırt
14:54edebiliriz. Uygarlığın gelişim noktası
14:56açısından baktığımızda bir tanesi
14:59Mezopotamya, bir tanesi Mısır.
15:03>> He he. Bu haritada yok ama haritada
15:06sadece Hindistan var. Bir tanesi Çin
15:10daha yukarıda. Bir tanesi belki yakın
15:13doğunun bütünü hani Ege ve işte gibi
15:15yani o biraz Mezopotamyaın da içine
15:17giriyor. Tabii bu dört tane ana uygarlık
15:21merkezinde aslında en tecit kalan
15:24biliyorsun Çin. Tabii Çin de bambaşka
15:27bir dünya. Eee Hindistan eee İran
15:31üzerinden Mezopotamya'yla çok yakından
15:34alakalı. Yine İran üzerinden ve
15:38Mezopotamya üzerinden kısmen Mısır'la
15:40alakalı.
15:41Yine İran ve Mezopotamya üzerinden
15:43kısmen Anadoluyla alakalı ama Hindistan
15:47milattan önce yaklaşık 4.000'lerden
15:49lerden beri Mezopotamya çok yakın alaka
15:52içerisinde ve bana göre de zaten
15:56Mezopotamya kültürlerini temelini
15:58oluşturan Sümerliler de Sümer uygarlığı
16:01da aslında Hindistan'ın biraz kuzeyinden
16:04yaklaşık milattan önce 4000 4500 arası
16:08Hindistan'ın kuzeyinden gelmiş gibi
16:10görünüyorlar daha Afganistan civarından.
16:12Yani buradan baktığımız zaman eee
16:15uygarlık nedir? dünya uygarlıklarını
16:18nasıl tasnif edebiliriz gibi bir kaygı
16:21duyduğumuzda da Hint kıtasını hocam
16:24burada yerleştirmeden bir şeyi
16:26anlayamayız. Bir genel kültür tarihi
16:29kazanabilmek için seyircilerimizin yani
16:32Hindistan'ı bilmeleri gerekiyor. İşte
16:34bundan dolayı hocam ben de size dedim ki
16:36hocam istersen Hindistan.
16:37>> Ben zaten çok fazla bir ben gerçekten
16:39öğrenmek istediğim bir şey eee size çok
16:42>> istemli anlatabiliyorsunuz hocam. O
16:44yüzden şey bizim hikayemiz Indus
16:46>> daha çok daha çok Indus tabii yani
16:48>> yani aslında burası dört nehir
16:50bölgesinden biri Mezopotamya Çin'de sarı
16:53>> aynen aynen.
16:54>> Burası dördüncüsü ve en
16:55>> aslında düşük seviyeleri değil mi
16:57diyebilir miyiz?
16:57>> Evet. Evet. Biraz öyle
16:59>> yani ötekilere göre piramit falan
17:00yapılmıyor burası. eee, Fırat ve Dijde
17:02de tabii bizim Mezopotamada
17:04>> ama hep nehir boyu zaten uygarlıkların
17:06hikayesi
17:07>> aslında. Yani bugün itibariyle klasik
17:11Hint uygarlığı dediğimizde daha çok hani
17:13şu sarı bölge gibi görünen kısım
17:15>> bugün ama
17:16>> bugün için yani diyelim ama klasik Hint
17:19uygarlığı veya Hindistan'ı oluşturacak
17:22uygarlık daha çok belki o yukarıda pembe
17:26ya da kırmızıya benzer bölgede oluşan
17:28bir uygarlık. Yani Hindistan'ın
17:32tabii tarihi prehistorası çok uzun, çok
17:34eski falan da fakat Hindistan'ı
17:38Hindistan yapan eee kültürler yaklaşık
17:41milattan önce 4.000'lerde olmaya
17:43başlıyor. O 4.000'lerde olan kültürün
17:47aslında ilk hali Dravitler dediğimiz
17:51bugün hala var olan Dravitler dediğimiz
17:54işte Tamiler, onların alt grupları
17:56falan.
17:57Esasa Hindistan'ın yerli halkları büyük
17:59oranda oravitler. Ne zaman? Milattan
18:02önce 4000'ler civarında. Biraz zenciler
18:05falan var hocam.
18:07>> Afrika Madagascar'dan bir şekilde gelen
18:09>> zaten ticaret boylarında 1617'ye kadar
18:12bu Zanzibar'a kadar gidip gelebiliyorlar
18:14muson.
18:14>> Kesinlikle.
18:16>> Eee biraz Hindistan'da yine bu
18:18bahsettiğim prehistorik diyelim
18:20dönemlerde ya da protohistorik
18:22dönemlerde şey var. eee, Malezya falan
18:24oradan gelen yerli altlar var ama
18:27>> o da haritanın sağından gidince tab
18:29aşağı sağ aşağı doğru şu Bengel
18:31Körfez'in biraz oraları işte ilk
18:34kültürler büyük oranda bu Dravitler
18:36dediğimiz fakat dravit kültürü hocam şey
18:38yapmamış çok fazla hani eee en azından
18:41güney bölgesinde çok büyük kalıcı
18:43şehirler falan kurmamışlar küçük köyler
18:46falan ama kuzeyde Dravitler ki eee
18:51uzaktan Sümerlilerde de akrabalığı da
18:53var Draviklerin. Ama kuzeye, doğuya
18:56doğru yani İran'a doğru gittiğimizde
18:59eee Dravit kültürleri ya da Dravit
19:03halkları önemli yerleşmeler kurmuşlar ve
19:05bunlar artık şehir yerleşmeleri ve
19:07inanılmaz derecede uygar. Bunlar da
19:10nehir boyunca zaten hep Indus nehri
19:12boyunca. Mesela hangileri? Mohanjadaro
19:16en klasik. Milattan önce yaklaşık işte
19:183500 artı eksi. Ondan sonra Harappa
19:21biraz kuzeyde. O da yaklaşık aynı
19:24dönemlere denk düşüyor. Lotal biraz
19:26güneyde. Bunların hepsi yerli Dravit
19:29halkları tarafından kurulmuş nehir boyu
19:32uygarlıkları. Hindistan'ın diğer
19:34tarafından biraz daha farklı olmuş
19:36oradakiler. Herhalde Nehrin getirdiği ve
19:39İran'la ve Orta Asya'yla ilişkiler.
19:41>> Bunların mesela yazılarını biliyor
19:42muyuz? Daha bilmiyoruz sanırım değil mi?
19:43>> Bunların bilmiyoruz hocam.
19:44>> Bilmiyoruz değil mi? Bunlar yani aynı
19:46mesela Mısır'la az çok paralel olsa bile
19:49o kadar piramit yapan bir uygarlık
19:51değiller daha değil mi? Ya da Sümer o
19:53piramit kısmı hocam orada bir parantez
19:56gre falan var böyle büyük hamam gibi bir
19:57şey var.
19:58>> Şey var yani kuzeyde piramitler var yani
20:01Mohenjadaro civarında veya
20:04>> yani Indus civarında piramitler var.
20:06Yaklaşık aynı dönemler.
20:08>> Hatta Sümerlilerin Mezopotamya'ya
20:10getirdikleri piramitlerin arketiplerinin
20:13ben buralardan geldiğini düşünüyorum.
20:14falan filan.
20:15>> Aynen. Aynen. Zikdiratların. Dolayısıyla
20:17bunlarda da o piramit kültürü çok yüksek
20:20olmamakla birlikte Mısır'dakine benzer
20:22aslında var. Yani
20:23>> çok hakikaten dediğiniz gibi bağlantılı
20:25yani her yerde aynı şey yapıyor.
20:26>> Var. Kesinlikle var.
20:27>> Moanjoro, Harappa bunlar devam ediyor.
20:30>> Evet. Evet. Bunlar temel böyle şehirler
20:32böyle şehirler etrafında kurulmuş güçlü
20:34eee kent uygarlıkları. Halkı da
20:37dravikler. Fakat bu burada eee aşağı
20:41yukarı milattan önce 2000 ile 1500 arası
20:44hem popülasyonda hem kültürde işte
20:46Hinduizm oralarda oluşmaya başlayacak
20:48zaten.
20:49>> 2000100 aras
20:51Aynen. Hatta benim mesela yüksek lisans
20:54tezim Hinduizmin en eski metinleri olan
20:58ve dili gerçekten çok arkaik olan Veda
21:01denilen metinle metindi
21:03>> Vedalar.
21:03>> Eee onu da Türkiyee şey adı
21:06söyleyebiliyor musunuz bilmiyor? Türkiye
21:07İş
21:07>> Bankasıan tercih Korhan Kara tercüme
21:10etti profesör.
21:11>> Eee
21:12>> hocam onları bize din dersinde bile
21:14lisede anlatıyorlardı. Hayır vedavil
21:16aslında eskiden bilmiyorum bugün öyle mi
21:17de çok onlardan 3 d tane şey yapıyorlar
21:21>> şeydir dili çok arkaiktir onların yani
21:24vedaların eee işte yaklaşık M 1500
21:282000'lerde bu veda denilen metinleri de
21:31oluşturacak olan birtım kuzeyden gelen
21:35halklar yani bizim Hint Avrupalıların
21:38bir kolu yani Indoaren veya İranlı ve
21:43Hintlileri oluşturacak bir takım
21:45gruplar bunlar Hind Avrupalı ama yani
21:47bugünkü Avrupalıların ataları yani öyle
21:49söyleyelim.
21:51>> Bunlar kuzeyden aşağı doğru inmeye
21:53başlıyorlar.
21:55Eee zaten bu göç dalgası aslında modern
21:57dünya tarihini çok etkiliyor. Çünkü bir
22:00grup göç eden işte Anadolu'ya gelecek
22:02biliyorsun Anadolu'da Hititler oluşacak.
22:03Oradan Avrupa'ya işte Rus neyse tabii bu
22:07eee Hindistan'a inen eee Hind
22:09Avrupalıların dili eee vedalarda iyi
22:13korunmuş. Çünkü o vedik metinler
22:15dediğimiz metinler eee çok erken bir eee
22:20tırnak içinde proto Hind Avrupa diliyle
22:22yazılmış neredeyse ya da proto Hind
22:25Avrupa diline çok yakın bir dille
22:26yazılmış. Aren dili dediğimiz bizim ki
22:30mesela Vedaların içerisindeki
22:33kelimelerin çok önemli bir kısmı hocam.
22:35Şimdi ileride göstereceğim ben onu.
22:37Mesela Hititçede var, Grekçede var.
22:41Ondan sonra Avrupa dillerinde var,
22:42Latincede falan var. İnanılmaz. çıkıyor
22:45mesela işte Farsçada bazı kelimeler
22:47Türkçede direkt Fransca tabii tabii.
22:49Avesta zaten müthiş ortak gatalarla
22:52özellikle ve böylece bu aren grupları
22:57yavaş yavaş yerli halkları kontrol
22:59altına almaya başlay tabii bu kontrol
23:01Hindistan'ın güneyine çok şey yapmıyor,
23:04yansımıyor. O yüzden de Hindistan'ın
23:06güney kısmı Dravitler tarafından az çok
23:09korunmuş. Dravitler de zaten güneye
23:11doğru kaçıyorlar. Ama sanki tarihte de
23:13kuzeyi ele geçirmek kolay. Müslümanlar
23:15da güneye herhalde iklim, miklim neyse.
23:18>> Bir de nüfusun da çoğunluğu bugün eee
23:201/2'si hocam şu kuzey şeyinde yaşıyor.
23:23Hindistan'ın yarısı. O Bengal
23:25deltasından şeye kadar. Demek ki
23:27>> Müslümanlıklılar da çok geçiniyor aşağı.
23:2917. yüzyıl. Belki öyle bir şeydir.
23:32>> Ondan sonra hocam eee böylece
23:36Avrupalılar artık bölgeyi kontrol etmeye
23:38başlıyor. Onlar
23:39>> tarih 2000100 arası
23:41>> 2000 arası mesela. Yani ben spesifik
23:44olarak şu an tabii bıraktım o konuları
23:47çok fazla çalışmıyorum ama yani vedalar
23:49bana göre yaklaşık milattan önce 1200
23:53ile 15 1600 arası yazılmış belli. Yani
23:56>> bunlar kaç tane metin? bize 34 tane isim
23:59ezberişler
24:01bir şey ama bu başka şey riga başkaları
24:04da varmış sonradan ben
24:05>> şöyle onlar vedalara yazılan yorumlar
24:08ama yani klasik vedalar
24:10>> dör tanedir
24:11>> tane
24:11>> ki onlara da geleceğim birazdan yani bu
24:15popülasyonun karışması bu kimliğin
24:17dönüşmesi, yeni bir kültürün ortaya
24:19çıkması hocam zamanla inançları da
24:23şekillendirecek ve yerli dravitlerin
24:26daha primitif
24:28eee daha eee basit inançları
24:32Arienlerin Hind Avrupa inançlarıyla
24:35karışacak ve o karışmanın sonucunda da
24:38bizim Hinduizm dediğimiz inanç sistemi
24:40oluşacak.
24:40>> Tabii bu Vedikle Hinduizm iki ayrı şey
24:42değil mi? Hinduizm Vediğ'in içinden
24:44çıkıyor gibi mi? Tabii tabii. Yani
24:45Hinduizm denilen sistemin
24:48>> içinden çıkan bir şey. Eee, yani
24:51vedalardan kaynaklanıyor Hindu. Yani
24:53daha doğrusu şöyle
24:54>> yerel bir oluş yani bir gelişimden
24:57kaynaklanıyor mu?
24:58>> Yani şöyle diyeyim. eee Aryenler bölgede
25:01artık yerleşmeye başlayınca bunların o
25:05Aryen inançları
25:07eee yerli halklarla kaynaşmaya
25:09başlayınca hocam birtım ritüellerde
25:13birtım dualar okunuyor. İşte bu dualar
25:15aslında ilk Hindu
25:19kavramlarını içerir. Oluştur
25:21>> Aynen. Ve metnin de ana şeyini bu bu
25:24durumlar oluşturur. O yüzden de mesela
25:25özellikle Rigved'ya baktığın zaman hep
25:28şöyle ifadeler şöyledir. İşte bir
25:31ilahici şimdi Soma için şu ilahiyi
25:35okuyor der. Başlar ilahiyi okumaya.
25:38Bunlar belli ki o dönemde eee Aryen
25:42şamanları, tırnak içinde şaman yani
25:44Aryen şamanlarının bir takım ritüellerde
25:46kullandığı metinler eee şeyler şifahi
25:50gelenekler sonra metin oluyor. İşte o
25:51kültür hocam Hinduizmin Brahmanizm
25:54dediğimiz ilk aşamasıdır. Yani Hinduizmi
25:56şöyle ayırmak lazım. Hinduizmin erken
25:59aşamasına Brahmanizm denilir. Ne zaman?
26:02Yani yaklaşık milattan önce işte
26:042000'lerle diyelim. yaklaşık milattan
26:07önce 500 arası. Buna biz brahmanizm
26:11dönemi deriz. Hinduizmin ilk evresi.
26:14Aren inançları, yerli inançlar,
26:16çoğunlukla aren inançları ama
26:17>> ve dışarıdan getirdikleri inanç
26:19>> ve dışarıdan gelenler
26:21>> yani kendileriyle getirdikleri
26:23değişmemiş hali.
26:23>> Tabii tabii. Değişmemiş hali çoğunlukla.
26:25Ama bu Brahmanik kültür büyük oranda
26:28şeydir. Aren inançlarıdır hakikaten.
26:30Yani ya bakıyorsun mesela eee eski Grek
26:33inançları, eski Anadolu inançları, Hitit
26:35falan yani çok benziyor hakikaten. Yani
26:37Mitiler mesela yani hani ileride görünce
26:41şey
26:41>> bizim o Mezopotamya'da Hıı. Ve
26:43Anadolu'da tabii
26:44>> yani bayağı şey benzer kültürler. eee,
26:49Brahmanizm evresi milattan önce yaklaşık
26:52500'lerde sona erip artık Hinduizm
26:55denilen daha bugün bildiğimiz biraz daha
26:59mesela başka kültürlerden de etkilenen
27:02eee mesela Hristiyanlıktan çok dolaylı
27:04da olsa etkilenen ama İslam'dan bile
27:07800900 yıllarından itibaren milattan
27:09sonra tabii etkilenen bir yapı. Hinduizm
27:13dediğimiz yapı. O yüzden Hinduizmi daha
27:16böyle geniş bir şey olarak düşünmek
27:18lazım ama daha otantik bir Hinduizm
27:21esasa Brahmanizmdir.
27:23>> Bu aslında isim takmasak da gelişen bir
27:25şey başka yani 4e 3'e böleceğimizi 6ıya
27:27da bölebiliriz yani uzun anlığımıza göre
27:29değil.
27:29>> Aynen. Ben hani biraz kolaylık olsun
27:30diye yani akademik olarak öyle de
27:32aslında bunlar keyfi mesela Hinduizm
27:34ismi
27:35>> bunlar kendilerine Hinduiz de Hinduizm
27:37>> Tabii tabii. Sanatana daima diyorlar.
27:39Şöyle Hinduizm bu kolonyal bir isim
27:41herhalde.
27:41>> Tabii tabii. Daha çok kolonyal bir isim.
27:43Yani İngilizlere falan taktı.
27:44>> Aynen. Dolayısıyla Hinduizmin
27:47oluşmasının mantığı ve Hindistan'ın
27:49oluşmasının mantığı bu. Şimdi ikinci
27:51slayta geçersek
27:54bu hocam meşhur işte o hani mantralarda,
27:57Hindu mantralarında Om hecesi denilen
28:00bir hece var.
28:02>> Yani bu aynı zamanda Hinduizmin
28:04sembolüdür. Bu om demek. Om tabii şöyle
28:09eee özellikle Hindularda
28:11eee Pvana yani Sanskritç'da Purvana
28:14diyorlar buna bu işarete yani eee ilk
28:18yaratılışı oluşturan ilk ses bu hocam
28:21böyle klasik kabalacılardaki
28:22>> önce ses vardı.
28:23>> Önce ses vardı hocam. Tabii tabii. Bu
28:25aynen aynen. Yani şunu söyleyeyim. Hah.
28:29>> Eee, Hinduizm
28:31de Hinduizm ilginç falan neyse fakat
28:35Hinduizmin bir kolu şakti Hinduizmi
28:37denilen bir kol. Bu Keşmir Hinduizmidir.
28:41Buna geleceğim. Fakat şunu söyleyeyim.
28:44Çok emek verdi bir bizim bir asistan
28:46arkadaşı zikretmek istiyorum.
28:48Keşmir üzerine Türkçede çalışan tek kişi
28:51budur. Politika hariç yani. Bizim eee
28:55Nermin Atay yüksek lisansını Keşmir
28:57üzerine yaptı hocam. çok çalıştı.
29:00Eee, Keşmir Hinduizmi tabii o daha çok
29:03Keşmir'in Orta Çağları, İslam kültürü
29:06tasavvufa çalıştı ama önceki background
29:09hikayelerine de bayağı baktı.
29:12Keşmir Hinduizmi son derece enteresan
29:15bir Hinduizm. Biz ona eee şaktiizm de
29:19diyoruz. Yani Hinduizmin içinde bir kol.
29:21Yani şakti Hinduizm'e ve Budizmde
29:26yaratılış kavramı inanılmaz derecede
29:29enteresandır. Ve eee bizim oksiden, Batı
29:32Ortadoğu'da
29:33eee kabalacılıka kaynaklık teşkil
29:36etmiştir.
29:38Eee tasavvufta inanılmaz derecede
29:40paralel yönleri vardır. Pisagoryan
29:44geleneğe kadar çıkan daha doğrusu
29:46muhtemelen Pisagorenlik de bunlardan
29:48aldı. Fakat o kozmoloji anlayışı
29:51özellikle bu Keşmir Hinduizminin ve
29:54Budizmin çok önemlidir. Buna geleceğim
29:56ama yani bunu vurgulamadan geçmek
29:58istemedim.
29:59>> Bu om hecesi hocam
30:00>> heyecanla bekliyorum yani yaratılış
30:02hikayeleri.
30:03>> Tabii tabii. Çok çok şey yani felsefesi,
30:05kozmoloji felsefesi
30:07>> bu Hinduizmin sembolü ve pek çok
30:10mantrada kullanılan bir ifade.
30:12>> Bu da şey Sanskritçe yazış. Ay
30:14>> sanskritçe yazılışı. Bu eski Sanskritçe.
30:16>> Bu biraz daha klasik eski ve daha
30:18simgeleştirilmiş hali. Bunu şöyle
30:20düşünüyor.
30:21>> Bu hat gibi şey gibi. Kufi hali aynen.
30:23Kufi hali gibi. Bunu şöyle düşünüyor.
30:26Eee, Hindular mesela a işte başlangıç
30:30yani om yani omun a'sı. Eee, sonra u şey
30:35hani yaratılıştan sonraki süreç. M de
30:39omdaki m de bitiş. Yani eskat aslında
30:42Hinduizmde zaman bitmez biliyorsun. Hep
30:45yeniden döner. Sonsuz bir
30:47>> Aynen. Aynen. Kalpa dedikleri onların
30:48sürekli.
30:50>> İşte bu eee aynı zamanda bir kozmoloji
30:53sembolü.
30:53>> O zaman kıyamet de yoktur. Bu
30:54>> kıyamet yok hocam. Yani şöyle geçici
30:56kıyamet var. Onu söyle.
30:57>> İçinde kıyamet.
30:58>> Aynen. Yani bizim ortadoğu dinlerindeki
31:01gibi böyle eskatolojik bittiği iş yok.
31:03Bunlar
31:04>> eskatolojik ne demek? Bir de onu
31:05>> ha eskatolojik şu daha çok bizim
31:07Ortadoğu yani Yahudi, Hristiyanlık,
31:09İslam ve biraz Zerdüşlülük için
31:10kullandığımız bir ifade. Yani
31:12>> bir gün gelecek hayat son bulacak, tarih
31:15son bulacak ve ondan sonra hocam artık
31:17ötek sonu var yani bir böyle aynen line
31:20yani Amerika dizisi gibi değil. Bir eee
31:23bir sonu var, bir amacı var. Bu dinlerde
31:24öyle değil. Bu aynen. O yüzden de
31:26Hintlerinde de hep hikaye bitmez.
31:28>> Evet. As olabilir. Hikaye bitmez. Onlar
31:30>> kafa öyle yani.
31:31>> Dolayısıyla bu om hecesi Hinduizmin
31:33sembolü. Mantralarda yani zikirlerde çok
31:37fazla kullanılır ve böyle bir kozmolojik
31:39sembolü de var.
31:40>> Om.
31:40>> Om. Evet
31:42>> hocam. Hindistan adı nereden geliyor?
31:44Biraz ona bakalım. Eee
31:47>> Hindusu geçince işte.
31:48>> Evet. Yani
31:49>> hindus nehrin ötesi değil mi?
31:50>> Evet. Daha çok tabii o Müslümanların
31:52verdiği bir ad. Yani onlarla başlıyor
31:54hikaye belki. Fakat Hintliler klasik
31:57zamanlarda Hindistan'a Hindistan
31:58demiyorlar.
31:59>> Baharat diyorlar.
32:00>> Bravo. Baharata Varşa diyorlar. Hocam
32:03>> bugün baharat kelimesi de
32:04>> ha yani orada iki tez var olabilir.
32:08>> Birisi şu eee özellikle birtım işte
32:12mahabarata yani birtım Hint
32:14destanlarında
32:15bıharata denilen bir kahraman var.
32:19>> Ya kelimenin bu kahramandan geldiğini
32:22kabul ediyor bir kısım akademisyen. Bir
32:25kısmı da şey diyor güzel koku yani güzel
32:27kokulu ülke anlamında. Bıharata varşa.
32:31Klasik kaynaklarda böyle geçer. Ama daha
32:34böyle hani Hindu milliyetçisi metinlerde
32:38işte Jagrawarta kşatra ondan sonra yani
32:42ilahi şeyin kralın sarayının olduğu yer
32:45falan. Ondan sonra Jean Pu di Vipa yani
32:48ilahi seçilmiş toprak gibi böyle şöenist
32:51Hindu edebiyatında buna benzer isimler
32:54de kullanılıyor. Ama tabii klasiği
32:56şeydir. Buharata Varşa Buharata kelimesi
32:59de Vedalar kadar çok erken dönemde
33:01kullanılır ve şeydir. Hindarien bir
33:03kelimedir. Hind Avrupalı bir kelimedir.
33:06E buharata kelimesi. Ben mesela şey
33:08olduğunu düşünüyorum. Yani koku şeyi
33:11bana çok uygun geliyor. Çünkü bazı
33:12metinlerde koku yerine çok fazla
33:14kullanılmış orta çağlarda.
33:15>> Bir de bunlarda da yani baharat bol
33:17olduğu için yani biraz koku işi tüs
33:20ihtimali var hakikaten. Tahmin.
33:22>> Dolayısıyla tabii Hindistan'da hocam
33:24aslında India kelimesini o pencap'taki
33:27hindus nehvine nispetle ilk kullanan
33:30Grek yazarlar
33:31>> değil mi? Herhalde Alexander'dan sonra
33:32mı İskender çok güzel
33:34>> öyledir tam çünkü aynı mantık her yerde
33:36yürüyor. Mesela Oxus Nehri,
33:38Transoksanya, Kalkusus.
33:40>> A bravo eee Italus İtalya
33:43>> çok aynen dediğin gibi
33:44>> gibi geliyor hani
33:45>> yani eee Grek yazarları Büyük
33:47İskender'in milattan önce 4. yüzyılda
33:49bölgeyi ele geçirmesinden sonra o Indus
33:52nehrline nispetle bu adı veriyorlar. Ama
33:55ismin tabii daha büyümesi Müslümanlarla
33:57oluyor. Müslümanlar işte 7 8. yüzyıldan
34:00itibaren bölgeyi kontrol etmeye
34:01başlayınca
34:03o adı kullanmaya devam ediyor. Ama esas
34:05senin dediğin gibi yani daha çok bu
34:07India kelimesinin Hindistan'a
34:10daha çok o kolonizasyon
34:12bir şey zaman hindi falan diyorlar
34:14mesela Osmanlı döneminde Hint hindi
34:16falan.
34:16>> Evet. Evet. Ama o kelimenin Hind
34:18Hindistan'a hakikaten İngiliz
34:21kolonizasyon
34:22dönemi biraz. Y
34:23>> çünkü tek bir coğrafi bölge olarak da
34:25algılanmak mesela niye güneyedi
34:26diyorlar. Evet.
34:27>> Hindusu geçtikten 2000 k sonra o yani
34:31>> muhtemelen o coğrafi bir şey de
34:32olabilir. Evet.
34:33>> Devam edelim.
34:37>> Bu hocam şöyle bu basit bir şey yani
34:39>> bu hiyerarşi bu şöyle eee Orta Çağ Hindu
34:44metinlerine göre Hint ülkesi yani
34:47Baharata Varşa seçilmiş bir ülkedir.
34:50İşte o şu Merda dağı diyor ya ortada. O
34:54dağın olduğu yer ilahi Hindistan
34:56ülkesidir. O kozmoz oranın üzerinde
34:59durur. Yani
35:00>> Çin haritalarına benziyor. Kend onda da
35:02var zaten.
35:04Bizde de var yani.
35:06>> Axis Mundi yani Hindistan olmasa dünya
35:08çöker haritası bu.
35:09>> Evet. Dünyanın aksisi. Axis Mundi.
35:11Aynen. Axis Mundisi. Diğerleri de diğer
35:13öyle sağda soldaki yerler ama
35:14>> a bunlar da aynı şey yapmış. Çinliler de
35:16yapıyor hocam. Bir şey koyuyorlar.
35:17Mesela Avrupa var şu kadar bir ada. Hiç
35:20sallamamışlar diğer yerler.
35:21>> Tabii tabii tabii. Bu ilahi harita öyle
35:23söyleyeyim yani. Devam edelim.
35:26>> Bu şu. Eee, şimdi az evvel hani seninle
35:30konuştuğumuz gibi, eee, yani bunlar
35:34kendilerine Hindu mu diyorlar ya da
35:36Hinduizm hani terminoloji öyle değil
35:38tabii. Evet.
35:39>> Bunların yani Sanskritde kelime sanat
35:42da. Sanatana darma. Sanatana daima da
35:46şey demek yani pereniyal yol veya hani
35:50ilahi yol öyle söyleyeyim hani
35:51>> pereniyel ölümsüzlüğe giden gibi
35:53>> ölümsüz ezeli ve ebedi.
35:55Aynen. Ben hani çok doğru
35:58>> öz ezeli ve ebedi yol hani tanrının
36:00seçtiği ezeli ve ebedi yol esas sanat
36:03daimadır kullanılan kısaltma olarak
36:05bazen daima kelimesini de kullanıyorlar.
36:08Mesela bir Hinduun şimdi yavaş yavaş
36:11kavramlara geliyoruz. Yani ya çok ders
36:13gibi olmuyor değil mi yani? Vallahi
36:15sıkmayalım ya yani. Y sıkılmıyorsam
36:18>> izleyiciler sıkılıyorsa öyle olursa uyay
36:20beni. Yok hiç sıkılmıyor. Benim ilgimi
36:21çok çekiyor. İzleyicilerin ilgisini çok
36:23çekiyordur
36:23>> inşallah.
36:24>> Eee çok çünkü eee yani temelinde eee ben
36:29bir tarihçi olmama rağmen aslında bu
36:30bununla ilgili hiçbir şey bilmiyorum.
36:32Bununla ilgili bir şey bile çok az insan
36:33var. Çok köşede kalmış bir şey. Çünkü
36:35hem din tarihi kendi içinde hem misisizm
36:38anlaması zoroterik şeyler yani bilgiye
36:41ulaşmasının önünde engeller olan şeyler.
36:43O yüzden hiç sıkılmıyor. Çok
36:44>> son derece ilginç. Eee perenal yol.
36:46Ölümsüzlüğe giden yol. Bazı kelimeleri
36:49de hatırlayacağız. Dharma var mesela. Bu
36:51nedir bu bağlantı? Yani bu bu yol bu
36:53yani Hinduizmin öğrettiği şey ne? Yani
36:57Yahudiliğin öğrettiği bir şey var.
36:58İslam'ın öğrettiği bir şey var.
37:00Hristiyanlığın öğrettiği yani temel
37:01doktrin ne? Şu eee işte buna da e
37:05prşarta diyorlar. Prşarta şu demek yani
37:08doktrinin özü. Yani bir Hindu ne neye
37:11inanmalıdır? Yani bir kere darma. Yani
37:14darma şu demek ritüeller. Hani ibadet
37:17bunu yapacaksın yani bir Hindun görevi.
37:21Sonra kama. Kamada şu yani hayatla
37:25ilgili birtım şeyleri de yerine getir.
37:27Tamam bu hani Dariman'ı yapıyorsun ama
37:30hayat da var yani ondan da çok uzakla.
37:32elini eteğini çekip manastırdaki gibi
37:34tak hinduizmde o var gibi ama aslında
37:36yok. Budizmde daha çok fazla var.
37:38Cayinizm ve budizm değil mi? Öyle ben
37:39hindizm de akla hani yat aşağı
37:42contempation meditasyon yap öyle değil
37:44bir tık daha bu bizim göre diorsun.
37:46Biraz daha şey
37:47>> o kamada dünyevi işler.
37:48>> Evet bu kamayla art hocam dünyaya ait
37:51şeyler öyle söyleyelim. Aile hayatı
37:54kuracaksın. Yani işte yemeğini
37:56yiyeceksin. Hani tabii o ölçülü
37:58olacaksın. Darmaya uyacaksın. Ama dünya
38:00>> bu arta gibi bir şey değil değil mi
38:01böyle?
38:02>> Arta kelimesi hocam aran dillerinde
38:04bizde Farsçadan arzudur diyorsun.
38:07>> Arzu. He. Arzu.
38:08>> Aynen. İngilizcedeki rot kelimesi
38:09buradan gelir. Yani aryan kelimelerdeki
38:12rot Rita falan hep. Mesela Sansk şeyde
38:15Arestaada Rita'dır aynısı. Kelimenin
38:17kökü aynı yani arzu yani.
38:19>> Böyle Grekçe teknik olan Art'ı düşündüm
38:21ama değil. O da hocam ona aynı
38:23etimolojik olarak aynı kökten geliyor.
38:26Kamayla arta e bu dünyaya ait hikayeler.
38:30Mokça da şu eğer bu dünyaya ait şeyleri
38:34darmaya uygun yapıyorsan mutlaka mokşa
38:37yani kurtulacaksın. Yani ilahi kurtuluş
38:40neyse dönüş. Aynen.
38:42>> Kurtulma şeyler.
38:43>> Aynen. Neyse işte bir Hindun misyonu bu
38:46hocam. Hinduizmin özü bu yani. Birazcık
38:48devam edelim.
38:51Bu şey kısmı hala şimdi şey başladı mı?
38:54Eee, bir ruhi purifikasyon kısmı var mı
38:56mesela burada şeyinde? Yani kurtulma
38:59çünkü yavaş yavaş başladı.
39:00>> O hep en baştan beri var mı? Bizde yok
39:02çünkü. Yani biz de sonuçta en baştan
39:04beri o biz kendi ruhumuzu kurtarıyoruz.
39:08>> Reenarnasyon falan daha yok ama.
39:09>> Ha reenkarnasyon Hinduizmde var ama
39:11henüz ben yemedim
39:13>> tabii. Daha çıkmadı. Daha çıkmadı. O ona
39:15geliyorum. Üst kavramlardan alta doğru
39:17geliyorum. Daha iyi hani anlatabilmek
39:19için.
39:20Eee, aslında Hinduizmin ahlakı şöyle,
39:25tamam teminki teolojik, dini, ilahiyat
39:27konuları falan ama Hinduizmin, eee,
39:30ahlakı, seküler ahlakı şu, eee, bu
39:35Budizmde falan çok daha aslında net.
39:38Yani onu ona da muhtemelen gireceğim.
39:41Eee, hayat bir mayadır hocam. Bir kere
39:43Hindular buna inanıyorlar. Budistler de
39:45inanıyor. Budistler de hatta iki kat
39:47daha maya. Eee, özellikle Hinduizmin
39:50advaita denilen bir kolu var. Onlar tam
39:52maya diyorlar. Şimdi olduğunu
39:54söyleyeceğim. Jahinlerde de yani
39:56neredeyse bütün Hint ekollerinde hayat
39:58bir maya demek. Maya şu demek hocam
40:01Sanskritçede. Aldanış boş. Yani hayat
40:04bir illüzyon demek. Yani maya kelimesi
40:06onu işaret eder. Eğer her şey bir
40:10illüzyonsa özellikle advaita hinduizmi
40:13dediğimiz ekollü esas aldığımızda, daha
40:15mistik Hindu ekolünü esas aldığımızda
40:18eğer hayat çok boşsa hani gördüğümüz her
40:21şey bir illüzyonsa, bir matrikste
40:23yaşıyorsak yani o zaman hayatın ne
40:26anlamı var? Aslında çok anlamı da yok. O
40:28zaman münzevi olalım.
40:29>> Ha gibi yani. Ha fakat münzevi olursan
40:31hocam Hinduizme göre doğrudan doğruya o
40:34zaman da Darma'ın öteki kurallarını
40:36yapmamış olacağım. Yani Mokşa'ya kolay
40:38gidemezsin yani. Hani
40:40>> oradan da bir şey yapman gerekiyor.
40:41>> İslam'daki tasavvufta da yok mu o biraz
40:43da bir biraz dünyevilik olan bir
40:45tasavvuf değil mi?
40:47>> Yani nakşilik gibi hocam.
40:49>> Bir ayağı çıkm Tabii tabii tabii hocam.
40:52Yani
40:52>> vay be neler ar tabii. Daha
40:54>> oturdu şimdi değil mi? Daha eee
40:58duka da şey demek eee mayanın sonucu.
41:01Yani eğer her şey bir illüzyonsa o zaman
41:03hayat bir ızdıraptır. Duka acı demek,
41:06ızdırap demek. Budizmde bu çok daha
41:08güçlü bir kavram.
41:10>> Yani Hinduizmde hayat tamam yaşanabilir
41:12bir şey ama çok da güvenmeyin. Her şey
41:15bir illüzyon. Her şey tanrının,
41:19Brahman'ın yani bir oyunu hocam. Tanrı
41:22adeta bir dans ediyor.
41:23>> Tanrının adı ne orada? Brahma. Şöyle
41:25tanrının bir inadı var ama ne diyeyim
41:27ona? Tri Murti. Yani
41:31en soyut tanrı Brahmanın oyunu her şey
41:34yani. Brahma soyut tanrı tanıyor.
41:36>> Tam brahmenlerin adı brah oradan
41:38geliyor. Onları takip edenler anlö
41:40olarak oradan.
41:41>> Devam edelim
41:42>> o zaman. Şimdi mok ulaşmak için
41:45yapmaları gereken
41:47hayatın manasızlığı ama bir yandan
41:48dünyevi de olacaksın. Ole
41:50>> Aynen
41:51>> sürekli contempla budizm gibi değil
41:52yani.
41:53>> Değil değil değil. Tamam. Şimdi
41:55>> peki The yani Mokşe'ye ulaşman için yani
41:57nasıl ibadetler?
42:00Nirvana'ya nasıl çıkacağız? Yani o
42:03kurtuluş tabii kurtuluş hocam şöyle
42:05Hinduizmde
42:07eee bu kas sistemiyile alakalı.
42:10O kurtuluşa bir değinmem lazım bu
42:12noktada. Şimdi Hinduizm'de az evvel
42:16senin dediğin gibi dört tane ana kast
42:19var. Yani eee onlar da şunlar. E bir
42:23kere Brahman kastı yani din adamları
42:26kastı Vşyalar kastı
42:30şehir halkı
42:31>> Kişatyalar kastı savaşçılar falan yani
42:34ikinci kas
42:35>> Varişyalar 3üncü kas yani esnaf hani
42:38neyse işte ve sudralar en altta dört bir
42:42de onların altında Dalitler falan var ya
42:44ama temel dört tane kast var
42:48şimdi Hinduizm'de
42:50reenkarnasyon samsara demek
42:52Ve samsara kavramı ya şunu söyleyim
42:55>> tekrar ölüp dirilmek değil mi o şey ols
42:59şimdi sen de ben de çok dağıtırsa eğer
43:02bizi toplasın birileri yani çünkü oradan
43:04oraya çok atlıyoruz ama ben unutmadım
43:06yani hikayeye geleceğim eee şöyle
43:11Hinduizmde Budizmde ve Cainizmde ama
43:15özellikle Budizmde ve Şakti Hinduizminde
43:19ve Cainizmde
43:20hocam modern dünya Dünyada bu keşifler
43:23var ya, bilimsel keşifler. Son 203 yılda
43:25bu yapay zeka hikayeleri, bilmem ne,
43:29eee,
43:31her şey logaritmik bir mantığa
43:33indirgenmiş. Özellikle bakizm bu anlamda
43:36inanılmazdır.
43:36>> Logaritmik mantık ne demek? Bu
43:38>> şu şunu kastediyorum. Mesela
43:41Instagram'ı falan açıyorsun,
43:43kullanıyoruz falan.
43:46Sen neyle ilgileniyorsan karşına o
43:48çıkıyor ya.
43:49>> Evet.
43:49Sen ne kadarsan sana gelen o oluyor. Hı
43:52hı.
43:54>> Bu bu inançlarda
43:56Tanrıın seni öteki dünyaya ruh göçüne
44:00göndermesi diye bir şey yok hocam.
44:02Sistem kendi kendine işleyen bir sistem.
44:04Yani öldükten sonra senin bu dünyaya
44:08geleceğini yani samsar olacağını veya
44:10gelmeyeceğini veya cehenneme tırnak
44:12içine bir geçici cehennem var. gidip
44:15gitmeyeceğini Tanrı belirlemiyor. Böyle
44:17bir şey yok. Yani yaptığın eylemler ve
44:20inanışların
44:22sana logaritmal olarak nasıl olacağını
44:25zaten söylüyor. Otomatik bir şey yani
44:26yasa.
44:28Buradan baktığın zaman Hnu metinlerinde
44:32mesela ilk defa katha upanişatta ortaya
44:35çıkar bizim karşımıza. Upanişatlar da
44:36Hinduizmin bir başka kutsal metnidir.
44:38Yani Vedalardan sonra ikinci önemli
44:41kutsal metnidir. Onun bir chapterı
44:44vardır. Kat haupanişat diye. Onun galiba
44:479 ya da 10. bölümünde ilk defa samsara
44:50doktrininden bahseder. Samsara
44:53doktrinini karma inancıyla
44:55ilişkilendirir. Karma logaritma demek.
44:59Bu şu
45:01ne yapıyorsan yaptığın iyilikler ya da
45:03kötülükler en mikro düzeyde olanlar bile
45:07bir karmik yasa ile yani bir logaritmik
45:09yasa ile
45:10>> ya bir ilahi adalet diyebilir
45:12>> ilahi adalet çok daha böyle hatta mikro
45:14ilahi bir adalet sana geri dönüyor ve
45:18senin samsarı belirliyor. Yani senin
45:22öldükten sonra bu dünyaya yeniden
45:26geleceksen nasıl geleceğini, hangi
45:28kastan bir daha geleceğini, hayvan mı
45:31olacaksın, bitki mi olacaksın?
45:32>> Peki yukarı çıkıyor muyuz? Değil mi?
45:34>> Hemen geliyorum. Orada kaslarla
45:36ilişkilendireceğim. İşte işte buradan
45:38baktığımızda hocam bir kere bu Samsara
45:41doktrini hakikaten çok enteresan bir
45:43doktrin. Şimdi peki kaslarla ilişkisi ne
45:47bunun? Bu yani reenkarnasyon kavramının,
45:50yeniden dünyaya geliş kavramının şu bir
45:53Hindu şuna inanıyor. Diyor ki mesela
45:56diyelim ki din adamı kastındasın. Bu
45:59kastlar biliyorsun arasında geçişkenlik
46:01çok zordur. Yani aslında son birkaç
46:03yüzyıldır İngiliz kolonisinden sonra
46:05biraz yumuşadı ama aslında hala var.
46:08Mesela din adamı kastın Brahman. Şimdi
46:11Brahmansın ama kötü bir Brahmansın.
46:13İbadeti yapmıyorsun. Tapınağa
46:15gitmiyorsun. Düşüyorsun hocam. Bir daha
46:16bu dünyaya geliyorsun Samsara yani ve
46:20Kişat'ya bir alt kastan doğuyorsun.
46:22>> Bu çok ezici bir şey.
46:23>> O zaman bu şunu getiriyor. En aşağıda en
46:25dandik kastaysam zaten örseleniyorum.
46:28Bir de hak ettim yani günahımdan dolayı.
46:30Mesela işte fakirim ya da örselenmiş bir
46:33iğrenç bir kastayım. Çünkü bunlar
46:35jatilerle 500 tane olacakdı.
46:38>> Toplum şöyle düşünüyor. Bu adam fakir
46:40çok kötü durumda çünkü günahkar.
46:42>> Tabii
46:42>> bu bir cehennem ama
46:43>> tabii tabii hocam. Cehennem zaten. O
46:45yüzden kurtulmak istiyor adamlar yani.
46:47Yeniden dünyaya gelelim diye göbek
46:49atmıyorlar. Yani bizim korktuğumuz gibi
46:51değil hikaye yani.
46:53>> Dolayısıyla kaslarda hep aşağı doğru
46:55düşüyorsun. Öldükten sonra bir daha bu
46:57dünyaya geldiğinde
46:59eğer eee diyelim ki alt kastın mesela
47:03Sudra veya daha altta Dalit falansın
47:07iyi bir işte daha doğrusu Darman'a uygun
47:09hareketler yapıyorsan hocam bir üst
47:12kastan doğuyorsun. Bir üst kastan
47:13doğuyorsun. Bir üst kastan doğuyorsun.
47:16En son Brahman yani din adamları kastına
47:20geldiğinde diyelim ki çok iyi bir
47:22Brahmansın.
47:24Yani
47:24>> Nirvana'ya mı eriyorum
47:25>> o zaman? Nirvana'ya. Mokşa hocam yani.
47:28>> Mokşa'ya yani
47:29>> Samsad'dan kurtuluyorum.
47:30>> Aynen kurtuluyorsun. Mokşa ermek de şu
47:32demek artık. Samsara yok. Cennet
47:36cehennem yok. Tanrısal özne ise ona
47:39katılıyorsun. Yani bu insan-ı kamil gibi
47:41bir şey ol tekrar vahde vücut şeye
47:44>> panteist bir şey geldiğim yere
47:47>> ama güzel uyutmuşlar hocam insanları
47:48bulundukları yeri kabul etsinler diye.
47:50Ya şöyle ama çok etkileyici bir doktrin
47:52olahları tebrik ediyorum. Kesinlikle
47:55>> bu doktrinin temeli işte biraz aren
47:58inançlarında biraz da yerli dravitlerin
48:00inançlarından kaynaklanan bir şey yani
48:04şimdi
48:04>> bu Hinduizmde var. Budizmde başka bir
48:06türlüsü var herhalde.
48:06>> Budizmde kast zaten yok ama samsarlar
48:09var tabii.
48:09>> Ama orada ne yapıyorsun? Orada da orada
48:11da erdemde atlıyorsun öyle mi? Yok orada
48:14hocam eee yani mesela diyelim ki
48:15Budistsin. Orada hikaye şöyle eee eğer
48:20Budist darmaya darmaya yani uymuşsan
48:23kutsal tripitaka yani kutsal kitaplara
48:26uymuşsan o zaman bir daha bu dünyaya
48:28gelmiyorsun. Artık Budizmin öngörmüş
48:31olduğu Mokşa Nirvana'ya Budizmde
48:33ulaşıyorsun.
48:34>> Ama kötü biriysen Budist o zaman
48:38geliyorsun tabii. Samsara sen
48:39>> o Budizm daha pesimiz. Onlar hayatı bir
48:41lanet olarak görüyorum.
48:43>> Bir daha doğmayarak
48:45>> kurtuluyorum yani.
48:46>> Hocam bak şey yani pesimizm derecesini
48:48şöyle yapayım ben sana. Bir Hindu yani
48:51en üst yani en az pesimist olan
48:53Hindular.
48:54>> Evet.
48:54>> Onun altında daha çok pesimist olanlar
48:57Budistler.
48:58>> Sonra cinistler değil mi?
48:59>> En çok pesimist olanlar cinler. Çünküler
49:02yani lanet bir dünya. Yani bak,
49:04gnostisizmin de temelleri buralardan
49:06kaynaklanıyor. Dünyanın kötülüğü kavramı
49:07yani
49:09>> işte iyi birind olmak için tamam
49:12ahlakına inandın, daha yapacaksın ama
49:15nasıl yapacaksın? İşte bu da hocam iki
49:18yolla oluyor. Yani Theharma'yı realize
49:20etmek yolları. Bunlardan birisine cinana
49:24deniliyor. Cinana'da hocam Latincede
49:26falan genius falan hala bizim. Yani
49:30Arapçadaki tab belki ekimolojik olarak
49:33bilemiyorum ki ama batı geleneğindeki bu
49:35genius kelimesi ile bu cinana bilgi
49:39>> yani cina cinana kelimesi ortak kökenli.
49:44The harma iki ana şekilde
49:46gerçekleştiriliyor.
49:47Bunlardan birisi cinana veya puja
49:50dedikleri şu eee cinana özellikle eee
49:56cinana hocam bilgiyle kurtuluşa ulaşmak.
49:58Bilgiyle kurtuluşa ulaşmak şu demek.
50:00Mesela kutsal kitapları okuyacaksın.
50:02İşte ahlakını uygul yani bilgiden
50:05kaynaklanan şeyler yani öğrenerek,
50:07eğitimle neyse o bu bilgiyle gelen şeyle
50:11>> erdemle yani erdem
50:12>> erdemle ama kitapları okumak. Kutsal
50:14kitapları tabii tabii. Yani bu cinana
50:16yani
50:17>> bilgi yoluyla ulaşacaksın. Yani %50
50:20buradan gidiyor mu?
50:22>> He işte ona geliyorum şimdi. Evet.
50:24İkincisi kurtuluşa seni götürecek olan
50:26ikinci yolda puja ya da yajna dedikleri
50:30ibadet kısımları. Hocam puja şey demek
50:33yani ibadetin genel adı. İbadetin türü
50:36önemli değil yani.
50:37>> Elle yaptıklarını beyinle yaptık. Aynen.
50:39Aynen. Yani
50:40>> her ikisini de yapman gerekiyor. Demek
50:42ki hem teorik yanını yapacaksın.
50:44Teolojik ve teorik hem de pratik yanını
50:46yapacaksın. O da puja. Şimdi bunlar
50:48nasıl peki? Yani bunlar ne? Bir kere
50:51hocam şu önemli.
50:54Bu hem Puja hem cinana bir Hinduya şunu
50:58öğretiyor. Yani Hindu olduğun zaman şunu
51:00öğretiyorsun. Yani idealde yani eee
51:05Atman ve Brahman'ın aynı şey olduğunu
51:07öğreniyorsun. Bu ne demek? Bu az evvel
51:09dediğimiz şey.
51:09>> İyi Tanrıyla kötü tanrının aynı şey.
51:11>> Yok yok
51:12>> mah vahdet vücut dedik ya bu şu hocam.
51:14>> Bir evrensel tanrı var Brahma. Eee soyut
51:18yüce bir tanrı. Bir de evrensel tanrının
51:22bütün varlıklarda sadece insanlarda
51:24değil bütün çünkü bütün varlıklar
51:26tanrısal bir karşılığı var onun.
51:29>> Aynen. O da atman dedikleri veya atma
51:32ikisi de olur.
51:32>> Yani ruh büyük ruha katılıyor aslında.
51:34>> Aynen. İşte sana Hinduizm hocam şunu
51:37öğretiyor. Brahma atma platonist gibi
51:39değil mi?
51:39>> Tabii tabii hocam. Ya zaten bu adamlar
51:41>> tabii tabii bunlar görmüş orayı mümkün
51:43değil yani.
51:44>> Mümkün değil değil mi yani? Çünkü bundan
51:451000 yıl sonra, 2000 yıl sonra çıkan
51:46şeyde
51:47>> işte kozmosa yok origon falan şey yani
51:50>> neler var neler var yani inanılmaz
51:53>> hani o da ayrı bir konu yani Yunanlılar
51:55geldiğ bu daha orijinal hocam bunda
51:57kalalım çünkü bu 2000 yıl önce yani bana
51:59da onun onun varasyonu gibi oluyor çünkü
52:01çok İskenderiye'de milattan önce işte
52:04milattan sonra 3. yüzyılda bir
52:06Hristiyanlık yorumu bugün her yerde
52:08anlatılır. Adam ona 1500 y aynı şeyi
52:11söylüyor işte.
52:11>> Tabii kesinlikle
52:12>> atman bırakmak atmıyor.
52:13>> Bu atman b bizde bulunan tarihsallık ve
52:17bütün varlıklarda Brahman soyut. Bu
52:19ikisini birleş bu ikisini birleştirme
52:21sanatıdır. Thema Hindu olmak böyle bir
52:24şey.
52:25>> Bunu yaptığın an kurtuluyorsun. Tabii
52:26hocam. Yani işte vahdet vücut doktrin
52:29dedim yani o öyle çok tabii
52:31>> çok yani çok benziyorlar
52:32>> tabii. İnanılmaz paraleller en azından
52:35yani. Ama tabii birbirlerine özellikle
52:37tabii İslam ama tabii etkilenmiş yani
52:39Hindu doktrin pratik kısmı zaten şey eee
52:42kozmolojisini paylaşmıyordur da hani
52:44pratik
52:44>> tab
52:46>> dünya evren bir ruhtur ya da ne bileyim
52:48yaratıcı bir ruhtur ona katılma. Buna
52:50panteizm falan mı diyor her yerde
52:51>> ya panteizm tabii daha marjinal belki
52:53panteizmde çünkü ağır bir pozitivizm de
52:55var. Buna daha çok filozoflar,
52:56felsefeciler şey diyor ya, "Pananteizm
52:58falan. Öyle bir sorabilir." Neyse tamam.
53:00Yani evrenin, evrene geri katılıyorum
53:02ben. Tabii tabii. Evrene
53:03>> ruhumla ait olduğum ana gemiye,
53:05mothership'e, şeye geri dönüyor
53:07>> geldiğim yere geri dönüyor
53:08>> geri dönüyorum. Geldiğim yerde bütün bir
53:10ruh ana ruh gibi.
53:11>> Süper hocam. Tam gnostisizm iş.
53:13>> Tamam ben bu işe ikna et oldu hocam. Ver
53:15convert
53:15>> ben severim ya.
53:17>> Biz buradan hemen neydi? Biz Yunana
53:19kısmını yapabilir okuma kısmı. Bu yajna
53:22kısmını bilemiyorum orası
53:23>> ama budizm daha caiz cazip söyleyeyim.
53:25>> Bir bakalım hocam bütün teklifleri
53:27alacağız yani önce
53:28>> ya bizim tabii
53:29>> hani eee neyse devam edelim bir şey bir
53:32slayt sonra gelelim. Bir de bizde de
53:34tasavvuf hani çok benzi örnek ya. Şimdi
53:37Hindistan'daki bütün okullar yani
53:40Budizm, Cainizm, Hinduizm yani bütün
53:42dini okullar ya da inanç mezhepler aynen
53:45>> bunları genellikle Hindu metinleri hep
53:47şöyle ayırır. Mesela darşana darana şey
53:51demek inanç okulları öyle söyleyeyim.
53:53Mesela bu darşanaları da ikiye
53:56ayırırlar. İşte Astika ve Nastika
53:58olanlar. Mesela astiko olanlar klasik
54:01böyle Hindu inanca dayalı okullardır.
54:04Ama bir de şeyler var tabii nastik
54:06olanlar. Bu nastik olanlarda hani ateist
54:09Hindu inançlarıdır. Yani Hindu değil ama
54:12Hinduizmden kaynaklanan ama ateist
54:14inançlar bunlar. Bunlar da çoğunlukla
54:16>> böyle şey gibi İslam'da bu Bah şeyler
54:19var ya 19. yüzyılda İran'da çıkıyor. E
54:22onlar falan İslam'ın içinden çıkıyor ama
54:23alakası yok. Tabii tabii. Yani şehit
54:25anlasa bir takım hailer ama değil.
54:27Onlarda bir tan inancı var ama bunlar
54:29tam bildiğin ateist yani. Ama
54:31>> bunlar da hocam şöyle hat inancı yok ama
54:34şey logaritmal kavram var. Evet. Yani
54:37ceinizm antropomorfik bir tanrıya
54:40inanmıyorlar ama
54:40>> yok tabii.
54:41>> Tamam yani insan şeklinde bir tanrı
54:43inanıyor.
54:43>> Tabii. Dolayısıyla darşana hani böyle
54:45bir şey. Bunu geçebiliriz. Şey
54:47>> darşana.
54:49>> Şimdi gelelim şuna. Bu bunlar ekoller.
54:52Onların içindekilerden mi?
54:53>> O yok. O çok genel bir o yani solda
54:57görmüş olduğumuz Astikan'ın içindeki
54:59Hindu ekolleri bunlar. O çok genel.
55:03Aynen. O geneldi. Bu daha özel yani.
55:05>> Tamam. Ateist olmayanların içindeki
55:07>> Aynen. Ateist olmayanların içindeyiz.
55:10Şimdi bu Hinduizm mesela Hindistan'a
55:13falan gittiğinizde eee hani sanki herkes
55:16şey sanıyor ya herkes aynı Hindu.
55:18Aslında hiç öyle değil tabii. Çok genel
55:21olarak bakarsak üç tane Hindu ekolü var.
55:24Bunlardan birisi Vşnavizmdir.
55:27Bunların popülasyonunu da söyleyeceğim
55:29birazdan. Genel Hindu popülasyonunu da
55:31söyleyeceğim. birisi varşnavizmdir,
55:34birisi şaivizmdir ve birisi de
55:37şaktizmdir.
55:39Bunların hepsi Hinduizm. Fakat hocam
55:41aralarda varyantlar var. Varyant
55:43varyantları kısmen böyle minik minik
55:45değineceğim zaten. Bugün dünya üzerinde
55:47biliyorsun yaklaşık 1 milyar2 küsur
55:51milyon Hindu var. Bunların tabii çok
55:53önemli bir kısmı Hindistan'da.
55:54Hindistan'da Müslüman da neredeyse 200
55:57milyona yakın Müslüman da var. Ama tabii
55:58çok büyük çoğunluk Hindu.
56:01Bu Hindistan'da veya çevredeki diğer
56:04Hindu, az çok Hindu ülkelerde
56:08eee üç ana mezhebi var Hinduizmin. En
56:12büyük sayı hocam Vahişnavizmdir.
56:14>> Ya en büyük sayı ama şöyle düşün yani
56:17%38 gibi düşün. yakınca bunun hepsi
56:19böyle
56:20>> he diğerlerinden biraz daha fazlaca ama
56:22çok da büyük bir çoğunluk değil yani %40
56:24diyelim yani.
56:26Vaişnavisler
56:28eee şai eee
56:31aşağı yukarı işte diyelim %30 falan
56:34olsun. Şaktiiciler de %20 civarında.
56:39Bu bunların içinde ya çok basit bir
56:41ayırım yapayım hani çok basit şu detayı
56:44biraz onu söyleyeyim. Yani
56:47ya şöyle aslında ibadetlerde veya
56:50darmayı algılayışta çok farklılık yok.
56:52Mesela ahlakı aynı, dünyaya bakışı aynı,
56:55samsara ruh göçüne bakışı falan aynı.
56:57Ama mesela vaişnavislerde
57:01dünya daha önemlidir. Yani seküler olan
57:05şey biraz daha önemlidir.
57:07>> Ama şailer daha mislik. Şairizmde eski
57:12dravit etkisi çok güçlü. yerli halkların
57:14çok etkisi var. Eee ve muhtemelen çok
57:18erken bir kol. İlk ilk Hinduizm
57:20muhtemelen şairiizm hocam.
57:22>> Ha Hinduizm de bu.
57:23>> Evet. Brahmanizm dediğimiz şey aslında
57:25biraz şairizm neredeyse
57:27>> ona böyle onun için başka bir Şravnik
57:29Şravnik falan. Ha Şiva
57:31>> Şhiva
57:32>> Tanrı değil mi o Şiva ya?
57:33>> Evet. Evet. İşte yani şimdi ona
57:35geleceğim zaten.
57:35>> Tamam. eee, şai dediğimiz yani şuraya
57:39bağlayacağım şimdi onu. Şai dediğimiz,
57:42eee, daha uhrevi, daha metafizik, daha
57:45mistik, dünyayı daha neredeyse hiç
57:49önemsemeyen hadi öyle varsayım kolaylık
57:51olsun. Şaktisler de bunlar Keşmir'de
57:55işte o söylediğim mekan hocam. Bak, eee,
57:59Keşmir'de Keşmir çok
58:00>> Keşmir yani dağlık bir bölge ol
58:03Afganistan falan yani
58:04>> batısı diyebiliriz. Aynen. Yani Keşmir
58:07tabii çok enteresan bir yer. Az evvel
58:09dedim bizim Nimin çalıştı onu diye.
58:11>> Şimdi Keşmir hocam tarihi bilmem nesi
58:14çok önemli. O kısmı geçiyorum zaten.
58:17Hinduizm açısından çok fakat çok önemli.
58:19Fakat Keşmir'de hocam eee 13 14.
58:23yüzyılda son derece enteresan bir
58:25tasavvuf hareketi ortaya çıkıyor. Bu
58:28Nurettin Rişi hareketi. Bunu işte bizim
58:30o az evvel bahsettiğim asistan arkadaş
58:32çalıştığı
58:33>> Nurettin Rişi hareketi.
58:35>> Nurettin Rişi.
58:36>> Rishi aynen Ri kelimesi Sanskritçe bir
58:39kelim çünkü böyle çok Fransızca geçiyor.
58:40Çünkü bizim e arkadaş yani asistan kız
58:43çalışırken soruyor yani hani ilk
58:45başlangıçta işte bu konuda çalışan
58:48tasavvufta Rüşi falan onlar da tabii ya
58:50bu Rüşi başka bir şey Hinduizm değil
58:53tabii yani Hinduizmden geliyor ama
58:55kelime başka bir şey yani.
58:57Rüşi hareketi Nurettin Rüşi tarafından
59:01aşağı yukarı 14. yüzyılda hocam
59:03Keşmir'de kurulan
59:06ve neredeyse bütünü en azından birkaç
59:09yüzyıl boyunca Hindu kökenli olan ve bir
59:12kısmı da Budist olan ve böyle topyekün
59:16İslam tasavvufuna geçen ama Hinduizm,
59:19Budizm ve biraz da Cinizm arasında
59:23eee tasavvuf bünyesinde eee bütün o eski
59:27kavramları eriten son derece inanıl
59:30>> eklektik mi denir ne denir
59:32>> senetik Senkretik
59:33>> fakat inanılmaz bir doktrin geliştirmiş
59:36Ri Nurettin Rişi kurucusu.
59:39Eee,
59:39>> Allah. Bu çok enteresan.
59:40>> Tabii tabii. Çok enteresan şey hocam.
59:43Eee, şeyden bizim
59:46eee, Ayışığı yayınlarından Nermin
59:48Hatay'ın eee, Keşmir Tasavvufu kitabı
59:52çıktı. Çok önemli bir kitab Nermin
59:55Hatay.
59:56>> Sanki kendim programda izleyemeyecek
59:57gibi not aldım ama bilseydim getirirdim
1:00:00sana ama izleyiciler Evet. Evet.
1:00:01izleyicilerimiz bilmiş ol güzel bir
1:00:03kitap çok enteresan bir hareketti Türkçe
1:00:06Türkçede de hiç
1:00:07>> kimsees
1:00:08>> kız çalışırken gitti uzmanlar ya biz
1:00:10böyle bir hareket duymadık halbuki hocam
1:00:12Hindistan'da falan inanılmaz etkili
1:00:13oluyor
1:00:14>> biz böyle bir hareket duymadık ben de
1:00:15dedim de kaç tane hareket duyduk ki hani
1:00:17ben de hiç duymadım dedim insan
1:00:18psikolojisi böyle kendini mer
1:00:21>> hani bizim duymamamış olmamız bir şey
1:00:23ifade etmiyor Türkiye'debe yani
1:00:25>> neler var bizim tab
1:00:27>> ama eee şey çok
1:00:29>> bu hareket ya pardon hemen tamamlayayım
1:00:31şeyim
1:00:32Eee, bu eee Ri tasavvuf hareketinde,
1:00:35Nurettin Ri hareketinde Şakti
1:00:38Hinduizminin böyle enteresan etkisi olu.
1:00:41>> Üçüncü olan çok güçlü bir etkisi olmuş.
1:00:43>> Ama bu adamlar Müslüman tabii. Hatta
1:00:46hala Keşmir Müslümanları tabii Keşmir
1:00:49şimdi üç parça biliyorsun. Çin'de,
1:00:51Hindistan'da, Pakistan'da.
1:00:53eee Keşmir her üç coğrafyadaki bütün
1:00:57Müslümanlar için de bu Nurettin Rüşi'nin
1:01:00ve Riid'den gelen bütün Rşi tarikatı
1:01:03mensuplarının türbeleri falan inanılmaz
1:01:06şeydir. Eee popülerdir oralarda
1:01:10bayramlar bunlara özel o eee ne diyeyim
1:01:12onlara şeyhlere özel bayramlar yapılır.
1:01:15Türki
1:01:15>> Peki bunların mesela türbeleri pagoda
1:01:16gibi falan mı oluyor yoksa bizim
1:01:17türbeler? Ya hocam benziyor şey mimari
1:01:20olarak benziyor yani
1:01:21>> bizim camilerde işte Bizans şeyinden
1:01:23geliyor onu pek çok iyi yakaladın ve
1:01:24gerçekten benziyor mu etkilenmiş yani
1:01:27orada dolayısıyla bu şakti hareketi
1:01:31eee mesela bir özelliğini söyleyeyim bak
1:01:34sana şaktiin Hinduizm içerisinde
1:01:37daha iyi anlayacağın
1:01:40eee spenda denilen bir kavram var bu eee
1:01:44şakti hinduizminde. Spend
1:01:45>> spenda
1:01:46>> spenda. Bu kelimenin de İngilizceden,
1:01:49Latinceden, Grekçeden karşılıklarının en
1:01:52basitini sana söyleyeyim. Space spate
1:01:54kelimeleri ingilizcede spindle hatta
1:01:57örmek mörmek yani
1:02:00>> spenda eee şu demek bak müthiş bir
1:02:04doktrin geliştirmiş adamlar yani bu o
1:02:05yüzden keşmir müthiş bir yer. Dağda
1:02:08herhalde bu
1:02:09>> dağda hocam ya nasıl yani o tab o
1:02:10doğanın verdiği bir şey
1:02:12>> veya ne geldi bu adamlar vahiy mi geldi
1:02:14>> hocam orada oksijen şimdi çok oksijen
1:02:17seviyesi yüksekse yukarıda bilemiyorum
1:02:20>> bunlar şunu söylüyorlar diyorlar ki
1:02:23evrende eee iki tane temel unsur var
1:02:26bunlardan birisi şakti bir tanesi
1:02:31evrendeki eee dişil enerji demek
1:02:36da evrendeki eril enerji demektir.
1:02:39Bu dişil enerji hocam spenda adıyla
1:02:44bilinen bir vibrasyon yapar. Dalgalanma.
1:02:48Bak şimdi yaratılış doktrinine bak
1:02:49hocam. İşte
1:02:52pek çok Hindu yaratılış doktrini de
1:02:54şakicilikten etkilenmiş zaten.
1:02:57Bu vibrasyon yani bu spenda, bu evrensel
1:03:01dişil enerjinin yaydığı bu eee
1:03:04vibrasyonu hocam eee çeşitli noktalarda
1:03:10eril enerji denilen eee Şiva takılır.
1:03:15Bu takılmaların olduğu noktalarda bu
1:03:19tabii sonsuzdan beri gelen bir
1:03:20vibrasyondur. Sonsuzdan gelen bir
1:03:22frekans bu. Yani bu takılmaların olduğu
1:03:26yani şak diye takıldığı noktalarda
1:03:30ilahi ne diyeyim ona? Zaten bunlara
1:03:32tantrik deniliyor. İlahi
1:03:35ilahi
1:03:36şey ilahi cinsel birleşme adını verelim.
1:03:39Hiyoskomos diyelim yani.
1:03:40>> Hocam şimdi şundaki inceliğe bakın. Bir
1:03:42de bu Yunanlıların mitolojisindeki
1:03:44Gayus Kronus şey falan var ya işte
1:03:46cinsel organizuyor.
1:03:48Kaba iğrenç pornografik bir
1:03:50>> Yunan mitolojisiyle karşılaştırınca yani
1:03:52bundan bin yüzlerce yıl sonra aynı
1:03:54efsane şeyde de var değil mi? Gök.
1:03:56>> Tabii tabii. Hepsinde var ama bunlar da
1:03:58>> ama orada bildiğiniz o kadar çirkin
1:03:59anlatılmış
1:04:00>> hocam. Çok artistik ve çok felsefi yani
1:04:02>> çok felsefi estetik sembolik anlatılmış.
1:04:04Hay kalmış.
1:04:05Bu doktrini yani bu spenda doktrinini
1:04:08modern bilimin şu an üzerinde çalıştığı
1:04:12bu işte dünyanın dalga hikayeleriyle
1:04:15>> ilişkilendirdiğinde ki bunu
1:04:17ilişkilendiren çalışmalar batıda var ki
1:04:19ben mesela hani böyle abartıyı sevmem
1:04:23bilimde hakikaten yani çok rasyonel bir
1:04:24>> çok heyecanlı şeyler hemen at
1:04:26>> y bireysel olarak heyecanlıyım ama öyle
1:04:28atlamam yani aslında
1:04:30>> eee bu konuda yapılan çok ciddi
1:04:31çalışmalar var yani
1:04:32>> yani moda olduğu için değil ciddi olduğu
1:04:34için söy Yani modern bilim adamları bu
1:04:37şakti kültürü üzerine inanılmaz
1:04:39çalışıyor. Şakticilik çok farklı bir
1:04:42gelenek. Eee, Vşnavizmin kendine ait bir
1:04:46başka özelliği şu. Üç tane temel Hindu
1:04:50tanrısından yani Brahma, Vişnu, Şiva bu
1:04:54üç tanrıdan Vişnuyu'yu daha ön plana
1:04:57çıkarıyor. Vahişnavistler,
1:05:01şairisler yani Şivacılar Şiva'yı ön
1:05:04plana çıkartıyor.
1:05:06Şakticilerde
1:05:07dişil enerji olan
1:05:09>> vişnu nötr olan mıydı? Bir tane de bu.
1:05:11Üçüncü ne iş yapıyor?
1:05:12>> Hangisi? Yani şimdi şakti
1:05:15dişil olan, Şiva eril olan vişnu ne?
1:05:18>> Ha hocam şöyle bunların üçün arasındaki
1:05:21ilişki şöyle
1:05:22>> üçleme gibi bir ilişki
1:05:23>> şöyle
1:05:24>> eee Vişnu hocam eee Shiva bir kere
1:05:27kozmoloji yani kozmozun yaratılışından
1:05:30ve eee kalpik olarak yani sona erişinden
1:05:36yeniden yaratılışından, sonsuz
1:05:37döngüsünden sorumlu olan Shiva.
1:05:41>> Tamam. Bu sonsuz döngünün
1:05:44yasalarını oluşturan hikayeden şakli
1:05:47sorumlu frekanslar yani bir her şey
1:05:50çünkü frekanslardan oluşuyor. Şak
1:05:52>> yasama diyoruz buna da. Yasamadan oluş.
1:05:54Aynen dediğin doğru. Vaişnav vişnucular
1:05:58şöyle hocam
1:06:00mesela Vişnu'nun en önemli özelliği
1:06:03avatardır. Avatar olmak şu demek
1:06:05Hinduizmde. Yani Avatar şey demek
1:06:08Sanskrit dilinde eee bir yerden bir yere
1:06:12inmek falan gibi bir anlamı var.
1:06:15Vişnu çeşitli zamanlarda dünya probleme
1:06:19bir felaket geldiğinde Vişnu hocam
1:06:22avatar oluyor. Bu dünyaya iniyor ve
1:06:26>> artık Hazreti İsa gibi bir şey
1:06:27>> tabii tabii. Biraz ya zaten bak şeylerin
1:06:30ne derler?
1:06:32>> Neyse bu konu ayrı bir konu. Ben devam
1:06:34edeyim. Aynen.
1:06:35>> Eee, Vişnu hocam dünyaya iniyor. Mesela
1:06:39Vişnu'nun 10 tane avatarı çok meşhurdur.
1:06:4310 tane kılığa girer vişnu. Birinde
1:06:45mesela domuz olur. Dünya kritik hale
1:06:47geldiğinde yani birinde baltalı rama
1:06:50olur. Bir tanesinde işte karınca olur,
1:06:52bilmem ne olur.
1:06:53>> Yerlerin tricksterı gibi olabilir mi
1:06:54böyle? Orada hayvan tabi tabii.
1:06:56>> Hayır böyle.
1:06:56>> Bravo. Hocam tricker'in çok daha
1:06:59geliştirilmiş kavramı.
1:07:00>> V ya. Biri nerede? Biri mezo
1:07:01mezoamerikan biri burası
1:07:03>> ama Trixar kavramı çok primitif eee yani
1:07:07yıl önce falan var.
1:07:08>> Ama bunlar çok üzerinde daha
1:07:09detaylandırmış yani. O bir şey hocam
1:07:11zaten bilinçaltının arketipidir o.
1:07:13Trickler hikayesi.
1:07:14>> Trixer böyle oyuncu bir hayvan.
1:07:16Mitolojik hayvan bütün yerli kabilelerde
1:07:18oluyor. Geliyor ya başına iş açıyor ya
1:07:20problem. Aynen.
1:07:22>> İşte vışna yani Tanrı Vişnu insanları
1:07:26kurtarır. Başına felaket geldiğinde. En
1:07:28son mesela Vişnu dünyaya işte antik
1:07:33dönemlerde şey olarak geldi. Eee, Krışna
1:07:36olarak. O mesela meşhur Gandhi'nin şeyi
1:07:39vardır. Benim hayatımın kitabı Bagavat
1:07:41Gita der. Bagavat Gita da Hinduizmin çok
1:07:44temel kitaplarından biridir. Şimdi
1:07:46birazdan ona da geleceğim ama hocam
1:07:47vakti geçiyor muyuz? Beni uyar yani.
1:07:49>> Evet hocam.
1:07:50O Krıştı hocam eee dünyaya geliyor ve
1:07:55eee işte iki tane kabile var. Bu iki
1:07:58kabile tabii Gandhi şöyle söylüyor.
1:08:00Diyor ki eee benim için diyor bütün
1:08:03Hindu metinlerinin içerisinde en önemli
1:08:06metin Bagavat Gita'dır. Bagavat Gita'da
1:08:08tanrıların şarkısı falan ona benzer bir
1:08:10anlamı var. Eee bu kitabı şeyin
1:08:13Gandi'nin başvurucu kitabı. Batıda falan
1:08:16da bu konulara ilk ilgi duyanlar hocam
1:08:19Bagaratgit'ya çok özel bir yer
1:08:20vermişler. Bagarat Gita'nın hem poetik
1:08:23yanı hem anlattığı felsefe falan
1:08:25enteresan.
1:08:26Burada iki tane kabile pandavalarla
1:08:30Kaurva kabilesi. Bunlar birbirleriyle
1:08:33savaş yapacaklar fakat savaş yapmak da
1:08:36istemiyorlar. Yani akrabalar falan yani.
1:08:38Hatta Bharhara yani o kahraman Buharata
1:08:41bu ikisinin de atası aslında. Bunlar
1:08:44akraba olduğu için birbirleriyle savaş
1:08:46yapmak istemiyorlar.
1:08:48Aslında orada iki kabile demek tabii.
1:08:50Kozmozun kaos ve yani kaos ve kozmoz
1:08:54düzenlilik ve düzensizlik ilkesinin şeyi
1:08:57eee hassas olduğu nokta esasa sembolizmi
1:09:00o yani. Eee
1:09:03bu ikisini
1:09:05eee eğer kavga etmezlerse, savaş
1:09:08yapmazlarsa bunlar kaos yani düzensizlik
1:09:12düzeni ortadan kaldıracak. Dünya yok
1:09:15olacak. Yani insanlık yok olacak. Bunun
1:09:17üzerine Krishna yani Vişnu Krishna
1:09:20olarak dünyaya geliyor ve arabacı
1:09:24Arjuna'nın, Arjuna da ayrı bir hikaye,
1:09:25bir kahraman yani ona geliyor. Onunla
1:09:28ikisinin arasındaki diyalog ki temeli
1:09:30şudur. Savaşmak zorundasın. Aslında
1:09:33orada savaşmak zorundasından kast şu:
1:09:36Mutlaka iyiliğin kötülüğü yenmesi
1:09:38gerekiyor. Çünkü kozmoz bitecek yani.
1:09:41Logarit
1:09:42>> starboardu falan da buradan almışlerle
1:09:44cedaylar bunlar. Tabii tabii tabii. Ya
1:09:46adamlar bu işi iyi biliyor yani.
1:09:48Batılılar o anlamda.
1:09:49>> Evet. Evet. O gelenekleri falan hepsini
1:09:51ezberlemişler. Hocam diyor ki
1:09:53>> evrene denge getirmek için o savaşı
1:09:54vermeye zorundasın.
1:09:55>> Aynen. Ve Krışo oluyor. Yani Krışna da
1:09:58şey insan avatarı ama yani Vişn'un insan
1:10:01avatarı.
1:10:02>> Hazreti İsa gibi değil mi ya? Tabii
1:10:03tabii. Zaten Hindistan'da Hindu şey Hint
1:10:06Hristiyanları hep Krışna ile İsa'yı
1:10:09birleştirmiştir. Hatta
1:10:11>> Hint Hristiyanları için abiciğim şey
1:10:14abiciğim diyor öğrencilere alıştı.
1:10:15Kusura bakmayın sayın hocam. Ben hep
1:10:17öğrenciler buyur abi.
1:10:19>> Kusura bakmayın.
1:10:20>> Hiç önemli değil.
1:10:21>> Eee o Keşmir'de hocam bunlar şey
1:10:25yapıyorlar. eee İsa'nın bir grup
1:10:28Hristiyan İsa'nın aslında ölmediğini ve
1:10:30Keşmir'e gittiğini ve Keşmir'de
1:10:32mezarının olduğunu düşünüyor. Hatta bazı
1:10:33Ahmedi Müslümanlar da hikayenin öyle
1:10:36olduğunu düşünüyorlar. Orada Krışna ile
1:10:39Hristiyanlar İsa arasında enteresan bir
1:10:41böyle senkretik inanç oluşturmuşlar.
1:10:43Yani dediğinin aslında doğruluk payı
1:10:45var. Yani
1:10:46>> hiç şaşırtmıyorlar. Her yandan tepkileri
1:10:48veriyorlar.
1:10:50>> Evet. Evet. Yani böyle yapmışlardır ama
1:10:51tabii böyle yapmışlardır diyorsun. O
1:10:53yapmamış da yan yandaki yapıyor yani.
1:10:55>> Ya bak dinler tarihinin en sevdiğim yanı
1:10:57budur. Yani lepeden leblebiyi zaten
1:10:59anlıyorsun yani.
1:11:00>> Ya işte ama bunlar çok böyle sayki ya
1:11:02aslında insan beyninin
1:11:04>> kaçınılmaz tepkidir. Çünkü milyarlarca
1:11:05insandan bahsediyor. Kiş kişi değil ki
1:11:07bunlar. Tabii tabii. Kesinlikle
1:11:08>> 1 milyar Hindu var ve yüzlerce yıldır
1:11:10yaşıyorlar. Tabii. Dolayısıyla Vişnu
1:11:12hocam eee alemi kurtarmakla göreli
1:11:15Mesihi karakterdir. İşte bu üçü bütün
1:11:18kozmozun varlığından sorumlu üç tane ana
1:11:21tanrıdır. Ama her bir mezhep kendi şeyi
1:11:25tanrısını biraz daha ön plana çıkartır
1:11:27yani. Ama şaktiizm çok önemlidir yani.
1:11:30Onu tekrardan vurgulayayım.
1:11:31>> Tamam.
1:11:32>> Evet. Devam edelim.
1:11:35Eee bu ilk başta hani biraz açılış olsun
1:11:38diye söyledim. Burada basitçe belki şeyi
1:11:40söylemek lazım. Yani şimdi bu Hind
1:11:44İngilizler hocam senin çok daha iyi
1:11:46bildiğin aslında işler. İngilizler
1:11:49bölgeyi kontrol etmeye başlayınca
1:11:51herhalde önce Portekizler değil mi
1:11:54>> hocam? İngilizlerden önce kıyı hariç
1:11:55aslında yok. Bu işe İngilizler
1:11:57başlatıyor. Yani kıyıda Portekizler,
1:11:59sonra Fransızlar, İngilizler hatta
1:12:02Hollandalılar bile birkaç yarıyorlar ama
1:12:04bunlar kıyılara sıkışmış anklavlar
1:12:07şeklinde. Yani şey yok bu işin
1:12:10>> böyle bunları sıralayayım, listeleyeyim,
1:12:12vergi yazayım işi tamamen İngilizlerin
1:12:13işi. İngilizler ve Fransızlar ama esas
1:12:15İngilizlerin yani o literatürdeki
1:12:17tartışma herhalde
1:12:19>> hani bu Hinduizmi ilk çıkaran
1:12:21>> yani biz bir de bilgi olarak bunlar
1:12:22İngilizlerden geliyor modern şeye.
1:12:24>> Evet. Güzel. Ya şöyle tabii yani
1:12:27>> ve çok garip işler yapıyorlar. Mesela
1:12:28kas sistemini şöyle bir tartışma var ya
1:12:30acaba kas sistemi bu kadar sert mi yoksa
1:12:33İngilizler mi bunu böyle yazdı anlamadı
1:12:36ve vergi için
1:12:37>> falan diye tartışma var. Ben sadece
1:12:38tartışmaları biliyorum ama sonucunu
1:12:40bilemiyorum.
1:12:40>> Şöyle mesela bu Hinduizm hikayesi yani
1:12:45Hindu inançları batıda böyle akademik
1:12:48veya popüler akademik bağlamda ilk defa
1:12:52yine 19. yüzyılda falan şey Anketül
1:12:55Diperon
1:12:56>> bir Fransız işte maceraperes neyse yani
1:13:00>> ilk defa o batıya tanıtıyor upanişatları
1:13:03çeviriyor şop
1:13:03>> Deroon adı değil mi
1:13:04>> nasıl
1:13:05>> ismi ne demiştiniz? Anketül Düperon
1:13:07Dupon.
1:13:07>> Hı hı.
1:13:08>> Eee,
1:13:09Chopener falan çok etkileniyor.
1:13:11Upanişatlardan falan yani batı
1:13:13geleneğini etkiliyor. Sonra şey var
1:13:14ikinci İngiliz işte bu e William Carry.
1:13:18O da 1840'lar
1:13:20falan yani şeyden, Düperon'dan bir tık
1:13:22sonra bunlarla artık batıda bu iş
1:13:25tanınmaya başlıyor. Özellikle İngiliz,
1:13:27Fransız dünyasında hani Hintliler kim?
1:13:29Hinduizm ney falan.
1:13:31Tabii eee Batılılar, İngilizler kendi
1:13:35pozisyonlarını da legalize etmek için
1:13:37Hindistan'daki pozisyonlarını legalize
1:13:39etmek için ya da Arhiyen gücünü ya da
1:13:43otoritesinin aslında ilahi tırnak içinde
1:13:46olduğunu ileri sürebilmek için aslında
1:13:50Hindistan'ı
1:13:52eee argenler eee kuzeyden başlayarak ele
1:13:56geçirdiler ve güçlü bir Tabii ben çok
1:13:58kısaltılanmış bir şey söyledim. çok
1:14:00detaya girmemek için güçlü bir evrensel
1:14:03kültür oluşturdular.
1:14:05Bu ve bununla ilişkili diğer kavramlar
1:14:08bu Arian Invasion theory denilen fakat
1:14:10üzerinde çok fazla tartışma olan bir
1:14:12şeydir. Yani Aren'ler Hindistan'a tam
1:14:15nereden indi? Arenler Hindistan'ı tam
1:14:17nasıl kontrol etmeye başladı? Arenler
1:14:20gerçekten Hindistan'da büyük bir kültür
1:14:22mü kurdular yoksa ortadan mı
1:14:24kaldırdılar?
1:14:26eee Muhan Dava kültürünü Aryenler mi
1:14:29kurdu yoksa kurmadı mı gibi Aryenlerin
1:14:33eee Hindistan'ı ele geçirişiyle ilgili
1:14:37kavramların bütün tarihsel kavramlar.
1:14:39>> Çünkü eğer Aryanları Hindistan ele
1:14:40geçirdiyse Aryanler geri dönüp zaten
1:14:43kendi atalarının da bir zaman olduğu
1:14:44yere
1:14:45>> Aynen yeniden ele geçirdi
1:14:47>> Çin ele geçirmesi gibi oluyor.
1:14:48>> Aynen. Aynen. Yani dolayısıyla kendi
1:14:49pozisyonlarında legalize etmek için
1:14:51hakikaten
1:14:52>> güçlü teoriler geliştirdiler.
1:14:53>> Zaten Aryan toprağı burası. Tamam.
1:14:56Biz de Areniz geldik tabii. Biz de
1:14:57geldik.
1:14:58>> Daha gelişmiş Areniz kuzenlerimize
1:14:59yardımcı ol.
1:15:00>> Tabii tabii. Yani dolayısıyla eee hani
1:15:03pek çok bilim adamı Alman, İngiliz falan
1:15:06o sırada hocam bu tercümelere falan
1:15:08başlıyorlar.
1:15:09>> O metinleri falan. Eee hani bunu tırnak
1:15:12içer sadece orada şunu söylemek için
1:15:14özellikle Brahma Samaaj için ben bu
1:15:16slaytı koymuştum.
1:15:18Şimdi bu İngilizler bu fikirleri
1:15:20geliştirirlerken tabii Hindistan'da eee
1:15:23milliyetçi bir Hindu geleneği de
1:15:25başlıyor.
1:15:26>> Hatta o zaman 58'de bine büyük bir isyan
1:15:27çıkacak. Tabii tabii. 1858'de şey eee
1:15:31ikinci ekber şahı hocam senin daha
1:15:33şeylerin yani
1:15:34>> tab yani o böyle son
1:15:36>> bir İngiliz şeyini atma ihtimali bir gi
1:15:38>> aynen Delhi Sultanlığı zaten o zaman
1:15:41Babür devleti minicik kalmış
1:15:43>> başında kukla bir ikinci ekber şah var
1:15:46yatak şey yapan böyle hasta bir adam
1:15:49yani.
1:15:49>> Hasta bir adam zorunlu bir eee
1:15:51başkaldırıya katılmak durumunda kalıyor
1:15:53aslında. Hatta Osmanlıların da eee
1:15:57İngilizlerin şeyine karşı bir fetva
1:16:01değil ama yani eee bu Delhi sultanlığına
1:16:05şey gönderdiği falan. Fakat onun tam
1:16:07kaynağını bulamadım açıkçası. Yani
1:16:08>> bakın hocam şu an şimdi
1:16:09>> hani eee ya kalkışmaya girişmeyin falan
1:16:12diye böyle bir
1:16:14>> hiç duymadım. Ben ben de açıkçası çok
1:16:16bulamadım yani.
1:16:18>> Yani Osmanlılar Del Sultan'la işi
1:16:20karıştırmayın gibi
1:16:21>> olabilir. Çünkü daha Kırım Savaşı zamanı
1:16:23biraz ilişkiler iyi ama uydurma da
1:16:25olabilir.
1:16:25>> Tab uydurma da olabilir. Ama İngiliz
1:16:26tarihçiler bunu sık sık söylüyorlar.
1:16:29>> Ama tabii Osmanlılarla İngilizlerin
1:16:31arası iyi olduğu için hani böyle bir
1:16:32fetva istenseydi herhalde veremezdi
1:16:34düşünüyorum yani.
1:16:35>> O yani bak bak bakmak lazım daha senin
1:16:39şeylerin aslında olanların Brahma Somaş
1:16:42hareket de şundan dolayı yazdım. Şimdi
1:16:44tabii bu dönemde yani 20. yüzyılın başı
1:16:47falan eee İngiliz kolonizasyonuna karşı
1:16:50yerli baş kaldırılar da var. Fakat bu
1:16:53yerli baş kaldırıların şöyle bir yanı
1:16:55var hocam.
1:16:57Bunların bir yanı Hindu gelenekten
1:17:00geliyor. Ram Mohon Roy gibi. Bu meşhur
1:17:03Hindu işte filozof, şair ne dersen ne
1:17:07şey Tagor meşhur bilirsin.
1:17:10>> Yok bilmem ne Tagor.
1:17:11>> Tagor Tagor aslında şöyle çitoslar gibi.
1:17:15Tagor ben Zagor biliyorum ama yani şöyle
1:17:18gerçekten de bilinen bir konu değil
1:17:19dediğin doğru aslında. Evet. Evet. Ya
1:17:21illa bilen vardır da
1:17:22>> vardır da çok spesifik
1:17:23>> çok böyle hayır şey biliyormuş gibi
1:17:25yapmak istemedim yani şey
1:17:27>> ya da belki geçen programda belki
1:17:28söyledi böyle bir şeyler ama unutuyor
1:17:30insan yani bazen duyduğun da unutuyor
1:17:32>> belki olabilir hocam bu eee Tagor şairi
1:17:35meşhur eee Ramhun Roy bunlar Brahma
1:17:39Samaj hareketinin eee Hindu ayağını
1:17:42çeken gruplar bir de Brahma Samaş
1:17:45hareketinin İslam ayağını çekenler de
1:17:48var. Bunlar da hocam eski
1:17:50İslam şeyi sufisi Şehabettin
1:17:53Sühreverdi'nin o dönemde yaşayan
1:17:54modernist ailesi.
1:17:56>> Tamam
1:17:56>> hocam. Şimdi biz buraya niye girdik? Ben
1:17:58onu unuttum.
1:17:58>> Ha hocam şey eee
1:18:00>> biz Hinduları geliştiriyorduk bu şeyden
1:18:04hani
1:18:04>> bu buradaki derdim şuydu.
1:18:07>> Eee yani Hint tarihinin batıda nasıl
1:18:11algı? Çünkü yavaş yavaş genel teolojik
1:18:13kavramları gördük. Tamam.
1:18:15>> Şimdi ibadete girmeden önce hani bu Hint
1:18:17geleneği batıda nasıl algılandı? Hani
1:18:19biraz onu şey yapayım diye.
1:18:20>> Yani bu hindizm denen şey akademik bir
1:18:22kategori olarak batı tarafından 19. yü
1:18:24emperyalizm içinde çıktı man. Bir tık
1:18:27oraya gireyim diye. O oraya girmişken de
1:18:29Brahmas söyleme de edemedim yani.
1:18:31>> Çünkü bunların önemi şu hocam. Bunlar
1:18:34eee Hindistan'da İngilizlere karşı eee
1:18:39hem Müslüman hem Hinduların oluşturduğu
1:18:41bir yenilikçi ama seküler bir hareket.
1:18:45Yani yenilikçi, batıcı, seküler ama
1:18:48tabii Hindu ya da Müslüman yani ve
1:18:50İngiliz karşıtı bir hareket ve Brma
1:18:53Savaş hareketi zaten daha sonra
1:18:56Hindistan'da Pakistan devletiin
1:18:58kuruluşuna yol açacak. Hatta
1:19:00Bangladeş'te daha sonraları Bangladeş
1:19:01Devlet
1:19:02>> Pakistan zaten Bangladeş
1:19:03>> eee aynıydı. 70'te mi 74'te mi de
1:19:05gittiler Pakistan Batı Pakistan.
1:19:07>> Dolayısıyla o yani Hindistan'dan kopan
1:19:11eee İslam devletlerinin de Brahma
1:19:13Samaj'ın etkisi var ve modern
1:19:14Hindistan'ın kuruluşunda da Gandhi falan
1:19:17Brahma Samaş'ın etkis
1:19:17>> yani bunlar İngilizlerden beraber
1:19:19kurtulup sonra aslında ikiye ayrıldılar
1:19:20olu.
1:19:21>> Evet. Biraz öyle yani. Dolayısıyla hocam
1:19:22bunu söylemeden duramadım açıkçası.
1:19:24Evet. Şimdi
1:19:24>> Brahma Samaaj'dan da bahsettik.
1:19:26>> Türk halkı siz de tanıtı Brahma Savaşı
1:19:28hocam.
1:19:30>> Bunlar endörpyenlerin dağılı. Evet. Bu
1:19:33önemli değil. Buna girersek bayağı
1:19:34>> girmeyelim falan çok y bunun zaten Ahmet
1:19:37Hoca'yı çağırmak lazım.
1:19:39>> Hayır yok yani. Evet bu arkadaşlar
1:19:42endoropyanlar yani sorarsanız
1:19:44Hindistan'a, İran'a ve aynı anda
1:19:46Anadolu'ya ve de aynı anda İskender'a
1:19:47nasıl gittiler. Coğrafyaya baktığınızda
1:19:50aslında stepler oraya götürüyor sizi.
1:19:52Steeri takip ederseniz sulak yerl oraya
1:19:54gidiyorsunuz. Ama bir sonraki şeye
1:19:55geçelim o zaman ki biz bunu demek ki biz
1:19:58bunu demek ki hocam
1:19:59>> bıraksalar 18 saat yapacağız daha. Ya
1:20:02hocam yüksek lisans yapmışımız öyle ya.
1:20:04Kaç sene ders anlattım yani.
1:20:05>> Evet.
1:20:06>> E bu çok basitçe şöyle bir şey. Eee
1:20:08mesela eee en başta proto eee Hind
1:20:12Avrupa ana Hind Avrupa dili işte
1:20:15İngilizce Pers şey Farsaya, Latince,
1:20:16Görkçe, Ermenice eee bunu şeyden dolayı
1:20:19koydum. Tabii bunun yanına mesela
1:20:21Sanskritçesini de koysak Hindistan
1:20:23>> ya da sayıları koysak ya. Ha koymuş
1:20:25zaten.
1:20:26>> Evet. Mesela bak ne kadar birbirine
1:20:27benzer yani Sanskritçede de hocam pater
1:20:31petar yani şey baba demek işte protein
1:20:34de avrupca pater ingilizcede father
1:20:36peder dolayısıyla bu benzerlikler
1:20:37>> bunlar daha da şey aslında fiil
1:20:38çekimleri de aynı farsça fiil
1:20:40çekimleriyle
1:20:41>> mesela
1:20:42>> n e n d diye okuyorsunuz ya çüncü çoğulu
1:20:45Fransızcada da öyle Latincede de çok
1:20:46benziyor
1:20:46>> tabii tabii benziyor
1:20:47>> yani tab
1:20:48>> yani bunlar tesadüf edebilirdi gerçi
1:20:51baba herhalde baba gibi kök kelimelere
1:20:53gidiyorlar değil mi dışarıdan
1:20:55almayacağınız Tabii tabii hocam. Yani
1:20:57sadece kelime benzerliği değil
1:20:58hakikaten. Sentaks falan da gramer de
1:21:00çok benzer yani ses şeyleri ters kurma
1:21:02mesela sıfatları şey çok benziyor.
1:21:06Devam.
1:21:08Bunu geçebiliriz.
1:21:09>> Geçebiliriz.
1:21:10>> Evet. Muhan muhanjadara kültürlerinin
1:21:13hani ne kadar güçlü inanılmaz teknoloji
1:21:15falan var milattan önce. Yani 3
1:21:17>> bu bir hamam vardı. Burada mıydı bu?
1:21:19Büyük ham.
1:21:19>> Burada burada. Aynen. Aynen. 3.000 le
1:21:21aşağı yukarı 1500 arası
1:21:23>> yani ilk indus bölgesindeki şeylerin atı
1:21:27>> harappa mohanjadaro ilk gösterdiğimiz
1:21:29şeyin arkeolojik
1:21:30>> kalın o kültürün kalıntıları devam
1:21:31>> kalıntıları bu hindistan'da mı
1:21:33Pakistan'da mı Pakistan'da
1:21:34>> bu Pakistan'da tabii daha çok
1:21:35Pakistan'da
1:21:36>> Hindus bölgesi Pakistan'da kalıyor
1:21:37>> bölgesi daha çok Pakistan yani
1:21:39>> bir tane daha geçebiliriz arkadaşlar
1:21:41>> devam bu yine aynı şeyler devam
1:21:45>> ev mi bunlar ne bunlar
1:21:46>> bunlar şey hocam o temin gördüğün
1:21:48havuzun etrafındaki havuz külliyesi.
1:21:50Havuza ait şeyler, yapılar yani.
1:21:52>> Ne işe yaradı?
1:21:53>> E abdest havuzu orası. Ritüel havuzu
1:21:56yani.
1:21:56>> Bu da mı o? Prüfikasyonasyon
1:21:59havuzu. Tabii
1:22:00>> tabii.
1:22:00>> Vay anasın. Hepsi bu.
1:22:01>> Devam. Ay mesela o piramitler falan
1:22:04dedik ya hani piramitler şeyde de var.
1:22:07>> Eee tabii biraz pagoda bu mimariden
1:22:11yani
1:22:11>> bu pagoda zigurat arasındas. Aynen.
1:22:13Aynen.
1:22:14>> Ya da bu Güney Mısır'daki eee ilk
1:22:17piramitlerle Evet. biraz benziyor yani
1:22:19pagodalar. Ama bu erken dönem
1:22:21Mohanjadaro piramitlerinden etkilenmiş.
1:22:24>> Sümer ziguratlarının da temeli yani.
1:22:26>> Devam.
1:22:27>> Ha tabii bunlar ziguratlardan
1:22:28>> tabii tabii. Ziguratlardan bir tık daha
1:22:30önce
1:22:31>> veya belki eş zamanlı ama ziguratlar
1:22:32bunlardan esinlenmiş hocam. Ha ben tam
1:22:35tersine
1:22:36>> hani bunları düşünüyorlar milattan önce
1:22:38100150 ama ciddi konu üzerine çalışanlar
1:22:41bunları milattan önce 2000'den çok daha
1:22:44önceye 2000 3500 aralığına
1:22:46tarihliyorlar. Bu pagoda gibi görünen
1:22:48zigr
1:22:49>> pagoda gibi gözükmesi böyle
1:22:50>> tabii o üzerinde oynanmış çünkü bu
1:22:52disisler gelmiş
1:22:53>> izleyiciler içinim pagoda yazıp
1:22:54Google'dan bakabilirsin çok spesifik bir
1:22:57>> tarzdı mimari tarzdı
1:22:58>> evet
1:22:59>> devam
1:23:01yine yani sistem hani çok şey şehirler
1:23:04buralar mesela bunlar hala ya muhaj ya
1:23:08da benzeri bir yerde bakın hala duran
1:23:11duvarlar ayakta yani
1:23:11>> o duvarın yanında adam ne yapı o tarafa
1:23:13gş
1:23:15>> devam
1:23:18Yine bakın aynı dönemlerden kalan
1:23:20duvarlar. Bu yazı hocam benim bu yazı
1:23:22>> bu çözülemeyen yazı bu mu?
1:23:23>> Evet. Evet. Indü script dedikleri. Çok
1:23:26uğraşmıştım. Öyle bir ütopyam vardı
1:23:27öğrenciy ama tabii bunlar hocam bizi
1:23:29aşan şeyler. Sayılar falan okum
1:23:31>> hocam çözseniz hakikaten büyük olay.
1:23:33>> Müthiş olurdu ya. Tab
1:23:34>> ama bizim üniversite sisteminde biri onu
1:23:36çalıp sizden önce yayınlar falan öyle
1:23:37şeyler olurdu.
1:23:38>> Ben çözeyim de hocam.
1:23:39>> Tabi çözeyim de kim
1:23:40>> ana şeyi bende hocam. Ben de hani yolunu
1:23:42bulurum. Aynen. Bunu çözen diğerlerini
1:23:44de çözer zaten uzun sürede. Çünkü
1:23:46uğraşlar çözülemiyor.
1:23:47>> Tabii tabii. Hatta Hint hükümeti yanlış
1:23:49hatırlamıyorsam bunu çözene ya 1 milyon
1:23:51dolar ya da öyle bir şey ver. Öyle bir
1:23:52şey var yani. Çözerseniz hocam
1:23:53>> tabii amatör meraklı varsa şey olabilir
1:23:56yani
1:23:56>> kriptografi falan varsa
1:23:58>> yine aynı kültür. Su sistemi çok güçlü
1:24:00çünkü
1:24:01>> pürifikasyon yıkanma abdest falan gibi
1:24:03şeylerin çok çok binlerce tab amaç
1:24:06ritüel su arma
1:24:07>> teolojisinde de var sanırım.
1:24:09arındırdığımız gibi.
1:24:10>> Tabii tabii. İşte o gelenek Indus
1:24:12nehrinde devam edecek. Ganjda falan
1:24:14yıkanıyorlar ya. Tabii.
1:24:16>> Evet. Evet. Evet. Doğru.
1:24:16>> Hikaye hocam buradan buralardan kalıyor
1:24:19geliyor. Evet.
1:24:21>> Bu yine mühürler soldaki işte bulunan
1:24:24heykel. Bunlar hep yine aynı
1:24:25>> tanı ailesi mi ne bu? Bunlar olimpos mu
1:24:27bunlar?
1:24:27>> Ya bunlar büyük ihtimalle tanrılar ya da
1:24:30tanrıcılıklar. Ne? Daimonik varlıklar ya
1:24:32da
1:24:33>> bunlar şey mühür. Eee bunların çoğu
1:24:37Sümer. Bu Sümerd'ekişek
1:24:39>> ortak yani şeyler var zaten. Gidip
1:24:41gelmişler yani Sümerlerde yok ki
1:24:43tablette şeyde falan
1:24:44>> çok benziyor. Devam.
1:24:47>> Bunu anlattım zaten.
1:24:48>> Evet. Bunu geçelim.
1:24:50>> Bu eee klasik bir bu galiba ya
1:24:53Sanskritçe ya palice. Sanskritçe palice
1:24:55ikisi şeydir. Eee yani palice Sanskritçe
1:24:59biraz daha kibar. Palice biraz daha halk
1:25:01falan gibi.
1:25:02>> Bu Arapçanın iki türü hani yazılı Arapça
1:25:04konuşan
1:25:05>> gibi yani. Palice'yı daha çok Budistler
1:25:06falan kullanmış. inler kullanmış.
1:25:09Sanskritçe daha işlenmiş biraz daha
1:25:11üzerinde yani klasik bir Sanskrit yazısı
1:25:14diyelim. Nasıl görünüyor?
1:25:15>> Sanki ters gibi duruyorlar. Çok
1:25:17enteresan. Stroklar hep yukarı. Biz de
1:25:20hani
1:25:20>> mesela ç gibi şeyler açalım. Hep yukarı
1:25:22atmış.
1:25:23>> Evet. Evet. Devam canım.
1:25:26>> Bu neyin üstünde?
1:25:27>> Ha bunlar çoğunlukla ahşap şeyler. Bazen
1:25:29deri çoğunlukla ahşap ama bunlar
1:25:31katlanıyor falan böyle devamlı.
1:25:33>> Aa böyle şey gibi.
1:25:34>> Tabii tabii. Katlanıyor. Çok güzel.
1:25:35Şimdi hocam bir iki kelime hızlıca
1:25:37kutsal kitap kavramsal olarak
1:25:40bahsedeyim.
1:25:42Şimdi Hindular kutsal metinlerini ikiye
1:25:44ayırıyorlar. Birisi s dedikleri birisi
1:25:47smity dedikleri. Sity dedikleri şu Ri
1:25:51adı verilen ve bizde böyle peygamberlere
1:25:54neredeyse benzeyen ama tam eş olmayan
1:25:57böyle yarı tanrısal inayetle yazılmış
1:25:59olan metinler. Bunlar sityler mesela.
1:26:02Vedalar s
1:26:03>> h
1:26:04>> brahmanalar s upanişatlar s bunlar böyle
1:26:07şey kategori önemli kategori. Smith'de
1:26:11daha böyle geleneksel metinler, sonradan
1:26:14yazılmış metinler, yorum metinleri
1:26:17>> eee bunlar
1:26:18>> daha az biraz bir tık daha az önemli.
1:26:20İşte pronalar gibi, Mahabarata gibi
1:26:23mesela Bagavat Gita dediğim az evvelki
1:26:25metin o Mahabarata'da bir bölümdür
1:26:27aslında. Manş
1:26:29>> Gandi onu mu okuyormuş? Gandi'nin hep
1:26:30okuduğu
1:26:31>> efendim. Gandhi evet benim baş kitabım
1:26:32ve hayat tesellimdir der o kitap için.
1:26:35>> Dolayısıyla hani böyle bir siti ayırımı
1:26:38var kutsal kitaplarda. Bunu bir görsek
1:26:41iyi olur.
1:26:41>> Bunlar da bunları yazıp mesela böyle
1:26:43cevşengi falan taşıyorlardı. Şimdi
1:26:44aklıma o geldi.
1:26:45>> Evet. Hadi şöyle eee yani o gelenek pek
1:26:48yok ama eee bu metinlerin içerisinde en
1:26:53otantik ve muhtemelen milattan önce hiç
1:26:55olmazsa bindden daha eskiye giden ve ilk
1:26:59Aren geleneklerini de yansıtan birtım
1:27:02ritüelleri Vedalar, veda metinlerini
1:27:05esas alarak bazı Hindu Şivacılar hala
1:27:09yapıyorlar Hindistan'da. Fakat bunların
1:27:12sayısı azaldı. Yani bunlar Hindu,
1:27:14Brahman din adamı. Doğru. Fakat bunlar
1:27:17spesifik olarak vedaların ritüellerini
1:27:19yapıyorlar. Diğerlerine pek
1:27:20karışmıyorlar.
1:27:22Eee bunların sayısı da çok az şu an
1:27:24Hindistan'da. Hatta 1970'lerde falan
1:27:26unuttum şimdi bir meşhur belgeselci
1:27:28hindolog var. O bunları hocam çekti
1:27:32YouTube'a yüklendi bunlar. Fakat tam
1:27:34şeyin linkin adını hatırlamıyorum ama
1:27:36eee muhtemelen dünyadaki en eski ritüel
1:27:41sahnesi o videolarda var. Yani milattan
1:27:44önce 1000 ile 1500 arasına çıkan veda
1:27:48ritüelleri eee işte ateş yakma
1:27:50ritüelindi.
1:27:51>> İngilizince ved rituals yazı
1:27:52>> ha gibi çıkabilir yani.
1:27:53>> Çıkar illa bir şey görünce anlarsınız.
1:27:55>> Mutlaka mutlaka. Devam. İşte bu o
1:27:59bagavat gita dediğim hani Türkçe
1:28:01tercümesinin böyle bir kapağı şey olsun
1:28:03diye koymuştum. Devam. E doktrinleri
1:28:06zaten hani zaten hep anlattım.
1:28:10eee, ritüeller işte Puja mesela şöyle
1:28:13Hinduizmde
1:28:15bildiğimiz klasik ibadet hani gideyim
1:28:18her gün yapayım aslında çok öyle bir şey
1:28:19yok ama
1:28:20>> beş vakit yok yani
1:28:21>> gibi yok ama günde üç kere mesela sabah
1:28:24kalkıyorlar yani ortalama bir Hindudan
1:28:26bahsediyorum bir şekilde banyo yapıyor.
1:28:28Gerçi Hindistan'da hijyen koşulları
1:28:30biraz problemler ama işte bir yıkanma
1:28:32ritüeli var yani onu yapıyorlar
1:28:33hakikaten. Ellerini toprağa sürüyorlar.
1:28:36Ondan sonra bir sabah gibi abdest gibi
1:28:39bir şey o hakikaten. Sonra sabah bir
1:28:41tanrılara tabii Hinduizm
1:28:44>> çok tanrılı gibi tek tanrılı ya da tek
1:28:46tanrılı gibi çok tanrılı. Yani bu ikisi
1:28:49birbiri içerisinde aslında yani
1:28:50>> böyle üçü üçü bir arada mı yoksa daha
1:28:53fazlası bir arada?
1:28:54>> Daha fazlası bir arada
1:28:54>> değil mi? Çünkü üç tane biliyor
1:28:56>> ama Hindulay bunu şöyle diyorlar.
1:28:58Diyorlar ki aslında bütün öteki tanrılar
1:29:00bir tek olan ilahi varlığın
1:29:03şeydir. Ne diyeyim? yansımaları. Aynen.
1:29:06Değişik suretleridir. Çünkü aynen o şey
1:29:08vişnu nasıl iniyordu onun gibi.
1:29:09>> Bravo. Aslında ona geleceğim yani o
1:29:12mantığa birazdan. Bu puja böyle çok
1:29:14düzenli bir puja yok ama günde üç kere
1:29:17şey yapıyorlar hakikaten. Bir duaları
1:29:18var yani tanrılara yakardıkları bir dua.
1:29:21Bu bağlamda şunu da söyleyeyim. Yoga da
1:29:23mesela aslında Puja'nın bir çeşidi yani.
1:29:27Fakat
1:29:27>> Türkiye'de çok popüler biliyors hocam.
1:29:29Evet. Ya yani ya belki faydası var ama
1:29:31şimdi Hindu kontekstinden koparıp da
1:29:33hani
1:29:34>> e yani biraz da biraz da herhalde
1:29:36batardize yani o mantığı da ne kadar
1:29:38taşıyorlar. Tamam seküler versiyon da
1:29:40olsun da ne kadar ciddi şey yapıyor ona
1:29:41ayrı.
1:29:42>> Tabi şimdi mesela sizin Hindistan'da
1:29:44yogi olabilmeniz için yani yoga
1:29:46ritüelini yapabil Yoga şey demek hocam
1:29:48bak ne kadar aryan kelime. İngilizcede
1:29:51mesela yok.
1:29:53>> Bravo.
1:29:54>> Yani yok kelime. O öküzlerin boyunduruk
1:29:57mu? Aynen. Aynen. Bravo. Eee, bütün
1:30:00neredeyse yine Avrupa dillerinde vardır
1:30:02bu kelime.
1:30:03>> Çünkü şey, diğer hakikaten diğer Latin
1:30:05köken dillerde hepsinde,
1:30:06>> eee, hep benzer Y, J ve G, G ile biten
1:30:10ya da Y ile J ile var. Aynen.
1:30:11>> Varasyon.
1:30:12>> Yoga şu demek. Eee, bedenini,
1:30:15eee, ruhsal arınma diyeyim ona. Hadi
1:30:18kurtuluş için ya da mokşa için kontrol
1:30:20altına alarak birtım özellikler kazanma,
1:30:23ruhani özellikler kazanma. Fakat yogayı
1:30:26aslında herkes yapmaz yani. Ya da
1:30:29yoganın ileri aşamalarını sadece sadular
1:30:31yapar Hinduizmde. Yani
1:30:34basit düzeyde bir takım işte lotus falan
1:30:36oturursunuz ama yani dini anlamda bir
1:30:38vecibi ol.
1:30:39>> Ama her ritüelde öyle bir şey yok mu?
1:30:41Ritüelin daha kompleks formlarını yapan
1:30:43daha tecrübeli tab
1:30:44>> adamlar var yani. Ya da bu ama gerçek
1:30:47hayatta bile dans dersi alsanız belli
1:30:49bir seviyeye gelince daha büyük bir
1:30:50ustadan alıyorsun.
1:30:51Doğru dediğin doğru aslında.
1:30:52>> Ritüelde kaçınılmaz herhalde bu
1:30:54>> tabii ama yoga da asıl esasa bir
1:30:56ritüeldir yani hani o bağlamda
1:30:58>> ama ritüel diyoruz da aslında ibadetin
1:30:59bütün hepsi de ritüel değil mi?
1:31:01>> Tabii tabii. Şimdi geleceğim onlara.
1:31:02Şimdi tapınak gelince onlar
1:31:03>> ya pujile yoga ne farkı var? Puja biraz
1:31:05daha puja ibadetin geneli hocam
1:31:08>> veya bedenle yaptığın işte ganjla
1:31:10yıkanıyorsun tapınak.
1:31:11>> Yoga biraz daha iç yolculuk ve
1:31:12meditasyon gibi değil mi?
1:31:13>> Aynen aynen. Biraz daha bedeni kontrol
1:31:15ederek iç iç yolculuk.
1:31:16>> Tamam.
1:31:18Bizdeki mesela ne bileyim namazı da öyle
1:31:21kull görebilir miyiz bütün o şeyin
1:31:22içinde? Biraz
1:31:24>> ya da ikisinin çünkü orada bir dua da
1:31:26var. Bunlar mesela dua ediyorlar mı
1:31:27yograda?
1:31:28>> Ediyorlar tabii. Mantralar hocam.
1:31:29Mantralar tab mantra ibadet demek.
1:31:31>> Tabii tabii tabii. Yani mantra ibadette
1:31:33söylenilen zikir sözleri.
1:31:35>> Dua yani asik dua. Tamam.
1:31:37>> Tab bu eee kas sistemi. Bunu
1:31:40geçebiliriz. Tam
1:31:41>> burada zaten anlattınız.
1:31:42>> Evet. Ha bunu da geçebiliriz. Bu da aynı
1:31:43şey. Bu da aynı şey.
1:31:46>> Bunu biliyorlar zaten hocam. Bu çok
1:31:47anlatılıyor üniversiteler. Bu popüler de
1:31:48olmuş bir konu. Kastı biliyorlar. Belki
1:31:50jati'yi bilmiyorlar. He jati biraz daha
1:31:52alta doğru küçük kaslar
1:31:54>> ya. Bu kasların artık böyle mesleğe göre
1:31:56kas diyoruz ya o jati aslında yani 500'e
1:31:591000'e bölünmüş.
1:32:00>> Evet. Evet. Alta doğru çok sayıda.
1:32:01>> Bizim kas zannettiğimiz şey hani
1:32:03Hindistan'a gitti. Herkesin ayrı kastı
1:32:05var. Hatta jösi var.
1:32:06>> Evet. Evet.
1:32:06>> Ama aynı mantık.
1:32:07>> Evet.
1:32:08>> Ondan sonra aşrama darma.
1:32:10>> Aşrama darma şu demek hocam. Şimdi
1:32:11gelecek o.
1:32:13Bir Hindu'nun gündelik hayatında nasıl
1:32:16yaşaması gerekiyor? Yani ne yapsın iyi
1:32:18bir Hindu olması için? Şimdi aşrama yolu
1:32:21yani hayatın ne derler? Safhaları. Bir
1:32:25Hindu nasıl hayatını yaşar?
1:32:27>> Devam aşamaları
1:32:27>> aşamaları. Evet.
1:32:28>> Aşamalar. Şimdi bir ideal Hindu hocam
1:32:31yani daima sana şöyle söylüyor. Diyor ki
1:32:33ilk önce Brahma cari yani Brahmacari şu
1:32:38eee ilk önce öğrenci olacaksın ama
1:32:40öğrencilikten kasıt burada şu tabii.
1:32:42Yani Hindu metinlerine
1:32:44Kur'an kursuna gideceksin. Yani
1:32:45>> ikra yani önce okuyacaksın. Kur'an
1:32:48kursuna gideceksin.
1:32:49>> Evet. Yani işte neyse 8 10 yaşı önemli
1:32:51değil yani bunlar değişken şeyler. Sonra
1:32:55bir ev yani evden kasıt şu ailen olacak.
1:32:58Yani dünyayı yaşayacaksın. Dünya hani
1:33:00bir göreceksin yani çalışacaksın, emek
1:33:02vereceksin. Ailen olacak yani. İkinci
1:33:05aşama bu. Bu da işte giri asla dedikleri
1:33:09şey. Eee dünyaya ait her şeyi yaşadığın
1:33:12bir safha. Bunu da yaşayacaksın.
1:33:14>> Erdemli bir yaşamla hani bir aile babası
1:33:16olarak topluma borcunu ödeyeceksin gibi
1:33:18bir şey.
1:33:18>> Mesela Budizmde hiç olmayan bir şey
1:33:20yani.
1:33:20>> Evet. Budizmde direkt dağa çıkıyorsun
1:33:21yani.
1:33:22>> Tabii tabii. Budizmde hiç yok yani.
1:33:24Üçüncüsü hocam van Paraşta. Vana Paraşta
1:33:27dediği şu eee
1:33:31hayatının bir döneminde her hindu ideal
1:33:34olanı yani işte ne diyelim 50'sinde
1:33:3660'ında neyse evini barkını terk edecek
1:33:40ve yavaş yavaş Mokşa'yı pratikte daha
1:33:42yoğun yaşamak için force deller ormanda
1:33:47iskan edecek. Orman sakin yani dağlarda
1:33:49yaşayacak. Tamam. Daha
1:33:51>> son yaş eee son şeyi ne derler? Aşaması
1:33:55bu Sanyasi veya Sunyasi dedikleri. Bu da
1:33:58artık daha 6070'e geldi. Ölecek. Bu
1:34:00tamamen yogi işte sadular falan biraz
1:34:03buralardan oluyor. Yani her şeyi terk
1:34:05ettin. Sadece kurtuluşun peşindesin ve
1:34:09bütün bedeninle ve ruhunla ve kafanla
1:34:12>> burada daha bir dağa doğru gidiş var mı?
1:34:13Burada da böyle
1:34:14>> bu dağın da ötesi hocam artık. Y
1:34:15>> hocam bu kabile bana biraz şey geldi.
1:34:17Ben çok kötücülü bakıyorum. Bu
1:34:18kabilelerde yaşlıları böyle yolluyorlar
1:34:21ya ölsün diye. Bunun psikolojisini
1:34:23yapmışlar bakmamak için. 50 yaşında.
1:34:24Hadi abi sen artık elin ekmek tutmuyor.
1:34:27Hani köyde kahve yollar ya. Yani aklıma
1:34:29o geldi çünkü. Bakmak lazım hocam
1:34:31>> ya. Hayır bu bir tamamen pejoratif bir
1:34:33yorum. Bunu ispatlayamam ama hani bir
1:34:36bir kısm ama o belki de bilmiyorum yani
1:34:37>> yani çünkü topl olarak işlevini
1:34:39kaybettikçe
1:34:41sen bir yürü.
1:34:43>> Fakat ben bu hindizimle Budizm
1:34:44arasındaki dünyevilik farkını
1:34:45bilmiyorum. Tabii çok
1:34:47>> şimdi bu dizimde öyle değil yani bu
1:34:48dizimde yok
1:34:50doğuya sanyası oluyorsun zaten. Tabii
1:34:51tabii. Bunlar böyle
1:34:53toplum aldı benim en aktif şeyimi 50'ye
1:34:5660'a gelince.
1:34:57>> Bu arada tabii seyirciler şey diyebilir
1:34:58yani adam evleniyor. Onlar hocam yani
1:35:02onlar la dini budist. Onlar şey sanga
1:35:05içinde değiller yani budist.
1:35:06>> Evlenen budistler falan mı? Ha tabii
1:35:08normal ama onlar
1:35:10>> çocuğu olan kardinal de var ama yani şey
1:35:11değ
1:35:11>> tabii tabii he yani o başka bir şey yani
1:35:14Budizmde ideal olan evlenmek değil zaten
1:35:17ama Budist metinler özellikle mahayana
1:35:19demiş tamam evlenin ama ideal olan
1:35:22Budizm o değil ama
1:35:24>> tabii ama ideal olan Hinduizm evlenmek
1:35:27gerektiren yani Hinduizm de bu
1:35:29>> tabii tabii dünyevi bu yanıyla dünyevi
1:35:32>> ama işte bir müddet sonra diyor çünkü
1:35:34Hindu'un kafası şöyle bunu yaşamazsan
1:35:37hakikaten Anlayamazsın. Yani illüzyon
1:35:39olduğunu görmen için olayın içine bir
1:35:41girmen lazım. Yani diyor Hinduizm.
1:35:43>> Bu daha mantıklı. Öteki 20 yaşında daha
1:35:46pek yani Evet. Peki biraz daha
1:35:48>> ötekiler biraz daha Fransiskenler gibi
1:35:49en baş biraz daha en başta devam.
1:35:52>> Bunlar dört aşama.
1:35:53>> Evet bu dört aşama. Bu hocam işte Mokşa
1:35:56>> bu şeyden kurtulmak Samsarya'dan
1:35:59kurtulmak. Artık Nirvana'ya ulaştın ve o
1:36:01tarihsal birlikteliğe katıldın. Yani
1:36:03>> artık
1:36:05sen de geldiğin yere geri döndün. Sen de
1:36:07tırnak içinde tanrı oldun. Öyle söyle.
1:36:09>> Tanrı tanrı oldun. Tanrıya katıldın.
1:36:11>> Aynen. Devam.
1:36:12>> İçinden koptuğun büyük ruha geri döndün.
1:36:14Bu da samsar. Samsar ruh göçü geçelim.
1:36:16Önemli değil. Yani anlattık yani karma
1:36:18yasası y anlattık yani ruh göçü. Devam.
1:36:22>> Bu tanrı anlayışı anlattık.
1:36:27>> He bu eee bu şu. Bunu belki bir hemen
1:36:29bir 10 saniyede söyleyeyim. Şimdi
1:36:31Hindular şöyle diyor. Evet diyor. Yani
1:36:33özellikle Vedik yani veda metinleri
1:36:36rigeda, Yajcuveda, Atar veda, sama veda
1:36:39bu metinler yani çok doğru. Fakat öteki
1:36:42metinlerde işte upa nişatlarda böyle bir
1:36:44tek tarrıcılık var. Bazılarında tek
1:36:46tarrıcılık var falan.
1:36:48diyorlar ki, eee, aslında ilahi hakikat
1:36:53tektir. Fakat insanlar bu ilahi hakikati
1:36:57anlayamadıkları için o ilahi tek irade
1:37:01insanlara
1:37:03farklı şekillerde, farklı varlıklarda
1:37:06görünmek zorunluluğunu hissetti. Buna da
1:37:09işte teolojik olarak Murti diyorlar.
1:37:11Yani Murti şu demek hocam. Mesela biz
1:37:13hani putperestlik diyoruz ya.
1:37:15>> Babaoğul da öyle. E tabii ama bir Hind
1:37:18için o putperistlik değil. Yani Hindu
1:37:20şöyle diyor: "Evet sen benim bu taşa
1:37:22taptığımı söylüyorsun ama ben taşa
1:37:24tapmıyorum. O bir Murti diyor." Murti şu
1:37:27demek.
1:37:28>> Murti Tanrının tecelli ettiği yer ama o
1:37:32kutsal değil. Sadece Tanrıyı tecelli
1:37:35ettirdiği için kutsal. Yani bir Hindu
1:37:37için çok tanrıcılık veya görünen tanrıya
1:37:42ibadet etmek. İşte putlar ya da buna
1:37:44benzer şeyler olduğunu varsayalım.
1:37:46Onlar Murti diye adlandırılıyor
1:37:48>> ama put işte bu
1:37:50>> ya tabii tabii paganizm aslında bakmadı
1:37:52ama Hinduizm
1:37:53>> o herhalde çok tanrıcılıktan mahcup bir
1:37:54tek tanrıcılığı arada kalmış biraz öyle
1:37:56işin tavsel bir Tengrcilikte falan da
1:37:58var mesela tek tanrı mı ben hiç
1:38:00anlamadım çok tanrılı mı tek tanrılı mı
1:38:02Tengri İnan çıkıyor ama ondan önce şey
1:38:03var bazı
1:38:04>> böyle bir ara format mı var
1:38:06>> ama bak tabii tabii ara format var yani
1:38:09mesela modern Hinduizm özellikle bu
1:38:13formülasyonu geliştirdi ya aslında
1:38:15Akdeniz paganizmi öyle değil. Hiç onda
1:38:17tek tanrı diye bir şey var mı? Yok. Hiç
1:38:18öyle.
1:38:19>> Ya şöyle ama bizim Mezopotamya'da falan
1:38:21da hani bir henoteizm var. Yani üç tane
1:38:24en önde diğerleri var ama daha önce
1:38:26hiyerarşiyle yavaş yavaş
1:38:27>> var. Yani Zerdüşlükte de var. Yani
1:38:30>> genellikle çok tanrıcılık tek
1:38:33tanrıcılığa dönüşme sürecine girdiğinde
1:38:36mevcut çok tanrıyı veya daymonik
1:38:38varlıkları atamadığı için onları da bir
1:38:40yere entegre ed
1:38:41>> ya şeytan yapıyor değil mi? Ya yapıyor
1:38:42>> tabii yani bir şekilde.
1:38:44>> Peki bir sonu da soracaksım ama
1:38:46dayanamadım. Bu çok hep merak ediyorum.
1:38:47Şimdi bir din
1:38:49>> kompleksleştikçe
1:38:51>> mesela biz şunu biliyoruz. Sosyal yapı
1:38:52siyasi siyasi yapılar
1:38:53>> Hı hı.
1:38:54>> hep merkeziyetçi gitmez. Yani bazı
1:38:56durumlarda büyük imparatorluklar,
1:38:58devletler çıkar. Sonra bir
1:38:59desentralizasyon olur. Biz onlara
1:39:00karanlık çağ deriz. Dinde de bir din,
1:39:03bir inanış, bir felsefe hepsi olabilir.
1:39:07Kompleksleştikçe çok tanrılıdan tek
1:39:09tanrılıya gider gibi gözüküyor. Ama bu
1:39:12tam tersi bir yere gider mi? Mesela
1:39:14konfütürüçülük böyle değil gibi geliyor.
1:39:16E böyle bir
1:39:18>> şey söyleyebilir miyiz? Yani çok tanrılı
1:39:20diye bütün dünler tek tanrılara doğru
1:39:22yavaş yavaş gidiyor mu zamanla? Yoksa
1:39:24bunun tam tersi durumlar var mı? Ya da
1:39:26bu kural olarak hiç bize yardım etmeyen
1:39:28>> ya şöyle bu kural olarak bizi bize bir
1:39:31anlamlı olabilir ama senin sormak
1:39:34istediğin bağlamda anlamlı değil. Mesela
1:39:36şu an bana vereceğim, benim vereceğim
1:39:38cevap
1:39:39>> bizim işimize yaramayacak.
1:39:40>> Ben de öyle düşünüyorum ama bana
1:39:41>> başka bir bağlamda anlamı var.
1:39:42>> Bir Ahmet hocayla bir önce şey Urfa'daki
1:39:44programda gündeme gelmişti. Ben o zaman
1:39:47şey gibi düşünüyorum illa öyle gitmek
1:39:48zorunda değil yani. Terste gidebilir ya
1:39:50da varyasyonlar da gösterebilir değil.
1:39:52>> Evet. Fakat hocam o bir başka açıdan
1:39:54bizim işimize yarayabilir. Burada olayı
1:39:57daha kompleks hale getirebilir yani.
1:39:59>> Değil mi? Bana sanki öyle gibi geliyor.
1:40:00Yani gittikçe kompleksleşiyor bazen ama
1:40:02illa böyle tek tanrılıya gitmek zorunda
1:40:04değil. Çünkü tanrısız dinler falan da
1:40:05var.
1:40:05>> Tabii tabii. Yani mesela düşünsene
1:40:07modern dünyada Vikka dini hiç var
1:40:10İngiltere'de orada burada yani yani
1:40:14yeniden pag neopaganizm var hocam
1:40:16Avrupa'da.
1:40:17>> Yani yeniden çok tanrıcılığa dönüş var.
1:40:19Yani
1:40:19>> ben uzun bir soru bunu şunun için aldım.
1:40:21Türkiye'de çok fazla kamusal alanda 19.
1:40:23yüzyılın o lineer her şey gelişmeye
1:40:26gider şeyi Türkiye'de üniversitede
1:40:2930'lardan itibaren oturmuş. Bugün de
1:40:31kamusal alanda genelde insanlar onu hala
1:40:33çakıyorlar. Çünkü o çok kolay.
1:40:35>> Yok yok hocam.
1:40:35>> Ama öyle değil işte çok daha karmaşık ve
1:40:38ileri gittiği gibi geri de gidebiliyor.
1:40:39>> Bu işlerin sosyolojisi öyle çok lineer
1:40:41bir şey çizeceğiniz.
1:40:42>> 19. yüzyıl Viktoran şey hala bizde hakim
1:40:45hocam. Kamusal alanda da.
1:40:46>> Tabii tabii.
1:40:46>> Eee tamam
1:40:48>> devam.
1:40:49>> Bir sonraki şeye geçelim. Ha şimdi puja
1:40:52hani ibadetler falan dedik yaç falan da
1:40:53var bun
1:40:54>> tabii tabii. Şimdi onlara geldik zaten.
1:40:55Tabii.
1:40:56>> Şimdi Puj'yı daha iyi anlamak için hocam
1:40:59mesela ilk madde mandir. Buradan
1:41:01başlayalım. Mandir ne? Mandiri görmemiz
1:41:04için ama bizim bir sonraki slayta geç.
1:41:06>> Bir sonraki slayt mandir için.
1:41:08>> Evet.
1:41:08>> Bu mu?
1:41:09>> Şimdi bu böyle dışarıdan baktığınızda
1:41:11ortalama bir mandir mandir şu demek.
1:41:14Hinduların tapınağı.
1:41:15>> Yani bildiğiniz klasik bir Hindu
1:41:17tapınağı. Tabii bunun bir yı sembolizmi
1:41:19var. O çok uzun bir hikaye. İçeriden ve
1:41:21dışarıdan bayağı bir sembolik değeri var
1:41:23ama mesela bir bir tık daha devam
1:41:25edelim.
1:41:26>> Bir slayt daha arkadaşlar eee mesela bir
1:41:29Hindu tapınağının içerisine girdiğin
1:41:31zaman hani bu mandalalar falan vardır
1:41:34meditasyonda falan kullanılır.
1:41:36>> Evet. Genellikle Hindu mandir yani
1:41:39tapınaklarının iç mimari dizaynı
1:41:41genellikle mandala uygun bir şekil yani
1:41:44>> belli bir nokta ol
1:41:45>> içi mü tepesi mi nasıl yani
1:41:47>> hocam üstü de içte
1:41:48>> altı da ha
1:41:50>> belli bir noktadan çıkarsın o belli bir
1:41:52nokta şu demek bedeni dünya öyle
1:41:55söyleyeyim yani nefse ait dünya o belli
1:41:58bir rotayla seni en kutsal yere götürür
1:42:01sellsal
1:42:03yere geldiğinde artık sen bedenden
1:42:06uzaklaşmış olursun. Sana böyle bir rota,
1:42:09bir mandalik rota yapar sana tapınak.
1:42:13Yani
1:42:14>> buradan baktığın zaman
1:42:16>> bu spendaya falan da ben spenda falan da
1:42:17mı öyle şey şeklinde mi? Tabii tabii.
1:42:20Spenda
1:42:21Tabii tabii. Bu shakti yani spenda
1:42:24shakti geleni de şu şakti yani dişil
1:42:27ilki hocam yuvarlak hareket eden bir
1:42:29vibrasyondur ve her şey dalgalardan
1:42:32yaratılmıştır. Sadece eee şimdi dalgacık
1:42:36ve tanecik teorisi var ya sadece
1:42:38Shiva'nın
1:42:40şakti ile dalgayla kesiştiği yerde olay
1:42:43hem tanecik hem dalgacığa dönüşüyor. Bak
1:42:46bunu abi 2000 yıl önce şakiciler
1:42:49söylemiş.
1:42:51Dağda demek ki oksijen saçı gerçi dağda
1:42:53da bul onlar budistler.
1:42:55>> Neyse biz yine çok dağıtmayalım
1:42:57>> hocam. Dağıtma konusunda çok şeyiz yani.
1:42:5920 sanat gidebildik sahte doğru
1:43:01>> ama yok ya çok. Şimdi bu aslında
1:43:03normalde söyleyeyim bu
1:43:06eğer undergress seviyesindeyse en az 15
1:43:09haftalık. Sizin anlattığınız bu şey
1:43:11>> tabii normalde tabii.
1:43:12>> Eğer seminer seviyesi olsa iki dönemlik
1:43:15bir ders
1:43:16>> tabii tabii. Ben yani biz şu an çok o
1:43:17kadar
1:43:18>> gibi senle
1:43:19>> gibi şey yapıyoruz ama dayanamıyoruz.
1:43:20Bazen de çok doktora seviyesi bir şeye
1:43:22giriyoruz. Yoksa e şeye dönüşürüz.
1:43:24>> Eee yani çok Wikipedy'ya da dönüşmesin
1:43:27temeller. O yüzden çok ben hakikaten eee
1:43:32>> şimdi bir devam edelim
1:43:33>> şey yaparak yani
1:43:34>> mesela bu hocam bak bir tapınağın içi
1:43:38yani plan mandirin içi
1:43:40>> Evet o mand aynen. Aynen. Bir mandirin
1:43:42bir Hindu tapınağının içi
1:43:44>> mesela bir işte burada yazmış Alta Arda
1:43:47Mandapa yani girdiğin andan itibaren
1:43:51belirli rotaları izliyorsun ve
1:43:53>> bu ibadetin parçası mı? Ben direkt
1:43:54girince başlıyorum yani.
1:43:55>> İb tabii tabii. İbadetin Pujanın bir
1:43:57parçası.
1:43:57>> Bir şey soracağım. Bunlarda şey vaaz var
1:43:58mı?
1:44:00>> Yok. Bizim klasik yok. Vaaz yok.
1:44:02>> He tamam. Direkt öyle anladım çünkü vaaz
1:44:05olsa direkt ibadet başlamaz. G
1:44:06>> şöyle yani mesela bir eee bir köye bir
1:44:11sadu geldi. Yok yok hocam. Yok
1:44:13>> tapın yok. Biz tapınağa girerek bir hac
1:44:15yap. Aslında her tapınağ o zaman
1:44:16>> tapınağın içinde hac yapıyorsun zaten.
1:44:18>> Tamam.
1:44:19>> İşte
1:44:19>> kilise ya da şey gibi değil.
1:44:21>> Yok değil yok.
1:44:22>> Cami değil.
1:44:23>> Eee giriyorsun
1:44:25dolaştığın rota. Bak o kırmızıyla
1:44:27işaretlemiş. En kutsal yerin etrafında
1:44:29dolaşıyorsun. Galiba Griha'da
1:44:31>> resmen mikro bir hac işte.
1:44:32>> Tabii tabii. Mikro hac yapıyorsun ve
1:44:34böylece tanrılara dua ediyorsun. İçinde
1:44:36tanrı heykelleri falan var. Onlara sunu
1:44:39veriyorsun. Ondan sonra da terk
1:44:41ediyorsun. Hem tan
1:44:42>> dokuz ne? 9. Her yerde 9 var
1:44:44>> hocam. Şey o yan biraz bu yanlarda falan
1:44:48oluyor. Böyle Hazreti Meryem koyuyorlar
1:44:50ya. Onun bir başka
1:44:51>> işte ne bileyim temizleniyorsun ve ona
1:44:53benzer şeyler. Kilisenin şey esas
1:44:56tempinin şeyi değil.
1:44:57>> Evet. Devam.
1:44:58Mesela bu eee daha böyle hani yukarıdan
1:45:02bakma bir şey. Bu büyük bir tapınak
1:45:04tabii ama temel merkezi bak Gopura şeyi.
1:45:08Oradan giriyorsun hocam. Ana hikaye
1:45:10oradan başlıyor
1:45:11>> ya. Böyle bu Çin'de falan böyle
1:45:13Japonya'da falan böyle Budist şeyleri
1:45:14falan da oluyor. Onlar böyle
1:45:15>> tabii. Yani biraz Hindu mimarisi etkili
1:45:17etkiledi yani. Ama de
1:45:18>> orada kompleks gibi ya mesela. Ama
1:45:20onlarınki daha sadedir. Yani
1:45:21Hindularınki çok inanılmaz şey yani.
1:45:25>> Eee, giriyorsun. Oradan girdiğin andan
1:45:27itibaren haccın başlıyor. Sonra
1:45:29Vimana'ya geliyorsun. O tabii Vimana
1:45:32artık seni son zirvesine çıkartan orası
1:45:35mimar merkez.
1:45:37>> Ondan sonra eee işlemler, pujan neyse
1:45:40yapıyorsun.
1:45:41>> Bunlardan çok var değil mi? Yani burada
1:45:42değişiklik bu hac bölgeleri bir tane,
1:45:45iki tane be tane Mekke, Kudüs gibi
1:45:47değil.
1:45:48>> Yok. Bak mesela hocam bu Tayland'la
1:45:50Kamboçya arasında şimdi bir hikayeden de
1:45:52olsa nedeni bir savaş şeyi var.
1:45:55>> O mesela böyle bir tapınaktan
1:45:56kaynaklanıyor. Yani Fransızlar o sınırı
1:46:00çizerlerken işte 19 veya 20. yüzyıl başı
1:46:04eee Kamboçya'nın içinde kalacak şekilde
1:46:08eee bir şey dengerek dağı denilen bir
1:46:11dağ var. Aslında çok yüksek dağlar değil
1:46:13ama o dağın içerisinde şey o dağın
1:46:16üzerinde bir yerde eee Kamboçya'nın
1:46:19içinde bir bölge bırakmış. Tapınak
1:46:22bırakmış daha doğrusu. Eee Viraha yani
1:46:26bir Hindu tapınağı. Çok büyük bir
1:46:28tapınak. Yani aşağı yukarı 1 kil
1:46:30uzunluğunda. O 1 kil uzunluğundaki
1:46:34tapınağın etrafını da işte o
1:46:36anlaşmalarda falan böyle bir tarafsız
1:46:38bölgeye düş
1:46:38>> zaten şey olduğu zaman dağ olduğu zaman
1:46:40o sınırı ne çizseniz kavga çıkıyor çünkü
1:46:43doğal bir sınır yok yani.
1:46:44>> Aynen. Zaten özellikle de bırakmamışlar
1:46:45muhtemelen
1:46:45>> yani. Evet muhtemelen. Ama öyle olmasa
1:46:47bile fark etmez. Çünkü bu taraf benim
1:46:48diyor adam. O taraf benim diyor. Ortaya
1:46:49da kimse çıkmadığı için.
1:46:50>> Aynen. Aynen. Oradaki viraha mesela yani
1:46:54Mandir eee müthiş büyük bir Mandir
1:46:56hocam. 1 kilometre yani 1 kil ne demek
1:46:58o? Bir de on
1:46:59>> tabii tabii. Bütün kompleksin bütününe
1:47:01baktığın zaman 4 k²elik bir alana
1:47:03dağılıyor. Hani düşün yani ne kadar
1:47:05büyük olabileceklerini. Yani devam
1:47:08>> devasa büyük şeyler
1:47:09>> tabii. Mesela bu yine işte yandan falan
1:47:12bir bakış olsun diye devam. Ha şunu bir
1:47:15bahsedeyim. Hindistan'da inek.
1:47:17>> İnan bu nasıl bir hayvan? Bu inek mi?
1:47:18>> İnek kutsal ya hocam. Bana hep onu
1:47:20soruyor.
1:47:21>> Bu inek hangisinde kutsal? H hindularda
1:47:23>> a jah jin
1:47:25>> onlar hiçbir şey öldürmüyor.
1:47:26>> Öldürmüyorlar. O başka
1:47:27>> köylü de o yüzden jinist olmaz o zaman
1:47:29değil mi? Onlar hep şehli mi oluyorlar?
1:47:30>> E tabii çoğunlukla jinler şeydir yani
1:47:32böyle bile öldüremiyorlar.
1:47:33>> Kuyumculuk işiyle uğraşırlar zaten. Çok
1:47:35öyle şeylerle uğraşmazlar.
1:47:37>> Hindularda inek niye kutsal ya? Bu niye
1:47:39bu kadar?
1:47:39>> Herkes onu sorduğu için ben de
1:47:40muhtemelen sorarlar diye.
1:47:42>> Ya hayır şu açıdan yani önem bence yani
1:47:44bu hani böyle komik olduğu ya da esprisi
1:47:46olduğu. Bunların inanışında bir önemi
1:47:48yok aslında bunun değil mi?
1:47:49>> Var var hocam var. şöyle eee kamedenu
1:47:53veya nind yani şeyde Sanskrit dilinde e
1:47:58gov kelimesi bak İngilizde de kim evet
1:48:02>> eee g kelimesi şey demek inek demek yani
1:48:05jenerik bir isim olarak gek ama kutsal
1:48:08bir hayvan olarak eee kamedenu çok
1:48:12kullanılıyor. Kamedeonu mesela şu
1:48:14sağdaki bir tanrıç olarak
1:48:17>> inek mi? tanrıçalar.
1:48:18>> İnek şöyle hocam aslında kendisi kutsal
1:48:22bir hayvan olmaktan ziyade
1:48:25yeryüzünün
1:48:26yeryüzü tanrıçasının
1:48:29kendisinde cisimleştiği varlık ve
1:48:32>> kıbelesi bunların burada yani
1:48:34>> gibi ve eee kozmoz böyle oluşmaya
1:48:38başladığında
1:48:40bu inek kendi sütünden kozmozun
1:48:43oluşmasına katıyor ve kozmoz öyle
1:48:45düzenlenmeye başlıyor.
1:48:48Teolojik yanı bu. Ama tabii sosyolojik
1:48:50yanı şu. İnek Hindistan'da çok eskiye
1:48:54kadar çıkan inanılmaz bir besin kaynağı.
1:48:56Yani 4000 5000 yıl öncesinden beri
1:48:59>> muhtemelen o sosyolojik gerekçe
1:49:01>> yü Hinduizmde bu hale gel ama şey
1:49:04>> onlar süt toleransı yüksek o zaman böyle
1:49:06laktoz toleransı
1:49:07>> ha o kadar vallah bilmiyorum açıkçası
1:49:08>> çünkü iyi de ineği yemiyor sütünü
1:49:10içmiyor niye bakacak
1:49:11>> tabii tabii inek
1:49:12>> bilmiyorum ki ben de tahmin sorun merak
1:49:13ettim yani bir şey söylemiyorum
1:49:15>> şeyini peynirini falan hani yiyebilir
1:49:17sütünü falan içebilir ama
1:49:18>> tabii onu kesmez ve kestirtmez zaten.
1:49:21Tabi
1:49:22>> hiç kesemiyorsunuz değil mi? Peki başka
1:49:24inanışlarda mesela din var işte
1:49:28ya çocukken şey derdi işte örümcek
1:49:30öldürmeyin çünkü işte eee Hzre Muhammed
1:49:33Peygamberimiz şeyden kaçarken işte hani
1:49:35böyle inanışlar duyuyordu. Örümcek ananı
1:49:37bozmamışta falan öyle bir hikaye var ya.
1:49:38Yani hayvanlara bazen böyle hikayelerden
1:49:41kusyet atfedilebir ama başka bir din var
1:49:42mı mesela
1:49:44>> şu hayvanı öldüremezsiniz diyen?
1:49:46>> Zerdüşlükte hocam çok fazla yani
1:49:49>> demek ki o da oradan çıkıyor. Mesela
1:49:50mesela Müslümanlıkta yok. Her hayvanı
1:49:52öldürebilirsin.
1:49:53>> Hocam zaten Zerdüşlük Hinduizmin daha
1:49:55doğrusu Brahmanizmin İran versiyonudur.
1:49:58Yani
1:49:59>> bu Avesta vedaların bir
1:50:01>> Tabii tabii yani revizyon görmüş
1:50:04versiyonudur. Yani Vedalar şey Aresta
1:50:08Vedaların versiyonudur. O yüzden de
1:50:09>> hocam şimdi bir şey çıkıyor diyor ki
1:50:11yani
1:50:12>> 1920'de bir adam çıkıyor. Diyoruz ki bu
1:50:13Marx'tan şunu almış, Weber'den şunu
1:50:15almış. Aralarında 40 sene var.
1:50:16>> Evet.
1:50:16>> Bunların arasında 800 sene var. Yani o
1:50:18senede o görüş nasıl yayılmıştır ki?
1:50:21Nasıl birbirlerin devam ed?
1:50:21>> Tabii zaten aynı kökten geliyor ama
1:50:23unutma İranlılarla Hindular yani
1:50:26dolayısıyla doğru aynı dili konuş.
1:50:27>> Tabii Hindistan'a gidenler vedaları
1:50:29oluştururken İran'a gelenler de
1:50:31>> ama konuşmasalar bile mesela İslam
1:50:33dağımış çünkü
1:50:34>> tabii tab
1:50:34>> 800 yıl 500 yıl 300 yıl hani 500 yıl
1:50:37geriye gittiğimizde Kanun Sultan
1:50:38Süleyman geliyor karşına.
1:50:39>> Yani hani çok büyük zaman dilimleri ve
1:50:41>> Tabii tabii ama hocam
1:50:42>> onu çevir yani aynı dil olmasa bile
1:50:44çevirmezler mi? Tabii tabii çeviriyorlar
1:50:46zaten.
1:50:47>> Yani bu örnekte aynı halktan geliyor ama
1:50:49aynı haktan gelmesin.
1:50:49>> Zerdüşlükte inanılmaz güçlü. Öyle bir
1:50:52kategorize etmişler ki bazı hayvanlar
1:50:55tamamen iyi tanrının, ahuramaz'ın
1:50:57hayvanları.
1:50:58>> Bazı hayvanlar tamamen kötü tarrının
1:51:00hayvanları. Bunlara da şey belli yani
1:51:03hani cezamız
1:51:04>> onlarda hafif kas sistemi gibi bir şey
1:51:05var.
1:51:05>> Var var biraz onlarda da var
1:51:06>> ya. Onlar da Brahman gibi yani şey sınıf
1:51:09>> işte Zerdüştü revizyonundan sonra o
1:51:11biraz azalmış.
1:51:12>> Gel. Gerçi Dümezil'in öyle bir teorisi
1:51:14var değil mi?
1:51:15Endeuropen haklar üç şeyden oluşur diye.
1:51:17O 20. yüzyılda George Dumzil'in öyle bir
1:51:19şeyi vardı.
1:51:20>> Ve dumazil boş konuşmuyor yani
1:51:22gerçekten. Diğer hind mesela Hind
1:51:24Avrupalılar
1:51:25>> çünkü çünkü hocam Avrupa'da da kas
1:51:27sistem var feodalitede aslında tabii.
1:51:28>> Tabii tabii var hocam. veya Hind
1:51:29Avrupalı halkların önemli bir kısmında
1:51:32Hinduizmdeki kadar belki sert değildi
1:51:35ama var yani böyle bir kastik yapı
1:51:36hepsinde var yani bak
1:51:38>> yani savaşanlar dua edenler
1:51:41>> üretenler diye Dumezil diyordu ki bu
1:51:43endoropyan halklar böyle üç şekilde
1:51:46örgütlenir ve neredeopyan halk görsek
1:51:48>> Evet Evet
1:51:49>> feodal Avrup Hinduizm ve Zerdüşlük bir
1:51:52kas sistemi doğru kesinlikle o yüzden
1:51:55Dumezil bence eski medyli
1:51:58bir adam Çok alan çok updet değilim de
1:52:01hani sempatik geliyor dışarıdan bir
1:52:03şimdi bu ne yapıyor ineğe? Ne yediriyor?
1:52:04Besliyor yani orada ama
1:52:07>> bu tanrıçanın kıbeleyi temsil eden
1:52:09tanrıçanın
1:52:10>> e kibeleyi öyle hani atkoy ama yer
1:52:13yeryüzü
1:52:15tanrıçasının
1:52:16>> şeyi
1:52:17>> o sütler bereket gibi oluyor.
1:52:19>> Tabii tabii. Sütler kozmosu yaratan
1:52:21bereket hocam. Yani süt olmamış olsaydı
1:52:24evren ayakta duramayacak.
1:52:25>> Onun kuyruğu tavuz kuşu kuyruğu gibi.
1:52:27>> Ha tabii bunu Evet. Bu çünkü evrendeki
1:52:30bütün mahlukatı sembolize ettiği için
1:52:33hepsini alıp koyuyorlar.
1:52:35>> Elma da var. Memeleri büyük tasvir
1:52:37edilmiş çünkü iki yani insan memesi de
1:52:39var, hayvan memesi de var.
1:52:40>> Aynen. Devam. Çok az kaldı zaten.
1:52:43>> Hocam anlatın ben buradayım.
1:52:44>> Eee, bir bir iki şey daha söyleyelim.
1:52:47Eee, o da bu zikir yani daha doğrusu şey
1:52:51eee, Hinduizmde ve Budizmde
1:52:54sesli ve sessiz zikir diyelim. Hani
1:52:57bizim tasavvuf terminolojisiyle
1:53:00dualar, mantralar böyle okunuyor. Yani
1:53:03nasıl okunuyor? Hindularda da öyle,
1:53:05Budistlerde de öyle, cahinistlerde de
1:53:07öyle.
1:53:09Bazı kutsal metinlerden alıyorsun onlar
1:53:11bellidir. Mesela bak ben buraya
1:53:13yazmışım. Anguttara nikaya mesela bu
1:53:16böyle temel eee zikirlerden birisinin
1:53:20geçtiği metinlerdir.
1:53:22Eee alıyorsun ifadeyi ne geçiyorsa
1:53:25orada. Bazılarında
1:53:28eee sesli yapıyorsun o mantra okumayı.
1:53:32Bugün de zikir sesli dua sesli.
1:53:33>> Tabii ceh zikir ya da Evet tabii tabii.
1:53:36Zikirde de git bunlar. Tabii İslam'dan
1:53:38bir 400 500 yıl daha önce
1:53:40>> ama mantıken zaten herhalde her inanışta
1:53:42bir sesli bir sessiz metot tabii yani
1:53:45Hristiyanlıkta bile var bakma yani
1:53:47>> bu
1:53:48>> İslamlar var.
1:53:49>> Sessiz olana Japa ya da yap
1:53:52Budistler hem de Hindular.
1:53:55>> Eee mesela işte buradaki amaç şu tabii.
1:53:58O mantrayı okurken ya da duayı okurken
1:54:02içinden okuyorsun. Böyle hafif kafayı
1:54:04öne eğiyorsun. Böyle basit hareketlerle
1:54:07buda şey
1:54:09>> böyle eli böyle yapıyorlar mı? Yok
1:54:10>> yok o yok tabii ama genellikle bir lotus
1:54:13oturuşu var yani
1:54:15>> bağdaş kurmak gibi.
1:54:17>> Dolayısıyla bir sessi zikir var. İşte bu
1:54:19Japa dedikleri mesela işte nikayaan
1:54:22almışım ben. Yani o neler mesela bak en
1:54:25altta yazıyor. ETP so bagawa. Yani eee
1:54:31yani eee hakikat olan budur yani ya da
1:54:35gerçeklik hakikat olandır gibi bir ifade
1:54:38bu. Mesela bunu söyleyerek sürekli yani
1:54:41tekrarlayarak onu bir mantı halinde
1:54:43içinden ama
1:54:44>> hocam işte şey bismillahirrahmanirraim
1:54:46ki orada rahman ve rahim
1:54:47>> tabii tabii biraz
1:54:48>> eee yaratıcının adı ile diyorsun. da
1:54:50yaratıcının ne olduğunu söylüyor.
1:54:52>> Tabii tabii. Biraz mantık aynı aslında.
1:54:54>> Mantık aynı. Yani ana ana gerçeği
1:54:57tekrarlıyor ki
1:54:57>> tabii tabii tekrarlıyorsun. Eee aşağı
1:55:00yukarı milattan sonra 200'lerden beri
1:55:03çok klasik bir teknik bu. Devam edelim.
1:55:08Eee bu yine şey sessiz yapılan bir şey.
1:55:12Mesela Japon budizminde Japon zen
1:55:15budizminde yani.
1:55:15>> Bir dakika budaya da geçtik. Bunlar
1:55:17üçüne de orijinal şey ortak.
1:55:19>> Tabii ortak. Ortak. Evet. ortak bir
1:55:20kültürel havuz gibi düşünüyor.
1:55:21>> Evet. Tabii faydalandıkları kitaplar
1:55:23farklı ama hani ne şey
1:55:25>> şey pratik açısından yani ibadet
1:55:26yaparken nasıl Hristiyanlarla mesela
1:55:29Müslümanlar vaaz dinliyor bunlar hani
1:55:30ortak dedik burada ortak pratikten gelen
1:55:32>> Evet. Tabii tabii. Mesela bu konular
1:55:34batıda ananda Komeras Fami gibi
1:55:37adamların enteresan çalışmaları var.
1:55:39Hani o ortaklıkları bulan neyse o da
1:55:40ayrı bir konu.
1:55:41>> Yine mesela Nembutsu yani Japon
1:55:44Budizminde bu sessiz zikir falan çok
1:55:46önemli. Vizyonlarda falan da görüyorsun
1:55:49hocam. Yani daha doğrusu şöyle kafanın
1:55:51önünde yani ya da zihninde bir şeyi
1:55:54canlandırıyorsun. Tapınağın mandalanın
1:55:56en ortasını eee ve mandalayı şey
1:56:00mantrayı tekrar ederek o tapınağın
1:56:03içindeki en ortak noktaya geldiğini
1:56:05düşünürsün zihinsel olarak. Yani
1:56:07tapınağın ortasını gözünün önünde ya da
1:56:09işte manevi olarak canlandırman
1:56:11gerekiyor. Sessiz yapıyorsun bunu. Yine
1:56:15devam.
1:56:18Hocam ben ne yapamam bunu ya? Ben Budist
1:56:21olsam bu şey meditasyon işini nasıl
1:56:23yapamam? Yani Kur'an kursundan en son
1:56:25çıkan çocuk olur ya böyle duaları
1:56:27ezberleyemez. Ben o olurum yani böyle
1:56:29susarak ya inanılmaz benim karakterime
1:56:32belki bana iyi gelir böyle bir şeyler
1:56:34yapsam.
1:56:35>> Ondan sonra yine hani böyle Budizmde bu
1:56:38sessiz yapılan zikirlere örnekler
1:56:40vermişim devam.
1:56:42>> Sen de yapamazsın gibi güç
1:56:44>> mesela. Tabi y ben de yapamam. Ben zaten
1:56:45denedim falan da. Yok ben de
1:56:47hiperaktifim. Benam hocam yani. Yok yok
1:56:49biz mümkün değil.
1:56:50>> Eee sesli olanları da var. Bunlar da
1:56:54zaharana ya da dıharana deniliyor.
1:56:56Bunlar da sesli yüksek sesle yapılanlar.
1:56:58Yani bunlar da aşağı yukarı milattan
1:57:00önce böyle yüzlerde başlıyor yapılmaya.
1:57:04Milattan sonra 200
1:57:06yani aynen
1:57:08>> bundan
1:57:08>> bu biraz daha cemiyetle yapılıyor
1:57:09herhalde. Cem toplu toplu olarak sessiz
1:57:12zikri tek başına yapıyorlar genellikle.
1:57:14Mantıkksız o 100 kişi sessiz bir şey
1:57:16yapmanın manası olmadı. Ama bu sesli
1:57:18olanı şey yapıyorlar. Toplu mesela bak
1:57:21aşağı örnekler almışım.
1:57:25Bizim om işareti aynısı o işte om
1:57:27dediğimiz o yani om amidea omata
1:57:33yani bu şekilde hocam hani bir ses
1:57:35vurgulaması da yapayım birazcık
1:57:37sanskritçe bir dönem en azından
1:57:39>> yalnız o şey gibi hakikaten ya bu eee
1:57:41şey eee Hristiyan şeylerine benziyor
1:57:43ses. Belki kafada öyle ezberlediğin için
1:57:45öyle yapmışlar. Bu gerçek namesi bu
1:57:47muydu? Tabii tabii. Gerçek namesi o.
1:57:49Yani onlardan çok daha ince hesap kitap
1:57:52yapılarak bunları okuyabiliyorsun.
1:57:53Bunları yanlış okuduğun an Hindu
1:57:55inancına göre
1:57:56>> hocam tırnak içinde çarpılmış oluyorsun.
1:57:58Yani
1:57:58>> bizde de var ya o biraz hani yanlış biz
1:58:00de. Aynen. Aynen. Hindular da çok daha
1:58:02tehlikeli o. O yüzden de bu eğitim
1:58:04sistemi şifahi olarak jenerasyonlar
1:58:07boyunca çok iyi öğretiliyor.
1:58:15Amahi
1:58:17diye. Bu yaklaşık buna benzer tab benim
1:58:21benim irtidat yükleniyor şu anda.
1:58:23İyiymiş yani. şeyde gel burada yanlış
1:58:26söylersen
1:58:27>> tabii bunları hocam mesela yine
1:58:29YouTube'a bu bağlamda müthiş bir video
1:58:32yüklenmiş. Nasıl öğretiyor Hindular
1:58:35çocuklara bunu? O el teknikleri bunu
1:58:37şöyle bak hatırlar mısın biz çocukken
1:58:39falan şey vardı Kur'an kurslarında eee
1:58:42Kur'an öğretirken böyle a ağlı ala ulalı
1:58:45camalı
1:58:46>> aynısı hocam Sanskritçe Hindistan'da
1:58:49yapılıyor.
1:58:50>> Bir dakika ya o onun için miydi lan? Aa
1:58:52evet. Alfabe bizim oradan mı aldı
1:58:54bilmiyorum
1:58:55>> o alfabe için ama Kur'an kursunda da ona
1:58:57benzer teknikler falan vardı. En azından
1:58:59çocukken öyle hatırlıyorum.
1:59:00>> Ya ben de öyle bir şey hatırlıyorum da o
1:59:01orada mıydı? Ner?
1:59:02>> Tabii o oralarda da vardı. Burada
1:59:05ellerle birlikte ilk önce onu
1:59:07öğreniyorsun zaten. İlk önce ses
1:59:08tonlamayı veya melodiyi öğreniyorsun.
1:59:10>> Onun şeyi de vardı ya onun şey içinde
1:59:12olanı da vardı. Normal alfabe için. ACD
1:59:15için var tab.
1:59:17Aynen. Aynen. Daha modernize ver
1:59:20>> burada ilk önce melodi veya işte ne ses
1:59:23tonlamayı öğretiyorlar sana ellerle.
1:59:25Hocam eller çok önemli. A a a
1:59:30o mesela YouTube'a yüklenmiş en son bir
1:59:32video vardı. Çok güzeldi. Bir köyde
1:59:35geleneksel bir eee Brahman bir öğrenciye
1:59:38şeyi anlat bu ezberleme sistemini
1:59:41öğretiyor falan. Dolayısıyla bunlar
1:59:43hocam sesli ve sessiz olmak üzere iki
1:59:46şekilde yapılan mantralar.
1:59:49>> Evet.
1:59:49>> Enteresan
1:59:50>> ama o zaten mantıklı yani sesle
1:59:51öğrenmesi. Çünkü bir de biraz mistik
1:59:53deneyimde bir musiki illa olmak zorunda
1:59:55mıdır? Ya bir de şifahi gelenek hocam
1:59:57onu y nasıl yapacaksın yani yazı yok
2:00:00yazı olsa okuyacak yani o
2:00:02>> tabii yazı yok yani yazı çok geç yani
2:00:05>> olduğu zaman da çok az insan
2:00:07kullanabiliyor köyde nasıl gidecek tabii
2:00:08pratik
2:00:10>> o devam
2:00:11>> bir değiştirelim lütfen
2:00:12>> bitmiş de olabilir
2:00:13>> bitmiş mi
2:00:14>> bitmiş mi tamam budizme devam edebiliriz
2:00:18veya daha sonra başka
2:00:19>> daha sonra bir şey için onu harcamak
2:00:20istemiyorum yani hinduizm çünkü bu
2:00:22dünden çok bahsetmedik bugün sadece
2:00:23hindu bahsetmiş oldukum eee ben bir iki
2:00:25İki tane son bir çıkışta genel olarak
2:00:27sorularım var. Eee, yani Budizmi buna
2:00:30katabiliriz ama ayrı bir program olarak
2:00:32düşünelim.
2:00:33>> Şimdi birkaç tane şey çıktı. Birincisi
2:00:35insanın ortak bir bilinçaltı var gibi
2:00:37bir şey çıktık. Yani Trixter diye bir
2:00:39şey var.
2:00:40>> Hatta bunu Claud Levis Strow'un
2:00:41antropolojik çalışmalarında görürdük.
2:00:43Yani hikayeler, mitolojilerin ortak
2:00:45elementleri en azından birbirleri
2:00:47tutarlı bir bütün oluşturuyorlar. Yani
2:00:49benzemedikleri yerlerde bile
2:00:51karşıttıkları üzerine onu gördüm. Bir de
2:00:53bu bazı hikayelerde bunun daha bu üst
2:00:55seviyede bir sayki bunun daha altında
2:00:57sanki mesela Budan'ın hikayesi vardır ya
2:00:59Bu da tanrı işte aristokrasiyi
2:01:02bırakıyor.
2:01:02>> Evet. Evet.
2:01:03>> Bunun en olmayacağı yer Musa'nın
2:01:04hikayesinde de Musa'yı o firavunun
2:01:07sarayına sokarlar. Halbuki Yahudi
2:01:08birinin Firavun'un sarayında ne işi var?
2:01:10>> Ya da mesela imparatorlukların doğuşu
2:01:12hikayesinde bir rüya şeyi vardır
2:01:14Osmangazi'de falan. İnsanların bu
2:01:16hikayelerinle
2:01:17>> hocam bunlar kurucu mitoslar. İşte
2:01:19>> bu kurucu mitoslara şu soruyu
2:01:21getirmiyorum. Bunu biz tartışmıştık bir
2:01:22gün. Mesela şöyle bir soruydu ya bayağı
2:01:24kavga çıktıydı hocalar arasında.
2:01:26Alfabeyi bilmem ne Çinliler Korelilerden
2:01:28aldı falan gibi bir muhabbet demiş. Bir
2:01:29Çin tarci Kore tarcı ya niye alsın
2:01:31falan. Çünkü aslında insanoğlu otomatik
2:01:34bunları kendiliğinden, saykisinden
2:01:35geliştirir. Şimdi sorum şu. Bu nerede bu
2:01:38SK'dir? Hani kırmızı çekiş düşünür
2:01:40herkes hikayesidir. Nerede birbirinden
2:01:43araklamadır? Dolayısıyla bir etki vardır
2:01:46sorusunun cevabını biz nasıl
2:01:47bulabiliriz?
2:01:49Ya şöyle
2:01:49>> burada açık belki aynı halk aynı şey ama
2:01:51>> Evet. birbirine yakın coğrafyalar ne
2:01:53>> zor sesli sesli şey dua a İslam'da da
2:01:55var diyoruz tabii
2:01:56>> ama bu ortak bulunma da olabilir
2:01:58birbirinden etkilenme de olabilir. Bu
2:02:00sorunun cevabını bilebilir miyiz?
2:02:01>> Ev tabii mesela buna üç cevap vermeye
2:02:05çalışıyorlar. Bunların birisi bu biraz
2:02:08daha dini bir düşünce içerisinde kalan
2:02:10batılılar adına söylüyorum. Bizim, bizde
2:02:12zaten bunlar çok çalışan adamlar da yok
2:02:14yani. Hani birkaç böyle hindolog dinler
2:02:17tarzı var ama çok kenarda kalan
2:02:19meseleler.
2:02:20>> Zaten doçent moçant yapmıyorlarş çalışan
2:02:22insanlar.
2:02:22>> Tabii tabii. Yani zor yani.
2:02:23>> Bu arada bayağı buleniyorsunuz. değişik
2:02:25çalışan insanlar bizim sistemimize izin
2:02:26vermiyor.
2:02:27>> Aynen. Bir grup şey diyor ya aslında
2:02:31tanrısal inayet herkeste aynı şekilde
2:02:34yansır. Dolayısıyla hani beynin aynı
2:02:38şeyleri üretmiş olması
2:02:41biraz da tanrısal inayetin
2:02:45kanıtı gibi bazıları işte peronial
2:02:47filozofi dediğimiz gruplar daha çok
2:02:49böyle düşünüyor.
2:02:51>> Bunlar tabii çok yaygın değil ama hani
2:02:53böyle düşünenler de var. Fakat hocam
2:02:55yani bunun gerçeklik payı olma
2:02:57ihtimalini reddetmemek lazım. Ama şimdi
2:03:00difüzyonu biz benzerlikten sadece
2:03:03görmüyoruz ki. Yani bizim difüzyonu
2:03:05izlediğimiz adım adım etimolojiden de
2:03:07yola çıkıyoruz.
2:03:08>> Tamam. O difüzyon açık burada açık
2:03:10mesela. Ama insan düşünürken de bizim
2:03:12izleyiciler de ben de mesela çok hızlı
2:03:14düşündüğüm için ve birçok söylediğim şey
2:03:17doğru değildir muhtemelen. Şimdi bir şey
2:03:18diyorsun ya hocam bu konfüste de var. Bu
2:03:20Mezoamerika'da da var. Bu aralarında bir
2:03:22bağ olduğu anlamına da gelmez.
2:03:24gelmeyebilir.
2:03:24>> Ben o an aklıma geldiği için heyecanla
2:03:26söyledim ama aslında
2:03:27>> sadece bir difüzyon yani bir yayılmanın
2:03:30o kanıtlanabilmesi için benzerlik
2:03:33yetmiyor.
2:03:35>> Başka şeyler nedir on başka şey mesela?
2:03:37Eee şey çok önemli yani eee kavramların
2:03:41benzerliği olacak zaten. Fakat o
2:03:43kavramlara giydirilmiş olan kelimeler
2:03:45yani filoloji, etimoloji çok önemli
2:03:48hocam. Yani o yüzden de ben çok önem
2:03:50önemserim. Yani eee etimoloji, semantik,
2:03:55başka dilleri bilmek ölü diller
2:03:57anlamında. Dolayısıyla o kelime, o
2:04:01kelimeyi kapsayan kavram. Sonra eee bu
2:04:05bağlamda o farklı kültürlerde
2:04:09bu teorik şeylerin alışverişin dışında
2:04:12mesela pratik etkilenmeler olmuş mu?
2:04:14Mesela adam belli ki hani oradaki sanat
2:04:17unsurunu almış. Burada da taklit etmiş
2:04:19yani belli görüyorsun onu yani
2:04:20ikonografi gelen şeyinden.
2:04:23>> Evet. Bir yani o zaman direkt şey var
2:04:25tabii yani bir miras olarak aşağıya
2:04:28doğru gitmiş. Şimdi böyle 34 tane ana
2:04:30damarı eğer yakalayabiliyorsan evet
2:04:33bunlar etkilenmiştir hocam ama bütünüyle
2:04:36etkilenme burada söylediğimiz benzerlik
2:04:38illa caation bir etki sonuç anlamına
2:04:40gelmeyebilir.
2:04:41>> Eee bazı şeylerde ya çok eski
2:04:44>> bir antik topluluktan yani gelebilir. O
2:04:47zaman da bizim için bir açıklayıcı
2:04:49değeri yok.
2:04:50>> Bu mesela ne oluyor? İşte Kızılderiler
2:04:51Türklere benziyor. Yani Türklerden mi
2:04:53geldi? Ne abi? 13.000 belli huylara
2:04:55benziyor ama o bir mantıklı şey değil.
2:04:5620.000 yıl öncesine gitmen lazım.
2:04:58>> Evet. Bazı şeylerde insanın beyni e
2:05:01çalışıyla bazı şeyleri bulabiliyoruz.
2:05:05Yani mesela 3 sayısının her yerde. K
2:05:07>> Tabii tabii. Orada hocam arketipler
2:05:08tabii çok şey var. Evet. Yani çünkü
2:05:11insanlar dünyanın farklı yerlerinde de
2:05:13olsa bulunduğu nörolojik yapıdan benzeri
2:05:17şeylerle tepki veriyor dünyaya.
2:05:19>> Ya da mesela 3 say 3 sayısı gibi
2:05:20>> ya. Evet. Yani her yerde Tabii tabii.
2:05:22İlla yani Amerika'da var diye burada da
2:05:24var. O arketip Yung falan işte orada çok
2:05:28işimize yarıyor. Yani
2:05:29>> Yung bir de ben şey de Levis Stros'un
2:05:30mitolojik şeyini yani inceliyor. O çünkü
2:05:33benzerlik değil. Diyor ki A olursa bunda
2:05:37B olur. Bir matematiksel sistem kuruyor.
2:05:39Bütün şeylerde o matematik çalışır
2:05:40diyor.
2:05:41>> O daha şey bir şey. Bunu söylemiş
2:05:43olalım. Bir de son olarak
2:05:44>> eee sizin dediklerinizden ben burada
2:05:45birka söyleyeyim. Bu tip şeyleri çalışan
2:05:47insanlar yok. Eee çalışan mesela Akdeniz
2:05:50tarihinde çalışan çok yoktu. E çalışan
2:05:53kendi yolunu buluyor. O kendi yolunu
2:05:54bulurken de birileri bana öyle olmuştur
2:05:56size de hamile olmuştur. E birileri de
2:05:58biraz usturuplu korursa bir yere
2:05:59gelebiliyorsunuz. Profesör
2:06:00olabiliyorsunuz ama bir sürü insan için
2:06:02bugün başlarken bu konuları çalışmak eee
2:06:05bir nevi ostarize edilmeyi de
2:06:06getirebiliyor. Şöyle doçent olacaksınız.
2:06:09>> Doçent olacağınız alan yok. Bugün biri
2:06:11Mingçini çalışsa
2:06:12>> adamı 4. Mehmet'ten soruyla
2:06:14karşılıyorlar doçentlikte. Yani her
2:06:17sistem yayın yapmanız, doçent olmanız,
2:06:19prof olmanız, kadro bulmanız neredeyse
2:06:22Hinduizm ki o gene çok büyük ama işte
2:06:25çok içinden sessiz bir şey çalıştınız.
2:06:28>> Eee, Türkiye bu alana gelmedi ama
2:06:30aslında toplumda nasıl karşılık var?
2:06:31Şimdi bu programı çok uzun süredir
2:06:33istiyorlar. Eee,
2:06:35>> eee, biraz bu tip çalışmanın da önünün
2:06:37açılması için vasıta olur diye
2:06:38düşünüyorum.
2:06:39>> Tabii son bir şey söyleyeyim hemen. Hani
2:06:41bizi izleyenlere şey olsun diye. Eee,
2:06:43Hindoloji bölümünün güzel yayınları var.
2:06:45Ankara Dil Tarih Coğrafyası dil tarih
2:06:47coğrafya hindoloji. Güzel Hindoloji.
2:06:49Bizim eee dinler tarihi anabilim
2:06:51dallarında çalışan böyle
2:06:53>> hangi üniversiteler mesela Marmara
2:06:55Üniversitesi
2:06:57>> eee Ege Ankara Üniversitesi buralarda
2:07:00mesela Hindoloji çok
2:07:01>> hep en büyüklerinde var. Bir de
2:07:03Hindoloji gibi büyüğünde var. Adam
2:07:04mesela şey çalışıyor. O zaman ne olacak?
2:07:07Ne bileyim işte
2:07:08>> yine de çok spesifik çalışamıyorsun.
2:07:10>> Tabii tabii yani yine de Evet. Yani
2:07:12derler ki bu kadar da ama yani bu
2:07:14yayınları akıllarında olsun yani
2:07:16>> bilim tarihi şey dinler tarihi kürsüsü
2:07:18var ama
2:07:18>> tabii tabii. Şey ilahiyat fakültelerinin
2:07:20dinler tarihi kürsüleri var.
2:07:22>> Yani ben siz doçentli nereden girdiniz
2:07:24sınavına?
2:07:24>> Ben tabii eee şey yayınlarım mı? Ha ben
2:07:28tamamen ilahiyat fakültesi dinler tarihi
2:07:31ana bililim dalından gelim.
2:07:32>> Ama ilahiyatçı der misiniz kendinize?
2:07:33>> Değilim. Ben ilahiyatçı değilim.
2:07:34>> Başka bir alanda işte bambaşka bir alan
2:07:36yani
2:07:36>> doçentlikte falan ne sordular? Çok
2:07:37acayip sorular sorular.
2:07:38>> Ha ya çok zorlanmadım. Benim yayınlarım
2:07:41hani ben pek çok konuda yayın yaptım.
2:07:43Hindu yüzeyim mi, Hristiyanlık
2:07:44>> sözlüğe girmiş miydiniz?
2:07:45>> Tabii tabii. Bizim zamanımızda hocam
2:07:46daha zordu ben sana söyleyeyim.
2:07:48>> Benim zamanım yok şey biz de söz diye
2:07:50girdik ya çocuk gibi Osmanlıca böyle oku
2:07:52diyorlar. Oku tabii metin çıkarıyor yani
2:07:55öyle. Ben mesela bir örnek vereyim.
2:07:57>> Asistanlık için hani başvurmuştum falan
2:08:00işte ben yazdım yani dedim yani ben hani
2:08:02Arapçam yok çünkü ilahiyatçı değilim
2:08:04ben. Arkeologum.
2:08:06E şey Hititçe falan biliyorum ben ama
2:08:08dedim yani o dersleri aldık biz. Bana
2:08:11dediler ki bak dediler bunu sana tamam
2:08:14al böyle bir sınav yapacağız fakat jüri
2:08:16toplamamız lazım. Geçemezsen hocam
2:08:19kalırdın jürde. Eee sınavda bana Hititçe
2:08:22Metin Metin sordu rahmetli Ali Dinçol.
2:08:25Yani benim hocam olduğu halde hiç dedi
2:08:28ben acımam yani hoca geç
2:08:30>> söz zordu ya. Tabii sözlü hocam akıl
2:08:32adam sana okutuyor. Akatça metni
2:08:35biliyorum diyemiyorsun veya İngilizce
2:08:36batı dilleri için de öyleydi bizim
2:08:38zamanımızda.
2:08:38>> Ya hocam Osmanca öyle adam herhangi bir
2:08:41şey çıkarabilir
2:08:42>> yani. Eee 34 tane metin çıkarıyorlar
2:08:45biri 16 oluyor. Yani insaflıysa senin
2:08:47çalıştığını kıy ama Osmanlıca da çok
2:08:48geniş tabii onda da el yazısı problem
2:08:50oluyor ama ama ama vallahi yani oraya
2:08:53gelmiş adam da onu okuyor. Okuyamasa da
2:08:56>> y kalın da biliyor sınavlarda. Şöyle de
2:08:58bir şey var ama şu oluyordu. Benim
2:09:00birkaç arkadaşım var. Biri eee eee böyle
2:09:03İspanya falan çalışıyordu. Biri de çok
2:09:06aslında dünyada da tanınan hatta
2:09:07kitapları çok satan bir Amerikan
2:09:10tarihçisiydi ya. Adamı Osmanlıca soru.
2:09:11Adam Türkçeyi zor öğrenmişti. Osmanlıca
2:09:13öğrenmek zorunda kaldı. Böyle biraz eee
2:09:15buleme ve çok saçma şeyler de oluyordu.
2:09:17>> Evet. Evet. Yani bunu tabii çok
2:09:18abartmamak lazım hocam. Yani hani bir
2:09:21batı dili mutlaka çok iyi bilmek
2:09:22zorunda.
2:09:23>> Tamam da adam Amerikan tarihçisi. Neden
2:09:25onun için? Tabii. Tab. Çünkü o doçentlik
2:09:27şöyle çalışılıyor bizde. Early modern
2:09:29var, modern var.
2:09:30>> Evet.
2:09:31>> Mesela ayrı Amerika tarihi diye bir şey
2:09:32yok. O yüzden min Çin'i 17. yüzyıl Çin'i
2:09:34çalışacaksanız tabii
2:09:36>> karşınıza
2:09:3817. yüzyıl tarihçileri geliyor. %98'i
2:09:40Osmanlı tarihçisi. Osmanlı tarihçileri
2:09:41dikiliyor böyle.
2:09:42>> Eee yani bizim üniversite sistemimizin
2:09:44de böyle değerli çalışmalar yapabilecek
2:09:47insanların önünü açması lazım.
2:09:48>> Evet. Evet. Kesinlikle hocam. Eee, yani
2:09:51çok tepede falan gene durumunuz güçlüyse
2:09:53bir sizi koruyan hoca varsa okey de adam
2:09:55mesela Sakar Üniversitesi Zsb ne bileyim
2:09:58onu nasıl yapacak?
2:09:59>> Çok değerli buldum. Eee, çok ilgi var bu
2:10:01konulara.
2:10:02>> Ne güzel.
2:10:02>> Çok e var hocam. Nereye çıksanız
2:10:04anlatsan Hinduizm yani normal Türkiye'de
2:10:06beklemezsiniz. Çok şey öğrendim.
2:10:09>> Eee, bir gelenek olduğunu öğrendim.
2:10:12Bunun içinden bir sürü şey çıktığını
2:10:13öğrendim. Çeşitleri olduğunu öğrendim.
2:10:16Bir gün de Budizmi konuşalım. Onu da
2:10:18çünkü tereva var, Mayhayana var.
2:10:19Dalaylama ne, bodisatva ne,
2:10:21>> buğdayı tanrı sayanlar var. Adamı nasıl
2:10:23tanrı yaptınız? Tabii.
2:10:25>> Eee, bugün de onları konuşalım
2:10:27[Müzik]
2:10:28>> diyelim. Çok teşekkür ediyorum hocam.
2:10:30Gel eklemek istediğiniz bir şey var mı?
2:10:32>> Onlara doğru sazı ben aldım el ama bir
2:10:34hani manalı bir şey olsun dedim. Bir de
2:10:36bir sonraki programda ne konuşacağımızı
2:10:37burada konuşalım dedim.
2:10:38>> Eee, şöyle eee ben tabii son yıllarda
2:10:42böyle arkeoloji ağırlıklı, dinler
2:10:44tarihini arkeoloji ağırlıklı yapmaya
2:10:46çalışıyorum. Çünkü dedim ya esasta
2:10:48arkeologum ben. Dolayısıyla e biraz hani
2:10:52bizi izleyen arkadaşlar bu dinler
2:10:54tarihine ilgi duyarlarsa artık ilahiyat
2:10:56fakültesi zaten değilim oradan ben 2015
2:10:59emekli oldum. Siz de emekli oldunuz.
2:11:00>> Ben de emekli oldum. Ben sonra özel
2:11:02üniversitelere biraz gittim.
2:11:05>> Ondan sonra şimdi Marmara
2:11:06Üniversitesi'nde bir araştırma merkezi
2:11:07var. Biraz oradayım ama pek çok zaten
2:11:09projede işim olduğu için zamanım bile
2:11:11yok. Ama demek istediğim şey şu. Yani
2:11:14bütün bu konuları çalışırken hani dinler
2:11:16tarihi, Hristiyanlık, Hinduizm, Budizm
2:11:19mutlaka arkeolojiyle paralel götürsünler
2:11:21hocam. Yani arkeoloji ve antropoloji çok
2:11:24önemli. Eee yani tamamlar yani
2:11:27>> gene DTCF'de falan var antropoloji
2:11:29herhalde. Antropoloji Türkiye çok ihmal
2:11:31ediliyor.
2:11:31>> Evet. Çok
2:11:32>> eee yani aslında sosyal bilimlerin
2:11:34şahıdır yani.
2:11:35>> Ve bizde mesela çok iyi antropologlar da
2:11:37var. Hem fizik antropolog var hocam. Ya
2:11:39işte anologi şey tecavü arif yapıyorum
2:11:42söyle yani şim mesela falan diye
2:11:43söylemek eee neredeydi? Ankara'da mıydı
2:11:46mi? Y
2:11:47>> Ankara tabii şimdi ötekileri de çok
2:11:48tanımadığım için hani ama Ankara gelenek
2:11:50en az
2:11:50>> bir tane iyi söyleyelim de diğerleri
2:11:52söyleyemezsek bir dahaki program.
2:11:53Gelenek hocam Ankara DTCF'den kaynaklanı
2:11:57fiziki antropolojinin benim için önemi
2:11:59şu. Bir kazıda eee bir fiziki antropolog
2:12:05olmasa insan iskeletlerinden kalan
2:12:07malzemeleri bizim değerlendirme şansımız
2:12:10yok. Yani o yüzden arkeoloji,
2:12:13antropoloji, dindar tarihi hocam çok
2:12:16güç.
2:12:16>> Bu çok değişik bir şey. Mesela bizde
2:12:18arkeoloji de full Roma Yunan ya. Evet,
2:12:21>> anladık. Ha oradan öğrenecek şeyler
2:12:22öğrend ya. Vardır da hani bir abi biraz
2:12:24açılalım mı böyle?
2:12:26>> Türkiye'nin üniversite sistemi hemen
2:12:27feodalleşiyor. Bir şey oturursa,
2:12:29güçlenirse
2:12:32>> Evet. siliyor yani
2:12:32>> kalıyor ve 30'larda, 40'larda kalıyor.
2:12:34Bakın İstanbul Üniversitesi'nde ben Türk
2:12:37Dili Edebiyatı bölümüün derslerine falan
2:12:38baktığımda yani şöyle o kadar aynı
2:12:40dersten 8 tane falan var mesela Halk
2:12:41Edeb ya da belli bölümler. Sonra
2:12:44sorduğumda tarih bölümlerinde falan da
2:12:46çıkıyordu ya bunlar 40'larda 50'lerden
2:12:47beri gelen ders var. O bir structure
2:12:49oluşmuş. eee kadrolar oluşmuş. Mesela
2:12:51tarih bölümünde müesseler tarihi var.
2:12:53>> Hı hı.
2:12:54>> O iki hoca kavga etmiş. Birine bölüm
2:12:56açmışlar. Ayrı
2:12:57>> doçentliğe de öyle giriyorsunuz. Bir de
2:12:59o
2:13:00>> çok irrasyonel. Eee o yüzden üniversite
2:13:02bazen çok geride kalabiliyor. Evet.
2:13:04>> Eee i biz yani sadece nesil gençlere
2:13:08değil de bir de yukarıda da bu
2:13:09organizasyonu düzenleyenlere de artık
2:13:12Evet. Yani onlar önünü açın gençler
2:13:13gelir.
2:13:14>> Yani YouTube'da en acayip programı
2:13:16yapıyoruz. 500.000 izleniyor.
2:13:17>> Evet.
2:13:18>> Üniversiteye gidiyorsunuz. Bunları
2:13:20anlatabileceğiniz iki tane bölüm var.
2:13:21Mesela antropolü çok önemli.
2:13:23>> Tabii çok hocam.
2:13:23>> Eee daha çok bölümlerin aç
2:13:25>> ama Emrahçığım yine de mesela son
2:13:27yıllarda bu konulara bence çok görünür
2:13:29bir ilgi var.
2:13:30>> İşte ilgi var da oradaki bürokratik iş
2:13:32halledilmezse tabii tabii. Ya ona ona
2:13:35rağmen
2:13:35>> o zaman YouTube kanalında biz yapıyoruz
2:13:36yani.
2:13:37>> Tabii yani insanlar bir şekilde
2:13:38mecrasını buluyor yani. Halbuki bunu
2:13:40akademik düzeyde daha düzeltilse bu ya
2:13:43insanlar daha doğru kaldi ve kalıcı
2:13:45çıktı
2:13:46>> tabii
2:13:47>> bulurlar. Tabii.
2:13:48>> Eee ve sadece entelektüel kalmaz şey
2:13:51olur. Bundan da bir hani bu popülerliği
2:13:53öyle bir eee farkındalığa çevirmek
2:13:55istedim sonlara doğru.
2:13:56>> Valla ben sana teşekkür ediyorum.
2:13:58>> Ben teşekkür ederim hocam. Ben çok şey
2:13:59öğrendim. Genelde çok bu programlarda
2:14:01Fatih abi derdi ki çok şey öğreniyorum.
2:14:03Hakikaten çok şey öğrendim. Çok çok şey
2:14:05öğrendim. Yani bir tarihçi olarak
2:14:06sonuçta
2:14:07>> hiçbir fikrim yokmuş.
2:14:09Ve
2:14:10>> bizi izleyenlere de tabii teşekkür
2:14:11ediyoruz yani.
2:14:12>> Eee biz bizi izleyenlere teşekkür
2:14:14ediyoruz. Bu programı 1011 sene önce
2:14:16başladığı için. Fatih Altaylı
2:14:18>> hepimizi ayrı ayrı ağırlardı bugün. O
2:14:20yok da biz sanki böyle şey olurdu ya
2:14:22böyle bir şey de hoca gelmezse böyle bir
2:14:25hocacılık oynar ötek şey yapar onun gibi
2:14:27oldu biraz. İnşallah
2:14:28>> hocam siz de çok iyisiniz yani Emre
2:14:30hocam yani
2:14:31>> zannetmiyorum ya ben çok atağım çok
2:14:33panikliyim. Eee
2:14:34>> benim gibi hızlısınız
2:14:35>> hızlısın. Evet normalde biraz daha
2:14:37kendini tutmasak biz çok daha
2:14:39>> Evet
2:14:39>> böyle yüksek konuşuyoruz. Eee, kameralar
2:14:43açık olmadığı zaman Fatih Fatih Abi'ye
2:14:45de bir selam yollamış olalım. Selam
2:14:47gönderiyoruz.
2:14:47>> Eee, inşallah en kısa sürede eee,
2:14:49hürriyetine kavuşur. Eee, aramıza döner.
2:14:52Biz ağustosun ortasında çekiyoruz bunu.
2:14:55Eee, ne zaman yayınlan bilmiyorum. Bir
2:14:57iki hafta içinde yayınlanır. İnşallah
2:14:58yayınlandığı zaman da o aramızda olmuş
2:15:00olur. Sponsorumuz Siemens de bizi yalnız
2:15:02bırakmadığı için teşekkür ediyorum. Ve
2:15:04ben programları kapatamamla tanırım.
2:15:06Tanınırım.
2:15:06>> Ben de kapatamam.
2:15:07>> Sen de yani sana bir top attım. Sen de
2:15:09böyle açtıkça açtın. sonrasım geliyor.
2:15:12Eee, biz konuşmaya devam edeceğiz ama
2:15:14kameralar kapalıyken olacak. Bu dizim
2:15:17için
2:15:18>> inşallah
2:15:18>> inşallahet,
2:15:19>> eee, bir program yapacağız.
2:15:22>> Eee, çok teşekkür ediyorum tekrardan.
2:15:24Kendinize iyi bakın. Bir başka tekbetek
2:15:26bilimde görüşmek üzere.
2:15:31[Müzik]
2:15:46[Müzik]
2:15:47Siemens tam otomatik kahve makineleri
2:15:50teketek bilimi sundu.
2:15:51[Müzik]

About this transcript

This page contains the full transcript of Hindu inançlarının tarihi / Prof. Dr. Emrah Safa Gürkan & Prof. Dr. Kürşad Demirci by Teke Tek Bilim, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 19,300 words across 3,717 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.