Học Giả Thái Lan Tự Phán Xét: "Chúng Tôi Đã Hỗ Trợ Tàn Dư Diệt Chủng" — Transcript
Full transcript
- 0:10Xin chào quý vị và các bạn. Chào mừng
- 0:12đến với chương trình [âm nhạc] Á Lục Ký.
- 0:14Tháng 11 năm 1978
- 0:18tại sân bay Don Mueang ở Bangkok một
- 0:20chuyên cơ từ Bắc Kinh hạ cánh dưới ánh
- 0:22đèn flash của hàng chục phóng viên quốc
- 0:24tế. Đặng Tiểu Bình bước xuống thang máy
- 0:26bay nụ cười trên môi, bắt tay thủ tướng
- 0:29Thái Lan Kriangsak Chomanan trong tiếng
- 0:32vỗ tay và nghi thức ngoại giao trang
- 0:34trọng bề ngoài. Đây là một chuyến công
- 0:36du nhà nước bình thường, nhưng đằng sau
- 0:39những dạ tiệc và lễ nghĩa đó, trong
- 0:41những căn phòng kín mà không một phóng
- 0:42viên nào được vào, hai bên đang ký kết
- 0:44một thỏa thuận mà nếu bị tiết lộ công
- 0:46khai sẽ làm rung chuyển cả khu vực. Nội
- 0:48dung của thỏa thuận đó là gì? Thái Lan
- 0:50đã được và mất những gì? Và tại sao một
- 0:53đất nước có thể vừa đứng trên diễn đàn
- 0:55Liên Hợp Quốc lên án mạnh nhất việc xâm
- 0:57phạm chủ quyền Campuchia vừa âm thầm vận
- 1:00chuyển vũ khí cho lực lượng đã giết hại
- 1:022 triệu người dân Campuchia. Đó là những
- 1:04câu hỏi mà chương trình hôm nay sẽ cùng
- 1:07quý vị tìm hiểu.
- 1:11>> [âm nhạc]
- 1:12>> Để hiểu tại sao Thái Lan lại đưa ra
- 1:15những lựa chọn như vậy trong giai đoạn
- 1:171979
- 1:19đến 1991,
- 1:21trước tiên cần hiểu Thái Lan đang sợ
- 1:23điều gì nhất vào cuối thập niên 1970.
- 1:28Nhiều người nghĩ rằng mối đe dọa lớn
- 1:29nhất với Bangkok lúc đó là Việt Nam.
- 1:32Sau khi quân đội Việt Nam tiến vào
- 1:34Campuchia tháng 1 năm 1979 [âm nhạc]
- 1:37và đứng ngay sát biên giới Thái.
- 1:40Nhưng thực ra nỗi sợ cấp bách hơn lại
- 1:42đến từ bên trong chính nước Thái Lan vào
- 1:44cuối thập niên 1970
- 1:47Đảng Cộng sản Thái Lan gọi tắt là CPT
- 1:51đang tiến hành chiến tranh du kích quy
- 1:53mô lớn ở miền Đông Bắc và miền Nam Thái
- 1:55Lan. Lực lượng này kiểm soát nhiều vùng
- 1:58nông thôn rộng lớn, có căn cứ trong rừng
- 2:00rậm và quan trọng hơn đang nhận vũ khí,
- 2:04tiền bạc và hậu thuẫn chính trị từ Bắc
- 2:06Kinh. Ở giai đoạn đỉnh điểm, CPT có hàng
- 2:09chục nghìn chiến sĩ và thực sự đe dọa
- 2:12đến sự ổn định của chính quyền trung
- 2:13ương. Đây là bức tranh bối cảnh quan
- 2:15trọng khi quân đội Việt Nam tiến vào
- 2:17Campuchia. Giới lãnh đạo Thái Lan đang
- 2:20phải đối phó đồng thời với [âm nhạc] hai
- 2:21mặt trận, một cuộc nổi dậy vũ trang
- 2:24trong nước do Trung Quốc hỗ trợ và một
- 2:26láng giềng phía đông mới kiểm soát
- 2:28Campuchia và được Liên Xô bảo trợ. Nhà
- 2:31nghiên cứu Gregory Raymond của Đại học
- 2:33quốc gia Úc trong công trình về văn hóa
- 2:35chiến lược Thái Lan
- 2:37nhận định rằng mối lo của Bangkok có
- 2:39phần căn cơ nhưng cũng có phần được giới
- 2:41quân sự Thái phóng đại để biện minh cho
- 2:44ngân sách quốc phòng lớn và quyền lực
- 2:46của mình trong bộ máy nhà nước. Nói cách
- 2:48khác, hiệu ứng domino vừa là mối lo
- 2:51thật, vừa là công cụ chính trị. Điều
- 2:54quan trọng cần nhấn mạnh là
- 2:55học giả người Thái Puangthong Yong
- 2:57Swasdi Jat, giảng dạy tại Đại học
- 3:00Chulalongkorn và tham gia chương trình
- 3:02nghiên cứu diệt chủng của Đại học Yale
- 3:04đã chỉ ra rằng phản ứng của Thái Lan
- 3:07không phải là phản ứng phòng thủ bị động
- 3:09của một nạn nhân. Bà lập luận rằng giới
- 3:11tinh hoa chính sách tại Bangkok đã chủ
- 3:13động nhìn thấy cơ hội trong cuộc khủng
- 3:14hoảng của Campuchia và quyết định khai
- 3:16thác nó. Vậy cơ hội đó là gì? Để trả
- 3:19lời, ta cần quay lại cuộc gặp gỡ trong
- 3:21phòng kín tại Bangkok tháng 11 năm 1978.
- 3:26>> [âm nhạc]
- 3:31[âm nhạc]
- 3:37>> Chuyến thăm chính thức của Đặng Tiểu
- 3:39Bình đến Bangkok có đầy đủ nghi lễ ngoại
- 3:41giao nhưng giá trị thực sự của nó nằm ở
- 3:44những cuộc hội đàm kín. Theo các tài
- 3:46liệu nghiên cứu lịch sử về giai đoạn
- 3:47này, Đặng Tiểu Bình đã đặt thẳng vấn đề.
- 3:51Trung Quốc cần Thái Lan không công nhận
- 3:53chính phủ do Việt Nam hậu thuẫn tại
- 3:55Phnom Penh, đồng thời cho phép vũ khí từ
- 3:57Trung Quốc được vận chuyển qua lãnh thổ
- 4:00Thái Lan vào tay tàn quân của Pol Pot.
- 4:02Thủ tướng Thái Lan Kriangsak Chomanan,
- 4:05một chiến lược gia am hiểu tình hình
- 4:07trong nước, đã đưa ra một điều kiện tiên
- 4:09quyết.
- 4:10Trung Quốc phải ngừng hoàn toàn mọi hỗ
- 4:12trợ cho Đảng Cộng sản [âm nhạc] Thái
- 4:14Lan,
- 4:15CPT. Không có thỏa thuận đó, không có
- 4:18chuyện hành lang vận chuyển vũ khí. Đặng
- 4:20Tiểu Bình đồng ý. Hậu quả của thỏa thuận
- 4:23này diễn ra rất nhanh và rõ ràng. Đến
- 4:26tháng 7 năm 1979,
- 4:29đài phát thanh mang tên Tiếng nói nhân
- 4:31dân Thái Lan, vốn phát sóng từ tỉnh Vân
- 4:34Nam của Trung Quốc để ủng hộ CPT, đột
- 4:37nhiên tắt sóng. Các đường dây cung cấp
- 4:39vũ khí và tài chính từ Bắc Kinh đến lực
- 4:41lượng nổi dậy trong rừng Thái Lan bị cắt
- 4:44đứt hoàn toàn.
- 4:45Thiếu nguồn lực sống còn, CPT bắt đầu
- 4:49tan rã. Sắc lệnh ân xá năm 1980
- 4:53của Thủ tướng Prem Tinsulanonda tiếp tục
- 4:56thúc đẩy quá trình đó.
- 4:58Và trong vài năm sau, phong trào cộng
- 5:00sản vũ trang mà Bangkok đã chiến đấu
- 5:03trong nhiều thập kỷ gần như biến mất.
- 5:05Bằng cách cho Trung Quốc mượn một dải
- 5:07đất biên giới làm hành lang vận chuyển
- 5:09vũ khí, Thái Lan đã đổi lấy điều mà
- 5:11nhiều chiến dịch quân sự nội địa tốn kém
- 5:14đã không thể làm được trong suốt 20 năm
- 5:16trước đó. Học giả Sukhumbhand Paribatra,
- 5:20người sau này trở thành cố vấn chính
- 5:22sách cho Thủ tướng Thái Lan đã phân tích
- 5:24rằng chính sách Campuchia của Thái Lan
- 5:26trong giai đoạn này thực [âm nhạc] chất
- 5:28đã bị kẹt vào nghị trình chiến lược của
- 5:30Bắc Kinh và Washington,
- 5:32không hoàn toàn xuất phát từ lợi ích độc
- 5:34lập của chính Thái Lan.
- 5:36Ông coi đây là điểm yếu về tư duy chiến
- 5:39lược dài hạn của giới lãnh đạo Thái.
- 5:41Nhưng đó là đánh giá nhìn lại.
- 5:43Vào thời điểm đó,
- 5:45thỏa thuận này được giới quân sự Thái
- 5:47Lan xem là một thắng lợi ngoại giao xuất
- 5:50sắc.
- 5:51Sau khi thỏa thuận ngầm được định hình,
- 5:53cơ chế thực thi của nó rất cụ thể và có
- 5:56tổ chức. Cảng hải quân Sattahip ở tỉnh
- 5:59Chonburi và cảng thương mại Khlong Yai ở
- 6:02tỉnh Trat, theo các tài liệu và nhân
- 6:04chứng được ghi nhận bởi nhà báo phương
- 6:06Tây hoạt động tại khu vực này trong
- 6:08những năm 1980
- 6:11là điểm tiếp nhận vũ khí từ các tàu chở
- 6:13hàng Trung Quốc. Khi hàng cập cảng, Bộ
- 6:16Tư lệnh Tác chiến An ninh Nội địa Thái
- 6:17Lan được biết đến với tên gọi ISOC sẽ
- 6:20điều phối việc bốc dỡ và vận chuyển. Từ
- 6:24đây, vũ khí được chở bằng xe tải quân sự
- 6:26về phía đông
- 6:28đến các điểm tập kết gần biên giới
- 6:29Campuchia trước khi được chuyển giao cho
- 6:31tàn quân của Pol Pot, một chi tiết đáng
- 6:34chú ý mà nhiều phân tích thường bỏ qua.
- 6:37Quân đội Thái Lan không chỉ đơn thuần
- 6:39làm dịch vụ vận chuyển, theo các nguồn
- 6:41nghiên cứu về giai đoạn này, như một
- 6:44phần ngầm hiểu trong thỏa thuận, phía
- 6:46Thái Lan được giữ lại một phần vũ khí đi
- 6:48qua lãnh thổ của mình, thường được gọi
- 6:50là phí cầu đường. Điều này có nghĩa là
- 6:53quân đội Thái Lan thực chất đã hiện đại
- 6:55hóa được một phần khí tài của mình miễn
- 6:56phí, bao gồm cả việc tiếp nhận các thiết
- 6:58bị và công nghệ sản xuất vũ khí từ Trung
- 7:01Quốc với giá ưu đãi. Trong khi đó, họ
- 7:03vẫn tiếp tục nhận viện trợ quân sự đô la
- 7:05Mỹ với lý do chống cộng sản ở phía tây.
- 7:08Vậy là Thái Lan cùng lúc nhận được hai
- 7:09luồng vũ khí và tài chính từ hai siêu
- 7:12cường đối địch nhau trong chiến tranh
- 7:13lạnh vì hai lý do ngoại giao hoàn toàn
- 7:15khác nhau.
- 7:18>> [âm nhạc]
- 7:20>> Song song với dòng chảy vũ khí, Thái Lan
- 7:23còn nắm trong tay một đòn bẩy khác. Hàng
- 7:26trăm nghìn người tị nạn Campuchia đổ vào
- 7:28biên giới từ năm 1979. [âm nhạc]
- 7:32Trên diễn đàn quốc tế, Bangkok mô tả
- 7:35điều này là vùng đệm nhân đạo thu hút
- 7:37cảm thông và viện trợ từ toàn thế giới.
- 7:40Cao ủy Liên [âm nhạc] Hợp Quốc về người
- 7:42tị nạn và chương trình cứu trợ biên giới
- 7:44Liên Hợp Quốc được thành lập năm 1982
- 7:48cung cấp lương thực, nước sạch và y tế.
- 7:50Nhưng trên thực địa, cấu trúc các trại
- 7:52tị nạn phức tạp hơn rất nhiều so với
- 7:55hình ảnh nhân đạo được truyền thông quốc
- 7:57tế mô tả. Trại Khao I Dang do Cao ủy
- 8:00Liên Hợp Quốc kiểm soát trực tiếp là nơi
- 8:02hiếm hoi duy trì phần nào tiêu chuẩn
- 8:05quốc tế. Nhưng phần lớn người tị nạn bị
- 8:07dồn vào các trại gắn liền với các lực
- 8:09lượng vũ trang Campuchia, trong đó có
- 8:11trại Site 2 chứa hơn 140.000 người do
- 8:14lực lượng kháng chiến phi cộng sản kiểm
- 8:16soát và các trại Site 8, Huay Chan do
- 8:19lực lượng Khmer Đỏ thao túng hoàn toàn.
- 8:22Nhà nghiên cứu Fiona Terry trong công
- 8:24trình phân tích về các trại tị nạn
- 8:25Campuchia tại Thái Lan đã chỉ ra cơ chế
- 8:28lạm dụng cụ thể. Viện trợ lương thực từ
- 8:30các tổ chức Liên Hợp Quốc khi đi qua tay
- 8:32quân đội Thái và chỉ huy Khmer Đỏ thường
- 8:35xuyên bị chuyển hướng ra chợ đen hoặc
- 8:37đưa thẳng ra tiền tuyến nuôi lực lượng
- 8:39chiến đấu. Bà kết luận rằng các tổ chức
- 8:41nhân đạo quốc tế đã vô tình trở thành
- 8:44một phần của bộ máy duy trì cuộc chiến.
- 8:47Không phải vì họ muốn như vậy mà vì họ
- 8:50đã không thể kiểm soát được môi trường
- 8:52vận hành của mình. Tại các trại do Khmer
- 8:54Đỏ kiểm soát chặt chẽ như Huay Chan,
- 8:57nhân viên Liên Hợp Quốc bị cấm tiếp cận
- 8:59để giám sát. Thức ăn từ kho của chương
- 9:01trình cứu trợ biên giới được xe quân sự
- 9:04Thái chở thẳng vào rừng và giao cho chỉ
- 9:07huy Khmer Đỏ phân phát nội bộ. Đến năm
- 9:091988,
- 9:12khi chương trình cứu trợ biên giới quyết
- 9:13định cắt viện trợ cho Huay Chan vì không
- 9:15thể giám sát, phía Khmer Đỏ lập tức giải
- 9:18tán trại, lùa toàn bộ người tị nạn sâu
- 9:21vào vùng rừng rậm xa hơn, hoàn toàn nằm
- 9:24ngoài tầm mắt của bất kỳ tổ chức quốc tế
- 9:26nào. Tổ chức Ân xá quốc tế và Tổ chức
- 9:29Theo dõi nhân quyền đã ghi nhận các cáo
- 9:31buộc nghiêm trọng về hành vi của đơn vị
- 9:34đặc nhiệm 80,
- 9:35lực lượng quân sự Thái được giao nhiệm
- 9:37vụ bảo vệ an ninh các trại tị nạn từ năm
- 9:401980
- 9:42đến năm 1988.
- 9:45Các cáo buộc bao gồm cưỡng hiếp, cướp
- 9:48bóc và tra tấn người tị nạn, cũng như
- 9:50việc ép buộc người dân vào các khu vực
- 9:51có mìn mà không có bất kỳ thiết bị bảo
- 9:54hộ nào. Đến năm 1988,
- 9:57dưới áp lực từ báo chí quốc tế, chính
- 10:00phủ Thái Lan đã giải tán đơn vị này và
- 10:02thay thế bằng một đơn vị dân sự mới.
- 10:05>> Nếu phần trước nói về chi phí đạo đức
- 10:07của chính sách của Thái Lan, thì phần
- 10:08này nói về lợi ích kinh tế rất cụ thể mà
- 10:12nhiều nhóm lợi ích ở Thái Lan thu được
- 10:14từ góc độ tài chính quốc gia. Thái Lan
- 10:16đã nhận được một lượng viện trợ quân sự
- 10:18đáng kể từ Mỹ trong giai [âm nhạc] đoạn
- 10:20này dưới danh nghĩa quốc gia tuyến đầu
- 10:22chống cộng ở Đông Nam Á với số liệu ghi
- 10:25nhận riêng năm
- 10:261982
- 10:28đã lên đến 117,4 triệu đô la Mỹ. Chương
- 10:31trình tập trận chung Cobra Gold giữa Mỹ
- 10:34và Thái Lan cũng bắt đầu trong giai đoạn
- 10:36này và tiếp tục đến tận ngày nay. Đồng
- 10:38thời, viện trợ nhân đạo quốc tế
- 10:40[âm nhạc] đổ vào khu vực biên giới cũng
- 10:42kích thích kinh tế địa phương ở vùng
- 10:44Đông Bắc Thái Lan. Nhưng có lẽ phần ít
- 10:46được nhắc đến nhất là nền kinh tế ngầm ở
- 10:49biên giới, đặc biệt liên quan đến gỗ và
- 10:51đá quý. Năm 1989,
- 10:55sau một trận bão lớn gây sạt lở đất
- 10:57nghiêm trọng ở miền Nam,
- 10:59nội các Thái Lan ban hành lệnh cấm khai
- 11:01thác gỗ trên toàn quốc. Quyết định đúng
- 11:03đắn về môi trường này đặt ngành gỗ Thái
- 11:05Lan trước nguy cơ đình đốn. Giải pháp
- 11:08tìm thấy ngay lập tức, những cánh rừng
- 11:10nguyên sinh bên kia biên giới Campuchia,
- 11:12vùng phía Tây đang nằm dưới sự kiểm soát
- 11:15của lực lượng Khmer Đỏ. Các công ty khai
- 11:17thác gỗ Thái Lan, trong đó nhiều công ty
- 11:20được bảo kê bởi các thành viên nội các
- 11:22và tướng lĩnh quân đội, nhanh chóng ký
- 11:25kết hợp đồng nhượng quyền khai thác với
- 11:27Khmer Đỏ. Hàng nghìn xe tải chở gỗ
- 11:29nguyên khối vượt biên giới sang Thái
- 11:31Lan, đem lại cho Khmer Đỏ nguồn thu ước
- 11:33tính từ 10 đến đến 20 triệu đô la Mỹ mỗi
- 11:36tháng, theo các báo cáo của tổ chức
- 11:38[âm nhạc] theo dõi hoạt động Khmer Đỏ
- 11:40trong giai đoạn này. Song hành với cơn
- 11:42sốt gỗ là cơn sốt đá quý ở vùng Pailin.
- 11:45Khi các mỏ ở tỉnh Chanthaburi và Trat
- 11:49của Thái Lan cạn kiệt khoảng năm 1984,
- 11:53hàng nghìn thợ mỏ và thương nhân Thái
- 11:55Lan tràn sang vùng mỏ Pailin giàu có của
- 11:58Campuchia. Đến tháng 8 năm 1990,
- 12:02Khmer Đỏ ký hợp đồng chính thức với một
- 12:05hiệp hội gồm 500 doanh nhân đá quý Thái
- 12:08Lan đổi lại quyền khai thác. Phía Thái
- 12:10Lan chịu trách nhiệm xây một tuyến đường
- 12:12dài 12 km từ biên giới vào vùng mỏ và
- 12:15đóng thuế khai thác định [âm nhạc] kỳ
- 12:17cho lực lượng Khmer Đỏ. Đây là điểm mà
- 12:20tính phức tạp của tình huống bộc lộ rõ
- 12:22nhất.
- 12:23Những viên đá quý đỏ từ Pailin, sau khi
- 12:25qua tay thợ Thái Lan ở Chanthaburi,
- 12:28trở thành hàng hóa bày bán trên thị
- 12:30trường trang sức toàn cầu. Tiền từ những
- 12:32giao dịch đó nuôi bộ máy chiến tranh của
- 12:35chính lực lượng mà cộng đồng quốc tế
- 12:37đang lên án. Khi Liên Hợp Quốc thảo luận
- 12:40về khả năng ban lệnh cấm vận thương mại
- 12:42với Khmer Đỏ, chính phủ Thái Lan và các
- 12:45nhóm lợi ích liên quan kịch liệt phản
- 12:47đối với lý do hàng chục nghìn người Thái
- 12:50ở Chanthaburi và Trat sẽ mất kế sinh
- 12:52nhai.
- 12:54>> [âm nhạc]
- 12:57>> Một hiểu lầm phổ biến khi nhìn vào chính
- 13:00sách của Thái Lan trong giai đoạn này là
- 13:03coi Bangkok như một thực thể thống nhất
- 13:06với một lập trường duy nhất. Thực tế
- 13:08phức tạp hơn nhiều. Trong suốt thời kỳ
- 13:10của Thủ tướng Prem Tinsulanonda từ năm
- 13:141980
- 13:16đến năm 1988,
- 13:18quyền lực hoạch định chính sách ngoại
- 13:20giao tập trung vào tay Bộ trưởng Ngoại
- 13:21giao Siddhi Savetsila. Với phe này, sự
- 13:25hiện diện quân sự của Việt Nam ở
- 13:26Campuchia là mối đe dọa sinh tử và mọi
- 13:29lựa chọn chính sách đều phải phục vụ mục
- 13:31tiêu duy trì áp lực lên Hà Nội. Cơ chế
- 13:34này đem lại quyền lực rất lớn cho giới
- 13:36quân sự Thái vì nó biện minh cho ngân
- 13:38sách quốc phòng lớn và sự can dự sâu của
- 13:41quân đội vào các quyết sách nhà nước như
- 13:43một cú chuyển mình bắt đầu vào năm
- 13:461988
- 13:48khi tướng Chatichai Choonhavan nhậm chức
- 13:51thủ tướng qua bầu cử. Chatichai đại diện
- 13:54cho tầng lớp tư bản chính trị Thái Lan
- 13:57những người nhìn Đông Dương không còn là
- 13:59mối đe dọa cộng sản mà là thị trường và
- 14:01nguồn tài nguyên tiềm năng. Nền kinh tế
- 14:04Thái Lan lúc đó đang bùng nổ hướng tới
- 14:06vị thế con hổ châu Á và giới doanh
- 14:09nghiệp cần nguyên liệu thô lẫn thị
- 14:11trường tiêu thụ mới. Chatichai tuyên bố
- 14:13một khẩu hiệu nghe đơn giản nhưng thực
- 14:16chất là một cuộc cách mạng về tư duy
- 14:18biến chiến trường thành thị trường. Nhận
- 14:20thấy Bộ Ngoại giao dưới quyền Siddhi quá
- 14:22cứng nhắc với tư duy chiến tranh lạnh.
- 14:25Ông lập ra một nhóm cố vấn riêng đặt tại
- 14:27dinh thự Ban Phitsanulok quy tụ các học
- 14:30giả và nhà tư tưởng cấp tiến như
- 14:32Sukhumbhand Paribatra và Kraisak
- 14:34Choonhavan. Nhóm này từ lâu đã công khai
- 14:38chỉ trích chính sách hỗ trợ Khmer Đỏ là
- 14:40thiếu đạo đức và gây hại cho lợi ích
- 14:43kinh tế dài hạn của Thái Lan. Sự xuất
- 14:45hiện của nhóm cố vấn mới này kích hoạt
- 14:47một cuộc chiến thể chế gay gắt. Bộ
- 14:49trưởng Siddhi Savetsila công khai bày tỏ
- 14:52sự phẫn nộ khi bị gạt ra lề các quyết
- 14:55định trọng đại.
- 14:56Báo chí Thái Lan đưa tin về những cuộc
- 14:57đối đầu giữa phủ thủ tướng và Bộ Ngoại
- 15:00giao. Đây là điều hiếm thấy trong nền
- 15:02chính trị Thái Lan vốn quen với việc che
- 15:04giấu các bất đồng nội bộ. Tổng tư lệnh
- 15:06quân đội Chavalit Yongchaiyudh ở vị trí
- 15:08giữa đứng đầu hệ thống quân sự vốn hưởng
- 15:11lợi trực tiếp từ hành lang vũ khí
- 15:13nhưng ông cũng nhận thấy chiều hướng
- 15:15thời cuộc đang thay đổi và quyết định
- 15:17ủng hộ sáng kiến hòa đàm của Chatichai.
- 15:20Ba yếu tố đã thay đổi phép tính của Thái
- 15:22Lan vào cuối thập niên 1980.
- 15:25Thứ nhất, Liên Xô dưới thời Gorbachev
- 15:27bắt đầu cắt giảm mạnh viện trợ cho Việt
- 15:30Nam. Tín hiệu rõ ràng rằng Hà Nội sẽ
- 15:32không thể duy trì quân đội tại Campuchia
- 15:35mãi được. Thứ hai, Việt Nam đã thông báo
- 15:38lộ trình rút quân và thực sự bắt đầu
- 15:40trình này trong năm 1989.
- 15:44Thứ ba, với nền kinh tế Thái Lan đang
- 15:46tăng trưởng mạnh, các cơ hội đầu tư và
- 15:49thương mại ở Đông Dương trở nên hấp dẫn
- 15:51hơn so với việc tiếp tục tài trợ cho một
- 15:53cuộc chiến kéo dài không có hồi kết.
- 15:56Dinh thự Ban Phitsanulok ở Bangkok được
- 15:58biến thành một địa điểm gặp gỡ phi chính
- 16:00thức cho các bên. Vào đầu năm 1989,
- 16:04Hun Sen, thủ tướng của chính phủ do Việt
- 16:07Nam hậu thuẫn tại Phnom Penh, đã bay đến
- 16:09Bangkok để gặp Chatchai, lần đầu tiên
- 16:12phía Thái Lan tiếp xúc trực tiếp với
- 16:14chính phủ mà mình đã từ chối công nhận
- 16:16suốt một thập kỷ. Các cuộc đối thoại
- 16:18tiếp theo diễn ra trong bối cảnh đầy rủi
- 16:20ro. Có những tường thuật về các cuộc gặp
- 16:23tại khu vực biên giới, nơi địa hình bãi
- 16:25mìn và sự hiện diện của các lực lượng vũ
- 16:27trang nhiều phe phái khiến việc di
- 16:30chuyển cực kỳ nguy hiểm. Tổng tư lệnh
- 16:32Chavalit Yongchaiyudh đã đóng vai trò
- 16:34chủ động trong việc tổ chức và hộ tống
- 16:36các cuộc tiếp xúc này. Thái Lan từ vị
- 16:38trí một bên cung cấp vũ khí cho Khmer Đỏ
- 16:41đã chuyển thành nhà môi giới hòa bình
- 16:43trong các cuộc đàm phán Jakarta, gọi là
- 16:46JIM 1 và JIM 2, và sau đó là hội nghị
- 16:49Tokyo năm 1990.
- 16:53Công thức chia sẻ quyền lực của Hội đồng
- 16:55Quốc gia tối cao Campuchia, nền tảng của
- 16:57Hiệp định hòa bình Paris năm 1991,
- 17:01có dấu ấn đàm phán quan trọng từ phía
- 17:03Thái Lan. Sự chuyển trục này xảy ra
- 17:06trong vòng chưa đến 3 năm.
- 17:08Nhưng nhìn lại, nó không phải đột ngột
- 17:11mà là kết quả của sự giằng co nội bộ
- 17:13Thái Lan đã âm ỉ nhiều năm.
- 17:15>> Nhìn lại toàn bộ giai đoạn 1979
- 17:20đến 1991,
- 17:23đâu là những gì Thái Lan thực sự đã được
- 17:25và mất? Về phía lợi ích, kết quả rõ ràng
- 17:28nhất là sự sụp đổ của Đảng Cộng
- 17:30[âm nhạc] sản Thái Lan, đảm bảo ổn định
- 17:33nội địa kéo dài.
- 17:34Thái Lan nhận [âm nhạc] được lượng viện
- 17:36trợ quân sự và kinh tế đáng kể từ Mỹ
- 17:39cùng phương Tây. Các nhóm lợi ích trong
- 17:41giới tướng lĩnh và doanh nhân Thái thu
- 17:44được lợi nhuận từ thương mại gỗ, đá quý
- 17:47và kinh tế ngầm biên giới. Và trong suốt
- 17:49thập niên 1980,
- 17:52Thái Lan đứng ở vị thế dẫn dắt trong
- 17:54ASEAN với tiếng nói được lắng nghe trên
- 17:56các diễn đàn quốc tế. Nhưng cán cân đối
- 17:59không chỉ một chiều.
- 18:00Thái Lan cũng hứng chịu hàng loạt vụ
- 18:02pháo kích và đụng độ biên giới với quân
- 18:05đội Việt Nam trong suốt một thập niên,
- 18:07gây thương vong cho binh sĩ và dân
- 18:09thường vùng biên. Nạn tham nhũng trong
- 18:11quân đội leo thang mạnh và nền kinh tế
- 18:14ngầm biên giới tạo ra những cấu trúc tội
- 18:16phạm và buôn lậu bám rễ sâu vào địa
- 18:19phương, kéo dài nhiều năm sau khi chiến
- 18:21tranh kết thúc. Nhà nghiên cứu
- 18:23Puangthong Romswasdi Zap
- 18:25đưa ra đánh giá khá thẳng thắn.
- 18:28Ám ảnh chống cộng của giới tinh hoa quân
- 18:30sự Thái Lan đã khiến họ hỗ trợ tàn dư
- 18:33của một chế độ đã gây ra thảm họa diệt
- 18:35chủng và điều đó đã trực tiếp kéo dài
- 18:38đau khổ cho người dân Campuchia và cả
- 18:40chính binh sĩ Thái Lan ở vùng biên. Đây
- 18:43không phải đánh giá từ phía Việt Nam hay
- 18:45Campuchia mà là một học giả người Thái
- 18:48nhìn lại chính sách của đất nước mình.
- 18:50Đồng thời, nhà nghiên cứu Gregory
- 18:52Raymond cũng thừa nhận rằng ở tầm vĩ mô
- 18:55chiến lược, Thái Lan đã khéo léo khai
- 18:58thác các đồng minh lớn để tạo áp lực lên
- 19:00Việt Nam và kết quả cuối cùng là Việt
- 19:02Nam rút quân khỏi Campuchia vào năm 1989
- 19:08trước khi Campuchia có thể bị biến thành
- 19:09một phần của phạm vi ảnh hưởng bền vững
- 19:12của Hà Nội. Đây là sự mâu thuẫn không dễ
- 19:15giải quyết trong việc đánh giá giai đoạn
- 19:17lịch sử này. Cùng một bộ chính sách, khi
- 19:19nhìn từ góc độ chiến lược quốc gia Thái
- 19:21Lan có thể được coi là thành công, nhưng
- 19:24khi nhìn từ góc độ đạo đức và nhân đạo,
- 19:25[âm nhạc]
- 19:26cái giá mà người tị nạn Campuchia và
- 19:28người dân trong các trại phái trả là
- 19:30không thể biện minh.
- 19:33>> [âm nhạc]
- 19:35>> Thỏa thuận bắt đầu bằng một cuộc gặp
- 19:38công khai che giấu đàm phán bí mật ở
- 19:40Bangkok năm
- 19:421978
- 19:44đã định hình một thập niên lịch sử Đông
- 19:46Nam Á. Thái Lan không phải là nạn nhân
- 19:48bị động, cũng không phải là kẻ phản diện
- 19:51đơn giản. Đó là một quốc gia đang cố
- 19:53sống giữa hai siêu cường đối địch và đã
- 19:56chọn cách khai thác cuộc khủng hoảng của
- 19:58láng giềng để tối đa hóa lợi ích của
- 20:00chính mình. Hẹn gặp lại quý vị và các
- 20:02bạn trong kỳ phát sóng tiếp theo của Á
- 20:04Lục Ký.
- 20:06>> [âm nhạc]
About this transcript
This page contains the full transcript of Học Giả Thái Lan Tự Phán Xét: "Chúng Tôi Đã Hỗ Trợ Tàn Dư Diệt Chủng" by Á Lục Ký, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 3,956 words across 500 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.
What you can do with it
Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.
Free YouTube transcript tool
YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.