Hồ Sơ Tình Báo Pháp Về Điện Biên Phủ: Biết Hết, Nhưng Không Ai Tin — Transcript

Full transcript

1. 0:10Năm 1954,
2. 0:12tình báo Pháp đọc được gần hết các bước
3. 0:14điện của quân đội Việt Minh. Họ biết
4. 0:17những đại đoàn nào đang di chuyển. Họ
5. 0:18biết pháo hạng nặng đang được kéo về một
6. 0:21lòng trảo tên Điện Biên Phủ. Họ có trong
7. 0:23tay một bản đồ lực lượng đối phương
8. 0:25chính xác đến kinh ngạc và họ vẫn thua.
9. 0:29Đây không phải câu chuyện về một
10. 0:30[âm nhạc] đội quân bị bất ngờ. Đây là
11. 0:32câu chuyện về một đội quân đã nhìn thấy
12. 0:34gần như tất cả nhưng không ai [âm nhạc]
13. 0:36chịu tin. Xin chào quý vị và các bạn.
14. 0:38Chào mừng đến với chương trình Á Lục Ký.
15. 0:40Cuối năm [âm nhạc]
16. 0:421953,
17. 0:43tướng Henry Navare, tổng chỉ huy quân
18. 0:46đội Pháp tại Đông Dương chọn một thung
19. 0:48lũng hẻo lãnh ở Tây Bắc Việt Nam. Tên nó
20. 0:51là Điện Biên Phủ. Ông cho quân dù xuống
21. 0:54dựng lên một tập đoàn cứ điểm khổng lồ.
22. 0:56Mục tiêu của ông rất rõ ràng.
23. 0:59Dụ chủ lực của tướng Võ Nguyên giáp vào
24. 1:01một trận quyết chiến, nơi hỏa lực và
25. 1:04công nghệ vượt trội của Pháp sẽ nghiền
26. 1:06nát đối phương. Đây không chỉ là một
27. 1:08trận đánh. Sau gần một thập kỷ xa lầy ở
28. 1:12Đông Dương, nước Pháp cần một chiến
29. 1:15thắng mang tính biểu tượng. Họ cần nó để
30. 1:18giữ vị thế trên bàn đàm phán sắp diễn ra
31. 1:20tại Geneva và họ cần nó để tiếp tục nhận
32. 1:24viện trợ từ Hoa Kỳ. Quốc gia khi đó đã
33. 1:27gánh khoảng 80% chi phí cho cuộc chiến
34. 1:30của Pháp tại Đông Dương [âm nhạc] theo
35. 1:32các tài liệu ngoại giao thời kỳ này. Câu
36. 1:34chuyện quen thuộc mà nhiều người từng
37. 1:35nghe là câu chuyện của những đoàn dân
38. 1:37công đẩy xe đạp thổ, của những khẩu pháo
39. 1:40được kéo bằng sức người qua từng vách
40. 1:42núi và của một chiến thắng lừng lẫy khép
41. 1:45lại chủ nghĩa thực dân Pháp tại Đông
42. 1:47Dương. Chương trình hôm nay không kể lại
43. 1:49câu chuyện đó, chúng ta sẽ mở một hồ sơ
44. 1:51khác. Hồ sơ này không nằm trên chiến
45. 1:55trường.
46. 1:56Nó nằm trong chính những căn hầm chỉ huy
47. 1:58và trên những trang báo ở tận thủ đô
48. 2:00Paris và nó xoay quanh một nghịch lý mà
49. 2:04chính người Pháp bằng chính tài liệu của
50. 2:06họ đã phải viết ra nước Pháp năm 1949
51. 2:12để lộ chiến lược thật của mình cho chính
52. 2:14kẻ thủ. Một bản báo cáo tối mật bị rò rỉ
53. 2:17và được đài phát thanh của Việt Minh đọc
54. 2:20công khai. Nhưng nước Pháp năm 1954
55. 2:24lại giấu sự thật khỏi chính người dân
56. 2:26mình. Quân đội kiểm duyệt từng bức ảnh.
57. 2:28Báo chí Paris dựng lên một câu chuyện
58. 2:31khác hẳn thực tế. Một nhà nước giữ bí
59. 2:33mật kém đến mức đối phương biết trước kế
60. 2:35hoạch của mình nhưng lại kiểm soát thông
61. 2:37tin giỏi đến mức chính người dân của họ
62. 2:40không hề biết mình đang thua. Đó là hai
63. 2:42tấm gương úp mặt vào nhau. Chương trình
64. 2:45hôm nay sẽ lần lượt mở từng tấm.
65. 2:52Tấm gương thứ nhất mở ra trong chính bộ
66. 2:55máy tình báo của Pháp có một ngộ nhận
67. 2:57khá phổ biến rằng quân đội Pháp bước vào
68. 3:00điện Biên Phủ trong bóng tối hoàn toàn
69. 3:02không lường được sức mạnh của đối
70. 3:04phương. Hồ sơ lưu chữ nói ngược lại,
71. 3:07Pháp vận hành một mạng lưới nghe lén vô
72. 3:10tuyến điện tại Đông Dương, chuyên đánh
73. 3:12chặn và giải mã liên lạc của Việt Minh.
74. 3:14Theo nhà xử học JeanMK L Page thuộc
75. 3:17Sciences Paul Paris, tác giả một công
76. 3:20trình chuyên khảo về các cơ quan tình
77. 3:22báo tại Đông Dương, mạng lưới này đọc
78. 3:24được phần lớn liên lạc vô tuyến ở cấp
79. 3:26thấp và cấp trung của các đại đoàn Việt
80. 3:28Minh, đủ chính xác để dựng nên một bản
81. 3:30đồ lực lượng đối phương mà chính giới xử
82. 3:33học pháp sau này gọi là đáng kinh ngạc.
83. 3:35Cuối tháng 10 năm 1953,
84. 3:39chính mạng lưới này xác định được đại
85. 3:40đoàn 316 của Việt Minh đang di chuyển về
86. 3:43hướng Tây Bắc. Thông tin đó chính xác
87. 3:45đến mức nó trực tiếp thúc đẩy tướng
88. 3:47Navare cho quân nhảy dù xuống Điện Biên
89. 3:50Phủ chỉ vài tuần sau đó. Và đây mới là
90. 3:53phần đáng chú ý nhất. Trong những tháng
91. 3:56tiếp theo, cùng mạng lưới tình báo ấy
92. 3:58tiếp tục ghi nhận điều mà chính bộ chỉ
93. 4:00huy pháp sau này phải thừa nhận là gần
94. 4:03như không thể tin nổi. Không chỉ bộ binh
95. 4:05mà cả pháo binh hạng nặng của Việt Minh
96. 4:07cũng đang tiến về lòng chào. Pháo được
97. 4:09tháo rời, chở bằng xe đạp thổ được gia
98. 4:12cố rồi kéo bằng sức người qua những vách
99. 4:14núi mà giới tham mưu pháp từng tính toán
100. 4:17trên giấy là không đội quân nào vượt qua
101. 4:19nổi cùng hỏa lực nặng. Hồ sơ tình báo
102. 4:21Pháp không chỉ ghi nhận sự hiện diện của
103. 4:24hàng loạt đại đoàn khác, nó còn buộc
104. 4:26phải ghi nhận cả đại đoàn pháo binh 351,
105. 4:30đơn vị mang theo toàn bộ hỏa lực hạng
106. 4:32nặng và nó buộc phải ghi nhận một năng
107. 4:34lực hậu cần mà chính học thuyết quân sự
108. 4:36phương Tây khi đó không có khung tham
109. 4:38chiếu nào để hình dung. Nói cách khác,
110. 4:41trước khi trận đánh nổ ra một tiếng
111. 4:42súng, chính hồ sơ tình báo của kẻ xâm
112. 4:45lược đã là bằng chứng đầu tiên và khách
113. 4:47quan nhất cho một cuộc chiến tranh nhân
114. 4:49dân được tổ chức đến mức nào. Nhưng nếu
115. 4:51tình báo tốt đến vậy, câu hỏi đặt ra là
116. 4:54vì sao bộ chỉ huy Pháp vẫn hành động như
117. 4:56thể họ không hề biết gì? Câu trả lời nằm
118. 4:59ở một vết thương từ 4 năm trước đó. Mùa
119. 5:02hè năm 1949, tướng Rivers, Tổng tham mưu
120. 5:07trưởng Lục Quân Pháp được cử sang Đông
121. 5:10Dương thị sát. Ông viết một bản báo cáo
122. 5:12đánh giá toàn diện tình hình chiến
123. 5:14trường. Bản báo cáo bị đóng dấu tối mật,
124. 5:17chỉ in giới hạn vài chục bản, nhưng chỉ
125. 5:20vài tháng sau, những trích đoạn của nó
126. 5:22xuất hiện trên sóng phát thanh của Việt
127. 5:24Minh. Vụ dò rỉ này trở thành một trong
128. 5:26những vụ bê bối chính trị lớn nhất của
129. 5:28nền đệ Tứ Cộng Hòa Pháp được báo chí
130. 5:31thời đó gọi là vụ án các tướng lĩnh
131. 5:33tướng Reverse mất chức chính phủ Pháp
132. 5:36suýt sụp đổ vì các cuộc tranh cãi liên
133. 5:39miên tại nghị viện nhưng theo Lepage hậu
134. 5:42quả tàn phá nhất của vụ án không phải là
135. 5:44bí mật bị lộ mà là một điều vô hình hơn
136. 5:47nhiều từ đó giới chỉ huy quân đội Pháp
137. 5:50tại Đông Dương không còn tin tưởng cơ
138. 5:53quan tình báo dân sự của chính mình nữa.
139. 5:55Họ khép cửa lại, chỉ tin vào những báo
140. 5:57cáo do chính quân đội tạo ra và người
141. 6:00thừa hưởng trọn vẹn bầu không khí nghi
142. 6:02kỵ đó. Khi ông đặt chân tới Đông Dương
143. 6:04nhậm chức 4 năm sau chính là tướng Henry
144. 6:07Navare.
145. 6:08>> Đây là nơi tấm gương thứ nhất vỡ ra
146. 6:10thành hai mảnh khác nhau. Mảnh thứ nhất
147. 6:12là dữ liệu. Dữ liệu đó như chúng ta vừa
148. 6:16nghe rất chính xác. Mạnh thứ hai là cách
149. 6:20người ta đọc dữ liệu đó. Và ở đây
150. 6:23Navaray phạm phải một sai lầm mà từ điển
151. 6:26lịch sử của đại học Québec ở Montreay
152. 6:28chuyên khảo về Đông Dương mô tả bằng một
153. 6:31câu ngắn gọn. Quân đội Pháp có thể đếm
154. 6:34quân số đối phương chính xác hơn rất
155. 6:36nhiều so với khả năng họ đọc ra ý định
156. 6:38của đối phương. Các bạn đánh chặng nói
157. 6:41rằng pháo hàng nặng đang tới nhưng
158. 6:44Navare không nghe thấy điều đó. Ông nghe
159. 6:47thấy điều mà học thuyết quân sự phương
160. 6:49Tây lúc bấy giờ mắt bảo ông phải tin
161. 6:52rằng không đội quân nào có thể kéo pháo
162. 6:54hạng nặng vượt hàng trăm cây số đường
163. 6:55rừng rồi tiếp đạn đầy đủ cho chúng trong
164. 6:58nhiều tuần liền. Sự khước từ đó theo
165. 7:00nhiều nhà nghiên cứu hậu thuộc địa không
166. 7:03chỉ đến từ những phép tính khô khan trên
167. 7:05giấy. Nó còn bắt nguồn từ một định kiến
168. 7:08sâu xa hơn của tư duy quân sự thực dân.
169. 7:11Trong mắt giới chỉ huy pháp, một đội
170. 7:13quân nông dân hành quân bằng đôi dép cắt
171. 7:16từ lốp xe không thể nào giải được bài
172. 7:18toán hậu cần mà chính các học viện quân
173. 7:21sự Châu Âu còn phải lúng túng. Họ không
174. 7:23chỉ thiếu thông tin, họ thiếu khả năng
175. 7:25hình dung rằng đối phương của mình có
176. 7:27thể thông minh hơn những gì họ cho phép
177. 7:29mình tin. Theo Iven Kadu, sĩ quan sử gia
178. 7:33thuộc cơ quan lịch sử quốc phòng Pháp,
179. 7:35Navare giống một kỹ thuật viên tham mưu
180. 7:37lạnh lùng hơn là một người chỉ huy thấu
181. 7:39hiểu chiến trường. Ông tin vào những
182. 7:41phép tính tại trọng xe tải trên giấy hơn
183. 7:43là tin vào sự sáng tạo của đối phương.
184. 7:46Giới sự học ngày nay vẫn chưa hoàn toàn
185. 7:48thống nhất. Liệu những lời trấn an công
186. 7:51khai của Navare trước trận đánh là một
187. 7:54sự tự tin có tính toán hay đơn thuần là
188. 7:57một dạng phủ nhận thực tại? Một số tài
189. 7:59liệu ghi lại rằng ông từng tuyên bố Việt
190. 8:01Minh đã vượt quá khả năng hậu cần của
191. 8:03chính họ nhưng chỉ vài tuần sau. Trong
192. 8:06một cuộc trao đổi với phía Mỹ được ghi
193. 8:08lại trong hồ sơ ngoại giao đã giải mật,
194. 8:11chính Navare lại mô tả tình thế của mình
195. 8:14bằng một từ hoàn toàn khác. Ông gọi nó
196. 8:17là tuyệt vọng. Khoảng cách giữa hai lời
197. 8:19nói đó chính là khoảng cách giữa việc
198. 8:21biết và việc tin. Người trả giá đắc nhất
199. 8:24cho khoảng cách đó không phải Nav. Đó là
200. 8:27đại tá Charles Pirot, chỉ huy pháo binh
201. 8:30của toàn bộ tập đoàn cứ điểm khi một vài
202. 8:32sĩ quan bày tỏ lo ngại rằng Việt Minh có
203. 8:36thể đặt pháo ngay trên các sường đồi bao
204. 8:38quanh lòng trảo. Pirot gạt phăng. Ông tự
205. 8:41tin rằng chỉ cần vài loạt phản pháo đầu
206. 8:43tiên, hệ thống radar của ông sẽ định vị
207. 8:46và nghiền nát mọi họng pháo đối phương.
208. 8:49Ông từng nói với các sĩ quan dưới quyền
209. 8:51một câu, sau này được ghi lại trong hồi
210. 8:53ký của chỉ huy tập đoàn cứ điểm. Đại tá
211. 8:57Christian DCES.
212. 8:59Bây giờ chúng ta cùng đọc nguyên văn câu
213. 9:01nói đó. Đại bác ư? Tôi có nhiều hơn mức
214. 9:05tôi cạnh. Đêm 13 tháng , pháo của Việt
215. 9:08Minh khai hỏa. Nhưng không phải từ những
216. 9:11vị trí mà Raider Pháp có thể quét tới.
217. 9:14Các khẩu đội được khoét sâu vào sườn núi
218. 9:16thành những căn hầm mà chính các sĩ quan
219. 9:18Pháp sau này gọi là hầm chữ X. Pháo được
220. 9:20kéo ra khỏi hầm để bắng trực xả rồi lập
221. 9:23tức được kéo trở lại giấu đi trước khi
222. 9:26phản pháo pháp kịp định. Vì đó là một
223. 9:28chiến thuật mà không cuốn sách quân sự
224. 9:31phương Tây nào từng dạy và nó đã vô hiệu
225. 9:34hóa hoàn toàn thư vũ khí công nghệ mà
226. 9:37Pirot từng đặt trọn niềm tin. Trong vòng
227. 9:4048 giờ, các trận địa pháo của Pháp lần
228. 9:43lượt bị nghiền nát. Theo mô tả của
229. 9:45Castes, Pirot đi lang thang khắp sở chỉ
230. 9:48huy, lặp đi lặp lại một câu duy nhất.
231. 9:50Mọi thứ hỏng bét rồi. Đêm 15 rạng sáng
232. 9:5316 tháng , trong căn hầm riêng của mình,
233. 9:57ông đã tự kết liễu đời mình bằng một quả
234. 9:59lựu đạn. Ông chỉ còn [âm nhạc] một cánh
235. 10:01tay. Cánh tay kia đã mất từ thế chiến
236. 10:04thứ hai. Ông phải dùng răng để rút chốt.
237. 10:07Cái chết của Pirot không chỉ là một bi
238. 10:09kịch cá nhân, nó là bằng chứng cụ thể
239. 10:12nhất, bằng máu cho việc coi thường một
240. 10:15đối thủ mà người ta chưa từng cho phép
241. 10:17mình tưởng tượng tới.
242. 10:18>> Nhưng câu chuyện Điện Biên Phủ nhìn từ
243. 10:20phía Pháp có hai tầng rối trá, không chỉ
244. 10:23một ở tầng thứ nhất. Trong các sở chỉ
245. 10:26huy, người ta khước từ một sự thật đúng
246. 10:28đắn ở tầng thứ hai. Trên những trang báo
247. 10:31tại Paris, người ta dựng lên một sự thật
248. 10:34giả để thay thế cho sự thật mà không ai
249. 10:37muốn đối diện. Nếu bộ máy tình báo đã
250. 10:39thất bại trong yên lặng thì bộ máy
251. 10:41truyền thông Pháp lại thất bại theo một
252. 10:43cách hoàn toàn ngược lại, [âm nhạc]
253. 10:45ồn ào, rực rỡ và được hàng triệu người
254. 10:47tin theo. [âm nhạc]
255. 10:55[âm nhạc]
256. 11:01Tấm gương thứ hai mở ra trên chính những
257. 11:05trang bìa của báo chí Pháp. Phần lớn
258. 11:07hình ảnh mà thế giới khi đó nhìn thấy về
259. 11:09Điện Biên Phủ không đến từ những nhà báo
260. 11:12tự do, nó đến từ chính quân đội Pháp. Kể
261. 11:15từ thời tướng Jind Latre Deas, quân đội
262. 11:19Pháp tại Đông Dương vận hành theo một
263. 11:21học thuyết rất thẳng thắn, phục vụ báo
264. 11:24chí để lợi dụng báo chí, một cơ quan báo
265. 11:27chí thông tin của quân đội kiểm soát gần
266. 11:29như toàn bộ luồng thông tin ra thế giới
267. 11:31bên ngoài. Nhà báo Dân sự muốn ra tiền
268. 11:34tuyến phải xin phép quân đội đi bằng máy
269. 11:37bay quân đội, ăn ở trong trại báo chí do
270. 11:39quân đội dựng lên và lấy tim chủ yếu từ
271. 11:42những cuộc họp báo do chính quân đội tổ
272. 11:45chức. Riêng tại Điện Biên Phủ, gần như
273. 11:48không nhà báo Dân sự độc lập nào tiếp
274. 11:49cận được. Thay vào đó, quân đội cử chính
275. 11:53những người lính của mình được huấn
276. 11:55luyện để cầm máy ảnh xuống chiến hảo. Họ
277. 11:57nhảy dù cùng các đơn vị chiến đấu sống
278. 12:00trong hầm hào cùng binh sĩ và gửi hình
279. 12:02ảnh về trung tâm kiểm duyệt. Trước khi
280. 12:04được chuyển tới các tòa soạn tại Paris,
281. 12:06một trong những người lính mang máy ảnh
282. 12:08đó tên là Daniel Kam có một ngộ nhận khá
283. 12:12phổ biến. cho rằng Camas là phóng viên
284. 12:15của tạp chí Paris Match có mặt tại Điện
285. 12:17Biên Phủ nhưng theo hồ sơ lưu trữ của
286. 12:19bảo tàng quân đội Pháp sự thật khác hẳn.
287. 12:22Tại thời điểm trận đánh, Camus chưa từng
288. 12:25làm việc cho Paris Match. Ông là một
289. 12:27người lính. Biên chế trong lực lượng
290. 12:29nhiếp ảnh quân đội từ năm 1949
291. 12:33được cấp trên phái xuống lòng trảo để
292. 12:35ghi lại hình ảnh phục vụ mục đích quân
293. 12:37sự và tuyên truyền. Ông chỉ gia nhập
294. 12:39Paris Match sau khi trận đánh kết thúc
295. 12:42vào năm 1955 và số phận thật sự của ông
296. 12:46sau khi cứ điểm thất thủ mang một nghịch
297. 12:48lý cay đắng. Tối ngày 7 tháng năm 1954,
298. 12:53khi mọi hy vọng đã kết thúc, Camus cùng
299. 12:56các đồng nghiệp của mình đập nát toàn bộ
300. 12:57máy ảnh trong hầm chỉ huy để tránh chúng
301. 13:00rơi vào tay đối phương. Hôm sau, ông bị
302. 13:02bắt làm tù binh. Ông phải hành quân bộ
303. 13:04khoảng 600 cây số qua rừng núi để tới
304. 13:06trại giam. Một hành trình mà chính các
305. 13:09phóng viên phương Tây khi đó ngay khi
306. 13:11được phép đưa tin đã gọi thẳng là cuộc
307. 13:13hành quân của tử thần. Ông sống sót
308. 13:16[khịt mũi] và chỉ được trao trả tự do
309. 13:18vào cuối tháng tám cùng năm. Theo các
310. 13:20điều khoản của hiệp định Geneva, người
311. 13:22từng góp phần dựng nên huyền thoại anh
312. 13:24hùng qua ống kính của mình, cuối cùng
313. 13:27lại phải sống trọn vẹn cái hiện thực
314. 13:28trần trụi mà chính những bức ảnh tuyên
315. 13:30truyền không bao giờ được phép cho xuất
316. 13:32hiện. Trong khi đó tại Paris, một câu
317. 13:36chuyện hoàn toàn khác đang được viết ra.
318. 13:38Tạp chí Paris Match, ấn phẩm hình ảnh có
319. 13:41lượng độc giả lớn bậc nhất nước Pháp khi
320. 13:43đó, gọi Điện Biên Phủ là thủ đô của chủ
321. 13:46nghĩa anh hùng. Báo chí liên tục ví trận
322. 13:48đánh này với trận Vun trong thế chiến
323. 13:51thứ nhất, nơi quân Pháp từng chịu thương
324. 13:53vong khủng khiếp nhưng cuối cùng vẫn
325. 13:55đứng vững. Cụm từ vdun nhiệt đới được
326. 13:57lặp đi lặp lại trên các mặt báo theo
327. 14:00giáo sư Pierre J thuộc đại học Paul
328. 14:03Valery Montpellia. Huyền thoại anh hùng
329. 14:06này được dựng lên ngay từ khi trận đánh
330. 14:08mới bắt đầu như một sự bù đắp cho một
331. 14:11thất bại chính trị và quân sự mà giới
332. 14:14cầm quyền pháp không đủ can đảm nhìn
333. 14:16thẳng vào bằng cách tô đậm lòng quả cảm
334. 14:18của từng người lính dưới chiến hào, báo
335. 14:21chí đã khéo léo kéo sự chú ý của công
336. 14:23chúng ra khỏi sự bất tài của những người
337. 14:25hoạch định chiến lược. Một thất bại được
338. 14:28viết lại thành một sự hy sinh thiêng
339. 14:29liêng. Nhà nghiên cứu Dennis Ruand thuộc
340. 14:33Đại học Tự do Brookelles cùng cộng sự
341. 14:36gọi hiện tượng này là báo chí trong sự
342. 14:38phụ thuộc. Quân đội không chỉ dùng kiểm
343. 14:40duyệt như một cây gậy, họ còn dùng cả
344. 14:42những chuyến bay ra mặt trận, chỗ ăn ở
345. 14:45và cả huân chương như một củ cà rốt dành
346. 14:47cho nhà báo biết điều. Một phóng viên
347. 14:50hiểu rất rõ luật chơi ngầm. Nếu anh viết
348. 14:52một bài chỉ trích, bản tin của anh sẽ bị
349. 14:55chuyển về Paris chậm hơn những đồng
350. 14:56nghiệp khác. Và trong nghề báo tin chậm
351. 14:59đồng nghĩa với tin chết. Nhưng có một
352. 15:01tiếng nói duy nhất giữa giản đồng ca lạc
353. 15:04quan đó đã cất lên một điều hoàn toàn
354. 15:06khác. Và tiếng nói ấy xét cho cùng chính
355. 15:10là lúc một người Pháp buộc phải thừa
356. 15:11nhận điều mà cả bộ máy tuyên truyền của
357. 15:14chính nước ông đang cố gắng trối bỏ. Nhà
358. 15:16báo kỳ cựu Robert Gillin của tờ Lemont
359. 15:19đã tự mình tới thăm lòng trảo Điện Biên
360. 15:21Phủ vào giữa tháng 2 năm 1954.
361. 15:25Một tháng trước khi trận đánh mở màn.
362. 15:27Ông không phải một sĩ quan tham mưu ngồi
363. 15:30phòng lạnh đọc báo cáo. Ông đứng ngay
364. 15:32tại đáy thung lũng, nhìn lên những dãy
365. 15:34núi bao quanh và ông nhìn ra ngay lập
366. 15:36tức điều mà cả bộ chỉ huy Pháp từ chối
367. 15:39nhìn thấy. Willeng viết trên Lemon rằng
368. 15:42Điện Biên [âm nhạc] Phủ là một cái ung
369. 15:43nhọt quân sự. Ông viết rằng Việt Minh sẽ
370. 15:46không đặt pháo ở phía bên kia sườn núi
371. 15:48xa tầm với của quân Pháp mà sẽ đặt ngay
372. 15:50trên sườn núi phía quân Pháp ngay trên
373. 15:53đầu họ. Và ông để lại một hình ảnh gần
374. 15:55như tiên chi. Bây giờ chúng ta cùng đọc
375. 15:58nguyên văn câu nói đó của ông. Chúng ta
376. 16:00có cảm giác như đang ở trong một sân vận
377. 16:02động mà kẻ thù chiếm giữ toàn bộ các
378. 16:05hàng ghế khán đài. Hãy dừng lại một chút
379. 16:07ở hình ảnh đó và hãy hình dung sự ngột
380. 16:10ngạt trong đó. Dưới đáy thung lũng là
381. 16:13hơn 10.000 lĩnh pháp. Trên những dãy núi
382. 16:15phủ sương mù bao quanh là hàng vạn ánh
383. 16:18mắt đang lặng lẽ nhìn xuống. Toàn bộ
384. 16:20sinh mệnh của một đạo quân viễn trinh đã
385. 16:22nằm gọn trong tầm ngắm của đối phương,
386. 16:24bị nuốt trọn về mặt không gian trước khi
387. 16:27viên đạn đầu tiên rời nòng.
388. 16:29>> Đây không phải một nhận định được viết
389. 16:31sau khi mọi chuyện đã kết thúc. Đây là
390. 16:34một lời cảnh [âm nhạc] báo viết trước
391. 16:36bởi chính một công dân của quốc gia sắp
392. 16:38thua trận. Một nhà báo dân sự đã nhìn
393. 16:41thấu điều đó chỉ bằng mắt thường. Còn
394. 16:43những vị tướng khoác đầy huân trương
395. 16:45trên ngực thì không. [âm nhạc] Nhưng lời
396. 16:47cảnh báo đó, lạc lõng giữa hàng chục tờ
397. 16:49báo vẫn đang mãi mít ca ngợi lòng dũng
398. 16:52cảm và ưu thế công nghệ của quân đội
399. 16:54Pháp. Sự thật đã có mặt đúng lúc đúng
400. 16:58chỗ, nó chỉ không được ai muốn nghe.
401. 17:00Chiều ngày 8 tháng năm 1954,
402. 17:05Thủ tướng Pháp Joseph Laniel bước lên
403. 17:08diễn đàn nghị viện. Theo tường thuật của
404. 17:10báo chí đương thời, ông mặc một bộ đồ
405. 17:12màu đen và nói bằng một giọng đứt quáng.
406. 17:15Chính phủ vừa nhận được tin tập đoàn cư
407. 17:17điểm điện Biên phủ đã thất thủ các tài
408. 17:20liệu lịch sử của Bộ Quốc phòng pháp mô
409. 17:22tả phản ứng của công chúng bằng một cụm
410. 17:24từ [âm nhạc] sững sờ và không hiểu nổi.
411. 17:28Khắp nước Pháp, người ta đặt ra cùng một
412. 17:31câu hỏi: Tại sao lại là Điện Biên Phủ?
413. 17:35Sự sụp đổ đó đau đớn hơn gấp bội. Chính
414. 17:38vì khoảng cách giữa nó với hình ảnh mà
415. 17:41báo chí đã dựng lên chỉ vài ngày trước.
416. 17:43Một pháo đài được ca ngợi là bất khả
417. 17:46chiến bại, hóa ra đã thất thủ với hơn
418. 17:4910.000 binh sĩ pháp bị bắt làm tù binh.
419. 17:52Theo các thống kê được công bố sau chiến
420. 17:54tranh chưa tới 1/3, trong số họ còn sống
421. 17:58để trở về. Và ngay khi cả nước Pháp còn
422. 18:00đang bàng hoàng báo chí mà dẫn đầu vẫn
423. 18:03là Paris Match thực hiện một nước cờ xử
424. 18:05lý khủng hoảng truyền thông rất quen
425. 18:07thuộc thay vì mổ sẻ trách nhiệm của toàn
426. 18:09bộ hệ thống chỉ huy và truyền thông. Họ
427. 18:12trao vòng hào quang cho một cá nhân.
428. 18:14Người được chọn là Genen Degalot, nữ y
429. 18:17tá không quân. Sau khi máy bay tản
430. 18:19thương của cô bị pháo binh phá hủy ngay
431. 18:21trên đường băng đã trở thành người phụ
432. 18:23nữ Pháp duy nhất còn kẹt lại trong lòng
433. 18:25chảo. Trong hơn một tháng bị vây hãm, cô
434. 18:27chăm sóc hàng nghìn thương binh trong
435. 18:30điều kiện gần như không còn thuốc men.
436. 18:32Nhưng theo các tài liệu được công bố sau
437. 18:34này, [âm nhạc] cô không phải là người
438. 18:36phụ nữ duy nhất làm công việc đó. Trong
439. 18:38căn cứ, khi ấy còn có khoảng 20 phụ nữ
440. 18:41khác. Phần lớn là người Việt, một số là
441. 18:44người Algeria. Ban đầu [âm nhạc] làm
442. 18:46việc tại các cơ sở phục vụ quân đội viễn
443. 18:48chinh. Khi bom đàn ập xuống, chính Jenev
444. 18:52Degalat đã huấn luyện cấp tốc cho họ
445. 18:54những kỹ năng sơ cứu cơ bản. Họ cùng cô
446. 18:56cúi xuống bên những thương binh, trong
447. 18:58cùng những căn hầm, dưới cùng những trận
448. 19:01pháo kích. Nhưng khi câu chuyện được kể
449. 19:03lại trên báo chí Pháp chỉ có một cái tên
450. 19:05được nhắc tới. Sau khi bị bắt làm tù
451. 19:07binh, Jenv de Galar được trao trả và trở
452. 19:12về Pháp cuối tháng năm. Báo chí phong
453. 19:14cho cô danh hiệu Thiên Thần Điện Biên
454. 19:16Phủ. Và như giáo sư Jout nhận xét, người
455. 19:20ta tôn vinh lòng can đảm của một cá nhân
456. 19:23chính vì hiệu quả và vinh quang của toàn
457. 19:25bộ bộ máy quân sự đã hoàn toàn phá sản.
458. 19:28Hình ảnh người thiên thần ấy trở thành
459. 19:30lều thuốc giảm đau, tiêm vào một quốc
460. 19:32gia đang chảy máu. Còn những phụ nữ từng
461. 19:35quỳ bên cạnh cô trong cùng một căn hầm,
462. 19:37không ai buồn nhắc tên. [âm nhạc]
463. 19:44[âm nhạc]
464. 19:52Điện Biên Phủ nhìn từ phía Pháp là bi
465. 19:55kịch của hai tấm gương mà chương trình
466. 19:56đã mở ra từ đầu. Ở tấm gương thứ nhất,
467. 19:59giới chỉ huy quân sự khước từ một sự
468. 20:01thật đúng đắn để bấu víu vào sự kiêu
469. 20:04ngạo của riêng mình. Ở tấm gương thứ
470. 20:06hai, bộ máy truyền thông giấu đi một
471. 20:08hiện thực đẫm máu để nặn ra một câu
472. 20:11chuyện anh hùng rực rỡ hơn. Và cuối cùng
473. 20:14cả hai tấm gương ấy đều vỡ vụn gần như
474. 20:17trong cùng một buổi chiều tháng năm. Có
475. 20:19lẽ chính điều đó khiến người ta phải tự
476. 20:21hỏi. Nav là một kẻ đáng trách vì sự kiêu
477. 20:25ngạo của riêng ông hay chỉ đơn thuần là
478. 20:27người thừa hưởng một bộ máy đã mất niềm
479. 20:29tin vào chính mình từ nhiều năm trước
480. 20:31khi ông đặt chân tới Đông Dương. Còn
481. 20:33Pirot, người đã đặt cược danh dự của
482. 20:36mình vào một khẩu đại bác. Ông đáng bị
483. 20:38phán xét hay đáng được thương xót? Có
484. 20:40một hình ảnh? Có lẽ nói lên nhiều điều
485. 20:43hơn mọi lời phân tích trong căn hầm chỉ
486. 20:45huy giờ phút cuối cùng của trận đánh.
487. 20:47Người lính mang máy ảnh tên Daniel Cam
488. 20:50cầm lấy báng súng và đập nát chính chiếc
489. 20:53máy ảnh của mình. Người từng được giao
490. 20:55nhiệm vụ ghi lại những khung hình rối
491. 20:56trá, cuối cùng lại tự tay đập nát chính
492. 20:59công cụ tạo ra chúng. Đúng vào khoảnh
493. 21:00khắc, chiếc máy ảnh vỡ nát dưới đái hầm,
494. 21:03tấm gương cuối cùng cũng vỡ theo và hiện
495. 21:05thực sau tất cả mới thực sự hiện ra. Hẹn
496. 21:08gặp lại quý vị và các bạn trong kỳ phát
497. 21:10sóng tiếp theo của Á Lục Ký.
498. 21:15>> [âm nhạc]