YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → Felsefi Eleştiri | Platon Felsefesi ve Aristoteles

Felsefi Eleştiri | Platon Felsefesi ve Aristoteles — Transcript

by Kutsal Kökler · 2,794 words · 577 segments · language en · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:00Tanrıyı öldürdüğünüzü ilan ederken büyük
0:03bir hata yaptınız. Yanlış [müzik] cesedi
0:05gömdünüz. Asıl gardiyan Tanrı değildi.
0:08Asıl gardiyan onu yaratan zihniyetti ve
0:11o zihniyet hala kafanızın içinde, her
0:14cümlenizde, her hakikat kelimenizde, her
0:18amaç arayışınızda nefes alıyor. Platon
0:21gerçek dünya yalanını icat etti ve siz
0:24bugün hala onu nesnel bilim adıyla
0:26arıyorsunuz. Aristoteles evrene bir amaç
0:29yükledi ve siz hala hayatın anlamını
0:32bulmaya çalışırken o tuzağın
0:34içindesiniz. Yunan grameri size sabit
0:37bir ben olduğunu fısıldadı ve siz hala o
0:40benin özgür iradesi olduğuna
0:42inanıyorsunuz. Daha trajiği şu, modern
0:45ateist savaştığı sistemi yıkmak için tam
0:48o sistemin araçlarını kullanıyor.
0:51Aristoteles'in mantığı, Platon'un
0:53dualizmi, gramerin sahte özneleri ve bu
0:56yüzden hiçbir şey değişmiyor. Sadece
0:59etiketler yenileniyor. Bugün o gerçek
1:02gardiyanları masaya yatıracağız.
1:04Platon'un büyük yalanından gramerin
1:06gizli tiranlığına, ilerleme mitinden
1:09modern düşüncenin neden yeni hiçbir şey
1:12üretemediğine kadar. Çünkü filozoflar
1:15ölmediği sürece insanın doğmasına imkan
1:18yok. Felsefenin pusulasıyla yine bu
1:22konuda yönümüzü bulmaya çalışıyoruz. Ya
1:24eee bu açılış hakikaten zihnimin
1:27zeminini altüst etti. Söylediklerin bana
1:30çocukluğumda eee dedemin o karanlık ve
1:33rutubetli kütüphanesinde geçirdiğim o
1:35sessiz saatleri hatırlattı. Orada o
1:37devasa kalın ciltli bilim
1:39ansiklopedilerini açar, evrenin değişmez
1:42yasalarını anlatan o şemaları saatlerce
1:45eee adeta kutsal bir metin okur gibi
1:48incelerdim. Bilim bana her şeyin bir
1:50formülü olduğunu, o kaotik ve korkutucu
1:52dünyanın aslında matematiksel bir düzen
1:55içinde yattığını fısıldardı ve ben de
1:57buna adeta iman ederdim. Şimdi senin bu
2:00kışkırtıcı sözlerinle anlıyorum ki bizim
2:03nesnel bilim dediğimiz şey, o mutlak
2:05düzen arayışımız, tamamen o eski
2:08teolojik korkuların seküler bir
2:10laboratuvar önlüğüne bürünmüş haliymiş
2:12aslında.
2:13>> [homurdanır]
2:13>> Peki ama eee eğer evren sadece bir kaos
2:16denizinden ibaretse, zihnimiz neden
2:19sürekli kendini güvende hissedeceği o
2:21sabit gerçeğin, o değişmez yasanın
2:23peşinden koşmaya mahkum ediliyor? Çünkü
2:26o mahkumiyet insanın o zavallı kırılgan
2:30varoluşunun tek sığınağıdır. Platon'un o
2:33büyük yalanı işte tam bu dehşetin, bu
2:36zihinsel zayıflığın rahminden doğmuştur.
2:40Herakleitos'un bahsettiği o her şeyi
2:42yutan alev, o durmak bilmeyen değişim
2:45fırtınası Platon'un bütün uykularını
2:48zehirlemiştir.
2:50O çürüyen bedenleri, kuruyan nehirleri,
2:53yaşlanan yüzleri gördükçe bu vahşi
2:56belirsizliği lanetlemek zorunda hissetti
2:58kendini. Ve böylece zihninin o steril
3:02odalarında bozulmaz ve kusursuz bir
3:04idealar dünyası icat etti.
3:07Bugün o mikroskoplara, teleskoplara
3:10umutla sarılan bilim insanı da aslında o
3:13karanlık ormanın vahşetinden kaçıp
3:15gölgelere tapan eski bir rahipten
3:17farksızdır. İnanılmazdı metafor bu. Hani
3:21bilim insanını gölgelere tapan eski bir
3:23rahip olarak görmek hakikaten sarsıcı.
3:26Bu bana şey, üniversitedeki ilk anatomi
3:29dersimi inanılmaz bir canlılıkla tekrar
3:32yaşattı şu an. O ağır eee genzimizi
3:35yakan formol kokulu salonda cansız
3:38bedenleri kesip biçerken hocalarımız
3:40bize etin ve kanın ötesinde asla
3:43bozulmayacak, matematiksel olarak
3:45kusursuz bir anatomi haritası
3:47bulacağımızı söylerdi. Oysa karşımızda
3:49duran şey yaşamın o taşkın, o tahmin
3:52edilemez akışının çoktan terk ettiği,
3:55dondurulmuş bir et yığınından başka bir
3:57şey değildi. Sanırım anatomi masasında
4:00aradığımız o değişmez form, doğanın
4:02kusurlu döngüsüne duyduğumuz gizli
4:04nefretin, o bitmek bilmeyen kontrol
4:07takıntımızın bir dışavurumuydu sadece.
4:09Eğer evrenin o vahşi, sınır tanımaz
4:11bedenini reddedip, hep böyle soyut bir
4:14mükemmelliğe kaçıyorsak, bu steril
4:16laboratuvarlardan dışarı adım
4:17attığımızda bizi bekleyen o çiğ
4:20gerçeklikle nasıl başa çıkacağız? Başa
4:22çıkamayacaksınız. Çünkü bütün
4:24medeniyetinizi o çiğ gerçekliği görmemek
4:27üzerine inşa ettiniz. Bilim dediğiniz
4:30şey, o vahşi ve coşkulu atın koşarken
4:33fotoğrafını çekip, o donuk, o cansız
4:36kareyi gerçeğin ta kendisi sanma
4:39hezeyanıdır. Sizler rüzgarın uğultusunu,
4:43o fırtınanın teninizi yırtan coşkusunu
4:45hissetmek yerine, onu aerodinamik
4:48denklemlere hapsetmeye çalışıyorsunuz.
4:51Çünkü formüllerin dışındaki o devasa
4:54hiçlik, o dilsiz kaos, sizin sahte
4:57güvenlik duvarlarınızı tuzla buz eder.
5:00Geometriyi, matematiği, o ulaşılabilecek
5:03en yüksek hakikat mertebesi olarak
5:05yüceltiyorsunuz, ama aslında sadece
5:08yaşamaktan, kanamaktan, hissetmekten
5:12köşe bucak kaçıyorsunuz. Soyut aklın o
5:14steril zindanında kendinize ölümsüz bir
5:17sığınak ararken, yaşamın o kanlı ve
5:20canlı nabzını kendi ellerinizle
5:22boğuyorsunuz. Yaşamanın nabzını kendi
5:25ellerimizle boğmak. Eee, bu gerçekten de
5:29yüzyıllardır süren kendi intiharımızın,
5:32kendi kendimize kurduğumuz o sessiz
5:34tuzağın itilafı gibi adeta.
5:37Bu sığınağın, bu zihinsel hapishanenin
5:39duvarlarını Platon örmüş olabilir, ama
5:42metinler sanırım Aristoteles'in de bu
5:44hücreye, o kalın demir parmaklıkları
5:46taktığını söylüyor. Geçenlerde
5:49aydınlanma dönemine ait eski yaprakları
5:52sararmış bir ütopya kitabını okurken tam
5:55da bu parmaklıkların o ağır gölgesini
5:58hissettim üzerimde. O sayfalarda
6:00insanlığın durdurulamaz bir şekilde
6:03aydınlık ve kusursuz bir amaca doğru
6:05yürüdüğüne inanan o saf kibirli ton
6:07öylesine keskindi. Aristotelesçi
6:10teleoloji yani evrendeki her zerrenin
6:12bir amacı olduğu inancı aslında bizim o
6:15kör edici kaosa karşı icat ettiğimiz en
6:18büyük savunma mekanizmamız mı? Eğer
6:20tarihin, doğanın ve evrenin bir amacı,
6:23bir hedefi yoksa biz bu kozmik boşluğun
6:25içinde savrulan dilsiz zereler olduğumuz
6:27gerçeğiyle yüzleşme dehşetini nasıl
6:30atlatacağız?
6:30>> O dehşeti asla atlatamayacaksınız. Çünkü
6:33Aristotelesçi o zehirli masal sizin
6:36zihninizin tam merkezine bir ur gibi
6:38yerleşmiş durumda.
6:40Aristoteles'in teleolojisi, o dipsiz ve
6:43amaçsız evrene zorla giydirilmiş sahte
6:46bir deli gömleğidir.
6:48O size düşen her yaprağın, doğan her
6:51güneşin, gökyüzündeki her bulutun
6:53önceden belirlenmiş nihai bir gayesi
6:55olduğunu fısıldadı. Ve siz de o uçurumun
6:58kenarında korkudan titrerken bu tatlı
7:01yalana dört elle sarıldınız. Bugün
7:03ilerleme dediğiniz o mit, liberalizmin
7:06özgürlük çığlıkları veya Marksizmin o
7:08sınıfsız ütopya hayalleri hepsi
7:11Hristiyanlıktaki kurtuluş gününün sahte
7:13seküler kopyalarından ibarettir. Evreni
7:16sonu belli olan kötü yazılmış bir
7:19tiyatro oyununa çevirdiniz ki o
7:21anlamsızlığın karanlık sularında
7:23boğulmayasınız. Biliyor musun,
7:25bu amaç tiranlığı sadece felsefeyle veya
7:28siyasetle sınırlı kalmıyor. Gündelik
7:31bilime de tamamen sızıyor.
7:33Geçenlerde evrim üzerine popüler bir
7:35belgesel izlerken anlatıcının sürekli
7:38"Doğa şunu tasarladı, şu canlı hayatta
7:41kalmak için şu özelliği geliştirmeyi
7:43seçtiği gibi laflar ettiğini duydum.
7:45Sanki doğanın devasa bir mühendislik
7:48bürosu varmış ve her şey bir master
7:51plana göre aydınlık bir hedefe doğru
7:53ilerliyormuş gibi bir dildi bu. Oysa
7:56mutasyonlar tamamen rastgele, kör
7:59tesadüflerle ortaya çıkıyor. Ortada bir
8:01tasarım ya da amaç falan yok. Zihnimiz
8:04[homurdanır]
8:04neden bu mutlak rastgeleliği, bu amansız
8:07kaosu kabullenemiyor da sürekli o kör
8:10tesadüflere bile bir bilgelik, bir yön
8:12atfetme ihtiyacı hissediyor? Çünkü
8:14rastgelelik sizin o kırılgan
8:17egolarınızın tahammül edemeyeceği kadar
8:19soğuk bir gerçektir. Evrimin kör
8:22saatçisini bile bir tasarımcı zannederek
8:25o Aristotelesçi kafese hapsettiniz.
8:28Doğanın hiçbir şeyi tasarlamadığını,
8:31sadece o anki kaotik çarpışmaların
8:34geçici sonuçları olduğunuzu kabul
8:36ederseniz evrendeki o biricik, o özel
8:39yerinizi de kaybedersiniz. İnsanoğlu o
8:42dipsiz uçurumda sallanan sıradan bir et
8:45parçası olduğunu kendine itiraf
8:47edemediği için bilimi de kendi kibrinin
8:50bir kostümü haline getirdi. Evrimsel
8:53sürece bir amaç yüklemek o vahşi ve
8:56yönsüz fırtınanın ortasında kendinize
8:59hayali bir kaptan köşkü inşa etmekten
9:01başka bir şey değildir. Bu ıı
9:04gerçekten insanı kendi varoluşsal
9:06zemininde neden baş döndürücü bir
9:08saptama? Yani her sabah uyandığımızda
9:10peşinden koştuğumuz hedefler, o
9:12inandığımız büyük toplumsal idealler,
9:14hepsi sadece o hiçlik denizini örtmek
9:16için diktiğimiz yamalı perdeler, öyle
9:18mi?
9:19Bu bana şey, çocukluğumda yazlık
9:21evimizin bahçesinde saatlerce
9:22karıncaların yuva yapışını izlediğim o
9:24sıcak öğleden sonralarını anımsattı.
9:26Onların o telaşlı, bitmek bilmeyen
9:28hareketlerine bakar, görünmez, çok yüce
9:31bir bilgelik ve amaca itaat ettiklerini
9:32düşünür, onlara hayran kalırdım. Oysa
9:35şimdi anlıyorum ki doğanın hiçbir nihai
9:37amacı, hiçbir hedef çizgisi yok. Sadece
9:40o saniyede patlayan, yönü olmayan bir
9:42var olma enerjisi var ortada.
9:44Eğer evrenin bir amacı yoksa ve bizler
9:46bu dilsiz enerjinin çocuklarıysak, bizim
9:49içimizde var olduğuna inandığımız o
9:50sabit insan doğası, o özümüzde koca bir
9:53yalan mıdır? Uçsuz bucaksız
9:54özgürlüğünden kaçışının en sinsi
9:56yoludur.
9:58Psikolojik kliniklerinden genetik
10:00laboratuvarlarına kadar herkes size
10:02içinizde değişmez bir çekirdek, sabit
10:05bir insan doğası olduğunu vaaz ediyor.
10:07Bilinçaltı mekanizmaları, DNA kodları,
10:10kişilik tipleri diyerek sizi vitrin
10:13mankenleri gibi sabit kategorilere
10:15hapsediyorlar. Oysa içinizde değişmez
10:18bir öz yok. Sizler sonsuz ihtimallerin
10:21ortasında her saniye yeniden yok olup
10:24yeniden inşa edilen alevlersiniz.
10:26Aristoteles'in o amaç tiranlığı, yaşamın
10:29bu anlık, sınır tanımaz ve coşkulu oluş
10:32halini dondurmak için icat edilmiş en
10:35vahşi silahtır. Kendi içinizdeki o
10:37alevi, o kaosu dondurmadan, o sahte
10:40güvenlik duvarlarınızı yıkmadan kendi
10:43gerçeğinize dokunamazsınız. İçimizde
10:45değişmez bir öz olmadığı fikri beni
10:47kaynaklardaki o en karanlık dehlize,
10:50yani doğrudan dil ve gramer meselesine
10:52sürüklüyor şu an. Geçen kış inanılmaz
10:55sarsıcı ve çok uzun bir rüya gördüm.
10:57Hala bazı geceler o rüyanın
10:58hissettirdiği o boğulma hissiyle
11:00uyanırım. Rüyamda gökyüzünden
11:03kelimelerin silindiğini, eşyaların
11:05isimlerinin teker teker eriyip
11:07buharlaştığını ve o kelimeler silindikçe
11:09benim o çok güvendiğim benliğimin de sis
11:12gibi yok olduğunu dehşetle izliyordum.
11:14Nietzsche'nin dil bilgisine inandığımız
11:16sürece Tanrı'dan kurtulamayacağı sözü
11:19tam da dilimizin, dünyamızın sınırları
11:21olmasıyla bizi bu sahte benliğe
11:23hapsetmesiyle mi ilgili? O rüya aslında
11:26sizin en uyanık, en berrak anınızdır.
11:30Nietzsche'nin o keskin kılıcı tam da
11:33dilin bu sinsi, bu görünmez prangalarına
11:36iner.
11:37Sizler şimşek çakıyor derken bile ortada
11:41sadece saf, isimsiz bir enerji akışı
11:44varken zihninizde sahte bir şimşek tözü
11:48yaratırsınız. Ağaç yeşildir derken o
11:51sürekli form değiştiren, nefes alan,
11:54çürüyen yaşamı bir anlığına dondurur ve
11:57ona sahte bir kimlik giydirirsiniz.
12:00Yunan gramerinden sızan o özne ve yüklem
12:03ikiliği her hareketin, her eylemin
12:06arkasında gizli bir fail arama
12:09takıntısını beyninize kazımıştır.
12:12Eylemin kendisinden başka hiçbir şey
12:14yokken gramer sizi o eylemi yapan bir
12:17sahip, bir tiran icat etmeye zorluyor.
12:21Hayali bir kaptan köşkü. Eee, bu
12:23gerçekten de bizim o gramer ve benlik
12:25illüzyonumuzla ne kadar da örtüşüyor.
12:28Bazen şey, kalabalık bir caddede
12:30yürürken insanların o bitmek bilmeyen
12:32konuşmalarına, hararetli tartışmalarına
12:35kulak misafiri oluyorum. Herkes inatla
12:38ben haklıyım, benim düşüncem, benim
12:40dünyam diye o sahte ben putunu besliyor,
12:44onu savunmak için adeta savaş veriyor.
12:47Oysa dilin bu özne-yüklem hapishanesi
12:49olmasaydı, o hararetli tartışmaların
12:52hepsi anlamsız birer ses bulutuna
12:54dönüşecekti sanırım.
12:56Kelimelerin bize giydirdiği bu sahte
12:58zırhları çıkardığımızda, o savunduğumuz
13:00fikirlerin bile bize ait olmadığını,
13:03sadece gramerin üzerimizden akıp giden
13:05yankıları olduğunu kabullenmek
13:07varoluşsal bir intihar mıdır? Ne
13:09taptınız ki o merkezin aslında içi boş
13:11bir kurgu olduğunu görmemek için
13:13sağırlaştınız? Savunduğunuz o büyük
13:16fikirler, o sarsılmaz inançlar sadece
13:19özne ve yüklemin dilbilgisel dansından
13:21ibarettir. Sizler konuşmuyorsunuz
13:24aslında. Dil sizin üzerinizden o eski
13:26Yunan mantığının tiranlığıyla konuşuyor.
13:29O sahte zırhları çıkardığınızda
13:31yaşayacağınız varoluşsal intihar,
13:33zihninizdeki o tiranı tahtından
13:35indirecek yegane devrimdir. Yani sadece
13:38bir cümleyi nasıl kurduğumuz gerçeği
13:40yüzünden zihnimizin içinde hayalet
13:42failler yaratıyoruz. Bu o kadar sarsıcı
13:45ki şey, lise yıllarında tuttuğum
13:47günlükleri geçenlerde bulup okuduğumda
13:49hissettiğim o tuhaf yabancılaşmayı şimdi
13:51çok daha net anlıyorum. O sayfalara en
13:54derin acılarımı, kederlerimi,
13:55hayallerimi dökmüştüm ama yıllar sonra
13:58okurken sanki o kelimeleri yazan, o
14:00acıyı çeken ben
14:02bana ait değilmiş, dışarıdan kurgulanmış
14:04bir karaktermiş gibi hissettim. Ben acı
14:06çekiyorum derken aslında sadece acı
14:09eylemi vardı ortada. Fakat dil bana o
14:11duygu durumuna sahip çıkan değişmez bir
14:13ben icat ettirmişti.
14:15Eğer eylemlerin arkasında hep bir fail
14:17bulmak zorundaysak, o zaman bu muazzam
14:20uçsuz bucaksız evrenin arkasında da
14:22büyük bir fail, yani Tanrı arayışımız
14:24kaçınılmaz bir gramer hatası mıdır? Tam
14:27anlamıyla o evasa bir gramer hatasıdır
14:31ve insanlığın en büyük yanılgısıdır.
14:34Eylemlerin arkasında hep bir özne arayan
14:37o zavallı dilbilgisiniz, evrenin
14:39tepesine oturtulan o büyük fail inancını
14:43zihninize bir çivi gibi çakıyor.
14:46Kendi içinizde "Ben düşünüyorum, ben
14:49varım." diyerek sahte bir özgür irade,
14:51sarsılmaz bir ruh uydurduğunuz gibi
14:54evrenin de bir iradesi olduğunu
14:56sanıyorsunuz.
14:57Dünyayı iyi ve kötü, doğru ve yanlış,
15:01özne ve nesne gibi o sığ iklimlere
15:04hapsetmeniz de bu gramerin size attığı
15:06bir kazıktır. Sizin modern
15:08ateistleriniz, gökyüzündeki o figürle
15:11savaştığını sana dursun, aslında o
15:13figürü var eden nedensellik ilkesinin ve
15:17gramerin ayaklarına kapanıp tapınıyorlar
15:19her gün.
15:21Siz o cümlenin yapısını parçalamadan,
15:23kelimelerin tiranlığını yıkmadan
15:26zihninizdeki o eski zindandan asla
15:28çıkamazsınız. Sistemi yıkmak için
15:31sistemin bize verdiği
15:33o paslı kelimeleri kullanıyoruz ve
15:35özgürleştiğimizi sanıp sadece
15:37hapishanemizin duvarlarını biraz daha
15:39genişletiyoruz.
15:41Bu gerçekten de
15:42insanın kendi bilincine kurduğu en
15:45kusursuz ve en acımasız tuzak bence. Bu
15:48fail arama takıntısından kurtulmak bana
15:51geçen yıl tek başıma çıktığım çok uzun
15:54ve sessiz bir orman yürüyüşünde
15:55hissettiğim o inanılmaz ağırlığı
15:57hatırlattı. Orada
15:59o yoğun sessizliğin içinde rüzgarın,
16:01toprağın ve ağaçların hiçbir isme,
16:04hiçbir sıfata ihtiyaç duymadan nasıl
16:06muazzam bir akışta olduğuna şahit
16:08olmuştum.
16:09Zihnimdeki kelimelerin o doğal akışı
16:11bozduğunu, ona bir nehir dediğim an o
16:15suyun o saniyedeki eşsiz coşkusunu
16:17dondurduğumu fark etmiştim. Kavramlar
16:19olmadan olayların arkasında fail
16:21aramadan bu saf nedensizlik içinde
16:24evreni algılamaya kalkarsak zihnimiz
16:27parçalanmadan o çıplak gerçekliğin
16:29ağırlığını kaldırabilir mi? Belki de o
16:31parçalanma dediğiniz şey sizin gerçek
16:34doğuşunuzun ilk sancısıdır. Doğayı
16:37isimlendirmeyi bıraktığınız an evrenin o
16:40dilsiz ve sağır bütünlüğü ile karşı
16:42karşıya kalırsınız. Sizin delilik diye
16:45korktuğunuz şey belki de o gramerin
16:48sahte giysilerinin yırtıldığı ve yaşamın
16:50o çıplak derisine dokunduğunuz yegane
16:53aydınlanma anıdır. İsimler, sıfatlar,
16:56yüklemler hepsi yaşamın o taşkın
16:59nehrinin önüne çektiğiniz barajlardır. O
17:02barajlar yıkıldığında sular altında
17:04kalmaktan korkuyorsunuz çünkü yüzmeyi
17:07hiç öğrenmediniz. Kelimeler bittiğinde o
17:10çok övündüğünüz benlik de biter ve işte
17:13insan tam o sessizliğin başladığı
17:15uçurumda gerçekliğe adım atar. Kelimeler
17:18bittiğinde başlayan o uçurum, insanın
17:21yüzmeyi öğrenmeden o coşkun nehri
17:23atlaması gerektiği fikri hakikaten
17:25başımı döndürüyor.
17:27Bu barajların bizi neden bu kadar
17:29kısırlaştırdığına dair kaynakların o son
17:31can alıcı tespitlerine, yani putların
17:34kırılışı aşamasına geliyoruz sanırım.
17:37Eee, geçenlerde modern sanat
17:38müzelerinden birinde duvar kaplayan
17:41devasa ama bomboş bir enstalasyonun
17:43önünde saatlerce durmuş, insanların o
17:45esere nasıl derin anlamlar yüklemeye
17:47çalıştıklarını izlemiştim. Orada çok
17:50yenilikçi sandığımız şeylerin bile
17:52aslında eski kavramların, eski acıların
17:54cilalanıp bize yeniden sunulmasından
17:56ibaret olduğunu derinden hissettim.
17:59Modern sanatın ve düşüncenin böyle kendi
18:01kuyruğunu yiyen bir yılana dönüşmesi
18:03eski Yunan ve Hristiyan işletim
18:05sistemini hala kullanıyor olmamızdan mı
18:07kaynaklanıyor? Yeni hiçbir şey
18:09üretemiyorsak gerçekten yeni değerler
18:11yaratabilmek için neyi ne kadar derinden
18:14yakmamız gerekiyor? Her şeyi yakmanız
18:16gerekiyor. Hem de külü bile kalmayacak
18:19kadar. O modern müzelerde sergilenen o
18:21çürük eserler eski efendilerin mezar
18:24taşlarını cilalamaktan öteye geçemez
18:26çünkü. Yeni kelimeler, yeni değerler
18:29yaratabilmek için aydınlanmanın o sahte,
18:33o rasyonel ışığını tamamen boğmalısınız.
18:36Dionysosçu kaosu, o kanlı, sınır
18:39tanımaz, trajik ama bir o kadar da
18:41coşkulu yaşamı göğüsleyip kucaklamanız
18:43şart. Atina'nın o mermer sütunlarını,
18:46kusursuz heykellerini, modern
18:48akademilerin o steril ve kibirli
18:50laboratuvarlarını zihnen ateşe
18:52vermelisiniz.
18:54Değişmez gerçeklik yalanlarının, nesnel
18:57bilim dogmalarının cayır cayır yandığı o
18:59devasa yıkım ateşini yakmadan tek bir
19:02yeni tohum bile yeşeremez. Zihnimizdeki
19:04tiranı tahtından indiren o yegane
19:06devrim.
19:07Ya, eee, bu devrimin gerçekleştiği o
19:10sıfır noktası modern dünyanın sunduğu
19:12her şeyden vazgeçmeyi gerektiriyor
19:14sanki.
19:15Geçenlerde eee klasik müzik dinlerken o
19:19kusursuz matematiksel notasyonların, o
19:21sınırları belli harmonik kurallarının da
19:23aslında platonik bir düzen arayışı
19:26olduğunu düşündüm.
19:27Mozart'ın veya Bach'ın o mükemmel
19:29senfonilerinde bile yaşamın o çiğ,
19:32uyumsuz Dionysosçu çığlığını bastırmak
19:34için uydurulmuş bir düzene tapınma hali
19:36var gibi geldi bana.
19:38Eğer müziği, sanatı veya düşünceyi o
19:40Atina mermerlerinden, o matematiksel
19:42kafeslerden kurtarırsak ortaya çıkacak
19:45olan şey bir gürültü mü olur, yoksa
19:47evrenin asıl vahşi melodisi mi? Sanırım
19:50bütün mesele bizim o çiğ gürültüye
19:52katlanacak cesaretimizin olup
19:53olmamasında düğümleniyor. O gürültü
19:55dediğiniz şey evrenin ta kendisidir.
19:59Sizin klasik müzik diye yücelttiğiniz o
20:01matematiksel armoni Dionysos'un o kanlı
20:05çığlığını boğmak için icat edilmiş bir
20:07susturucudur sadece.
20:09Kusursuzluğa taptığınız sürece o steril
20:12notaların ardına sığınarak yaşamın o
20:15yıkıcı, uyumsuz ve öngörülemez
20:17taşkınlığından kaçıyorsunuz.
20:20Atina'nın mermerlerini ateşe
20:21verdiğinizde duyacağınız o ilk ses
20:24elbette zihninize bir gürültü gibi
20:26gelecektir. Çünkü kulaklarınız binlerce
20:29yıldır o sahte düzene alıştı.
20:32Ama o kaosu kucakladığınızda o vahşi ve
20:35isimsiz çığlığın içinde kendi gerçek,
20:38bastırılmamış nabzınızı duyacaksınız.
20:41İşte o zaman o gürültü sizin en saf, en
20:45yıkıcı ve en yaratıcı şarkınıza
20:47dönüşecektir. Atina'nın mermerlerini
20:49zihnen ateşe vermek, yıkımın bu kadar
20:52yüceltilmesi ilk bakışta ürkütücü
20:54görünse de aslında içinde muazzam,
20:57engellenebilirliği imkansız bir yaratım
20:59enerjisi barındırıyor.
21:01Bu yıkım fikri hayatım boyunca eee antik
21:04kentlerin o darmadağın olmuş yıkıntıları
21:06arasında dolaşırken yıkılmış taşların
21:09arasından fışkıran o vahşi sarmaşıkları
21:11gördüğüm anlardaki o tuhaf neşeyi
21:13hatırlattı bana.
21:15Her büyük çöküş, o sahte yapıların her
21:18bir çatırtısı aslında toprağın altında
21:20uyuyan asıl yaşam için beklenen o
21:23şiddetli bahar fırtınasıymış meğer.
21:25Tarihin o boğucu amaç zincirlerinden,
21:28dilin sinsi tiranlığından ve bilimin
21:30soğuk dogmalarından kurtulan bir insanın
21:33tüm bu harabelerin ortasında belir
21:35mesini hayal etmek muazzam bir vizyon.
21:37Bütün bu putlar balyozla yıkıldıktan
21:40sonra kendi anlamını o dipsiz hiçliğin
21:42tam ortasında bizzat var eden bir üst
21:45insan olarak yeniden doğuş bizim nihai
21:47trajedimiz mi yoksa asıl zaferimiz
21:49olacak? O trajedi ile zaferin aynı
21:52potada eridiği, aynı ateşte yandığı o
21:55kutsal sıfır noktasıdır.
21:57Dışarıdan bir amaç beklemeyen,
22:00gökyüzünde kendisine senaryo yazacak bir
22:02tanrı aramayan, kendi trajedisini kendi
22:05kanıyla yazan o gerçek insan doğacaktır
22:09yıkıntıların arasından.
22:11Üst insan, o dipsiz kaosta kimseye hesap
22:14vermeden kendi müziğiyle dans eden o
22:17korkusuz yaratıcıdır.
22:19Yüzyıllardır sırtınızda taşıdığınız o
22:22çürük cesetlerden, yanlış mezarlara
22:24gömdüğünüz o gardiyanlardan ancak bu
22:27balyozlar beleriyle kurtulabilirsiniz.
22:30O mutlak hiçliği kucaklamak, aklın o
22:32dar, o hesapçı kafesinden çıkıp yaşamın
22:36taşkın nehrine çırılçıplak atlamak
22:38zorundasınız.
22:39Yıkımın ve yaratımın bu vahşi dansında
22:42kendi karanlığından ışık yontan o gerçek
22:45özgürlüğü tadacaksınız. Kendi
22:47karanlığından ışık yontmak,
22:50bu gerçekten de insanın evrenle olan o
22:53kopmuş bağını hiçbir filtre olmadan tüm
22:56çıplaklığıyla yeniden ve yeniden kurması
22:58demek bence. Sanırım yüzyıllardır kendi
23:01zihnimize ördüğümüz o güvenli ama boğucu
23:04ağlardan kurtulmanın tek yolu bu
23:07korkutucu ama bir o kadar da coşkulu
23:09sıçrayışı gerçekleştirmek. İnsanın kendi
23:12anlamını kendisinin yaratması, dışarıdan
23:14verilen her türlü şifreyi reddetmesi,
23:17varoluşunun devasa boşluğunu kendi
23:19dansıyla doldurabilme cesareti hakikaten
23:21tüylerimi ürpertiyor. Bugün masaya
23:24yatırdığımız metinler inandığımız tüm
23:26entelektüel temelleri dinamitlemekle
23:28kalmadı, bize o dinamitin fitilini
23:30ateşleme cesaretini de sundu bence. Eğer
23:33o sahte putlardan, o dilsel oyunlardan
23:35kurtulursak, [müzik] kendi müziğimizle
23:37dans edeceğimiz o boşluk bizi nihayet o
23:39çok aradığımız kendi hakikatimize
23:41kavuşturacak diyebilir miyiz? Evet.
23:44Ancak Atina'nın o mermer putları
23:47yıkıldığında, ancak o antik
23:49gardiyanların dili sustuğunda, kaosta
23:52kendi dansını yaratacak olan o gerçek
23:54insan doğabilecektir. Felsefenin
23:57pusulasıyla gerçeğin izini sürdük. Hoşça
23:59kalın.

About this transcript

This page contains the full transcript of Felsefi Eleştiri | Platon Felsefesi ve Aristoteles by Kutsal Kökler, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 2,794 words across 577 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.