Gender Roles sa Ibat Ibang Panig ng Pilipinas at Daigdig Week 4 AP 10 SECOND TERM Revised K-10 — Transcript

Full transcript

1. 0:00Magsimula na tayo. Ngayon pag-uusapan
2. 0:02natin ang isang paksang literal na
3. 0:04humuhubog sa kung sino tayo araw-araw.
4. 0:07Ang ebolusyon ng gampanin ng kasarian o
5. 0:09gender roles. Mula sa mga ninuno natin
6. 0:12dito sa Pilipinas hanggang sa iba't
7. 0:14ibang panig ng mundo, titingnan natin sa
8. 0:16pagtatalakay na ito kung paano ba talaga
9. 0:18nag-evolve ang pagtingin natin sa mga
10. 0:20lalaki, babae at sa LGBT community. Tara
11. 0:24simulan natin ang pagsusuri. So ito ang
12. 0:27magiging road map natin para sa
13. 0:28pagtalakay na ito. Uumpisahan natin sa
14. 0:31sinaunang gampanin sa Pilipinas tapos
15. 0:33lilipat tayo sa panahon ng kolonyalismo
16. 0:36at digmaan. Susundan natin yan ang
17. 0:38kasaysayan ng LGBT sa ating bansa bago
18. 0:41tayo tumungo sa Africa at Asia para
19. 0:43makita ang kalagayan doon at tatapusin
20. 0:46natin sa isang napakakawil-wiling
21. 0:48kultura sa Papo New Guini. Unang bahagi,
22. 0:51sinaunang gampanin sa Pilipinas bago pa
23. 0:53dumating ang mga mananakop.
24. 0:56Kung babalikan natin ang kasaysayan,
25. 0:57malinaw na ang lipunan natin noon ay
26. 0:59pabor na pabor talaga sa mga
27. 1:01kalalakihan. Sa katunayan, madalas ang
28. 1:04turing sa mga kababaihan noon ay parang
29. 1:06mga ari-arian lang na pwedeng ipagpalit.
30. 1:08Narinig niyo na ba ang salitang binukot?
31. 1:11Sila yung mga piling babae na literal na
32. 1:13itinatago mula sa mata ng publiko. Para
33. 1:16silang mga prinsesa ng kani-kanilang
34. 1:18tribo. Kasama rin dito ang tradisyon ng
35. 1:20bigay kaya o day. Ngayon baka isipin
36. 1:24niyo ang swerte naman nila prinsesa eh.
37. 1:26Pero sa totoo lang inilalayo sila sa
38. 1:29lipunan at kadalasang ginagamit lang
39. 1:31bilang premyo o pambayad sa mga
40. 1:33kasunduan ng kasal. Hindi talaga sila
41. 1:35malaya. At grabe 'yung dobleng
42. 1:37pamantayan noon. Ayon sa boxer codex
43. 1:40noong 1595, ang mga lalaki daw pwedeng
44. 1:43magkaroon ng maraming asawa at pakinggan
45. 1:46niyo ito. May legal silang karapatan na
46. 1:49patayin ang asawa nilang babae kung
47. 1:51makita itong may kasamang iba. Walang
48. 1:53biro, nasa batas nila yan. Samantala,
49. 1:56ang mga babae tinuturing lang na
50. 1:58property at sobrang limitado ng mga
51. 2:00karapatan. Ang laking agwat ' ba.
52. 2:03Ikalawang bahagi na tayo ang panahon ng
53. 2:05kolonyalismo at digmaan. I-fast forward
54. 2:07natin nang dumating ang mga Espanyol.
55. 2:09Imbes na bumuti, nagdala sila ng
56. 2:11sistemang lalong nagkagahon sa mga
57. 2:13kababaihan. Dalawa lang madalas ang
58. 2:15pwede mong maging papel sa buhay noon.
59. 2:17Maging masunuring ina sa bahay o maging
60. 2:20madre sa kumbento. Wala ng iba. Tingnan
61. 2:23niyo kung paano pinalala ng legal system
62. 2:25ng mga Espanyol ang sitwasyon. Sa batas
63. 2:28non, kapag gusto ng lalaki na
64. 2:30makipaghiwalay, pwede niyang bawiin
65. 2:32lahat ng ari-aring ibinigay niya. Pero
66. 2:34kung ang babaeng gustong makipaghiwalay,
67. 2:36naku, lalabas siya ng bahay ng walang
68. 2:39kahit anong bitbit. As in zero. Maiiwan
69. 2:42siyang walang-wala. Pero syempre, hindi
70. 2:45naman lahat pumayag na lang sa ganitong
71. 2:47kalakaran. May mga babaeng matatapang na
72. 2:49bumasag sa norms. Narian si Gabriela
73. 2:51Silang na walang kaba-kabang pumalit sa
74. 2:54asawa niyang si Diego para pamunuan ang
75. 2:56pag-aalsa. Narian din si Marina Di
76. 2:59matapang na katiponera noong 1896. At
77. 3:02sino ang makakalimot kay Neves
78. 3:04Fernandez? Isipin niyo, isang dating
79. 3:06guro na naging kinatatakutang pinuno ng
80. 3:09mga guilya noong World War II laban sa
81. 3:11mga Japones. Literal na mga totoong
82. 3:14palaban na bayani na nagpatunay ng lakas
83. 3:16ng Pilipina. Pagpasok naman ng mga
84. 3:18Amerikano doon na nagsimulang umusbong
85. 3:21ang ideya ng pagkakapantay-pantay sa
86. 3:23pulitika. Tingnan niyo ang numerong ito.
87. 3:2590% si poryento na mga bumoto sa isang
88. 3:29special plebic noong April 1937 ang
89. 3:32pumobor para bigyan ng karapatang bumoto
90. 3:34ang mga kababaian. Napakalaking tagumpay
91. 3:37nito dahil ito talaga ang naging opisyal
92. 3:39na simulan ng political power ng mga
93. 3:41kababaihang Pilipino sa bansa. At
94. 3:44tingnan niyo naman tayo ngayon. Dati ang
95. 3:46nakasanayan ay ang lalaki ang
96. 3:47natatanging provider at ang babae ang
97. 3:50nasa bahay lang. Pero ngayon nababasag
98. 3:53na ang mga lumang tradisyong iyan dahil
99. 3:55na rin sa sitwasyon ng ating ekonomiya.
100. 3:58Sobrang normal na ngayon na ang nanay
101. 3:59ang nagtatrabaho at nagtataguyod sa
102. 4:01pamilya at ang mga tatay ang nagiging
103. 4:04house husbands na nag-aalaga ng mga
104. 4:06anak. Nagbago na talaga ang iip ng
105. 4:08hangin. Ah, dumako naman tayo sa
106. 4:10ikatlong bahagi kasaysayan ng LGBT sa
107. 4:13ating bansa. Isa itong bahagi ng
108. 4:15kasaysayan na madalas na-skip sa mga
109. 4:17textbook natin. Pero sa totoo lang,
110. 4:19napakalalim ng pinag-ugatan nito sa
111. 4:21sarili nating kultura. Alam niyo ba na
112. 4:24bago pa man dumating ang mga dayuhan,
113. 4:27tanggap at iginagalang na natin ang
114. 4:28iba't ibang gampanin sa kasarian. Narian
115. 4:31ang mga asog mula sa Visayas noong 17th
116. 4:34century. Sila yung mga kalalakihan,
117. 4:37nagbibihis, kumikilos at pormal na
118. 4:39kinikilala ng lipunan bilang mga babae.
119. 4:42Bakit? Dahil sila ang mga espiritwal na
120. 4:45pinuno o babayan ng komunidad. Ang astig
121. 4:48' ba? Sa sobrang taas ng posisyon at
122. 4:50impluwensya nila, takot na takot sa
123. 4:52kanila ang mga manalakop na Espanyol.
124. 4:55I-fast forward ulit natin sa modernong
125. 4:56panahon. Nagsimulang humusbong ang gay
126. 4:59culture sa Pilipinas noong 1960s dahil
127. 5:01na rin sa pandaigdig ang impluwensya.
128. 5:04Taong 1993, inilabas nina Danton Remoto
129. 5:07at Jil Garcia ang librong Ladlad.
130. 5:10Pagsapit ng 1994, sumali na ang Lesbian
131. 5:13Collective sa Marten's
132. 5:15Day. Noong 1999 naman, nabuo ang lobby
133. 5:18group na Lagablab at by 203 itinatag ang
134. 5:21party list na Anglad. Nakikita natin
135. 5:23dito yung tuloy-tuloy at malinaw na
136. 5:25pagsulong para sa karapatan ng
137. 5:26komunidad. Pang-apat na bahagig,
138. 5:29kalagayan sa Africa at Asya. Mula sa
139. 5:32kwento ng ating bansa, lawakan natin ang
140. 5:34ating lente at tingnan ang buong mundo.
141. 5:37Medyo mabigat ang susunod nating
142. 5:38pag-uusapan dahil lilipat tayo sa mga
143. 5:40rehiyon kung saan ang mga karapatang
144. 5:42pantao ay labis pang hinihigpitan.
145. 5:45Napakabagal ng progress sa ibang bahagi
146. 5:47ng mundo at puno talaga ng mabigat na
147. 5:49challenges. Isipin niyo ito. Sa Saudi
148. 5:52Arabia, taong 2015 lang pinayagang
149. 5:54bumoto ang mga babae at 2018 lang sila
150. 5:57pwedeng magmaneho. Nakakagulat ' ba? Sa
151. 6:00South Africa naman may nakakakilabot na
152. 6:02gawain na tinatawag na corrective gang
153. 6:05rape sa mga lesbiana dahil sa maling
154. 6:07akala na mababago nito ang oriyentasyon
155. 6:09nila. At ayon mismi sa report ng UN
156. 6:12noong 2011, talamak ang karahasan laban
157. 6:14sa mga miyembro ng LGBT na kadalasan
158. 6:17sarili pa nilang pamilya ang gumagawa.
159. 6:19Isa pang malubhang human rights
160. 6:21violation ay ang female genital
161. 6:23mutilation o FGM. Ano ba ito? Isa itong
162. 6:27mapanganib na proseso kung saan
163. 6:28pinuputol o binabago ang ari ng mga
164. 6:31kababaihan ng walang kahit anong medical
165. 6:33na dahilan o tulong. Ginagawa lang ito
166. 6:35dahil sa isang lumang tradisyon. 'yung
167. 6:38maling paniniwala na kailangan daw itong
168. 6:40gawin para mapanatiling puro ang babae.
169. 6:43Ang malungkot na ending, matinding
170. 6:45infection, hirap, pagdurugo at madalas
171. 6:48na uuwi talaga sa kamatayan. Para mas
172. 6:51ma-imagine niyo kung gaano kalaki ang
173. 6:53problemang ito, tingnan niyo ang
174. 6:55numerong ito. 125
175. 6:58milon.
176. 6:59at 25 milyong kababaihan sa 2 na bansa
177. 7:03sa Africa at Western Asia ang naging
178. 7:05biktima nito. Ayon mismo sa World Health
179. 7:08Organization, napakalaking iskala ng
180. 7:10paglabag sa karapatang pantao na
181. 7:12kasalukuyang nangyayari pa rin. Ikalima
182. 7:15at huling bahagi, kultura sa Papua New
183. 7:17Guini. Mula sa mga seryosong global
184. 7:20issues na iyan, ibahin natin ng konti
185. 7:22ang direksyon at tingnan natin ang isang
186. 7:24napakagandang pag-aaral sa antropolohiya
187. 7:27noong 1931. na ginawa nina Margaret Meid
188. 7:30at Refortune. Sa pag-aaral na ito sa
189. 7:32rehiyon ng sepic, may tatlong
190. 7:34magkakaibang tribo silang inobserbahan
191. 7:36at nakakagulat yung natuklasan nila. Sa
192. 7:39tribo ng Arapesh, parehong maternal,
193. 7:41mapayapa at maalaga ang mga lalaki at
194. 7:44babae. Walang agresibo sa kanila. Pero
195. 7:47sa kabilang tribo sa Mundug Gomor,
196. 7:49baliktad ang mga lalaki at babae doon
197. 7:51parehong matapang at bayolente. Ngayon,
198. 7:54ito ang pinakainteresante. Sa tribong
199. 7:56tsambuli, yung mga babae ang naging
200. 7:58ibabaw. Sila 'yung nanganganap ng
201. 8:00pagkain. Ang mga lalaki sila 'yung
202. 8:02naiiwan para mag-ayos sa sarili at
203. 8:04makipagkwentuhan sa isa't isa.
204. 8:06Pinapakita lang nito ng malinaw na ang
205. 8:09gender roles ay madalas idinidikta lang
206. 8:11ng kultura at hindi ito isang universal
207. 8:13na batas ng kalikasan. At 'yan ang
208. 8:15magdadala sa atin sa isang huling
209. 8:17katanungan para sa pagtatalakay na ito.
210. 8:20Kung ang kasaysayan at iba't ibang
211. 8:22kultura ay kayang-kayang baguhin at
212. 8:24baliktarin ang mga rules ng kasarian ng
213. 8:27ganoon kadali. Gaano kaya karami sa mga
214. 8:30ginagawa, kinikilos at papel natin sa
215. 8:33buhay ngayon ang tunay na personal
216. 8:35nating pinili? At gaano karami diyan ang
217. 8:38idinigt lang sa atin ng lipunan simula
218. 8:40pa noong pinanganak tayo? Pag-isipan
219. 8:43niyo yan. Sana ay may natutunan kayo sa
220. 8:45ating pagsusuri ngayon. Maraming salamat
221. 8:48sa inyong panonood at patuloy tayong
222. 8:50maging bukas at mausisa sa mundong
223. 8:52ginagalawan natin.