Hồ Sơ Washington: Việt Nam Và Hoa Kỳ Từ Chiến Tranh Đến Đối Tác — Transcript
Full transcript
- 0:05[âm nhạc]
- 0:10>> Xin chào quý vị và các bạn. Chào mừng
- 0:12đến với chương trình Á Lục Ký.
- 0:14Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm câu
- 0:16trả lời cho một nghịch lý khó tin trong
- 0:18lịch sử ngoại giao hiện đại. Năm 2023,
- 0:22Việt Nam đưa Hoa Kỳ lên vị trí [âm nhạc]
- 0:24cao nhất trong hệ thống quan hệ đối
- 0:26ngoại của mình, ngang hàng với Trung
- 0:27Quốc, Nga và Ấn Độ. Đây là quốc gia từng
- 0:30thả xuống lãnh thổ Việt Nam một khối
- 0:33lượng bom đạn được nhiều nhà sử học ước
- 0:35tính còn lớn hơn tổng số bom mà tất cả
- 0:38các bên cộng lại đã dùng trong toàn bộ
- 0:40Thế chiến thứ hai. Những nghịch lý thật
- 0:42sự của câu chuyện này không nằm ở con số
- 0:44đó. Nó nằm ở một chi tiết mà rất ít
- 0:47người để ý. Những người đứng ra dàn xếp
- 0:49cuộc hòa giải này phần lớn lại chính là
- 0:52những người đã trả giá đau đớn nhất cho
- 0:54cuộc chiến ấy.
- 0:55Một phi công từng nằm tù 6 năm rưỡi, một
- 0:58người lính từng ném chính huân chương
- 1:01của mình xuống bậc thềm Quốc hội Mỹ để
- 1:03phản đối cuộc chiến ông từng tham gia.
- 1:06Câu hỏi đặt ra là tại sao lại là họ?
- 1:10Và điều đó nói lên điều gì về cách các
- 1:11quốc gia thật sự làm bạn với nhau sau
- 1:14khi đã từng là kẻ thù?
- 1:18Trước khi đi tiếp, cần nói rõ một điều.
- 1:21Cuộc chiến để lại hậu quả không cân xứng
- 1:23giữa hai phía. Hàng triệu người Việt Nam
- 1:25thiệt mạng, hàng trăm nghìn thuyền nhân
- 1:27phải rời bỏ quê hương sau năm 1975
- 1:31và di sản chất độc da cam vẫn còn đó cho
- 1:34đến hôm nay. Những mất mát đó xứng đáng
- 1:36có những kỳ phát sóng riêng, đầy đủ hơn
- 1:39nhiều so với những gì có thể gói gọn
- 1:41trong một chương trình. Hôm nay, Á Lục
- 1:43Ký chọn kể một góc rất hẹp của bức tranh
- 1:45lớn đó, phía bên kia của tiến trình hòa
- 1:47giải, những người Mỹ cụ thể đã đứng ra
- 1:49hàn gắn và vì sao chính họ chứ không
- 1:52phải ai khác lại làm được điều đó?
- 1:54Ba điều cần nắm nhanh trước khi bắt đầu.
- 1:57Đối tác chiến lược toàn diện cấp bậc
- 2:00Việt Nam trao cho Mỹ năm 2023
- 2:03là nấc thang ngoại giao cao nhất của Hà
- 2:05Nội và trước đó chỉ có một số rất ít
- 2:07[âm nhạc] quốc gia được xếp vào vị trí
- 2:09này. Ba nhân vật dẫn dắt phần đầu chương
- 2:11trình đều là người Mỹ có mặt tại Việt
- 2:14Nam trong chiến tranh theo ba cách hoàn
- 2:17toàn khác nhau.
- 2:18Và toàn bộ câu chuyện sẽ đi qua ba mốc
- 2:21năm 1995
- 2:23năm 2013
- 2:25và năm 2023.
- 2:28Mỗi mốc là một cánh cửa. Chúng ta bắt
- 2:30đầu từ chính những con người đã mở cánh
- 2:32cửa đầu tiên.
- 2:37>> [âm nhạc]
- 2:38>> Trước khi có bất kỳ cuộc đàm phán chính
- 2:40trị nào giữa Hà Nội và Washington đã có
- 2:42một việc khác diễn ra trước, âm thầm hơn
- 2:45nhiều và kéo dài gần một thập kỷ.
- 2:48Đó là việc hai nước cùng nhau đào tìm
- 2:50hài cốt của những người lính Mỹ mất tích
- 2:52trong chiến tranh. Nghe qua có vẻ đây
- 2:55chỉ là một hoạt động nhân đạo bên lề.
- 2:58Nhưng nếu nhìn kỹ, đây mới chính là cây
- 3:00cầu đầu tiên thật sự được xây giữa hai
- 3:02cựu thù. Không phải bằng chữ ký hay
- 3:04tuyên bố mà bằng công việc rất cụ thể,
- 3:06rất chậm và rất tốn kém. 39 đợt tìm kiếm
- 3:09chung.
- 3:10Hàng trăm bộ hài cốt được xác minh qua
- 3:12nhiều năm. Điều đáng suy ngẫm là
- 3:15lòng tin giữa hai quốc gia ở đây không
- 3:17đến trước rồi mới có hợp tác. Nó ngược
- 3:19lại.
- 3:20Hợp tác đến trước và lòng tin được xây
- 3:22dần lên từ đó, từng mảnh hài cốt một.
- 3:25Người đàn ông gắn liền với cây cầu này
- 3:27theo một cách rất cá nhân
- 3:29là một phi công không quân tên Peterson.
- 3:32Tháng 9 năm
- 3:331966
- 3:36máy bay của ông trúng tên lửa trên bầu
- 3:38trời miền Bắc Việt Nam. Ông nhảy dù
- 3:40xuống một ngôi làng ở Hải Dương
- 3:42trong tình trạng đa chấn thương
- 3:44và bị dân quân địa phương bắt giữ.
- 3:466 năm rưỡi tiếp theo ông sống qua bốn
- 3:49nhà tù khác nhau. Đây là chỗ câu chuyện
- 3:52lẽ ra có thể dừng lại như hàng nghìn câu
- 3:54chuyện tù binh khác, nhưng nó không
- 3:56dừng. Ông Peterson được trao trả năm
- 3:591973,
- 4:01trở thành nghị sĩ Hạ viện Mỹ, rồi trải
- 4:04qua một thập niên chồng chất bi kịch cá
- 4:06nhân,
- 4:07con trai qua đời vì tai nạn,
- 4:09vợ ông được chẩn đoán [âm nhạc] ung thư.
- 4:11Đến năm 1995,
- 4:15khi vợ ông qua đời, ông gần như đã quyết
- 4:17định rút khỏi chính trường. Và đây chính
- 4:20là
- 4:21lúc Tổng thống Clinton đưa ra một đề
- 4:23nghị mà nhìn ở góc độ chính trị thuần
- 4:25túy phải gọi là một nước cờ rất khôn
- 4:28ngoan.
- 4:29Ông mời chính người cựu tù binh này làm
- 4:31đại sứ Mỹ đầu tiên tại Việt Nam thời hậu
- 4:33chiến. Tại sao đây lại là một nước cờ
- 4:35khôn ngoan? Bởi vì bất kỳ ai từng theo
- 4:38dõi chính trị Mỹ những năm đó đều biết
- 4:41phe phản đối bình thường hóa mạnh nhất
- 4:43chính là những nhóm tự nhận là đại diện
- 4:46cho tiếng nói của tù binh và gia đình
- 4:48người mất tích. Họ sẵn sàng gọi bất kỳ
- 4:50ai ủng hộ xích lại gần Việt Nam là kẻ
- 4:52phản bội đồng đội.
- 4:54Nhưng làm sao [âm nhạc] có thể buộc tội
- 4:55một người từng bị giam 6 năm rưỡi trong
- 4:57chính những nhà tù đó là phản bội đồng
- 4:59đội của mình? Về mặt chính trị,
- 5:02việc chọn ông Peterson gần như đã vô
- 5:04hiệu hóa toàn bộ lập luận công kích mạnh
- 5:06nhất trước khi nó kịp cất lời. Đây là
- 5:09một quy luật đáng để chúng ta dừng lại
- 5:11một chút. Trong rất nhiều tiến trình hòa
- 5:13giải sau chiến tranh trên khắp thế giới,
- 5:15người có đủ tư cách đạo đức để tuyên bố
- 5:17đã đến lúc buông bỏ quá khứ hiếm khi là
- 5:20một nhà ngoại giao chuyên nghiệp đứng
- 5:22ngoài cuộc chiến. Gần như luôn luôn đó
- 5:24phải là chính nạn nhân.
- 5:26Chỉ có nỗi đau thật mới đủ sức nặng để
- 5:28bảo lãnh cho hòa bình. Và có một chi
- 5:30tiết khép lại câu chuyện của ông
- 5:32Peterson theo cách khó tin không kém
- 5:35phần mở đầu.
- 5:36Chỉ 2 tuần sau khi nhậm chức đại sứ tại
- 5:38Hà Nội, ông gặp một người phụ nữ gốc Sài
- 5:41Gòn tên Vi Lê.
- 5:431 năm sau, họ làm đám cưới ngay tại một
- 5:45nhà thờ cổ giữa lòng Hà Nội năm 1998.
- 5:51Người đàn ông từng ném bom xuống mảnh
- 5:53đất này,
- 5:54hơn 30 năm sau trở thành một người con
- 5:56rể của chính nơi đó. Nhưng ông Peterson
- 5:59không phải là người duy nhất mà số phận
- 6:01đã sắp đặt theo cách trớ trêu như vậy.
- 6:07>> [âm nhạc]
- 6:14[âm nhạc]
- 6:17>> Một năm sau, năm 1967,
- 6:20một sĩ quan hải quân khác cũng rơi xuống
- 6:22bầu trời Hà Nội. Lần này là xuống chính
- 6:25Hồ Trúc Bạch giữa lòng thành phố. Hai
- 6:28cánh tay và một chân gãy nát,
- 6:31ông gần như chắc chắn sẽ chết đuối.
- 6:33Người cứu ông không phải một chiến sĩ,
- 6:36không phải một cấp chỉ huy nào cả.
- 6:39Đó là một công nhân nhà máy bình thường
- 6:41tên Mai Văn Ơn đang trú ẩn gần đó giữa
- 6:44lúc đám đông [âm nhạc] phẫn nộ định lao
- 6:45vào hành hung viên phi công vừa ném bom
- 6:47xuống chính thành phố của họ. Ông Ơn
- 6:50dùng một cây sào tre lao xuống dòng nước
- 6:53kéo người đàn ông đó lên bờ. Hãy dừng
- 6:55lại ở chi tiết này một chút vì nó đáng
- 6:58được nhìn kỹ hơn một câu chuyện cứu
- 7:00người thông thường.
- 7:01Đây không phải quyết định của nhà nước,
- 7:03không phải một chính sách được viết ra.
- 7:05Đó là một phản xạ nhân đạo hoàn toàn cá
- 7:08nhân xảy ra trong vài giây trước khi bất
- 7:10kỳ cuộc đàm phán chính trị nào tồn tại.
- 7:13Và 30 năm sau,
- 7:14khi hai người đàn ông này gặp lại nhau,
- 7:17cuộc hội ngộ đó trở thành [âm nhạc] một
- 7:19trong những biểu tượng hòa giải mạnh
- 7:20nhất giữa hai nước. Đôi khi những quyết
- 7:23định định hình cả một tiến trình lịch sử
- 7:25lớn lại không đến từ phòng họp mà từ một
- 7:28khoảnh khắc rất người, rất nhỏ.
- 7:30Người phi công đó sau này trở thành
- 7:32thượng nghị sĩ Mỹ mang một cái họ nổi
- 7:35tiếng McCain. Cha ông từng là đô đốc chỉ
- 7:38huy cả một hạm đội và chính vì thân thế
- 7:41đó mà những người giam giữ ông đặt cho
- 7:43ông biệt danh thái tử. Về những gì đã
- 7:45xảy ra trong nhà tù, có hai luồng ký ức
- 7:48không hoàn toàn khớp nhau. Theo hồi ký
- 7:50của chính ông McCain, ông từng bị tra
- 7:52tấn, bị bẻ lại phần xương tay vừa gãy,
- 7:55có những giai đoạn tuyệt vọng đến mức
- 7:57tìm cách tự kết liễu. Nhưng theo lời kể
- 7:59của cựu giám đốc trại giam, một người
- 8:01tên Trần Trọng Duyệt, [âm nhạc] ông hoàn
- 8:02toàn bác bỏ các cáo buộc tra tấn dưới
- 8:04quyền mình và nhớ về McCain như một
- 8:06người cứng đầu nhưng thích tranh luận,
- 8:08thậm chí từng dạy ông tiếng Anh vào
- 8:10những ngày cuối tuần. Sự thật nằm ở đâu
- 8:13giữa hai ký ức này? Đến nay, giới nghiên
- 8:16cứu vẫn chưa có sự đồng thuận tuyệt đối.
- 8:19Và hồ sơ lưu trữ về giai đoạn này vẫn
- 8:22còn nhiều khoảng trống, nhưng có một
- 8:24điều cả hai phía đều xác nhận giống
- 8:26nhau. Sự tôn trọng giữa họ sau chiến
- 8:29tranh [âm nhạc]
- 8:30là có thật. Khi McCain qua đời năm 2018,
- 8:34chính ông Duyệt là người công khai bày
- 8:36tỏ tiếc thương và ca ngợi vai trò của
- 8:39McCain trong [âm nhạc] việc bình thường
- 8:41hóa quan hệ hai nước. Điều đáng chú ý
- 8:43hơn cả không nằm ở quá khứ quân sự của
- 8:45McCain mà ở những gì ông làm sau đó tại
- 8:48chính Thượng viện Mỹ. Ông là người, cùng
- 8:51với một đồng nghiệp khác mà chúng ta sẽ
- 8:52nói tới ngay sau đây, đã đứng ra bảo trợ
- 8:54chính trị cho toàn bộ tiến trình bình
- 8:56thường hóa, bất chấp bị chính những nhóm
- 8:58cựu binh cực đoan gọi là kẻ phản bội.
- 9:01Nhưng người có công lớn nhất trong việc
- 9:02tháo gỡ rào cản tâm lý khó nhằn nhất của
- 9:05nước Mỹ, một cách kỳ lạ, [âm nhạc] lại
- 9:07không phải một cựu tù binh.
- 9:13Người đó tên Kerry và con đường của ông
- 9:15đến với vai trò này đi ngược hoàn toàn
- 9:17với hai người trước. Ông từng là chỉ huy
- 9:20một đơn vị tuần tra đường sông tại đồng
- 9:22bằng sông Cửu Long, nhưng khi trở về
- 9:24nước, ông trở thành một trong những
- 9:26gương mặt dẫn đầu phong trào cựu binh
- 9:28phản đối chính cuộc [âm nhạc] chiến ông
- 9:30vừa tham gia, thậm chí từng ném duy băng
- 9:32huân chương của mình xuống bậc thềm quốc
- 9:34hội. Với giới bảo thủ Mỹ thời đó, cái
- 9:37tên Kerry gắn liền với sự phản bội
- 9:39không phải lòng yêu nước, vậy mà năm
- 9:411991
- 9:44chính ông lại được giao một vị trí cực
- 9:46kỳ nhạy cảm, chủ trì Ủy ban đặc biệt của
- 9:48Thượng viện điều tra về vấn đề tù binh
- 9:50và người mất tích. Nhìn thuần túy về mặt
- 9:52chính trị đây là một quyết định đầy rủi
- 9:55ro, nhưng nếu nhìn sâu hơn một chút,
- 9:57chính sự rủi ro đó lại là điểm mạnh, một
- 10:00báo cáo do người từng phản chiến đứng
- 10:02đầu. Nếu kết luận rằng không còn tù binh
- 10:05nào bị giam giữ sẽ khó bị dán nhãn là
- 10:08chính phủ bao che hơn nhiều so với một
- 10:10báo cáo tương tự do bất kỳ ai khác viết
- 10:12ra. Người hoài nghi nhất, một khi bị
- 10:15chính bằng chứng thuyết phục, lại trở
- 10:17thành người có sức nặng thuyết phục
- 10:18nhất. Cuộc điều tra của ông Kerry không
- 10:21hề nhẹ nhàng, gần 2 triệu đô la Mỹ chi
- 10:23phí hơn 140 nhân chứng, hơn 20 ngày điều
- 10:27trần công khai và quan trọng nhất, hơn 1
- 10:30triệu trang tài liệu quân sự được ép
- 10:32phải giải mật. Giữa lúc cuộc điều tra
- 10:34đang diễn ra có một sự cố suýt đánh sập
- 10:36toàn bộ tiến trình. Tháng 7 năm 1991
- 10:41một tạp chí lớn của Mỹ đăng trên trang
- 10:43bìa một bức ảnh mờ
- 10:44được cho là chụp ba phi công Mỹ đang bị
- 10:47giam giữ đâu đó ở Đông Nam Á. Bức ảnh
- 10:49gây chấn động dư luận Mỹ trong nhiều
- 10:52tuần.
- 10:52>> Nhưng sau đó
- 10:54chính cuộc điều tra độc lập đã lật tẩy
- 10:56toàn bộ câu chuyện. Bức ảnh gốc thực
- 10:58chất được chụp tại một cuộc biểu tình ở
- 11:00Moscow. Những người trong ảnh là kỹ sư
- 11:03Liên Xô hoàn toàn không liên quan gì đến
- 11:06Việt Nam. Đây là một chi tiết đáng
- 11:08[âm nhạc] để chúng ta dừng lại phân tích
- 11:10kỹ hơn một câu chuyện lừa bịp thông
- 11:12thường, vì nó cho thấy một cơ chế
- 11:14[âm nhạc] rất con người khi một xã hội
- 11:16mang tổn thương tập thể chưa được giải
- 11:18tỏa nó trở thành mảnh đất màu mỡ cho bất
- 11:21kỳ câu chuyện nào, dù thiếu căn cứ đến
- 11:24đâu, miễn là câu chuyện đó khớp với nỗi
- 11:26đau có sẵn. Tháng 1 năm 1993
- 11:31báo cáo dài 1000 trang do ông Kerry chấp
- 11:34bút kết luận không có bằng chứng thuyết
- 11:35phục nào cho thấy con người Mỹ nào sống
- 11:38sót trong tình trạng bị giam cầm tại
- 11:40Đông Nam Á. Báo cáo này trở thành nền
- 11:42tảng pháp lý và tâm lý để Tổng thống
- 11:46Clinton tiến tới dỡ bỏ cấm vận một năm
- 11:49sau đó, [âm nhạc] nhưng câu chuyện của
- 11:50ông Kerry có một cái kết khác đáng hơn
- 11:52nhiều. Chính báo cáo hòa giải này
- 11:5511 năm sau
- 11:57khi ông ra tranh cử Tổng thống năm 2004
- 12:01lại bị một nhóm cựu binh dùng làm vũ khí
- 12:03công kích thành tích [âm nhạc] quân sự
- 12:04của ông. Người tạo ra hòa bình đôi khi
- 12:07phải trả giá bằng chính di sản cá nhân
- 12:09của mình. Đây có lẽ là quy luật ít được
- 12:11nói tới nhất trong mọi câu chuyện hòa
- 12:12giải.
- 12:14Người đứng ra hàn gắn hiếm khi được lịch
- 12:16sử đối xử công bằng ngay lập tức. Nhưng
- 12:18hòa giải không bao giờ có thể chỉ đến từ
- 12:21một phía. Trong lúc Peterson, McCain và
- 12:24Kerry hứng chịu búa rìu dư luận ngay tại
- 12:26quê nhà, ở phía bên kia, tại Hà Nội, một
- 12:29nhà ngoại giao kỳ cựu tên Nguyễn Cơ
- 12:31Thạch cũng đang kiên trì thuyết phục
- 12:33chính những người đồng chí của mình. Ông
- 12:35phải chứng minh một điều không hề dễ
- 12:37nghe vào thời điểm đó
- 12:38rằng bắt tay với cựu thù không phải là
- 12:41phản bội xương máu đồng bào mà là con
- 12:43đường để đất nước không bị bỏ [âm nhạc]
- 12:45lại phía sau. Hai quốc gia, hai nhóm
- 12:47người cùng phải bơi ngược dòng dư luận
- 12:49của chính mình đã tiến từ hai phía để
- 12:52gặp nhau ở giữa cây cầu. Nhờ những con
- 12:54người đó, cả ở Washington lẫn ở Hà Nội
- 12:57nước Mỹ và Việt Nam mới có đủ nền tảng
- 13:00chính trị để năm 1995
- 13:03Tổng thống Clinton chính thức bước qua
- 13:05cánh cửa đầu tiên.
- 13:11>> Cánh cửa thứ nhất năm 1995
- 13:15mở ra không hề êm ả. Bên trong nước Mỹ
- 13:18một liên minh bất thường đã hình thành
- 13:20để bảo vệ quyết định này gồm những cựu
- 13:22binh từng đổ máu tại Việt Nam đứng về
- 13:25phía ủng hộ và giới doanh nghiệp Mỹ lo
- 13:27ngại sẽ mất một thị trường 75 triệu dân
- 13:31vào tay đối thủ châu Âu và Nhật Bản nếu
- 13:33cấm vận kéo dài. Còn phía Việt [âm nhạc]
- 13:35Nam, Thủ tướng Võ Văn Kiệt, người từng
- 13:38mất vợ và hai con trong một trận càn của
- 13:40trực thăng Mỹ, chính là người đọc tuyên
- 13:42bố đáp lại, khẳng định quyết định này
- 13:45phù hợp với xu thế hòa bình khu vực.
- 13:47Điều đáng suy ngẫm ở đây là
- 13:49ông Kiệt hoàn toàn có thể chọn không
- 13:51nhắc đến bi kịch cá nhân của mình hoặc
- 13:53dùng nó để phản đối bình thường hóa. Ông
- 13:55đã làm điều ngược lại bằng cách công
- 13:57khai nỗi đau của chính mình, rồi vẫn
- 13:59chọn hòa giải. Ông đã tước bỏ hoàn toàn
- 14:02cơ sở đạo đức của bất kỳ ai muốn nghi
- 14:04ngờ thiện chí của Việt Nam. Đây là một
- 14:07dạng sức mạnh chính trị mà không văn bản
- 14:09ngoại giao nào có thể tạo ra được. Sức
- 14:11mạnh của một người có đặc [âm nhạc]
- 14:12quyền được oán hận nhất, nhưng đã chọn
- 14:15bao dung.
- 14:16Giữa cánh cửa thứ nhất và cánh cửa thứ
- 14:18hai, có gần 20 năm không xảy ra biến
- 14:20động chiến lược lớn nào giữa hai nước.
- 14:22Trong khoảng lặng đó, không phải các nhà
- 14:24ngoại giao, mà chính những đôi giày thể
- 14:26thao, những con chip điện tử và dòng
- 14:29chảy thương mại hai chiều mới là thứ âm
- 14:32thầm giữ cho mối quan hệ còn non trẻ này
- 14:34không đổ vỡ trước những khác biệt về
- 14:37nhân quyền hay ý thức hệ.
- 14:39Cánh cửa thứ hai, năm 2013
- 14:43mở ra trong một bối cảnh hoàn toàn khác.
- 14:45Lúc này, căng thẳng trên Biển Đông đã
- 14:47leo thang đáng kể, và chính quyền Tổng
- 14:49thống Obama triển khai một chiến lược
- 14:51tái cân bằng sang khu vực châu Á Thái
- 14:53Bình Dương. Việt Nam với Chủ tịch nước
- 14:55Trương Tấn Sang và Hoa Kỳ ký khuôn khổ
- 14:58đối tác toàn diện với một câu chữ có sức
- 15:00nặng đặc biệt, tôn trọng thể chế chính
- 15:03trị của nhau.
- 15:04Câu chữ đó nghe có vẻ chỉ là ngoại giao
- 15:06khách sáo, nhưng thực ra nó tháo gỡ đúng
- 15:08rào cản tâm lý lớn nhất còn tồn tại
- 15:10trong nội bộ giới lãnh đạo Hà Nội, nỗi
- 15:12lo về cái gọi là diễn biến hòa bình, tức
- 15:15việc mở cửa kinh tế với phương Tây có
- 15:18thể kéo theo áp lực thay đổi thể chế.
- 15:20Khi cường quốc tư bản lớn nhất thế giới
- 15:22chính thức cam kết bằng văn bản rằng sẽ
- 15:25không làm điều đó, cánh cửa hợp tác sâu
- 15:27hơn mới thật sự mở ra. Cánh cửa thứ ba.
- 15:30Năm 2023
- 15:33là bước nhảy vọt gây [âm nhạc] chú ý
- 15:34nhất khi Việt Nam bỏ qua hẳn cấp bậc đối
- 15:37tác chiến lược thông thường đưa Hoa Kỳ
- 15:39tiến thẳng lên cấp cao nhất ngang hàng
- 15:41Trung Quốc Nga, Ấn Độ. Vì sao lại có
- 15:45bước nhảy này?
- 15:46Theo Gregory Poling
- 15:48giám đốc một sáng kiến nghiên cứu về
- 15:50Biển Đông tại một trung tâm nghiên cứu
- 15:52chiến lược và quốc tế có trụ sở ở
- 15:55Washington Việt Nam là đối tác gần như
- 15:58không thể thay thế đối với Washington
- 16:00trên vùng biển này. Vì đây là quốc gia
- 16:02Đông Nam Á hiếm hoi sẵn sàng chấp nhận
- 16:05rủi ro để bảo vệ yêu sách của mình trước
- 16:08sức ép từ Bắc Kinh. Còn theo Derek
- 16:10Grossman [âm nhạc] chuyên gia phân tích
- 16:12quốc phòng cấp cao tại Viện Nghiên cứu
- 16:14RAND
- 16:15Việt Nam đang theo đuổi một dạng phòng
- 16:17ngừa chiến lược nhiều hướng không
- 16:19nghiêng hẳn về bên nào nhằm làm phức tạp
- 16:21hóa bất kỳ toan tính gây sức ép nào
- 16:23trong tương lai dù đến từ hướng nào đi
- 16:26nữa.
- 16:27Đây là những phân tích đến từ giới học
- 16:29giả Mỹ cần được hiểu đúng là góc nhìn
- 16:31của họ không phải lập trường chính thức
- 16:34của Việt Nam.
- 16:35Về phía mình Tổng Bí thư Tô Lâm trong
- 16:38một bài phát biểu tại một trường đại học
- 16:40Mỹ tháng 9 năm 2024
- 16:43đã nói rõ việc nâng cấp quan hệ với Hoa
- 16:46Kỳ xuất phát từ lợi ích kinh tế không
- 16:48phải một sự xoay trục nhằm bao vây bất
- 16:51kỳ quốc [âm nhạc] gia nào và Việt Nam
- 16:52vẫn kiên định chính sách gọi là bốn
- 16:54không, không tham gia liên minh quân sự,
- 16:57không liên kết nước này để chống nước
- 16:58kia, không cho nước ngoài đặt căn cứ và
- 17:01không sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc
- 17:02tế.
- 17:03Đặt hai tiếng nói này cạnh nhau một bên
- 17:05là phân tích chiến lược từ Washington,
- 17:08một bên là tuyên bố nguyên tắc từ Hà
- 17:09Nội, có lẽ cách hiểu công bằng nhất
- 17:12không phải là chọn tin bên nào mà là
- 17:14nhận ra cả hai đều đúng theo cách riêng
- 17:16của mình. Với Washington, Việt Nam là
- 17:19một mảnh ghép quan trọng trong bức tranh
- 17:21khu vực rộng lớn hơn. Với Hà Nội, mối
- 17:24quan hệ này trước hết phục vụ lợi ích
- 17:26riêng của Việt Nam và việc nó có trùng
- 17:28với lợi ích của một bên thứ ba hay không
- 17:31không phải là điều Hà Nội cần phải giải
- 17:33thích. Nhưng nếu tình bạn chiến lược này
- 17:35thật sự vững chắc đến vậy, một câu hỏi
- 17:38khó chịu hơn nhiều lại xuất hiện. Tại
- 17:40sao ngay lúc này, chính người bạn chiến
- 17:42lược cao nhất đó lại đang là nguồn áp
- 17:44lực thuế quan lớn nhất mà hàng hóa Việt
- 17:46Nam từng phải đối mặt trong nhiều năm
- 17:48qua?
- 17:53>> Câu trả lời nằm ở một thực tế, có lẽ là
- 17:56bài học quan trọng nhất của toàn bộ
- 17:58chương trình hôm nay. Một quốc gia không
- 18:00phải là một khối thống nhất suy nghĩ
- 18:02bằng một cái đầu duy nhất. Để hiểu rõ
- 18:04nghịch lý này, cần hình dung nước Mỹ như
- 18:06nhiều cánh tay khác nhau, không phải lúc
- 18:08nào cũng cứ đồng cùng một nhịp. Lầu Năm
- 18:11Góc và Bộ Ngoại giao Mỹ nhìn Việt Nam
- 18:13qua lăng kính địa chính trị. Họ cần một
- 18:15điểm tựa đáng tin cậy ở Biển Đông. Nhưng
- 18:17Bộ Thương mại Mỹ và nhiều chính trị gia
- 18:19tại Quốc hội lại nhìn Việt Nam qua một
- 18:22lăng kính hoàn toàn khác.
- 18:23>> [âm nhạc]
- 18:24>> Lá phiếu của cử tri trong nước, những
- 18:25người đang làm việc trong ngành dệt may
- 18:28hay chế tạo và cảm thấy sức ép [âm nhạc]
- 18:30cạnh tranh từ hàng nhập khẩu giá rẻ.
- 18:32Tình bạn chiến lược là câu chuyện của
- 18:34các tướng lĩnh và nhà ngoại giao.
- 18:36Thuế quan là câu chuyện của thùng phiếu
- 18:38và không có gì bảo đảm rằng bàn tay phải
- 18:41của Washington phải nhượng bộ theo đúng
- 18:43ý của bàn tay trái. Hãy nhìn vào Vịnh
- 18:45Cam Ranh,
- 18:46>> [âm nhạc]
- 18:46>> từng là một trong những căn cứ quân sự
- 18:48lớn nhất của Mỹ tại miền Nam Việt Nam,
- 18:51rồi sau năm
- 18:531975
- 18:55trở thành nơi hải quân Liên Xô đồn trú.
- 18:58Năm 2011,
- 19:00một tàu hậu cần của chính hải quân Mỹ
- 19:02cập cảng Cam Ranh để bảo dưỡng, lần đầu
- 19:04tiên sau hơn 38 năm. Sự trớ trêu của địa
- 19:07lý này, nơi từng thuộc về ba thế lực
- 19:09khác nhau chỉ trong nửa thế kỷ, tự nó
- 19:12>> [âm nhạc]
- 19:13>> đã nói lên cách Việt Nam vận hành chính
- 19:14sách đối ngoại, mở cửa có kiểm soát,
- 19:18không đóng chặt với ai, cũng không ngả
- 19:20hẳn về ai. Còn đây là một nghịch lý
- 19:22khác, ít được nói tới hơn nhiều so với
- 19:24câu chuyện Cam Ranh, nhưng có lẽ đáng
- 19:27suy ngẫm hơn cả.
- 19:28Trong gần một thập kỷ, Hoa Kỳ dành nguồn
- 19:31lực đáng kể cho việc tìm kiếm và xác
- 19:33định danh tính chưa đến 200 quân nhân
- 19:36mất tích của mình. Đây là điều hoàn toàn
- 19:38chính đáng, không có gì để phê phán,
- 19:41nhưng cùng lúc đó, hàng triệu người Việt
- 19:43Nam là nạn nhân của chất độc da cam. Và
- 19:46một trong những khu vực ô nhiễm nặng
- 19:48nhất, sân bay Biên Hòa, mãi đến những
- 19:50năm gần đây mới nhận được một khoản ngân
- 19:53sách tẩy độc đáng kể từ phía Mỹ. Theo
- 19:55một số phóng sự điều tra, quá trình này
- 19:57từng bị gián đoạn vì cắt giảm ngân sách
- 20:00viện trợ, khiến một số khu vực đất nhiễm
- 20:02độc chỉ được che tạm bằng bạt. Hòa giải
- 20:04giữa hai chính phủ có thể hoàn tất trên
- 20:06một tờ giấy trong một buổi lễ, nhưng hòa
- 20:08giải giữa hai xã hội, giữa những vết
- 20:11thương không cân xứng nhau về quy mô,
- 20:13dường như vẫn là một quá trình chưa kết
- 20:15thúc.
- 20:16Và có lẽ sẽ không bao giờ kết thúc trọn
- 20:18vẹn theo đúng nghĩa đen. Và rồi đến câu
- 20:20chuyện thuế quan,
- 20:22thứ đang định hình quan hệ hai nước ngay
- 20:24tại thời điểm chương trình này được thực
- 20:26hiện. Chỉ trong khoảng 1 năm, mức thuế
- 20:28Mỹ áp lên hàng hóa Việt Nam đã thay đổi
- 20:31liên tục, từ mức đề xuất ban đầu rất
- 20:33cao, xuống 20% rồi có giai đoạn giảm
- 20:36[âm nhạc] còn 10% trước khi điều chỉnh
- 20:38lên khoảng 12,5%
- 20:41theo một cơ chế mới liên quan đến vấn đề
- 20:43lao động. Đồng thời, Việt Nam vẫn là một
- 20:46trong những thị trường xuất khẩu quan
- 20:48trọng hàng đầu sang Mỹ và cũng đang chịu
- 20:51thặng dư thương mại thuộc nhóm cao nhất
- 20:53thế giới với chính đối tác này. Nói cách
- 20:56khác,
- 20:57Mỹ vừa là khách hàng lớn nhất của Việt
- 20:58Nam, vừa là nguồn áp lực thương mại lớn
- 21:01nhất. Đây không phải quan hệ đồng minh
- 21:03kiểu truyền thống, ổn định và có thể
- 21:05đoán trước. Đây là một dạng tình
- 21:07[âm nhạc] bạn có điều kiện, nơi lợi ích
- 21:09an ninh dài hạn và lợi ích thương mại
- 21:12ngắn hạn không phải lúc nào cũng đi cùng
- 21:14một hướng, nhưng có một điều đáng chú ý
- 21:16hơn cả những con số thuế quan, khuôn khổ
- 21:19đối tác chiến lược toàn diện đã không
- 21:21sụp đổ trước sức ép này. Đầu năm 2026,
- 21:26Tổng Bí thư Tô Lâm có chuyến gặp trực
- 21:27[âm nhạc] tiếp Tổng thống Mỹ tại Nhà
- 21:29Trắng, hai bên công bố thêm các thỏa
- 21:31thuận kinh tế mới và tiếp tục khẳng định
- 21:33mong muốn làm sâu sắc hơn quan hệ song
- 21:35phương. Đây có lẽ là bằng chứng thuyết
- 21:38phục nhất cho thấy nền tảng chiến lược
- 21:40của mối quan hệ này đã đủ vững để có thể
- 21:43chịu đựng được những cơn sóng thời sự
- 21:44ngắn hạn mà không bị cuốn trôi. Một tình
- 21:47bạn thật sự bền vững, xét cho cùng,
- 21:50không phải là một tình bạn không bao giờ
- 21:52có va chạm, mà là một tình bạn có thể
- 21:54[âm nhạc] tiếp tục đi cùng nhau ngay cả
- 21:56khi đang tranh cãi.
- 22:03>> Các quốc gia
- 22:04cũng giống như con người, hiếm khi làm
- 22:06bạn với nhau vì đã tha thứ trọn vẹn cho
- 22:08nhau. Họ làm bạn không phải vì quá khứ
- 22:11đã được xóa sạch mà vì tương lai có quá
- 22:13nhiều điều không thể không làm cùng
- 22:15nhau. Câu chuyện của Việt Nam và Hoa Kỳ,
- 22:18xét trong toàn cảnh, không hề dừng lại.
- 22:21Cây cầu đầu tiên
- 22:22được xây bằng việc cùng nhau tìm hài cốt
- 22:25của những người đã khuất, giờ đây vẫn
- 22:27đang tiếp tục được xây, chỉ là bằng
- 22:29những vật liệu khác, công nghệ bán dẫn,
- 22:31những hợp đồng kinh tế trị giá hàng chục
- 22:33tỷ đô la
- 22:35và cả những cuộc mặc cả thuế quan căng
- 22:37thẳng diễn ra ngay lúc này. Có lẽ điều
- 22:39đáng nhớ nhất từ toàn bộ hành trình 30
- 22:42năm này không phải là những con số hay
- 22:44những văn bản ngoại giao, mà là một quy
- 22:47luật rất con [âm nhạc] người. Chính
- 22:48những người từng đau đớn nhất lại thường
- 22:50là những người có đủ can đảm để bước qua
- 22:52đau đớn đó trước tiên. Hẹn gặp lại quý
- 22:54vị và các bạn trong kỳ phát sóng tiếp
- 22:56theo của Á Lục Ký.
- 22:58>> [âm nhạc]
About this transcript
This page contains the full transcript of Hồ Sơ Washington: Việt Nam Và Hoa Kỳ Từ Chiến Tranh Đến Đối Tác by Á Lục Ký, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 4,752 words across 594 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.
What you can do with it
Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.
Free YouTube transcript tool
YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.