YouTube2Text

Học Giả Thái Lan Tự Phán Xét: "Chúng Tôi Đã Hỗ Trợ Tàn Dư Diệt Chủng" — Transcript

by Á Lục Ký · 3,956 words · 500 segments · language en · Watch on YouTube

Full transcript

  1. 0:10Xin chào quý vị và các bạn. Chào mừng
  2. 0:12đến với chương trình [âm nhạc] Á Lục Ký.
  3. 0:14Tháng 11 năm 1978
  4. 0:18tại sân bay Don Mueang ở Bangkok một
  5. 0:20chuyên cơ từ Bắc Kinh hạ cánh dưới ánh
  6. 0:22đèn flash của hàng chục phóng viên quốc
  7. 0:24tế. Đặng Tiểu Bình bước xuống thang máy
  8. 0:26bay nụ cười trên môi, bắt tay thủ tướng
  9. 0:29Thái Lan Kriangsak Chomanan trong tiếng
  10. 0:32vỗ tay và nghi thức ngoại giao trang
  11. 0:34trọng bề ngoài. Đây là một chuyến công
  12. 0:36du nhà nước bình thường, nhưng đằng sau
  13. 0:39những dạ tiệc và lễ nghĩa đó, trong
  14. 0:41những căn phòng kín mà không một phóng
  15. 0:42viên nào được vào, hai bên đang ký kết
  16. 0:44một thỏa thuận mà nếu bị tiết lộ công
  17. 0:46khai sẽ làm rung chuyển cả khu vực. Nội
  18. 0:48dung của thỏa thuận đó là gì? Thái Lan
  19. 0:50đã được và mất những gì? Và tại sao một
  20. 0:53đất nước có thể vừa đứng trên diễn đàn
  21. 0:55Liên Hợp Quốc lên án mạnh nhất việc xâm
  22. 0:57phạm chủ quyền Campuchia vừa âm thầm vận
  23. 1:00chuyển vũ khí cho lực lượng đã giết hại
  24. 1:022 triệu người dân Campuchia. Đó là những
  25. 1:04câu hỏi mà chương trình hôm nay sẽ cùng
  26. 1:07quý vị tìm hiểu.
  27. 1:11>> [âm nhạc]
  28. 1:12>> Để hiểu tại sao Thái Lan lại đưa ra
  29. 1:15những lựa chọn như vậy trong giai đoạn
  30. 1:171979
  31. 1:19đến 1991,
  32. 1:21trước tiên cần hiểu Thái Lan đang sợ
  33. 1:23điều gì nhất vào cuối thập niên 1970.
  34. 1:28Nhiều người nghĩ rằng mối đe dọa lớn
  35. 1:29nhất với Bangkok lúc đó là Việt Nam.
  36. 1:32Sau khi quân đội Việt Nam tiến vào
  37. 1:34Campuchia tháng 1 năm 1979 [âm nhạc]
  38. 1:37và đứng ngay sát biên giới Thái.
  39. 1:40Nhưng thực ra nỗi sợ cấp bách hơn lại
  40. 1:42đến từ bên trong chính nước Thái Lan vào
  41. 1:44cuối thập niên 1970
  42. 1:47Đảng Cộng sản Thái Lan gọi tắt là CPT
  43. 1:51đang tiến hành chiến tranh du kích quy
  44. 1:53mô lớn ở miền Đông Bắc và miền Nam Thái
  45. 1:55Lan. Lực lượng này kiểm soát nhiều vùng
  46. 1:58nông thôn rộng lớn, có căn cứ trong rừng
  47. 2:00rậm và quan trọng hơn đang nhận vũ khí,
  48. 2:04tiền bạc và hậu thuẫn chính trị từ Bắc
  49. 2:06Kinh. Ở giai đoạn đỉnh điểm, CPT có hàng
  50. 2:09chục nghìn chiến sĩ và thực sự đe dọa
  51. 2:12đến sự ổn định của chính quyền trung
  52. 2:13ương. Đây là bức tranh bối cảnh quan
  53. 2:15trọng khi quân đội Việt Nam tiến vào
  54. 2:17Campuchia. Giới lãnh đạo Thái Lan đang
  55. 2:20phải đối phó đồng thời với [âm nhạc] hai
  56. 2:21mặt trận, một cuộc nổi dậy vũ trang
  57. 2:24trong nước do Trung Quốc hỗ trợ và một
  58. 2:26láng giềng phía đông mới kiểm soát
  59. 2:28Campuchia và được Liên Xô bảo trợ. Nhà
  60. 2:31nghiên cứu Gregory Raymond của Đại học
  61. 2:33quốc gia Úc trong công trình về văn hóa
  62. 2:35chiến lược Thái Lan
  63. 2:37nhận định rằng mối lo của Bangkok có
  64. 2:39phần căn cơ nhưng cũng có phần được giới
  65. 2:41quân sự Thái phóng đại để biện minh cho
  66. 2:44ngân sách quốc phòng lớn và quyền lực
  67. 2:46của mình trong bộ máy nhà nước. Nói cách
  68. 2:48khác, hiệu ứng domino vừa là mối lo
  69. 2:51thật, vừa là công cụ chính trị. Điều
  70. 2:54quan trọng cần nhấn mạnh là
  71. 2:55học giả người Thái Puangthong Yong
  72. 2:57Swasdi Jat, giảng dạy tại Đại học
  73. 3:00Chulalongkorn và tham gia chương trình
  74. 3:02nghiên cứu diệt chủng của Đại học Yale
  75. 3:04đã chỉ ra rằng phản ứng của Thái Lan
  76. 3:07không phải là phản ứng phòng thủ bị động
  77. 3:09của một nạn nhân. Bà lập luận rằng giới
  78. 3:11tinh hoa chính sách tại Bangkok đã chủ
  79. 3:13động nhìn thấy cơ hội trong cuộc khủng
  80. 3:14hoảng của Campuchia và quyết định khai
  81. 3:16thác nó. Vậy cơ hội đó là gì? Để trả
  82. 3:19lời, ta cần quay lại cuộc gặp gỡ trong
  83. 3:21phòng kín tại Bangkok tháng 11 năm 1978.
  84. 3:26>> [âm nhạc]
  85. 3:31[âm nhạc]
  86. 3:37>> Chuyến thăm chính thức của Đặng Tiểu
  87. 3:39Bình đến Bangkok có đầy đủ nghi lễ ngoại
  88. 3:41giao nhưng giá trị thực sự của nó nằm ở
  89. 3:44những cuộc hội đàm kín. Theo các tài
  90. 3:46liệu nghiên cứu lịch sử về giai đoạn
  91. 3:47này, Đặng Tiểu Bình đã đặt thẳng vấn đề.
  92. 3:51Trung Quốc cần Thái Lan không công nhận
  93. 3:53chính phủ do Việt Nam hậu thuẫn tại
  94. 3:55Phnom Penh, đồng thời cho phép vũ khí từ
  95. 3:57Trung Quốc được vận chuyển qua lãnh thổ
  96. 4:00Thái Lan vào tay tàn quân của Pol Pot.
  97. 4:02Thủ tướng Thái Lan Kriangsak Chomanan,
  98. 4:05một chiến lược gia am hiểu tình hình
  99. 4:07trong nước, đã đưa ra một điều kiện tiên
  100. 4:09quyết.
  101. 4:10Trung Quốc phải ngừng hoàn toàn mọi hỗ
  102. 4:12trợ cho Đảng Cộng sản [âm nhạc] Thái
  103. 4:14Lan,
  104. 4:15CPT. Không có thỏa thuận đó, không có
  105. 4:18chuyện hành lang vận chuyển vũ khí. Đặng
  106. 4:20Tiểu Bình đồng ý. Hậu quả của thỏa thuận
  107. 4:23này diễn ra rất nhanh và rõ ràng. Đến
  108. 4:26tháng 7 năm 1979,
  109. 4:29đài phát thanh mang tên Tiếng nói nhân
  110. 4:31dân Thái Lan, vốn phát sóng từ tỉnh Vân
  111. 4:34Nam của Trung Quốc để ủng hộ CPT, đột
  112. 4:37nhiên tắt sóng. Các đường dây cung cấp
  113. 4:39vũ khí và tài chính từ Bắc Kinh đến lực
  114. 4:41lượng nổi dậy trong rừng Thái Lan bị cắt
  115. 4:44đứt hoàn toàn.
  116. 4:45Thiếu nguồn lực sống còn, CPT bắt đầu
  117. 4:49tan rã. Sắc lệnh ân xá năm 1980
  118. 4:53của Thủ tướng Prem Tinsulanonda tiếp tục
  119. 4:56thúc đẩy quá trình đó.
  120. 4:58Và trong vài năm sau, phong trào cộng
  121. 5:00sản vũ trang mà Bangkok đã chiến đấu
  122. 5:03trong nhiều thập kỷ gần như biến mất.
  123. 5:05Bằng cách cho Trung Quốc mượn một dải
  124. 5:07đất biên giới làm hành lang vận chuyển
  125. 5:09vũ khí, Thái Lan đã đổi lấy điều mà
  126. 5:11nhiều chiến dịch quân sự nội địa tốn kém
  127. 5:14đã không thể làm được trong suốt 20 năm
  128. 5:16trước đó. Học giả Sukhumbhand Paribatra,
  129. 5:20người sau này trở thành cố vấn chính
  130. 5:22sách cho Thủ tướng Thái Lan đã phân tích
  131. 5:24rằng chính sách Campuchia của Thái Lan
  132. 5:26trong giai đoạn này thực [âm nhạc] chất
  133. 5:28đã bị kẹt vào nghị trình chiến lược của
  134. 5:30Bắc Kinh và Washington,
  135. 5:32không hoàn toàn xuất phát từ lợi ích độc
  136. 5:34lập của chính Thái Lan.
  137. 5:36Ông coi đây là điểm yếu về tư duy chiến
  138. 5:39lược dài hạn của giới lãnh đạo Thái.
  139. 5:41Nhưng đó là đánh giá nhìn lại.
  140. 5:43Vào thời điểm đó,
  141. 5:45thỏa thuận này được giới quân sự Thái
  142. 5:47Lan xem là một thắng lợi ngoại giao xuất
  143. 5:50sắc.
  144. 5:51Sau khi thỏa thuận ngầm được định hình,
  145. 5:53cơ chế thực thi của nó rất cụ thể và có
  146. 5:56tổ chức. Cảng hải quân Sattahip ở tỉnh
  147. 5:59Chonburi và cảng thương mại Khlong Yai ở
  148. 6:02tỉnh Trat, theo các tài liệu và nhân
  149. 6:04chứng được ghi nhận bởi nhà báo phương
  150. 6:06Tây hoạt động tại khu vực này trong
  151. 6:08những năm 1980
  152. 6:11là điểm tiếp nhận vũ khí từ các tàu chở
  153. 6:13hàng Trung Quốc. Khi hàng cập cảng, Bộ
  154. 6:16Tư lệnh Tác chiến An ninh Nội địa Thái
  155. 6:17Lan được biết đến với tên gọi ISOC sẽ
  156. 6:20điều phối việc bốc dỡ và vận chuyển. Từ
  157. 6:24đây, vũ khí được chở bằng xe tải quân sự
  158. 6:26về phía đông
  159. 6:28đến các điểm tập kết gần biên giới
  160. 6:29Campuchia trước khi được chuyển giao cho
  161. 6:31tàn quân của Pol Pot, một chi tiết đáng
  162. 6:34chú ý mà nhiều phân tích thường bỏ qua.
  163. 6:37Quân đội Thái Lan không chỉ đơn thuần
  164. 6:39làm dịch vụ vận chuyển, theo các nguồn
  165. 6:41nghiên cứu về giai đoạn này, như một
  166. 6:44phần ngầm hiểu trong thỏa thuận, phía
  167. 6:46Thái Lan được giữ lại một phần vũ khí đi
  168. 6:48qua lãnh thổ của mình, thường được gọi
  169. 6:50là phí cầu đường. Điều này có nghĩa là
  170. 6:53quân đội Thái Lan thực chất đã hiện đại
  171. 6:55hóa được một phần khí tài của mình miễn
  172. 6:56phí, bao gồm cả việc tiếp nhận các thiết
  173. 6:58bị và công nghệ sản xuất vũ khí từ Trung
  174. 7:01Quốc với giá ưu đãi. Trong khi đó, họ
  175. 7:03vẫn tiếp tục nhận viện trợ quân sự đô la
  176. 7:05Mỹ với lý do chống cộng sản ở phía tây.
  177. 7:08Vậy là Thái Lan cùng lúc nhận được hai
  178. 7:09luồng vũ khí và tài chính từ hai siêu
  179. 7:12cường đối địch nhau trong chiến tranh
  180. 7:13lạnh vì hai lý do ngoại giao hoàn toàn
  181. 7:15khác nhau.
  182. 7:18>> [âm nhạc]
  183. 7:20>> Song song với dòng chảy vũ khí, Thái Lan
  184. 7:23còn nắm trong tay một đòn bẩy khác. Hàng
  185. 7:26trăm nghìn người tị nạn Campuchia đổ vào
  186. 7:28biên giới từ năm 1979. [âm nhạc]
  187. 7:32Trên diễn đàn quốc tế, Bangkok mô tả
  188. 7:35điều này là vùng đệm nhân đạo thu hút
  189. 7:37cảm thông và viện trợ từ toàn thế giới.
  190. 7:40Cao ủy Liên [âm nhạc] Hợp Quốc về người
  191. 7:42tị nạn và chương trình cứu trợ biên giới
  192. 7:44Liên Hợp Quốc được thành lập năm 1982
  193. 7:48cung cấp lương thực, nước sạch và y tế.
  194. 7:50Nhưng trên thực địa, cấu trúc các trại
  195. 7:52tị nạn phức tạp hơn rất nhiều so với
  196. 7:55hình ảnh nhân đạo được truyền thông quốc
  197. 7:57tế mô tả. Trại Khao I Dang do Cao ủy
  198. 8:00Liên Hợp Quốc kiểm soát trực tiếp là nơi
  199. 8:02hiếm hoi duy trì phần nào tiêu chuẩn
  200. 8:05quốc tế. Nhưng phần lớn người tị nạn bị
  201. 8:07dồn vào các trại gắn liền với các lực
  202. 8:09lượng vũ trang Campuchia, trong đó có
  203. 8:11trại Site 2 chứa hơn 140.000 người do
  204. 8:14lực lượng kháng chiến phi cộng sản kiểm
  205. 8:16soát và các trại Site 8, Huay Chan do
  206. 8:19lực lượng Khmer Đỏ thao túng hoàn toàn.
  207. 8:22Nhà nghiên cứu Fiona Terry trong công
  208. 8:24trình phân tích về các trại tị nạn
  209. 8:25Campuchia tại Thái Lan đã chỉ ra cơ chế
  210. 8:28lạm dụng cụ thể. Viện trợ lương thực từ
  211. 8:30các tổ chức Liên Hợp Quốc khi đi qua tay
  212. 8:32quân đội Thái và chỉ huy Khmer Đỏ thường
  213. 8:35xuyên bị chuyển hướng ra chợ đen hoặc
  214. 8:37đưa thẳng ra tiền tuyến nuôi lực lượng
  215. 8:39chiến đấu. Bà kết luận rằng các tổ chức
  216. 8:41nhân đạo quốc tế đã vô tình trở thành
  217. 8:44một phần của bộ máy duy trì cuộc chiến.
  218. 8:47Không phải vì họ muốn như vậy mà vì họ
  219. 8:50đã không thể kiểm soát được môi trường
  220. 8:52vận hành của mình. Tại các trại do Khmer
  221. 8:54Đỏ kiểm soát chặt chẽ như Huay Chan,
  222. 8:57nhân viên Liên Hợp Quốc bị cấm tiếp cận
  223. 8:59để giám sát. Thức ăn từ kho của chương
  224. 9:01trình cứu trợ biên giới được xe quân sự
  225. 9:04Thái chở thẳng vào rừng và giao cho chỉ
  226. 9:07huy Khmer Đỏ phân phát nội bộ. Đến năm
  227. 9:091988,
  228. 9:12khi chương trình cứu trợ biên giới quyết
  229. 9:13định cắt viện trợ cho Huay Chan vì không
  230. 9:15thể giám sát, phía Khmer Đỏ lập tức giải
  231. 9:18tán trại, lùa toàn bộ người tị nạn sâu
  232. 9:21vào vùng rừng rậm xa hơn, hoàn toàn nằm
  233. 9:24ngoài tầm mắt của bất kỳ tổ chức quốc tế
  234. 9:26nào. Tổ chức Ân xá quốc tế và Tổ chức
  235. 9:29Theo dõi nhân quyền đã ghi nhận các cáo
  236. 9:31buộc nghiêm trọng về hành vi của đơn vị
  237. 9:34đặc nhiệm 80,
  238. 9:35lực lượng quân sự Thái được giao nhiệm
  239. 9:37vụ bảo vệ an ninh các trại tị nạn từ năm
  240. 9:401980
  241. 9:42đến năm 1988.
  242. 9:45Các cáo buộc bao gồm cưỡng hiếp, cướp
  243. 9:48bóc và tra tấn người tị nạn, cũng như
  244. 9:50việc ép buộc người dân vào các khu vực
  245. 9:51có mìn mà không có bất kỳ thiết bị bảo
  246. 9:54hộ nào. Đến năm 1988,
  247. 9:57dưới áp lực từ báo chí quốc tế, chính
  248. 10:00phủ Thái Lan đã giải tán đơn vị này và
  249. 10:02thay thế bằng một đơn vị dân sự mới.
  250. 10:05>> Nếu phần trước nói về chi phí đạo đức
  251. 10:07của chính sách của Thái Lan, thì phần
  252. 10:08này nói về lợi ích kinh tế rất cụ thể mà
  253. 10:12nhiều nhóm lợi ích ở Thái Lan thu được
  254. 10:14từ góc độ tài chính quốc gia. Thái Lan
  255. 10:16đã nhận được một lượng viện trợ quân sự
  256. 10:18đáng kể từ Mỹ trong giai [âm nhạc] đoạn
  257. 10:20này dưới danh nghĩa quốc gia tuyến đầu
  258. 10:22chống cộng ở Đông Nam Á với số liệu ghi
  259. 10:25nhận riêng năm
  260. 10:261982
  261. 10:28đã lên đến 117,4 triệu đô la Mỹ. Chương
  262. 10:31trình tập trận chung Cobra Gold giữa Mỹ
  263. 10:34và Thái Lan cũng bắt đầu trong giai đoạn
  264. 10:36này và tiếp tục đến tận ngày nay. Đồng
  265. 10:38thời, viện trợ nhân đạo quốc tế
  266. 10:40[âm nhạc] đổ vào khu vực biên giới cũng
  267. 10:42kích thích kinh tế địa phương ở vùng
  268. 10:44Đông Bắc Thái Lan. Nhưng có lẽ phần ít
  269. 10:46được nhắc đến nhất là nền kinh tế ngầm ở
  270. 10:49biên giới, đặc biệt liên quan đến gỗ và
  271. 10:51đá quý. Năm 1989,
  272. 10:55sau một trận bão lớn gây sạt lở đất
  273. 10:57nghiêm trọng ở miền Nam,
  274. 10:59nội các Thái Lan ban hành lệnh cấm khai
  275. 11:01thác gỗ trên toàn quốc. Quyết định đúng
  276. 11:03đắn về môi trường này đặt ngành gỗ Thái
  277. 11:05Lan trước nguy cơ đình đốn. Giải pháp
  278. 11:08tìm thấy ngay lập tức, những cánh rừng
  279. 11:10nguyên sinh bên kia biên giới Campuchia,
  280. 11:12vùng phía Tây đang nằm dưới sự kiểm soát
  281. 11:15của lực lượng Khmer Đỏ. Các công ty khai
  282. 11:17thác gỗ Thái Lan, trong đó nhiều công ty
  283. 11:20được bảo kê bởi các thành viên nội các
  284. 11:22và tướng lĩnh quân đội, nhanh chóng ký
  285. 11:25kết hợp đồng nhượng quyền khai thác với
  286. 11:27Khmer Đỏ. Hàng nghìn xe tải chở gỗ
  287. 11:29nguyên khối vượt biên giới sang Thái
  288. 11:31Lan, đem lại cho Khmer Đỏ nguồn thu ước
  289. 11:33tính từ 10 đến đến 20 triệu đô la Mỹ mỗi
  290. 11:36tháng, theo các báo cáo của tổ chức
  291. 11:38[âm nhạc] theo dõi hoạt động Khmer Đỏ
  292. 11:40trong giai đoạn này. Song hành với cơn
  293. 11:42sốt gỗ là cơn sốt đá quý ở vùng Pailin.
  294. 11:45Khi các mỏ ở tỉnh Chanthaburi và Trat
  295. 11:49của Thái Lan cạn kiệt khoảng năm 1984,
  296. 11:53hàng nghìn thợ mỏ và thương nhân Thái
  297. 11:55Lan tràn sang vùng mỏ Pailin giàu có của
  298. 11:58Campuchia. Đến tháng 8 năm 1990,
  299. 12:02Khmer Đỏ ký hợp đồng chính thức với một
  300. 12:05hiệp hội gồm 500 doanh nhân đá quý Thái
  301. 12:08Lan đổi lại quyền khai thác. Phía Thái
  302. 12:10Lan chịu trách nhiệm xây một tuyến đường
  303. 12:12dài 12 km từ biên giới vào vùng mỏ và
  304. 12:15đóng thuế khai thác định [âm nhạc] kỳ
  305. 12:17cho lực lượng Khmer Đỏ. Đây là điểm mà
  306. 12:20tính phức tạp của tình huống bộc lộ rõ
  307. 12:22nhất.
  308. 12:23Những viên đá quý đỏ từ Pailin, sau khi
  309. 12:25qua tay thợ Thái Lan ở Chanthaburi,
  310. 12:28trở thành hàng hóa bày bán trên thị
  311. 12:30trường trang sức toàn cầu. Tiền từ những
  312. 12:32giao dịch đó nuôi bộ máy chiến tranh của
  313. 12:35chính lực lượng mà cộng đồng quốc tế
  314. 12:37đang lên án. Khi Liên Hợp Quốc thảo luận
  315. 12:40về khả năng ban lệnh cấm vận thương mại
  316. 12:42với Khmer Đỏ, chính phủ Thái Lan và các
  317. 12:45nhóm lợi ích liên quan kịch liệt phản
  318. 12:47đối với lý do hàng chục nghìn người Thái
  319. 12:50ở Chanthaburi và Trat sẽ mất kế sinh
  320. 12:52nhai.
  321. 12:54>> [âm nhạc]
  322. 12:57>> Một hiểu lầm phổ biến khi nhìn vào chính
  323. 13:00sách của Thái Lan trong giai đoạn này là
  324. 13:03coi Bangkok như một thực thể thống nhất
  325. 13:06với một lập trường duy nhất. Thực tế
  326. 13:08phức tạp hơn nhiều. Trong suốt thời kỳ
  327. 13:10của Thủ tướng Prem Tinsulanonda từ năm
  328. 13:141980
  329. 13:16đến năm 1988,
  330. 13:18quyền lực hoạch định chính sách ngoại
  331. 13:20giao tập trung vào tay Bộ trưởng Ngoại
  332. 13:21giao Siddhi Savetsila. Với phe này, sự
  333. 13:25hiện diện quân sự của Việt Nam ở
  334. 13:26Campuchia là mối đe dọa sinh tử và mọi
  335. 13:29lựa chọn chính sách đều phải phục vụ mục
  336. 13:31tiêu duy trì áp lực lên Hà Nội. Cơ chế
  337. 13:34này đem lại quyền lực rất lớn cho giới
  338. 13:36quân sự Thái vì nó biện minh cho ngân
  339. 13:38sách quốc phòng lớn và sự can dự sâu của
  340. 13:41quân đội vào các quyết sách nhà nước như
  341. 13:43một cú chuyển mình bắt đầu vào năm
  342. 13:461988
  343. 13:48khi tướng Chatichai Choonhavan nhậm chức
  344. 13:51thủ tướng qua bầu cử. Chatichai đại diện
  345. 13:54cho tầng lớp tư bản chính trị Thái Lan
  346. 13:57những người nhìn Đông Dương không còn là
  347. 13:59mối đe dọa cộng sản mà là thị trường và
  348. 14:01nguồn tài nguyên tiềm năng. Nền kinh tế
  349. 14:04Thái Lan lúc đó đang bùng nổ hướng tới
  350. 14:06vị thế con hổ châu Á và giới doanh
  351. 14:09nghiệp cần nguyên liệu thô lẫn thị
  352. 14:11trường tiêu thụ mới. Chatichai tuyên bố
  353. 14:13một khẩu hiệu nghe đơn giản nhưng thực
  354. 14:16chất là một cuộc cách mạng về tư duy
  355. 14:18biến chiến trường thành thị trường. Nhận
  356. 14:20thấy Bộ Ngoại giao dưới quyền Siddhi quá
  357. 14:22cứng nhắc với tư duy chiến tranh lạnh.
  358. 14:25Ông lập ra một nhóm cố vấn riêng đặt tại
  359. 14:27dinh thự Ban Phitsanulok quy tụ các học
  360. 14:30giả và nhà tư tưởng cấp tiến như
  361. 14:32Sukhumbhand Paribatra và Kraisak
  362. 14:34Choonhavan. Nhóm này từ lâu đã công khai
  363. 14:38chỉ trích chính sách hỗ trợ Khmer Đỏ là
  364. 14:40thiếu đạo đức và gây hại cho lợi ích
  365. 14:43kinh tế dài hạn của Thái Lan. Sự xuất
  366. 14:45hiện của nhóm cố vấn mới này kích hoạt
  367. 14:47một cuộc chiến thể chế gay gắt. Bộ
  368. 14:49trưởng Siddhi Savetsila công khai bày tỏ
  369. 14:52sự phẫn nộ khi bị gạt ra lề các quyết
  370. 14:55định trọng đại.
  371. 14:56Báo chí Thái Lan đưa tin về những cuộc
  372. 14:57đối đầu giữa phủ thủ tướng và Bộ Ngoại
  373. 15:00giao. Đây là điều hiếm thấy trong nền
  374. 15:02chính trị Thái Lan vốn quen với việc che
  375. 15:04giấu các bất đồng nội bộ. Tổng tư lệnh
  376. 15:06quân đội Chavalit Yongchaiyudh ở vị trí
  377. 15:08giữa đứng đầu hệ thống quân sự vốn hưởng
  378. 15:11lợi trực tiếp từ hành lang vũ khí
  379. 15:13nhưng ông cũng nhận thấy chiều hướng
  380. 15:15thời cuộc đang thay đổi và quyết định
  381. 15:17ủng hộ sáng kiến hòa đàm của Chatichai.
  382. 15:20Ba yếu tố đã thay đổi phép tính của Thái
  383. 15:22Lan vào cuối thập niên 1980.
  384. 15:25Thứ nhất, Liên Xô dưới thời Gorbachev
  385. 15:27bắt đầu cắt giảm mạnh viện trợ cho Việt
  386. 15:30Nam. Tín hiệu rõ ràng rằng Hà Nội sẽ
  387. 15:32không thể duy trì quân đội tại Campuchia
  388. 15:35mãi được. Thứ hai, Việt Nam đã thông báo
  389. 15:38lộ trình rút quân và thực sự bắt đầu
  390. 15:40trình này trong năm 1989.
  391. 15:44Thứ ba, với nền kinh tế Thái Lan đang
  392. 15:46tăng trưởng mạnh, các cơ hội đầu tư và
  393. 15:49thương mại ở Đông Dương trở nên hấp dẫn
  394. 15:51hơn so với việc tiếp tục tài trợ cho một
  395. 15:53cuộc chiến kéo dài không có hồi kết.
  396. 15:56Dinh thự Ban Phitsanulok ở Bangkok được
  397. 15:58biến thành một địa điểm gặp gỡ phi chính
  398. 16:00thức cho các bên. Vào đầu năm 1989,
  399. 16:04Hun Sen, thủ tướng của chính phủ do Việt
  400. 16:07Nam hậu thuẫn tại Phnom Penh, đã bay đến
  401. 16:09Bangkok để gặp Chatchai, lần đầu tiên
  402. 16:12phía Thái Lan tiếp xúc trực tiếp với
  403. 16:14chính phủ mà mình đã từ chối công nhận
  404. 16:16suốt một thập kỷ. Các cuộc đối thoại
  405. 16:18tiếp theo diễn ra trong bối cảnh đầy rủi
  406. 16:20ro. Có những tường thuật về các cuộc gặp
  407. 16:23tại khu vực biên giới, nơi địa hình bãi
  408. 16:25mìn và sự hiện diện của các lực lượng vũ
  409. 16:27trang nhiều phe phái khiến việc di
  410. 16:30chuyển cực kỳ nguy hiểm. Tổng tư lệnh
  411. 16:32Chavalit Yongchaiyudh đã đóng vai trò
  412. 16:34chủ động trong việc tổ chức và hộ tống
  413. 16:36các cuộc tiếp xúc này. Thái Lan từ vị
  414. 16:38trí một bên cung cấp vũ khí cho Khmer Đỏ
  415. 16:41đã chuyển thành nhà môi giới hòa bình
  416. 16:43trong các cuộc đàm phán Jakarta, gọi là
  417. 16:46JIM 1 và JIM 2, và sau đó là hội nghị
  418. 16:49Tokyo năm 1990.
  419. 16:53Công thức chia sẻ quyền lực của Hội đồng
  420. 16:55Quốc gia tối cao Campuchia, nền tảng của
  421. 16:57Hiệp định hòa bình Paris năm 1991,
  422. 17:01có dấu ấn đàm phán quan trọng từ phía
  423. 17:03Thái Lan. Sự chuyển trục này xảy ra
  424. 17:06trong vòng chưa đến 3 năm.
  425. 17:08Nhưng nhìn lại, nó không phải đột ngột
  426. 17:11mà là kết quả của sự giằng co nội bộ
  427. 17:13Thái Lan đã âm ỉ nhiều năm.
  428. 17:15>> Nhìn lại toàn bộ giai đoạn 1979
  429. 17:20đến 1991,
  430. 17:23đâu là những gì Thái Lan thực sự đã được
  431. 17:25và mất? Về phía lợi ích, kết quả rõ ràng
  432. 17:28nhất là sự sụp đổ của Đảng Cộng
  433. 17:30[âm nhạc] sản Thái Lan, đảm bảo ổn định
  434. 17:33nội địa kéo dài.
  435. 17:34Thái Lan nhận [âm nhạc] được lượng viện
  436. 17:36trợ quân sự và kinh tế đáng kể từ Mỹ
  437. 17:39cùng phương Tây. Các nhóm lợi ích trong
  438. 17:41giới tướng lĩnh và doanh nhân Thái thu
  439. 17:44được lợi nhuận từ thương mại gỗ, đá quý
  440. 17:47và kinh tế ngầm biên giới. Và trong suốt
  441. 17:49thập niên 1980,
  442. 17:52Thái Lan đứng ở vị thế dẫn dắt trong
  443. 17:54ASEAN với tiếng nói được lắng nghe trên
  444. 17:56các diễn đàn quốc tế. Nhưng cán cân đối
  445. 17:59không chỉ một chiều.
  446. 18:00Thái Lan cũng hứng chịu hàng loạt vụ
  447. 18:02pháo kích và đụng độ biên giới với quân
  448. 18:05đội Việt Nam trong suốt một thập niên,
  449. 18:07gây thương vong cho binh sĩ và dân
  450. 18:09thường vùng biên. Nạn tham nhũng trong
  451. 18:11quân đội leo thang mạnh và nền kinh tế
  452. 18:14ngầm biên giới tạo ra những cấu trúc tội
  453. 18:16phạm và buôn lậu bám rễ sâu vào địa
  454. 18:19phương, kéo dài nhiều năm sau khi chiến
  455. 18:21tranh kết thúc. Nhà nghiên cứu
  456. 18:23Puangthong Romswasdi Zap
  457. 18:25đưa ra đánh giá khá thẳng thắn.
  458. 18:28Ám ảnh chống cộng của giới tinh hoa quân
  459. 18:30sự Thái Lan đã khiến họ hỗ trợ tàn dư
  460. 18:33của một chế độ đã gây ra thảm họa diệt
  461. 18:35chủng và điều đó đã trực tiếp kéo dài
  462. 18:38đau khổ cho người dân Campuchia và cả
  463. 18:40chính binh sĩ Thái Lan ở vùng biên. Đây
  464. 18:43không phải đánh giá từ phía Việt Nam hay
  465. 18:45Campuchia mà là một học giả người Thái
  466. 18:48nhìn lại chính sách của đất nước mình.
  467. 18:50Đồng thời, nhà nghiên cứu Gregory
  468. 18:52Raymond cũng thừa nhận rằng ở tầm vĩ mô
  469. 18:55chiến lược, Thái Lan đã khéo léo khai
  470. 18:58thác các đồng minh lớn để tạo áp lực lên
  471. 19:00Việt Nam và kết quả cuối cùng là Việt
  472. 19:02Nam rút quân khỏi Campuchia vào năm 1989
  473. 19:08trước khi Campuchia có thể bị biến thành
  474. 19:09một phần của phạm vi ảnh hưởng bền vững
  475. 19:12của Hà Nội. Đây là sự mâu thuẫn không dễ
  476. 19:15giải quyết trong việc đánh giá giai đoạn
  477. 19:17lịch sử này. Cùng một bộ chính sách, khi
  478. 19:19nhìn từ góc độ chiến lược quốc gia Thái
  479. 19:21Lan có thể được coi là thành công, nhưng
  480. 19:24khi nhìn từ góc độ đạo đức và nhân đạo,
  481. 19:25[âm nhạc]
  482. 19:26cái giá mà người tị nạn Campuchia và
  483. 19:28người dân trong các trại phái trả là
  484. 19:30không thể biện minh.
  485. 19:33>> [âm nhạc]
  486. 19:35>> Thỏa thuận bắt đầu bằng một cuộc gặp
  487. 19:38công khai che giấu đàm phán bí mật ở
  488. 19:40Bangkok năm
  489. 19:421978
  490. 19:44đã định hình một thập niên lịch sử Đông
  491. 19:46Nam Á. Thái Lan không phải là nạn nhân
  492. 19:48bị động, cũng không phải là kẻ phản diện
  493. 19:51đơn giản. Đó là một quốc gia đang cố
  494. 19:53sống giữa hai siêu cường đối địch và đã
  495. 19:56chọn cách khai thác cuộc khủng hoảng của
  496. 19:58láng giềng để tối đa hóa lợi ích của
  497. 20:00chính mình. Hẹn gặp lại quý vị và các
  498. 20:02bạn trong kỳ phát sóng tiếp theo của Á
  499. 20:04Lục Ký.
  500. 20:06>> [âm nhạc]

About this transcript

This page contains the full transcript of Học Giả Thái Lan Tự Phán Xét: "Chúng Tôi Đã Hỗ Trợ Tàn Dư Diệt Chủng" by Á Lục Ký, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 3,956 words across 500 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.