Herdenking Spanje treinongeluk, hoge energieprijzen, pandajong vanuit Nederland naar China. — Transcript

Full transcript

1. 0:09Goedemiddag! Dit is het NOS Journaal in Makkelijke Taal...
2. 0:13van donderdag 29 oktober en ik ben Evita Mac-nack.
3. 0:17In dit Journaal gaat het over Spanje.
4. 0:20Mensen staan daar vandaag stil...
5. 0:22bij het grote treinongeluk dat gisteren gebeurde.
6. 0:25We vertellen over energieprijzen.
7. 0:27De prijs voor gas is het hoogste in vier jaar tijd.
8. 0:30En we laten zien waarom een pandajong...
9. 0:32vandaag voor het laatst te zien was in Nederland.
10. 0:38Nog steeds veel verdriet in Spanje.
11. 0:40Daar botsten gisteren twee treinen op elkaar.
12. 0:4369 mensen kwamen om het leven.
13. 0:46Voor de slachtoffers zijn er vanaf vandaag herdenkingen.
14. 0:51Bij dit station zijn kaarsen en bloemen neergelegd.
15. 0:54Mensen denken aan de slachtoffers die omkwamen bij het treinongeluk.
16. 0:59Er liggen ook nog 50 mensen gewond in het ziekenhuis.
17. 1:03De botsing was dus in Spanje. Vlakbij de hoofdstad Madrid.
18. 1:08Er wordt nog onderzoek gedaan naar hoe het ongeluk kon gebeuren.
19. 1:13Het lijkt erop dat een medewerker die de veiligheid...
20. 1:16op het spoor in de gaten houdt, een fout heeft gemaakt.
21. 1:19Dat schrijft een Spaanse krant.
22. 1:21Zij hebben opgenomen gesprekken gehoord...
23. 1:24tussen de verkeersleiding en de machinisten.
24. 1:27Daarin krijgt één van de treinen de opdracht om hard door te rijden.
25. 1:32De andere zegt even later dat het niet lukt om verder te rijden.
26. 1:37Die trein staat dus stil op het spoor.
27. 1:39Daarna botst de snelrijdende trein op de stilstaande trein.
28. 1:43De enorme schade daarvan is ook vandaag nog goed te zien.
29. 1:49Treinmachinisten in Spanje staken vandaag.
30. 1:51Die staking was al voor het ongeluk gepland.
31. 1:54Volgens de machinisten moet het spoor veiliger worden...
32. 1:57omdat er veel ongelukken gebeuren.
33. 2:01Want het ongeluk van gisteren...
34. 2:03is niet het eerste treinongeluk dit jaar.
35. 2:06In januari was er één waar 46 mensen bij omkwamen.
36. 2:11Dat is hier te zien op oude beelden.
37. 2:14Er zijn ieder jaar tientallen botsingen en aanrijdingen in Spanje.
38. 2:18De machinisten willen dat er meer geld komt...
39. 2:21om het spoor veiliger te maken.
40. 2:23Het ongeluk van gisteren laat nog eens extra zien...
41. 2:26hoe hard dat nodig is, zeggen ze.
42. 2:29Daarom rijden sommige treinen vandaag niet.
43. 2:32Volgens de minister die over de Spaanse treinen gaat...
44. 2:35is het spoor wel veilig.
45. 2:37Daar is dus niet iedereen het mee eens.
46. 2:43Honderden mensen protesteerden gisteravond ook al.
47. 2:46Dat deden ze bij het kantoor van de minister.
48. 2:49Ze willen dat hij stopt met zijn werk.
49. 2:52Toen er met flessen en vuurwerk werd gegooid...
50. 2:55stuurde de politie de demonstranten weg.
51. 3:01We gaan verder met nieuws over de energieprijzen.
52. 3:05De afgelopen tijd ging de prijs voor energie flink omhoog.
53. 3:08Vooral gas is een stuk duurder geworden.
54. 3:11De prijs is nu het hoogst in vier jaar tijd.
55. 3:15De prijs voor gas wordt afgerekend per kubieke meter.
56. 3:19Begin dit jaar was de gasprijs nog zo'n 1,13 euro per kubieke meter.
57. 3:24Vandaag is dat veel duurder: Iets meer dan 2 euro per kubieke meter.
58. 3:29Dat gas zo duur is geworden, heeft vooral te maken met een oorlog.
59. 3:34Die oorlog begon dit voorjaar.
60. 3:36Amerika en Israël vielen Iran aan. Iran vocht terug.
61. 3:41Onder meer door fabrieken in landen in de buurt kapot te schieten.
62. 3:45Fabrieken die benzine, diesel en gas maken.
63. 3:49En ze deden nog iets.
64. 3:51Ze blokkeren een belangrijke vaarweg voor schepen.
65. 3:54Daardoor kunnen er veel minder schepen doorheen...
66. 3:57met bijvoorbeeld gas.
67. 3:59Door die twee dingen is er in de hele wereld...
68. 4:02een stuk minder gas te koop.
69. 4:04En als er weinig gas is, dan wordt het duurder.
70. 4:08De prijs voor gas is nu dus heel erg hoog.
71. 4:11En daardoor is ook de prijs voor elektriciteit ook gestegen.
72. 4:17Dat komt doordat centrales die elektriciteit maken...
73. 4:20daar meestal gas voor gebruiken. En nu de gasprijs omhoog gaat...
74. 4:24wordt het dus ook duurder om stroom te maken.
75. 4:28Veel mensen merken nu nog weinig van die hoge prijzen.
76. 4:31Dat komt omdat de meesten een vast contract hebben...
77. 4:34voor gas en elektriciteit.
78. 4:36Ze betalen het hele jaar, of langer, een vaste prijs.
79. 4:40Maar sommigen merken het wel.
80. 4:42Dat zijn mensen die nu een nieuw energiecontract moeten kiezen.
81. 4:46Die krijgen nu dus te maken met veel hogere prijzen voor gas en stroom.
82. 4:51En dat kost veel extra geld.
83. 4:54Iemand die in januari een energiecontract koos...
84. 4:57was gemiddeld zo'n 1600 euro per jaar kwijt.
85. 5:01Eenzelfde contract kost nu 2600 euro per jaar.
86. 5:05Dat is dus 1000 euro per jaar duurder geworden.
87. 5:11Volgens deskundigen blijven de prijzen voor energie voorlopig hoog.
88. 5:15Pas eind volgend jaar verwachten ze dat het wat goedkoper wordt.
89. 5:23Vandaag konden mensen haar voor het allerlaatst zien:
90. 5:26Pandajong Lang Yue.
91. 5:28De panda werd geboren in Ouwehands Dierenpark...
92. 5:30en verhuist morgen naar China.
93. 5:35Dit is Lang Yue.
94. 5:36Het pandajong werd in 2024 geboren in Ouwehands Dierenpark.
95. 5:41Ze is nu dus twee jaar oud.
96. 5:44Op deze leeftijd zijn panda's oud genoeg...
97. 5:46en hebben ze hun moeder niet meer nodig.
98. 5:49Daarom is het pandajong nu ook klaar om te verhuizen naar China.
99. 5:54Vandaag kunnen mensen haar...
100. 5:55voor de laatste keer bewonderen in Nederland.
101. 5:59Deze man is zelfs speciaal vanuit België gekomen.
102. 6:03Inderdaad. De laatste dag van Lang Yue in Nederland meemaken...
103. 6:08is toch wel een speciaal pandamoment.
104. 6:12Dat Lang Yue morgen verhuist...
105. 6:14heeft te maken met een afspraak tussen Nederland en China.
106. 6:19China ligt hier.
107. 6:22China is het enige land waar de reuzenpanda's in het wild leven...
108. 6:27maar het is een bedreigde diersoort.
109. 6:30Het land heeft daarom een speciaal fokprogramma voor panda's.
110. 6:35Mannetjes en vrouwtjes worden bij elkaar gezet...
111. 6:38om nieuwe pandajongen te krijgen.
112. 6:41Om zo te voorkomen dat de panda's uitsterven.
113. 6:44Ook leent China panda's uit aan andere landen.
114. 6:48Dat uitlenen van de panda's is een manier...
115. 6:51om landen te bedanken voor de vriendschap.
116. 6:54De ouders van Lang Yue zijn bijna 10 jaar geleden...
117. 6:57uitgeleend aan Nederland.
118. 6:59Dit zijn beelden van hun aankomst op Schiphol.
119. 7:03Daar werden ze door honderden mensen opgewacht.
120. 7:08Even later werden ze overgebracht naar Ouwehands Dierenpark.
121. 7:12De enige Nederlandse dierentuin met reuzenpanda's.
122. 7:16Daar werd Lang Yue twee jaar geleden dus geboren.
123. 7:20De afspraak is dat panda's die buiten China worden geboren...
124. 7:24naar China verhuizen.
125. 7:26Dat moet gebeuren voordat ze vier jaar oud zijn.
126. 7:31En morgen is het zover voor het pandajong.
127. 7:33Ze is nu oud genoeg om te verhuizen.
128. 7:37De ouders van Lang Yue blijven in het Ouwehands Dierenpark.
129. 7:41De panda's kunnen nog meer jongen krijgen.
130. 7:47En dan het weer.
131. 7:48Vanavond is het fris met 8 tot 12 graden.
132. 7:51Het kan al mistig worden.
133. 7:53Morgen mogelijk lang grijs en mistig.
134. 7:56Als de zon schijnt wordt het 12 tot 14 graden.
135. 8:02In dit Journaal ging het over Spanje.
136. 8:04Er is daar een staking.
137. 8:06Spoormedewerkers willen dat rijden met de trein veiliger wordt.
138. 8:10We vertelden over de hoge prijzen voor gas.
139. 8:13En we lieten pandajong Lang Yue zien...
140. 8:15die morgen naar China vertrekt.
141. 8:17Dit was het voor nu.
142. 8:18Morgen is er weer een NOS Journaal in Makkelijke Taal. Tot dan.