YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → 🧠 EP.1 สมองติดยา...มากกว่าที่คุณคิด | ความจริงที่วิทยาศาสตร์ค้นพบ

🧠 EP.1 สมองติดยา...มากกว่าที่คุณคิด | ความจริงที่วิทยาศาสตร์ค้นพบ — Transcript

by 🟦 ยาจิตเวชเข้าใจง่าย | เภสัชโตโต้ · 786 words · 504 segments · language en · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:00คือถ้าสมมุติว่าเราแขนหักเนี่ยฟิล์ม Xray
0:03มันจะโชว์รอยร้าวสีขาวให้เราเห็นชัดเจน
0:05เลยใช่ไหมคะหมอก็สามารถชี้ไปที่ฟิล์มแล้ว
0:08ก็ฟันธงได้เลยว่าเอ้อปัญหาอยู่ตรงไหน
0:11>> ใช่ครับเห็นปั๊บก็รู้ปั๊บเลยว่าต้องรักษา
0:14ยังไง
0:15>> แต่ทีนี้เนี่ยถ้าบอกว่าการติดยาเสพติดมัน
0:18ก็ทิ้งรอยร้าวแล้วก็เปลี่ยนแปลงโครงสร้าง
0:20ในสมองได้ชัดเจนไม่แพ้แขนที่หักเลยล่ะคะ
0:23วันนี้เราจะมาเจาะลึกภาพสแกนสมองที่จะ
0:25ทำลายความเชื่อเก่าๆทิ้งไปให้หมดเลย
0:28>> อืมเป็นความเชื่อที่สังคมเรามักจะแปะป้าย
0:32กันเนาะว่าแบบคนที่ติดยาคือคนใจอ่อนขาด
0:35วินัยหรือว่ามีความอ่อนแอทางศีลธรรมอะไร
0:38พวกนี้
0:38>> อ่าฮะถูกต้องเลยค่ะซึ่งพอเราเอาเลนส์ของ
0:41วิทยาศาสตร์ปราสาทวิทยามาจับเนี่ยความ
0:44เชื่อพวกนั้นมันแบบมันพังทลายลงไปเลยนะคะ
0:47เพราะหลักฐานมันฟ้องชัดเจนว่าเรากำลังรับ
0:50มือกับความผิดปกติทางกายภาพ
0:52>> ใช่ครับมันไม่ใช่แค่เรื่องของนิสัยใจคอ
0:55หรือความเข้มแข็งของจิตใจเลยนึกออกมั้ย
0:57ครับ
0:57>> อืมยินดีต้อนรับถ้ำสู่การมาคุยเจาะลึกข้อ
1:01มูลด้วยกันในวันนี้นะคะข้อมูลที่เรา
1:03เตรียมมาลุยกันวันนี้มาจากงานวิจัยระดับ
1:06systematic รีวิวล่าสุดเลยที่รวบรวมผล
1:09การสแกนสมองของผู้ป่วยโรคทางจิตเวท
1:12>> อ่าที่มีภาวะการเสพติดซ้อนทับด้วยใช่มั้
1:15ครับ
1:15>> ใช่ค่ะหรือที่วงการแพทย์เขาเรียกว่า
1:17Pychiatric Comobidity in SUD นั่น
1:20แหละค่ะผนวกเข้ากับข้อมูลทางคลินิกที่จะ
1:23มาผ่าให้เห็นกลไกการทำงานของสมองแบบทุก
1:26ซอกทุกมุมเลย
1:27>> โหเป็นชุดข้อมูลที่เปิดโลกมากนะครับเพราะ
1:30ว่ามันทำให้เราเห็นสถาปัตยกรรมระดับไมโคร
1:33ในสมองเลยเวลาที่มันถูกสารเคมีแปลกปลอม
1:36แทรกแซงเข้ามา
1:37>> คือในฐานะเภสัชกรนะคะตัวช่างเองก็คลุกคลี
1:41กับเรื่องกลไกยาแล้วก็สารเคมีมาตลอดชีวิต
1:44การทำงานเลยแต่ว่าพอสารเคมีพวกเนี้ยมัน
1:47เข้าไปทำปฏิกิริยากับระบบประสาทส่วนกลาง
1:49เนี่ยมันไม่ได้แค่เปลี่ยนการทำงานชั่ว
1:51คราวนะคะ
1:52>> แต่มันเข้าไปรื้อโครงสร้างเลยใช่มั้ยครับ
1:54>> ถูกต้องค่ะมันรื้อโครงสร้างไปเลยวันนี้ก็
1:57เลยตั้งตารอมากๆที่จะได้นักวิจัยด้านสมอง
2:00มาช่วยต่อจิ๊กซอภาพใหญ่ให้เห็นกันชัดๆว่า
2:03สารเสพติดมันเข้าไปเปลี่ยนสมองมนุษย์ยัง
2:05ไง
2:05>> ครับผม
2:06>> ทำไมความอยากมันถึงมีอำนาจเหนือเหตุผลได้
2:09ขนาดนั้น
2:10>> คือการจะตอบคำถามนี้ได้เนี่ยเราต้องเริ่ม
2:14จากการถอยกลับมาดูสมองที่ยังไม่ถูกทำลาย
2:16กันก่อนครับว่าตามธรรมชาติแล้วกลไกความ
2:20สุขของเรามันทำงานยังไง
2:21>> อืมมาค่อยๆแกะรอยเรื่องนี้กันค่ะถ้าจะให้
2:26ปูพื้นเนี่ยพระเอกของเรื่องระบบความสุข
2:29คือสารเคมีที่ชื่อว่าโดพามีนใช่มั้คะ
2:32>> ใช่เลยครับโดพามีนนี่แหละตัวเอกเลย
2:35>> ลองนึกภาพตามนะคะว่ามันคือเหรียญรางวัล
2:38ที่สมองแจกให้เวลาเราทำสิ่งที่เป็น
2:41ประโยชน์ต่อการเอาชีวิตรอดอย่างเช่นเวลา
2:43เราหิวจัดๆแล้วได้กินอาหารอร่อยๆ
2:46>> อ่าฮะหรือเวลาที่เรามีความสัมพันธ์ที่ดี
2:49กับคนรอบข้างสมองก็จะหลั่งไอ้เจ้าโดพามีน
2:52ตัวนี้ออกมา
2:53>> ใช่ค่ะเพื่อให้เรารู้สึกฟินแล้วก็บอกกับ
2:56เราว่าเออก็จำไว้นะทำแบบนี้อีกมันดีต่อ
2:59ชีวิตเรา
3:00>> ซึ่งนั่นเป็นกลไกวิวัฒนาการที่ฉลาดมากๆ
3:03เลยนะครับระบบนี้เนี่ยเราเรียกว่า Reward
3:06System หรือระบบการให้รางวัลอวัยวะหัวใจ
3:10สำคัญมันจะมี 2 ส่วนหลักๆครับ
3:12>> มีอะไรบ้างคะ
3:14>> ส่วนแรกคือ VTA ครับมันเปรียบเหมือนโรง
3:17งานผลิตความสุขทำหน้าที่สร้างแล้วก็ปล่อย
3:20โดพามีนออกมา
3:21>> อืมโรงงานผลิตความสุขเห็นภาพเลยค่ะแล้ว
3:25อีกส่วนล่ะคะ
3:26>> อีกส่วนคือ Nucleus Accumbance ครับตัว
3:30นี้ทำหน้าที่เป็นเครื่องสแกนรับรางวัลคอย
3:33รับโดพามีนแล้วก็แปรผลให้ร่างกายเรารู้
3:35สึกพึงพอใจครับ
3:37>> ทีนี้พอสารเสพติดเข้าสู่ร่างกายเนี่ยมัน
3:40ไม่ได้เล่นตามกติกาธรรมชาติแล้วใช่มั้คะ
3:43แต่มันเข้าไปแฮกระบบนี้ตรงๆเลย
3:46>> ถูกต้องครับมันเข้าไปบังคับให้ VTA ปล่อย
3:49โดพามีนออกมาในปริมาณที่มหาศาลแบบผิดปกติ
3:52เลย
3:52>> คือลองนึกภาพแบบนี้นะคะถ้าความสุขจากกัน
3:55กินช็อกโกแลตคือคลื่นน้ำเบาๆซัดเข้าฝั่ง
3:59ระดับ 5 ยาเสพติดก็เหมือนคลื่นสึนามิ
4:02ระดับ 15 ที่ซัดตู้มเข้ามาในสมองรวดเดียว
4:05เลยสมองส่วนความจำมันจะตีความซึนามีนี้
4:09ยังไงฮะเนี่ย
4:10>> เอ้อเปรียบเป็นซึนามิก็เห็นภาพดีนะครับ
4:13แต่มันอาจจะยังไม่สะท้อนความโหดร้ายทั้ง
4:15หมดนะ
4:16>> อ้าวทำไมล่ะคะ
4:17>> เพราะว่าสึนามินในธรรมชาติเนี่ยมันซัดมา
4:19ตุ้มเดียวแล้วก็ถอยกลับไปใช่มั้ครับทิ่ง
4:22ความเสียหายไว้ให้เราค่อยๆซ่อมแซมเอา
4:24>> อืมจริงด้วยค่ะ
4:26>> แต่สารเสพติดเนี่ยมันคือสึนามิที่ซัด
4:29กระนำเข้ามาซ้ำๆครับทุกครั้งที่สารตกถึง
4:33สมองสิ่งที่เกิดขึ้นคือสมองจะเกิดการจำ
4:36ผิดอย่างรุนแรงเลยครับ
4:38>> เดี๋ยวนะคะจำผิดว่าสึนามินี้คือสิ่งที่ดี
4:41ที่สุดงั้นหรอคะ
4:42>> ใช่ครับผมตามธรรมชาติแล้วสมองถูกออกแบบมา
4:46ให้จดจำพฤติกรรมที่ให้โดมินสูงๆว่าเป็น
4:49พฤติกรรมที่จำเป็นต่อการเอาชีวิตรอดขั้น
4:52สูงสุด
4:53>> โห
4:53>> พอสึนามิโดพามินซัดเข้ามาปุ๊บ
4:56สมองจะเขียนโค้ดทับลงไปใหม่เลยครับว่านี่
4:59แหละคือรางวัลที่สำคัญที่สุดยิ่งกว่า
5:01อาหารยิ่งกว่าน้ำยิ่งกว่าความปลอดภัยอีก
5:04>> แบบนี้ผลที่ตามมาก็คือระบบประสาทจะหันเห
5:07ทรัพยากรแล้วก็ความสนใจทั้งหมดไปตามหาสาร
5:11เสพติดอย่างเดียวเท่านั้นเลยใช่มั้ยคะ
5:13>> ถูกต้องเลยครับโฟกัสทุกอย่างจะพุ่งไปที่
5:16ยาเสพติดหมดเลย
5:17>> โหฟังดูเหมือนระบบนำทางของสมองโดนไวรัส
5:21เขียนทับไปเลยนะคะเนี่ยแต่เดี๋ยวก่อนค่ะ
5:24ถ้ารู้ว่าสารเสพติดมันให้ความสุขที่
5:27รุนแรงเกินไปทำไมสมองส่วนที่เป็นเหตุเป็น
5:30ผลถึงไม่ออกคำสั่งให้หยุดล่ะคะ
5:32>> นั่นน่ะสิครับ
5:33>> คือคนเราก็น่าจะพอมีสติยับยั้งชั่งใจได้
5:36บ้างใช่มั้คะมันไม่น่าจะยอมโดนแฮกง่าย
5:38ขนาดนั้น
5:39>> เอ่อคือถ้าเป็นสมองปกติมันก็ควรจะเบรคได้
5:42ครับแต่ปัญหาคือระบบเบรกของสมองเนี่ยมัน
5:47ถูกทำลายไปพร้อมๆกันเลยครับ
5:49>> ระบบเบรกที่ว่านี่คือส่วนไหนคะ
5:51>> คือสมองส่วนหน้าผ่าครับหรือที่เรียกว่า
5:54preฟontal cortex ตัวย่อคือ PFC ตัวนี้ทำ
5:58หน้าที่เป็นศูนย์ควบคุมเป็นศูนย์บัญชาการ
6:01ตรรกะเหตุผลแล้วก็เป็นเบรกพฤติกรรมของเรา
6:04ครับ
6:04>> อ๋อแล้วสารเสพติดมันทำอะไรกับพื้นที่ตรง
6:07นี้คะ
6:08>> สารเสพติดมันพุ่งเป้าไปโจมตีพื้นที่ตรง
6:11นี้ด้วยครับทำให้โครงสร้างของ PFC เสื่อม
6:14ถอยลงไปเลย
6:15>> ตรงนี้แหละที่น่าสนใจมากๆค่ะเพราะเรา
6:17กำลังพูดถึงสถาปัตติยกรรมของเบรกที่พัง
6:20ทลายถ้าเราเจาะลึกลงไปถึงระดับตัวรับ
6:23สัญญาณหรือว่าพวกรีซ
6:25เนี่ยมันเกิดอะไรขึ้นบ้างคะ
6:27>> สิ่งที่น่าทึ่งตรงนี้ก็คือมันมีการเสีย
6:29สมดุลที่ชัดเจนมากในสมองส่วนสตอแอตัมครับ
6:33โดยเฉพาะการทำงานของตัวรับโดพามีนชนิด D1
6:37แล้วก็ D2
6:38>> มันทำงานต่างกันยังไงคะ 2 ตัวนี้
6:40>> ลองนึกภาพว่า D1 คือคันเร่งครับที่คอย
6:44กระตุ้นเวลาเราเจอสิ่งเร้าส่วน D2 คือ
6:47เบรกที่คอยดึงสติเราไว้ครับสารเสพติด
6:50เนี่ยมันจะทำให้จำนวนตัวรับ D2 ลดลงอย่าง
6:53มีนัยยะสำคัญคันเลย
6:55>> หมายความว่าเบรกมันหายไปดื้อๆเลยสิคะ
6:58เหมือนรถที่คันเรี่ยงดีวันเหยกมิดค้างไว้
7:01แต่ตัวเบรก D2 ดันพังแบบนี้ก็พุ่งชนอย่าง
7:04เดียวเลยสิคะ
7:05>> ใช่ครับผมอาการอยากมันเลยทะลุปลอดไปเลย
7:10>> แต่ขอแย้งตรงนี้นิดนึงนะคะพอพูดถึงเบรก
7:13เนี่ยในกลไกปราสาทวิทยาเรามักจะนึกถึงศาล
7:16สื่อปราสาทอีกตัวที่ชื่อว่ากาบ้ามากกว่า
7:19ไม่ใช่หรอคะ
7:20>> อ่าครับผม
7:21>> คือมันเป็นตัวยับยั้งหลักที่คอยให้ความ
7:23ผ่อนคลายแล้วก็ระงับความตื่นตัวนี่คะตกลง
7:26แล้วมันพังแค่ระบบโดพามีนหรือว่าสารตัว
7:29อื่นๆมันรวนไปด้วยคะเนี่ย
7:31>> โหเป็นประเด็นที่ดีมากเลยครับที่ดึงเอา
7:33กาบ้าเข้ามาคุยเพราะว่าสารเสพติดเนี่ยมัน
7:37ไม่ได้โจมตีแค่โดีนระบบเดียวนะครับแต่มัน
7:40สร้างความพินาศแบบโดมิโนให้กับสารสื่อ
7:42ประสาทตัวอื่นๆด้วยทั้งระบบเลยก็ว่าได้
7:45ครับ
7:45>> โหพังทั้งระบบเลยเหรอคะไหนลองไล่เรียงให้
7:49ฟังหน่อยสิคะว่าแต่ละตัวมันล้มเป็นโดมิโน
7:52ยังไง
7:52>> ได้ครับเริ่มจากกาบ้าก่อนเลยที่เป็น
7:55เหมือนเบรกมืออย่างที่คุณบอกพอระบบ
7:57Domมิโนลมปุ๊บการทำงานของกาบ้าจะถูกรบกวน
8:00ครับทำให้เบรกมือหลุดร่างกายเลยไม่สามารถ
8:03สงบหรือยับยั้งใจได้
8:05>> อ่าฮะแล้วตัวอื่นล่ะคะอย่างglลูตาเม
8:07>> ในขณะเดียวกันครับสารที่ชื่อกลูตาเมดซึ่ง
8:11ทำหน้าที่เหมือนคันเร่งของการเรียนรู้และ
8:13ความจำเนี่ยมันก็จะทำงานอโอวอร์โหลADครับ
8:16>> อวloadนี่คือมันจำฝังใจเลยหรอคะ
8:19>> ใช่ครับกูตาเมจมันจะไปสลักภาพจำฝังแน่น
8:22เลยว่าต้องมียาเท่านั้นถึงจะรอดทำให้เวลา
8:26ผู้เสพเดินผ่านซอยที่เคยไปซื้อยาหรือแค่
8:29เห็นเข็มฉีดยาอาการอยากมันจะพุ่งปรี๊ด
8:31ขึ้นมาทันทีแบบควบคุมไม่ได้เลยครับ
8:33>> แล้วเซโรโทนินล่ะคะตัวที่คอยควบคุมอารมณ์
8:36ความรู้สึกทั่วไปของเรา
8:38>> นั่นก็ร่วงตามไปด้วยครับระดับเซโรโทนินจะ
8:41เสียสมดุลรุนแรงทำให้เกิดความรู้สึกซึม
8:43เศร้าหงุดหงิดแล้วก็วิตกกังวลครับ
8:46>> คือพอสารเคมีหลักๆทั้ง 4 ตัวทั้งโดปามีน
8:49กาบ้ากลูตาเมตแล้วก็เซโรโทนินมันรวนไปหมด
8:53พร้อมๆกันเนี่ยโครงสร้างการควบคุม
8:55พฤติกรรมก็คือล่มสลายเลยใช่มั้ยคะ
8:57>> ใช่ครับนี่แหละคือเหตุผลทางวิทยาศาสตร์
9:00ที่ยืนยันว่าการที่คนหนึ่งเลิกยาไม่ได้
9:02เนี่ยมันไม่ใช่เพราะเขาใจไม่แข็งพอนะครับ
9:05แต่มันเป็นเพราะโครงสร้างฮาร์ดแวร์เนี่ย
9:07สมองเขาถูกทำลายไปแล้วจริงๆ
9:09>> อืพออธิบายแบบนี้เห็นภาพชัดเจนเลยค่ะว่า
9:12มันเป็นการต่อสู้ที่แทบจะไม่มีทางชนะด้วย
9:16ความตั้งใจล้วนๆได้เลยทีนี้พอแบรกพังสาร
9:20เคมีรวนสมองของมันก็จะเข้าสู่สภาวะการ
9:23ปรับตัวที่นำไปสู่วงจรอุบาทที่ออกไม่ได้
9:26ใช่ไหมคะ
9:26>> ถูกต้องครับซึ่งในคู่มือการวินิจฉัยโรค
9:29ทางจิตเวทหรือ DSM5 เนี่ยเขาพูดถึงเกณฑ์
9:33สำคัญ 2 คำครับคือภาวะดื้อยาหรือ
9:36tolerance และการพึ่งพาสารหรือ
9:39dependence
9:40>> 2 คำนี้มันทำงานเกี่ยวเนื่องกันยังไงคะ
9:42>> คือ 2 คำนี้เป็นตัวอธิบายกลไกการติดยาที่
9:45สมบูรณ์แบบที่สุดเลยครับภาวะดื้อยาเนี่ย
9:48เกิดจากการที่สมองเจอกับซุนามิโพีนบ่อย
9:50เกินไปสมองเรามันก็ฉลาดนะครับมันกลัวระบบ
9:54จะพัง
9:54>> มันก็เลยป้องกันตัวเองหรอคะ
9:56>> ใช่ครับมันป้องกันตัวเองด้วยการลดจำนวน
9:59เครื่องสแกนรับรางวัลลงแล้วก็ชัดดาวนโรง
10:02งาน VTA ไม่ให้ผลิตโดพามีนตามธรรมชาติออก
10:04มาอีก
10:05>> โอโหผลก็คือผู้ป่วยต้องใช้ยาในปริมาณที่
10:08เพิ่มขึ้นเรื่อยๆเพื่อให้ได้ความรู้สึก
10:11สุขเท่าเดิมหรือบางทีอาจจะแค่ให้รู้สึก
10:14ว่าตัวเองปกติเท่านั้นเอง
10:16>> อ่าฮะใช่เลยครับ
10:18>> แล้วถ้าเกิดวันนึงยาขาดหรือผู้ป่วยพยายาม
10:20พยายามจะหยุดยาล่ะคะโรงงานที่มันโดน
10:23ชัดดาวน์ไปแล้วมันจะเกิดอะไรขึ้น
10:26>> มันก็เหมือนโดนตัดไฟกะทันหันทั้งเมืองอ่ะ
10:29ครับสมองที่เคยชินกับโดปามีนล้นๆเพราะจู่
10:32ๆมันหายวับไปมันจะตกอยู่ในสภาวะขาดแคลน
10:36ขั้นวิกฤตเลย
10:37>> ซึ่งก็นำไปสู่อาการถอนยาหรือ withdraw
10:40ว่าที่แสนทรมานนั่นเองใช่มั้ยคะ
10:42>> ใช่ครับนี่คือจุดที่ภาวะพึ่งพาสาลหรือ
10:46dependence เข้ามาทำงานเต็มรูปแบบเลยถึง
10:49จุดนี้เนี่ยแรงจุจูงใจในการเสพมันพลิกจาก
10:52หน้ามือเป็นหลังมือเลยนะครับ
10:54>> คือไม่ได้เสพเพื่อตามหาความฟินเหมือนช่วง
10:56แรกๆแล้วใช่มั้คะ
10:57>> ถูกต้องครับพวกเขาไม่ได้อยากจะเสพเพื่อ
11:00ความสุขอีกต่อไปแต่ต้องเสพเพื่อหนีความ
11:03ทุกข์ที่แสนสาหัสครับ
11:05>> อืมหนีจากความเจ็บปวดทางกายแล้วก็ความ
11:07ดิ่งเวทางจิตใจ
11:09>> ใช่ครับเสพเพื่อที่ตัวเองสามารถลุกขึ้นมา
11:12จากเตียงแล้วก็รู้สึกเป็นมนุษย์ปกติได้ใน
11:14วันนั้นๆแค่นั้นเองครับ
11:17>> โหตรงนี้แหละที่ยิ่งฟังไฟฟ้ารู้สึกว่า
11:21สมองมันถูกจองจำเอาไว้จริงๆนะคะแต่เรื่อง
11:24มันยังซับซ้อนแล้วก็รับมือยากขึ้นไปอีก
11:26หลายระดับเลยนะเมื่อเราเอาเรื่องของโรค
11:29ทางจิตเวทอื่นๆเข้ามาเป็นตัวแปรเพิ่ม
11:31>> อาฮะที่เราเรียกว่าidityใช่มั้ครับ
11:35>> ใช่ค่ะเพราะในชีวิตจริงเนี่ยมันไม่ได้ตรง
11:37ไปตรงมาเหมือนในการทดลองผู้ป่วยหลายคนไม่
11:40ได้เริ่มต้นด้วยสมองที่ปกติดี 100% ตั้ง
11:43แต่แรกเนาะ
11:44>> ใช่ครับแต่ละคนมีพื้นฐานสมองต่างกัน
11:47>> ซึ่งข้อมูลจากงานวิจัย systematic รีวิว
11:50ล่าสุดที่เราเอามาวิเคราะห์กันวันนี้ชี้
11:52ให้เห็นเลยค่ะว่าถ้าสมองมีโรคทางจิตเวท
11:55อยู่ก่อนแล้วพอมาเจอยาเสพติดเนี่ยมันไม่
11:57ได้ทำลายสมองในรูปแบบเดียวกันทุกคนนะคะ
12:00>> อืมมันมีความเฉพาะเจาะจงมากเลยนะครับ
12:03>> ลองนึกภาพตามนะคะถ้าสมองส่วนระบบรางวัล
12:06ของคนๆนึงมันทำงานบกพร่องอยู่แล้วอย่างคน
12:09ที่เป็นโรคสมาธิสั้นหรือ ADHD พอมายุ่ง
12:12กับสารเสพติดข้อมูลบอกว่ามันสร้างผลเชิง
12:15เอกลักษณ์หรือ Unique effect ในสมองมัน
12:17ไม่ใช่แค่ 1 + 1 = 2 ใช่มั้คะกลไกมัน
12:20เป็นยังไงคะเนี่ย
12:22>> คือสำหรับคนที่เป็น ADHD เนี่ยสมองเขา
12:25เผชิญกับภาวะพร่องโดปามีนเป็นทุนเดิมอยู่
12:27แล้วครับการควบคุมแรงกระตุ้นมันทำได้ยาก
12:30กว่าคนทั่วไปอยู่แล้ว
12:31>> อ่าฮะแล้วพอสารเสพติดเข้ามาล่ะคะ
12:35>> งานวิจัยพบว่ามันสร้างเส้นทางความพฤดปกติ
12:38ที่เป็นรูปแบบเฉพาะตัวมากๆเลยครับโดย
12:41เฉพาะในสมองส่วนอินซูล่าแล้วก็บซal
12:43gangรียซึ่งเป็นส่วนที่ประมวลผลเรื่อง
12:45รางวัลแล้วก็อารมณ์
12:47>> มันต่างจากคนทั่วไปยังไงคะ
12:49>> มันกลายเป็นการตอบสนองที่ตรงกันข้ามกับคน
12:52ที่ติดยาแต่ไม่ได้เป็น ADHD เลยครับ
12:55เหมือนกับว่าสมองสร้างทางลัดใหม่ที่ทำให้
12:57พฤติกรรมมันหุนหันพันแล่นรุนแรงแล้วก็คาด
13:00เดายากขึ้นไปอีก
13:01>> โหฟังดูเหมือนเอารถที่พวงมาลัยมันหลวม
13:04อยู่แล้วไปขับเหยียบมิตรคันเร่งเลยล่ะคะ
13:07เนี่ยแล้วถ้าเป็นกรณีของโรคจิตเศหรือ
13:10สกิโซฟีเนียล่ะคะข้อมูลระบุชัดเจนเลยว่า
13:13มันเกิดผลเชิงขยายหรือ amplifying
13:16effects อันนี้น่ากลัวแค่ไหนคะ
13:18>> กรณีนี้คือการขยายขอบเขตความพินาศอย่าง
13:22แท้จริงเลยครับโรคจิตเพศเนี่ยส่งผลต่อการ
13:25ทำงานของสมองส่วนหน้าแล้วก็เรื่องของ
13:27ตรรกะความเป็นจริงอยู่แล้วพอยาเสพติดเข้า
13:30ไปภาพสแกนสมองฟ้องเลยครับว่าการเชื่อมต่อ
13:33ของ frontal areas แล้วก็ anterior
13:35singulate cortex มันเสื่อมถอยรวดเร็ว
13:38มาก
13:38>> ซึ่งส่วนนั้นเป็นศูนย์กลางการควบคุมการ
13:41ตัดสินใจและการประเมินความเสี่ยงใช่ไหมั้
13:43คะ
13:43>> ใช่ครับมันพังทลายหนักกว่าคนที่เป็นแค่
13:45โรคติดยาพิวหลายเท่าเลยครับ
13:48>> หมายความว่ายาเสพติดมันเข้าไปเร่งกระบวน
13:51การสลายตัวของสมองส่วนนี้ทำให้การยับยั้ง
13:54ชั่งใจที่มันน้อยอยู่แล้วแทบจะกลายเป็น
13:57ศูนยไปเลยใช่มั้ยคะ
13:58>> ถูกต้องครับมันเป็นการทำลายซ้ำเติมจุด
14:01อ่อนเดิมที่มีอยู่ให้พังราบ่าไปเลย
14:04>> โหน่ากลัวมากค่ะแต่มาถึงความซ้อนทับแบบ
14:07ที่ 3 นะคะอันนี้ทำเอาฉันต้องอ่านทบทวน
14:11หลายรอบมากนั่นคือโรคซึมเศร้าหรือ
14:14depression ข้อมูลจากสแกนสมองบางส่วน
14:17กลับเจอเจอกับภาวะผลเชิงลดทอนหรือ
14:20attenuating effects
14:21>> อ่าเรื่องนี้ contrast กับความรู้สึกคน
14:24ทั่วไปมากครับ
14:25>> ใช่ค่ะคือตอนแรกเราก็น่าจะคิดว่ามีทั้ง
14:29ซึมเศร้ามีทั้งติดยาสมองต้องพังยับเยิน
14:32สุดๆสิดูจากตรรกะแต่งานวิจัยบอกว่าการสูญ
14:36เสียเนื้อสมองหรือตัวรับโดปามีนบางส่วน
14:39กลับไม่ได้แย่ไปกว่าคนที่มีภาวะเสพติด
14:41เพียงอย่างเดียวทำไมมันถึงออกมาสวนทางกับ
14:44ความรู้สึกแบบนี้คะ
14:46>> เป็นประเด็นที่นักวิจใจก็ต้องถกเถียงกัน
14:48หนักมากเลยครับแต่ต้องทำความเข้าใจก่อนนะ
14:50ว่าผลเชิงลดทอนไม่ได้แปลว่ายาเสพติดมันมี
14:54ผลดีกับโรคซึมเศร้านะครับ
14:56>> อ่าฮะแล้วมันคืออะไรคะ
14:57>> แต่มันเป็นเรื่องของกลไกโครงสร้างที่มัน
15:00ทับซ้อนกันครับอธิบายง่ายๆคือในผู้ป่วย
15:03โรคซึมเศร้ารุนแรงสมองส่วนที่รับรู้ความ
15:06สุขมันด้านชาและตัวรับสัญญาณมันหดหายไปจน
15:09ถึงระดับที่ต่ำมากๆอยู่แล้วครับ
15:11>> อ๋อเหมือนกับว่าก้นหลุมมันลึกจนถึงที่สุด
15:14แล้วหรือเปล่าคะ
15:15>> เปรียบเทียบแบบนั้นก็ได้ครับพอยาเสพติด
15:17เข้ามาฟาดฟันซ้ำโครงสร้างที่มันพังอยู่
15:20แล้วในบริเวณเดียวกันมันเลยไม่สามารถพัง
15:22ลงไปได้ลึกกว่านั้นอย่างมีนัยยะสำคัญ
15:25เมื่อดูผ่านภาพสแกนนะครับ
15:26>> คือเครื่องมือมันอาจจะเจอข้อจำกัดในการ
15:29วัดความเสียหายที่ทะลุเพดานไปแล้วใช่มั้
15:31คะที่เรียกว่า FL effect
15:33>> ใช่ครับแต่สิ่งที่ต้องระวังคือแม้ภาพสแกน
15:37จะดูเหมือนไม่แย่ไปกว่าเดิมแต่ในทาง
15:39คลินิกอาการของผู้ป่วยคือทรมานแสนสาหัส
15:43มากนะครับเพราะความดิ่งของอารมณ์แล้ววงจร
15:46การถอนยามันจะเกาะกินจิตใจอย่างหนักเลย
15:49>> อืพอเจาะลึกลงไปทีละโรคแบบนี้มันทำให้
15:53เห็นภาพใหญ่เลยนะคะว่าการที่สมงเจอศึก
15:57หลายด้านทั้งเบรกพังสารเคมีรวนแถมมีพายุ
16:01จิตเวทเฉพาะบุคคลซ้ำเติมเข้าไปอีก
16:04>> ครับผม
16:05>> นี่แหละคือคำตอบว่าทำไมการจับผู้ป่วยทุก
16:08คนไปเข้าค่ายบำบัดแบบเหมารวมแบบ one siiz
16:12fit all ใช้โปรแกรมเดียวกันเป๊ะๆถึงล้ม
16:15เหลวไม่เป็นท่า
16:16>> ใช่เลยครับการรักษามันถึงต้องมุ่งไปสู่
16:19personalized medicine หรือการแพทย์แบบ
16:22เฉพาะบุคคลเพราะสมองแต่ละคนมีบาดแผลแล้ว
16:25ก็ข้อบกพร่องตั้งต้นที่ต่างกันอย่างสิ้น
16:27เชิงเลยครับ
16:28>> ถึงจุดนี้ภาพที่เราวาดมาตลอดการสนทนามัน
16:31ดูมืดมนมากเลยนะคะสมองโดนไวรัสแฮกเบรกถูก
16:35ทำลายระบบพินาศนำไปสู่คำถามสำคัญที่เชื่อ
16:40ว่าทุกคนที่กำลังทำความเข้าใจเรื่องนี้
16:42อยากรู้ที่สุดค่ะ
16:44>> ถามว่าอะไรครับ
16:45>> แล้วสมองที่พังขนาดนี้มันจะซ่อมตัวเองให้
16:48กลับมาเหมือนเดิมได้มั้ยคะ
16:50>> เป็นคำถามที่สำคัญมากครับและข่าวดีก็คือ
16:53ได้ครับสมองเราไม่ได้เป็นคนกรีดที่หล่อ
16:57แล้วหล่อเลยนะครับ
16:58>> ว้าวโล่งอกไปทีค่ะ
17:00>> มันมีคุณสมบัติมหัศจรรย์ที่เรียกว่า
17:02Neurastic City ครับหรือความยืดหยุ่นใน
17:05การปรับตัวและฟื้นฟูสมองสามารถสร้างเซลล์
17:08ใหม่ซ่อมแซมโครงสร้างแล้วก็สร้างเส้นทาง
17:11ปราสาทใหม่ได้ตลอดชีวิตของเราเลยครับ
17:14>> ซึ่งมันมีสถิติหรือว่าหมุดหมายเวลาที่น่า
17:16สนใจมากเลยนะคะคือตัวเลข 90 วันหรือ
17:20ประมาณ 3 เดือนของการหยุดใช้สารเสพติด
17:22อย่างสิ้นเชิง
17:23>> อ่าฮะระยะเวลานี้สำคัญยังไงครับ
17:26>> มันคือจุดเริ่มต้นที่โครงสร้างทางกายภาพ
17:28เริ่มส่งสัญญาณฟื้นตัวค่ะสมองส่วนหน้า
17:31หรือ PFC ที่เป็นเบรกและNucleสumbanceที่
17:34เป็นศูนย์รางวัลจะเริ่มปรับจูนจำนวนตัว
17:37รับสัญญาณให้กลับมาใกล้เคียงกับเกณฑ์ปกติ
17:39ได้ค่ะ
17:40>> โอ้โห 90 วันเป็นเหมือนแสงสว่างแรกที่
17:43ปลายอุโมงค์เลยล่ะครับแต่ต้องย้ำว่า
17:45กระบวนการ Neurastic City เนี้ยมันไม่
17:48ได้ทำงานแบบอัตโนมัติ 100% เพียงแค่เรา
17:50อยู่เฉยๆนะครับอ้าวแล้วเราต้องทำยังไงคะ
17:53>> มันมีองค์ประกอบ 2 ส่วนที่ต้องมาคู่กัน
17:55ครับ 1 คือระยะเวลาที่ห่างจากยาเพื่อให้
17:59สารเคมีล้างระบบไปก่อน
18:01>> แล้วอย่างที่ 2 ล่ะคะ
18:03>> อย่างที่ 2 ซึ่งสำคัญมากๆคือคุณภาพของ
18:07กิจกรรมใหม่ที่เราจะป้อนเข้าไปในสมองครับ
18:10>> อืมถ้าให้ลองอุปมานะคะกระบวนการนี้มัน
18:14เหมือนกับการเดินป่าไอ้ทางสายเดิมที่ผู้
18:17ป่วยใช้เดินไปหายาเสพติดเนี่ยมันถูกย่ำจน
18:20เตียนโล่งเป็นทางด่วนระดับ 8 เลนสมองก็
18:24วิ่งปรู๊ดพรดไปตามทางนี้ง่ายดายสุดๆ
18:26>> อ่าฮะใช่ครับสมองมันชอบทางที่ง่ายอยู่
18:29แล้ว
18:30>> ทีนี้พอจะเลิกยาผู้ป่วยต้องหันหลังให้ทาง
18:33ด่วนแล้วเอามีดมาฟันกิ่งไม้ถังทางเดินสาย
18:37ใหม่ที่ไม่มีสารเสพติดช่วงแรกมันทั้ง
18:40เหนื่อยทั้งช้าทั้งโดนหนามเกี่ยวยากลำบาก
18:43มากเลยนะคะ
18:44>> เป็น analogy ที่ตรงจุดเลยครับเพราะว่า
18:46เส้นทางปราสาทใหม่มันยังเล็กแล้วก็อ่อนแอ
18:49มาก
18:50>> แต่ถ้าเราอดทนนะคะย่ำไปบนทางสายใหม่ทุก
18:53วันทำกิจกรรมใหม่ๆเรียนรู้ทักษะใหม่ๆทาง
18:57เดินสายเล็กๆนั้นก็จะกว้างขึ้นแข็งแรง
19:00ขึ้นจนกลายเป็นทางหลัดค่ะ
19:02>> อืมเห็นภาพเลยครับได้ตลอดรอดฝั่งลงนะครับ
19:05>> ทำไมล่ะคะ
19:06>> เพราะในช่วงแรกที่ร่างกายยังขาดโดปามิน
19:08รุนแรงเนี่ยแค่จะลุกขึ้นยืนยังยากเลยครับ
19:11ไม่มีกระจิตกระจางป่าหรอกครับ
19:14>> อืมจริงด้วยค่ะ
19:15>> นี่คือเหตุผลที่จิตบำบัดการสนับสนุนจาก
19:18ครอบครัวหรือระบบการให้รางวัลทางเลือก
19:20อย่าง Contingency Management ถึงมีบท
19:23บาทชี้เป็นชี้ตายเลยครับ
19:24>> Contingency Management นี่คือการให้
19:26รางวัลพฤติกรรมเชิงบวกใช่มั้คะ
19:28>> ใช่ครับมันคือการส่งคนไปช่วยผู้ป่วยถาง
19:31ทางหรือว่าให้ไฟฉายนำทางในวันที่เขามืด 8
19:34ด้านจนกว่าสมองจะสร้างโครงสร้างประสาท
19:36ใหม่ที่แข็งแรงพอจะเดินเองได้ครับ
19:38>> วันนี้เราเดินทางกันมาลึกมากเลยนะคะจาก
19:41เรื่องของฟิล์มเrayที่มองไม่เห็นไปจนถึง
19:44สถาปัตยกรรมระดับตัวรับสัญญาณในสมองกัน
19:47เลยทีเดียวถ้าจะให้สรุปแก่นสำคัญจากการ
19:50เจาะลึกข้อมูลวันนี้ประการแรกเลยคืออะไร
19:53คะ
19:54>> ประการแรกเลยคือเราต้องเลิกมองว่าการติด
19:57ยาเป็นเรื่องของความอ่อนแอหรือว่าข้อบก
20:00พร่องทางศีลธรรมครับมันคือโรคทางกายภาพ
20:03ของสมองหรือ Brain disease ที่มีระบบการ
20:06ทำงานผิดเพี้ยนไปอย่างสิ้นเฉิงทั้งระบบ
20:09รางวัลที่ถูกแฮกแล้วก็ระบบยับยั้งชั่งใจ
20:11ที่พังทลายลงครับ
20:13>> และประการที่ 2 นะคะซึ่งเป็นสิ่งหล่อ
20:16เลี้ยงความหวังเลยก็คือแม้ความเสียหายจะ
20:19รุนแรงหรือซับซ้อนด้วยโรคทางจิตเวทอื่นๆ
20:22แค่ไหนแต่ด้วยความสามารถของneurรพลาสิ
20:26สมองสามารถที่จะซ่อมแซมและสร้างทางเดิน
20:28ใหม่ได้เสมอค่ะ
20:30>> ใช่ครับหากเราได้รับการบำบัดที่เหมาะสม
20:33ใช้ระยะเวลาที่เพียงพอแล้วก็ออกแบบการ
20:36รักษาให้เข้ากับข้อบกพร่องตั้งต้นของแต่
20:38ละคนนะครับ
20:39>> อืมมันเป็นเรื่องที่น่าขบคิดต่อนะคะทุกคน
20:42ว่าเมื่อเราเข้าใจอย่างถ่องแท้แล้วว่า
20:45อาการติดยาคือโรคที่สร้างความเปลี่ยนแปลง
20:47ทางโครงสร้างประสาทและสมองจริงๆไม่ได้
20:50ต่างอะไรจากโรคเบาหวานหรือโรคหัวใจเลย
20:53>> ครับผม
20:53>> สังคมและนโยบายสาธารณะของเราควรจะเปลี่ยน
20:56กระบวนททัศน์จากการมุ่งลงโทษและตีตราผู้
20:59ที่มีอาการของโรคมาเป็นการสร้างระบบเพื่อ
21:02รักษาและฟื้นฟูอวัยวะที่บกพร่องนี้อย่าง
21:05ที่มันควรจะเป็นหรือไม่
21:07>> เป็นประเด็นที่น่าสนใจมากครับ
21:10>> เราอาจจะไม่มีฟิล์มเrayที่โชว์รอยร้าวของ
21:14การเสพติดได้ชัดเจนเหมือนกระดูกหักนะคะ
21:16แต่ตอนนี้หลักฐานทางวิทยาศาสตร์และ
21:18ปราสาทวิทยาได้ช่วยเปิดเปลือกตาให้เรา
21:21เห็นความเจ็บปวดที่โซ่นอยู่เบื้องหลัง
21:23พฤติกรรมเหล่านั้นอย่างปฏิเสธไม่ได้แล้ว
21:25ล่ะค่ะวันนี้การจอดลึกข้อมูลของเราเข้ม
21:28ข้นมากขอบคุณผู้เชี่ยวชาญที่มาร่วมไขความ
21:31ลับของสมองด้วยกันนะคะสวัสดีค่ะ
21:34>> ยินดีครับสวัสดีครับ

About this transcript

This page contains the full transcript of 🧠 EP.1 สมองติดยา...มากกว่าที่คุณคิด | ความจริงที่วิทยาศาสตร์ค้นพบ by 🟦 ยาจิตเวชเข้าใจง่าย | เภสัชโตโต้, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 786 words across 504 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.