YouTube2Text

Dolar Seçim Ekonomisine Dayanabilir Mi? & Ekonomide Survival Moduna Geçtik | Hakan Kara — Transcript

by Mesele Ekonomi · 4,781 words · 903 segments · language en · Watch on YouTube

Full transcript

  1. 0:01Merhaba, hoş geldiniz. Mesle ekonomide
  2. 0:03bundan beri yeni bir yayınla
  3. 0:04karşınızdayız.
  4. 0:11Merhaba, hoş geldiniz. Semih Solun yeni
  5. 0:13bölümüyle karşınızdayım. Bugünkü konuğum
  6. 0:15akademisyen Profesör Doktor Hakan Kara.
  7. 0:17Hakan Bey hoş geldiniz.
  8. 0:18>> Hoş bulduk Semih Bey.
  9. 0:19>> Nasılsınız?
  10. 0:20>> İyi olmaya gayret ediyoruz.
  11. 0:21>> Bu sıcak yaz gününde geldiğiniz için çok
  12. 0:23teşekkür ederiz stüdyoya kadar. Çok sağ
  13. 0:25olun. Şimdi Hakan Bey, ekonomideki
  14. 0:26durumu konuşacağız. Yeni bir
  15. 0:27değişkenimiz var. Bundan birkaç önce
  16. 0:29başlayan savaş şimdilik sona eldi. Bu
  17. 0:31tabii ki makroekonomik dengeyi
  18. 0:33değiştirdi ama aynı zamanda Türkiye'nin
  19. 0:35zaten devam eden bir ekonomik hikayesi
  20. 0:36var. İstiyorsanız birkaç gün önce
  21. 0:38açıklanan TSYAT'ın rekabet gücü
  22. 0:40endeksiyile başlayalım. O araştırmada, o
  23. 0:42endekste sizin de büyük katkınız var ve
  24. 0:44eee Türkiye'nin rekabet gücünü ölçüyor.
  25. 0:46Çok kısaca anlat özetlemek gerekirse
  26. 0:48burada kurabet ilişkisi Türkiye'de
  27. 0:50bayağı bir sürede, uzun bir süredir
  28. 0:52tartışılan bir konu. Hem endeksin son
  29. 0:54durumunu hem bu endeksteki kurabet
  30. 0:56ilişkisini anlatır mısınız? Bu endeksi
  31. 0:59aslında bir ihtiyaç üzerine oluşturduk.
  32. 1:01Çünkü eee biliyorsunuz bütün tartışmalar
  33. 1:04Reel kur üzerinden dönüyordu ama Reel
  34. 1:06Kur tam olarak üretici ihracatçıların
  35. 1:08rekabet gücünü yakalayamıyor. Bir örnek
  36. 1:10vermek gerekirse mesela Reel Kur
  37. 1:13endeksinde Rusya'nın payı çok büyük.
  38. 1:15Çünkü biz Rusya'dan ciddi anlamda
  39. 1:17doğalgaz ithal ediyoruz. Ama aslında
  40. 1:19rekabetçilik açısından Rus rublesinin
  41. 1:22fazla bir önemi yok. Bizim özellikle
  42. 1:24hangi pazarda Rusya'yla Rus
  43. 1:26şirketleriyle rekabet ettiğimize bakmak
  44. 1:28lazım. O da çok az. Dolayısıyla biz e bu
  45. 1:31endekste sadece basit bir reel kur
  46. 1:34mantığıyla değil ihracatçı üreticilerin
  47. 1:37hangi pazarlarda, hangi ülkelerle eee ve
  48. 1:40eee hangi özellikle alt bileşen
  49. 1:43maliyetlerinde rekabet edebildiğini eee
  50. 1:46ölçmeye çalışıyoruz. Yani bir nevi
  51. 1:48aslında üretim maliyetleri açısından
  52. 1:51Türkiye'deki üreticilerin rakiplerine
  53. 1:53göre avantajlarına bakıyoruz. Bu şekilde
  54. 1:55baktığımız zaman son 11 senenin aslında
  55. 1:58en düşük, en zayıf rekabetçilik
  56. 1:59düzeyinde olduğunu söyleyebiliyoruz.
  57. 2:01Yani 2025 yılından bu yana yaklaşık 1,5
  58. 2:05senedir son 11 12 senenin diplerindeyiz.
  59. 2:08Bu da aslında bir şeyler söylüyor. Yani
  60. 2:11bunun temel sebeplerinden biri tabii ki
  61. 2:13uygulanan kur politikası. Çünkü dövizi
  62. 2:15tutuyoruz ama enflasyonu tutamıyoruz.
  63. 2:17Öyle olunca da içeride e bütün üretim
  64. 2:20maliyetleri döviz bazında hızlı bir
  65. 2:22şekilde artıyor. Eee bu da doğal olarak
  66. 2:24böyle bir sıkışmışlığı beraberinde
  67. 2:26getiriyor. Bu sektörel olarak da
  68. 2:28yayınladık şimdi bunu. Ya 10 farklı
  69. 2:30sektör için bunu görebiliyorsunuz ve o
  70. 2:3310 farklı sektörde de çok benzer
  71. 2:35hareketler var. 2025 yılı genelde son 12
  72. 2:38yılın en zayıf dönemi.
  73. 2:41>> Peki kendi işçilerinde baktığınızda
  74. 2:42hangi sektör göreci olarak daha
  75. 2:44avantajlı ve daha da dezavantajlı? E
  76. 2:47genelde çok şaşırtmıyor aslında
  77. 2:48sonuçlar. Teknoloji yoğun sektörler,
  78. 2:51daha yüksek katma değerli sektörlerde
  79. 2:53döviz kuru daha az önemli çıkıyor. Ama
  80. 2:56özellikle iş gücünü yoğun olarak
  81. 2:58kullanan ve verimliliği nispeten düşük
  82. 3:00sektörlerde yani gıda gibi, mobilya
  83. 3:03gibi, tekstil gibi sektörlerde nispeten
  84. 3:06rekabet avantajı daha fazla bozulmuş
  85. 3:08görünüyor.
  86. 3:09>> Peki mesela burada rekabet gücü dediniz
  87. 3:11ya endekste son yarın en aşağısı
  88. 3:13seviyesindeyiz. E bunu kur politikasıya
  89. 3:16düzeltebilir miyiz yoksa verimlilik
  90. 3:18üzerine mi odaklanmak daha iyi bir çözüm
  91. 3:20bu? Ya bu güzel bir soru. Çünkü bazen
  92. 3:23şöyle talepler duyuyorum ben. Şu kuru
  93. 3:25bir %30 bırakalım ondan sonra tekrar
  94. 3:28tutalım şeklinde. Bizim yaptığımız
  95. 3:29çalışma şunu gösteriyor aslında. Bu tarz
  96. 3:32devalasyonların çok güçlü bir
  97. 3:33enflasyonla mücadele programıyla
  98. 3:35desteklenmediği sürece geçici rahatlama
  99. 3:38getirdiği yani birkaç aylık bir
  100. 3:40rahatlama getiriyor. Ardından o kur
  101. 3:42artışı iç maliyetlere geçmeye başladığı
  102. 3:45anda o dezavantaj ortadan kalkıyor ve
  103. 3:46bir süre sonra biz kendimizi tekrar
  104. 3:48yüksek enflasyonla baş başa buluyoruz.
  105. 3:50Hadi tekrar baştan başlamak. Dolayısıyla
  106. 3:52bunu yapabilmek için ciddi anlamda önce
  107. 3:55bir enflasyonu ve enflasyon
  108. 3:56beklentilerini aşağı çekecek güven veren
  109. 3:59kapsamlı bir politika eşliğinde ancak
  110. 4:01gerçekleşilebilir gibi görünüyor yani.
  111. 4:04Ve verimlilik kısmı da önemli gerçekten.
  112. 4:06O verimlilik artışı 2001 sonrası, 2001
  113. 4:10krizi sonrası dezenflasyon sürecinde
  114. 4:12görmüştük. Onu çok net bir şekilde
  115. 4:14görmüştük. Onun en önemli sebeplerinden
  116. 4:16bir tanesi tabii o dönemde ciddi bir
  117. 4:18resesyon yaşanmıştı ve verimsiz
  118. 4:20şirketler ayıklanmıştı. Bir de tabii
  119. 4:23verimliliği artıracak çok ciddi yapısal
  120. 4:24reformlar yapılmıştı. Şu anda aynı şeyi
  121. 4:27tam olarak göremiyoruz. Yani şirketlerin
  122. 4:31döviz kuru yoluyla kaybettiği eee
  123. 4:34rekabet gücünü verimlilikle telafi
  124. 4:36edemediğini görüyoruz. Esas şimdi
  125. 4:38verimlilik deyince tabii verimlilik e
  126. 4:40bizimdi dünyanın en çok konuşulan
  127. 4:43konulan birisi. Hatta Fedte yeni başkanı
  128. 4:45en son konuşmasında bu verimliği işaret
  129. 4:47etmişti ve Fed'in politikalarının da bu
  130. 4:48verimliye göre çekineceği söylemişti. AI
  131. 4:51tabii buradaki en büyük dönüştürülen
  132. 4:53faktörin da girecek ve bir verimlilik
  133. 4:55yarışı daha da hızlanacak dünyada. Eee
  134. 4:58Türkiye'yi burada siz başarılı mı
  135. 4:59başarısını bulursunuz? Tabii AI'dan öte
  136. 5:02genel verimliliğe bakarsak Türkiye
  137. 5:04yapılan çalışmalar 2013-14 yıllarından
  138. 5:07sonra Türkiye'de verimlilik artışının
  139. 5:09çok düşük olduğunu söylüyor. Biz de
  140. 5:11zaten kendi çalışmamızda en azından iş
  141. 5:13gücü verimliliğini dünya ülkelerinin
  142. 5:15ortalamasıyla kıyaslıyoruz ve
  143. 5:17rakiplerimize göre çok da büyük bir fark
  144. 5:19bulmuyoruz. Yani Türkiye çok aşağılarda
  145. 5:20da değil aslında ama çok üstlerde de
  146. 5:23değil. Bizim eee rekabet ettiğimiz
  147. 5:25yaklaşık 30 tane ülke içerisinde
  148. 5:28ortalamalarda bir yerdeyiz. Türkiye gibi
  149. 5:30bir ülkede rekabet daha doğrusu
  150. 5:32verimliliğin daha hızlı bir şekilde
  151. 5:34artıyor olması gerekir. Ama son yıllarda
  152. 5:37bunu çok göremiyoruz. Bunun birçok
  153. 5:39sebebi olabilir. Benim eee gördüğüm
  154. 5:42kadarıyla sebeplerinden bir tanesi
  155. 5:45Türkiye'de bir kaynak dağılımını çok
  156. 5:48verimli yapamıyoruz. Yani eee devletin
  157. 5:50kaynaklarını veya bankaların
  158. 5:52kaynaklarını ya sonuçta sınırlı bir
  159. 5:54kaynağımız var ve onu en verimli, onu en
  160. 5:57iyi kullanan alanlara dağıtmamız lazım.
  161. 5:59O kaynak tahsisini iyi yapabiliyor
  162. 6:01muyuz? Emin değilim şu anda. Ve onun
  163. 6:03sebeplerinden bir tanesi bu. İkincisi de
  164. 6:05yüksek enflasyon tabii. Yani yüksek
  165. 6:07enflasyon gerçekten verimliliği eee
  166. 6:10öldürüyor. Yani insanlar artık şirketler
  167. 6:13bir uzun vadeli üretim planlamasından
  168. 6:15ziyade ellerindeki varlıkları nasıl
  169. 6:18koruyabilirim? Bunun derdine düşüyorlar.
  170. 6:21E aynı zamanda bu enflasyon, yüksek
  171. 6:24enflasyon bilançoları okumayı
  172. 6:25zorlaştırıyor. Yurt dışından sermaye
  173. 6:28yatırımlarının yani uzun vadeli sermaye
  174. 6:30yatırımlarını caydırarak o yolla hani
  175. 6:33teknoloji difüzyonu yoluyla yine
  176. 6:35verimlilik artışını engelliyor. O yüzden
  177. 6:37bizim bu ne yapıp edip bu enflasyonu
  178. 6:40düşürmemiz lazım. Zaten bu TÜSİAD'ın
  179. 6:42endeksinde de temel sonuç bu. Yani eee
  180. 6:45bizim ihracatçılarımızın
  181. 6:47kurtuluşu bence kuru bırakmak değil. bir
  182. 6:50verimlilik artışıyla beraber enflasyonu
  183. 6:52düşürmek. Bunun için de yine
  184. 6:54beklentileri çıpalayan, güven verici bir
  185. 6:57dezenflasyon süreci oluşturmak. Onu
  186. 7:00sokacağım da ondan küçük bir şey
  187. 7:02parantez açmak istiyorum. Enflasyon
  188. 7:03düşürmekten bahsediyoruz. Kaça
  189. 7:05düşürmekten bahsediyoruz? Sonuçta şimdi
  190. 7:06ekonomi yönetimi de diyor ki özellikle
  191. 7:08Merkez Bankası biz düşürdük zaten
  192. 7:09enflasyon 70 80'lerden 30 lira 20 yere
  193. 7:12savaş olmasa da belki 20 yenin başına
  194. 7:14gelecekti. Siz söylediğiniz verimlik
  195. 7:16artışı başta olmak üzere ekonomideki
  196. 7:18kalkınmayı sağlayabilecek iyi bir
  197. 7:21enflasyon seviyesi Türkiye için kaçtı?
  198. 7:23Ya bu iyi bir soru. Çünkü bunun bilimsel
  199. 7:25bir şeyi yanıtı yok. Dünyada da öyle.
  200. 7:28Mesela niye %2 enflasyon hedefleniyor?
  201. 7:31Bir kabul olmuş %2. Ama Greenspen'in
  202. 7:34hani yeni rahmetli olan Greenspen'in bir
  203. 7:36tanımı var. diyor ki fiyat istikrarı
  204. 7:39enflasyonu dikkate almadığınız bir
  205. 7:42durumdur diyor. Yani enflasyonu eğer
  206. 7:44insanlar geleceğe dönük bir plan
  207. 7:45yaparken enflasyonu bir parametre olarak
  208. 7:48dikkate almıyorsa o zaman fiyat
  209. 7:50istikrarı vardır diyor. Şimdi Türkiye'de
  210. 7:52bu nerededir diye bakarsanız ikinin
  211. 7:55üzerindedir kesin yani. Çünkü biz yüksek
  212. 7:58enflasyonla yaşamaya alıştığımız için
  213. 8:00bizim için tek hane hiçbir şey. O yüzden
  214. 8:02bana göre eee psikolojik olarak
  215. 8:04bakıldığında Türkiye'de tek haneler
  216. 8:07verimlilik artışı için yeterli gibi
  217. 8:09görünüyor. Yani dünyada atıyorum
  218. 8:11Japonya'da bu %2 ise hani Türkiye'de
  219. 8:14belki %8 ama benim gönlümden geçen yani
  220. 8:18%45'ler civarında bir enflasyon. Çünkü
  221. 8:21daha yüksek düzeylerde enflasyonu
  222. 8:24stabilize ettiğiniz zaman her zaman
  223. 8:25yukarı gitme eee şansı oluyor. Tabii ki
  224. 8:29%30 civarında bir enflasyonunuz var
  225. 8:31mesela şu anda. Herkes bilse ki bu
  226. 8:33enflasyon %30'da kalacak. Herkes planını
  227. 8:35buna göre yapsa aslında çok büyük bir
  228. 8:37problem değil. Problem hepimiz biliyoruz
  229. 8:39ki yüksek enflasyonun bir süre sonra
  230. 8:41daha da yükselme riski var ve daha oynak
  231. 8:44olma riski var. O yüzden bu enflasyonu
  232. 8:47bence eee bizim %5'lere doğru indirmemiz
  233. 8:50gerekiyor. Ancak o durumda gerçekten
  234. 8:52Türkiye'de bir verimlilik artışını uzun
  235. 8:54vade tetikleyen bir durum olabilir. Yani
  236. 8:56%30 çok yüksek bir enflasyon. Yani
  237. 8:59dünyada %30'la eee yaşayıp da sofistike
  238. 9:04bir ekonomisi olan bir başka ülke yok.
  239. 9:06Yani biz dünyada gerçekten Türkiye gibi
  240. 9:09derinlikli bir ekonomisi olup da %30
  241. 9:12falan daha yüksek enflasyonla yaşayan
  242. 9:14bir başka ülke yok. Arjantin örneği
  243. 9:16veriliyor ama Arjantin ekonomisi bizim
  244. 9:17kadar sofistike değil. MT'ya dayanan bir
  245. 9:20ekonomi. E dolayısıyla bizim ne yapıp
  246. 9:22edip bu enflasyonu düşürmemiz lazım?
  247. 9:24>> Yani bu enflasyon ya düşer ya da yüksek
  248. 9:27o zaman değil mi? Burada böyle sabit bir
  249. 9:28şekilde tutmak kolay bir şey değil yani.
  250. 9:2920 30 bandında
  251. 9:31>> uzun süre devam etsin demek kolay bir
  252. 9:33şey değil. Ya bunun sebebi de şu. Bir
  253. 9:35kez disiplini elden kaçırdığınız zaman
  254. 9:37>> bir sebepten
  255. 9:38>> biraz daha kaçırayım diyebiliyorsunuz.
  256. 9:40Yani %25 enflasyonla yaşıyorsunuz. Sonra
  257. 9:43niye ki 25 ile 30 arasında ne fark var
  258. 9:45deniyor. 30'a çıkıyor. 30'ile 35
  259. 9:47arasında ne fark var deniyor. Öyle ol
  260. 9:49gidiyor. Çünkü devletler, hükümetler
  261. 9:52zaten enflasyonla mücadeleyi çok
  262. 9:55sevimsiz buluyorlar. Yani eee o zaman ne
  263. 9:58oluyor? Her yeni gelen bir şok. Aman
  264. 10:00büyüme yavaşlamasın. Enflasyon bir 5
  265. 10:03puan daha yukarı olur diye her gelen şok
  266. 10:05bir üst kademeye çıkarıyor. Bunu
  267. 10:081980'lerden sonra gördük. Yani uzun süre
  268. 10:1230-40'larda seyretti. Sonra 50, sonra
  269. 10:1460, sonra 90 falan diye gitti.
  270. 10:16>> Hatta bir geçtiğimiz hafta da bir banka
  271. 10:18genel müdürü de buna benzer bir cümles
  272. 10:20kullanmıştı. Hatırlarsınız belki yani 25
  273. 10:22olsa ne olu olsa ne olacak çok da fark
  274. 10:23etmez. Sanayiyi kurtarmak lazım.
  275. 10:26>> O galiba kısa vadeli eee düşünüldüğü
  276. 10:28için yani oradaki mantık şuydu benim
  277. 10:30gördüğüm kadarıyla. Ya madem enflasyonu
  278. 10:33düşüremiyoruz hani bari yağ yakarken
  279. 10:36kasımızı kaybetmeyelim demek aslında.
  280. 10:40Yoksa şeyi kastettiğini sanmıyorum. Yani
  281. 10:42hani bu enflasyon yüksek olsun Türkiye
  282. 10:44bununla da yaşar. Böyle düşündüğünü
  283. 10:46sanmıyorum. Peki enflasyon demişken
  284. 10:48tabii ki Türkiye'nin enflasyonla
  285. 10:50mücadeledeki ana stratejisi kur
  286. 10:52stratejisi.
  287. 10:53>> Faiz kur enflasyon bir Türkiye'de bir
  288. 10:56denge oluşturmaya çalışıyor uzun
  289. 10:58zamandır ve bu vasıtayla da enflasyon
  290. 11:01işte düşebilir k düşecek. Bunun ne kadar
  291. 11:03sürdürülebilir olduğu da çok tartışma
  292. 11:04konusu ve özellikle tabii biraz önce
  293. 11:06söylediğiniz işte rekabetçilik, kuru,
  294. 11:08enflasyon. Siz bu çerçevede mevcut para
  295. 11:10politikasının ve mevcut kuran dengenin
  296. 11:13sonsuza kadar gidebileceğini düşünüyor
  297. 11:14musunuz? Buradan bir çıkış şart mıdı?
  298. 11:16Çünkü bunun bir nokta çıkılması
  299. 11:18gerektiğini söyleyen çok isim var. Ve bu
  300. 11:19çıkışın şartları neler?
  301. 11:21>> Ya bu zor bir soru ama kısa vadede
  302. 11:23kolay. Yani kısa vadede şunu
  303. 11:26söyleyebiliyoruz. Bu kur politikasından
  304. 11:29bir kere çıkılmak istemiyor. Çünkü
  305. 11:32buradan çıkış yumuşak çıkışla olması çok
  306. 11:34zor. 3 yıldır herkes döviz kurundaki
  307. 11:37artışın faizlerin çok altında olacağı
  308. 11:40varsayımına göre hareket ediyor. Bir
  309. 11:42süre bunu yapabilirsiniz ama bu 1 yıl, 2
  310. 11:45yıl, 3 yıl sürdüğü zaman sürekli herkes
  311. 11:48buna göre planını yapıp da o
  312. 11:49pozisyonlanmalar büyüdüğünde buradan
  313. 11:52çıkış çok zorlaşıyor. O yüzden de şey
  314. 11:55öngörülebilir gibi geliyor bana. Bu bu
  315. 11:57döviz kurudan kısa vadede pek bir çıkış
  316. 12:00yok ama orta uzun vadede bu bizi pek bir
  317. 12:03yere götürmüyor. Yani bu politika
  318. 12:05bileşimine baktığınız zaman çok verimli
  319. 12:08bir ekonomi yaratmadı. A çünkü eee bir
  320. 12:11taraftan gerçekten sanayide ciddi
  321. 12:14sıkıntılar başladı. Diğer taraftan
  322. 12:16içeride e perakende satışlar veya hizmet
  323. 12:20sektörü iyi gidiyor. İkili bir yapı
  324. 12:22oluştu ekonomide. Uzun vadede eee biraz
  325. 12:25önce bahsettim. Yani eee bir diyet
  326. 12:27yapıyorsanız hani yağ yakmak
  327. 12:29istiyorsunuz ama bir süre sonra kas
  328. 12:30yakmaya başlayınca bu sıkıntılı hale
  329. 12:33geliyor. Bir süre bu şekilde bir
  330. 12:35ekonomide enflasyonu ve dış açığı
  331. 12:38düşürmek çok zor. Çünkü TL'deki
  332. 12:41değerlenme ithal talebi artırıyor bir
  333. 12:44taraftan. bir taraftan rekabetçiliği
  334. 12:46bozuyor. O yüzden dış denge tarafı hep
  335. 12:48kırılgan hale geliyor. O zaman da Merkez
  336. 12:51Bankası mevcut politikaları devam
  337. 12:53ettirmek için ne yapıyor? Yüksek bir
  338. 12:55faiz vermek zorunda kalıyor. Yani o
  339. 12:58faizi, o reel faizi hatta dövüze göre
  340. 13:01çok ciddi bir reel faizi vermek zorunda
  341. 13:03kalıyor. O bunu sonsuza kadar devam
  342. 13:06ettirebilir mi? Hani bir noktada çünkü
  343. 13:08ekonomi diyelim ki çok yavaşladı.
  344. 13:10Ekonomi yavaşladığında Merkez
  345. 13:11Bankası'nın aslında gevşetme yapması
  346. 13:13lazım ama gevşetme yapamıyor. Çünkü
  347. 13:15döviz kuru ve rezerv tarafında sıkıştığı
  348. 13:18için bu politika içerisinde gevşetme
  349. 13:21yapamıyor. Dolayısıyla Merkez Bankası'nı
  350. 13:22daha sağlıklı bir hani para politikasına
  351. 13:25doğru yöneltmek açısından buradan çıkmak
  352. 13:28gerekiyor. Ama çıkış da kolay değil.
  353. 13:31Yani hiç kolay değil. Buradan çıkabilmek
  354. 13:33için bir şekilde sevimsiz bir politika
  355. 13:36bileşimini kabul etmek gerekiyor. Yani
  356. 13:38ancak bu bir eee resesyonla eee ve ciddi
  357. 13:42verimlilik artışıyla olur. Verimlilik
  358. 13:43artışı kısa vadede öyle yapısal
  359. 13:45reformlarla falan çok kolay bir şey
  360. 13:47değil. Ama biz biliyoruz ki genelde
  361. 13:50ekonominin daraldığı ve küçüldüğü
  362. 13:52dönemlerde hani güçlü olanın yaşadığı
  363. 13:55Survival of the Fittest vardır ya yani
  364. 13:57ekonominin zor dönemlerinde genelde
  365. 13:59zayıf olanlar dökülüyor. Eee ve o
  366. 14:01aslında sağlıklı bir şey. Çünkü belki
  367. 14:03yaşamaması gereken iş modeli
  368. 14:05sürdürülebilir olmayan sektörlerde bir
  369. 14:07arınma ortaya çıkıyor. Bu sağlıklı bir
  370. 14:10şey aslında. Türkiye buna izin vermiyor
  371. 14:12bir türlü. Ya buna izin vermediği için
  372. 14:14de ne enflasyonu yeterince düşürebiliyor
  373. 14:17ne de verimliliği yeterince
  374. 14:19artırabiliyor. Dolayısıyla bizim hani
  375. 14:21buradan çıkmak için önce bir miktar
  376. 14:23döviz ve kredi kısıtlarını gevşetmemiz
  377. 14:27ama onunla birlikte de bir sıkılaşma
  378. 14:29yaparak ekonomiyi durgunluğa doğru
  379. 14:31götürmemiz ve o süreçte döviz kuru
  380. 14:34artışının fiyatlara geçmemesi için de
  381. 14:37talebin zayıflaması gerekiyor. Ve ayrıca
  382. 14:39maliye politikası da bence çok önemli.
  383. 14:41Çünkü gerçek anlamda enflasyon ve
  384. 14:44enflasyon beklentilerini düşürecek şey
  385. 14:46bana göre bütçe fazlası vermektir veya
  386. 14:48kamu harcamalarındaki verimsizliği ciddi
  387. 14:50anlamda azaltmaktır. Dolayısıyla böyle
  388. 14:52bir politika birleşimi gerekiyor ki
  389. 14:54gerçekten bu politika yani bu kurdan,
  390. 14:57sıkışmış kur rejiminden çıkalım. Bu da
  391. 15:00seçime doğru yaklaşıldığı bir dönemde
  392. 15:02yapılması çok zor olduğu için sanırım
  393. 15:04yani bir müddet daha bu şekle gideceğiz.
  394. 15:06>> Tam da onu soracaktım. Şimdi seçime
  395. 15:08giderken bunun tam tersi olma ihtimali
  396. 15:11çok güçlü.
  397. 15:13>> Eee yani eee gevşeme ekonomide gevşeme
  398. 15:16bekleniyor. En azından bugünkü sıkığın
  399. 15:18durması bugünkü sıkın biraz gevşemesi
  400. 15:20çok olan bir senaryo. En yüksek ihtimal
  401. 15:22senaryo bu. Mevcut dengede ve Türkiye
  402. 15:25ekonomisinin durumunda eee Merkez
  403. 15:27Bankası'ın gevşemek için yeterince yeri
  404. 15:29var mı ve bu başta K olmak üzere nasıl
  405. 15:31bir makroekonomik dengeyle etki? Şu anda
  406. 15:35herhalde en az yeri olan Merkez
  407. 15:36Bankası'dır diye düşünüyorum. Çünkü
  408. 15:38biraz önce bahsettik. Şu anda uygulanan
  409. 15:41kur rejiminin bütün dengelerinin
  410. 15:42düğümlendiği nokta para politikası.
  411. 15:44Mevcut durumda biz dolar kurunu bu kadar
  412. 15:47güzel bir şekilde kontrol edebiliyorsak
  413. 15:50ki bence gayet iyi kontrol ediliyor. Ama
  414. 15:52bunun temel sebebi hem para
  415. 15:54politikasının hem faiz anlamında hem de
  416. 15:57miktar anlamında yani kredi kısıtları
  417. 15:59anlamında sıkılıyor olması. Bunu
  418. 16:01yapabildiğimiz için aslında döviz
  419. 16:03piyasasında bu kadar kontrollü kur
  420. 16:05rejimini devam ettirebiliyoruz. O yüzden
  421. 16:06buradan çıkıldığı zaman bu mevcut
  422. 16:10dengenin nasıl sürdürülebileceği net
  423. 16:12değil. Kimse için net değil. Ekonomi
  424. 16:14yönetiminin de bunu böyle bir planı
  425. 16:16olduğunu sanmıyorum. Yani kafasında bir
  426. 16:18çıkış planı olduğunu sanmıyorum. Benim
  427. 16:20hissiyatım bütün bunlara baktığım zaman
  428. 16:23Merkez Bankası'nın gevşemek için fazla
  429. 16:24alanı olmadığı yolunda. Yani bir makul
  430. 16:27düzeyde bir reel faizi tutmak durumunda.
  431. 16:30Çünkü hane halkını orada TL'de tutmak
  432. 16:33zorundayız. O süreçte geçerken hane
  433. 16:35halkı da 3 yıldır ne gördü? Bakıyorlar
  434. 16:38türbülans oluyor. Merkez Bankası
  435. 16:41satıyor. Gerekirse faiz artırıyor. Sonra
  436. 16:44tekrar geri topluyor. Şimdi buna alışlı
  437. 16:46insanlar ve güveniyorlar aslında. Yani
  438. 16:48Merkez Bankası orada hakkını teslim
  439. 16:51etmek lazım. Hane halkında bir istikrar
  440. 16:53şeyi hissiyatı yarattı. Fakat işte
  441. 16:56problem bu süreç uzadığı zaman
  442. 16:58sonrasında bu güveni bozmak çok
  443. 17:01maliyetli hale geliyor. O yüzden de
  444. 17:03Merkez Bankası'nın bence seçim arfesinde
  445. 17:06bile faiz indirimi için çok fazla alanı
  446. 17:08yok. Eğer bir genişleme yapılacaksa
  447. 17:11muhtemelen bu kısmi mali politikası ve
  448. 17:14kamu bankaları üzerinden de kredi
  449. 17:16politikası aracılığıyla yapılacak. Yani
  450. 17:18belki kamu bankaları sermayendirilecek
  451. 17:21bir şekilde ondan sonra kredi vermeye
  452. 17:23başlayacak. Onlar da enflasyonist tabii.
  453. 17:25>> E bunlar enflasyonist ama ben 2023
  454. 17:28seçimlerindeki gibi bütün baraj
  455. 17:31kapaklarının hani bütün vanaların aynı
  456. 17:33anda açılacağı bir genişleme
  457. 17:35beklemiyorum.
  458. 17:36>> Öyle bir imkan yok. Koşulları
  459. 17:39>> koşulları çok farklıydı. Eee ve şu anda
  460. 17:41da döviz kuru, mevcut döviz kuru
  461. 17:44rejiminin sıkışmışlığını dikkate alırsak
  462. 17:46yani 3 yıldır devam eden bir süreç.
  463. 17:48merkezin öyle genişleme veya kredi
  464. 17:51kapaklarını hani o kredi vanalarını
  465. 17:54tamamen açacak bir durum yok. Muhtemelen
  466. 17:57eğer olsa bile en sıkıntılı sektörleri,
  467. 18:01segmentleri destekleyen daha seçici işte
  468. 18:04COSCAP'tir, KGF'dir biraz Rkont
  469. 18:07kredileri aracılığıyla daha seçici ve
  470. 18:09hedefli bir genişleme yapılacağını ama
  471. 18:12bütün eee düğmelere aynı anda
  472. 18:14basılmayacağını düşünüyorum. Peki şimdi
  473. 18:16biraz önce söylediniz işte sanayici gay
  474. 18:18sektörü şikayet ediyor. Perakendede yani
  475. 18:20iç tüketimde esasında beklenen zayıflık
  476. 18:22yok. Eee bir de daha yeni açıklanan bir
  477. 18:25tüketici güveni var. Tüketici güveninde
  478. 18:27önemli bir toparlanma var. Şimdi bunlara
  479. 18:29baktığımızda içerideki bu ekonomik yani
  480. 18:32hane hakkının özellikle ekonomik
  481. 18:34talebinin eee yavaşlamamasını geri
  482. 18:36adaletsiz açıklayanlar var. Faizin işte
  483. 18:38servet etkisi hatına altındaki
  484. 18:40yükselişte de açıklayan vardı. Siz nasıl
  485. 18:42açıklıyorsunuz? Yani burada yoksa yine
  486. 18:43ilk başta söylediğiniz gibi kaynakların
  487. 18:45dağıtımında da mı bir sorun var?
  488. 18:47>> Son dönemde bu arada bir yavaşlama var.
  489. 18:48Yani şeye baktığımız zaman savaştan
  490. 18:50savaş itibar.
  491. 18:51>> Evet. Mart, Nisan, Mayıs gibi. Ama bunun
  492. 18:53ne kadar kalıcı olacağını da tam
  493. 18:54bilemiyoruz. Herhalde her yıl farklı bir
  494. 18:56hikayesi var diye düşünüyorum. Mesela
  495. 18:592021 sonraki enflasyon üst dönemin
  496. 19:01etkileri ve oradaki varlık fiyat artışı
  497. 19:042024'e kadar devam etti. Yani 2024'e de
  498. 19:06götürdü. 2025 yılının hikayesi de bence
  499. 19:09altın. Yani toplamda neredeyse 2025
  500. 19:12yılının tamamında 280 300 milyar dolara
  501. 19:16yakın sırf altından bir servet etkisi
  502. 19:19oldu. Ve Merkez Bankası'nın bu konuda
  503. 19:21çalışmaları var. Şeyi gösteriyorlar.
  504. 19:23Yani altın tutan illerle, yüksek altın
  505. 19:25tutan illerle tutmayanlar arasındaki
  506. 19:28harcama farkını eee gerek dayanıklılık
  507. 19:31tüketim gerek eee giyim bütün
  508. 19:33sektörlerde bunu gösteriyorlar.
  509. 19:34Dolayısıyla 2025'in hikayesi de buydu.
  510. 19:372026 yılına baktığımız zaman aslında
  511. 19:40büyük oranda varlık etkisi kayboldu.
  512. 19:42Altın fiyatları düşüyor, konut fiyatları
  513. 19:45çok artmıyor, arsa fiyatları çok
  514. 19:46artmıyor. Ücretler de hani seçim yılı
  515. 19:49olmadığı için enflasyon kadar
  516. 19:50enflasyonun altında artıyor. O yüzden bu
  517. 19:53sene biraz aslında talebin zayıflamasını
  518. 19:56bekleriz. Yine de bu enflasyon ben
  519. 19:58insanlarla konuştuğu zaman şeyi
  520. 20:00görüyorum. Bu enflasyon hissiyatı hala
  521. 20:03yeterince düşmedi. O yüzden adam krediyi
  522. 20:07bulunca çekip malı alıyor. Yani ne kadar
  523. 20:10doğru, ne kadar rasyonel tartışılır ama
  524. 20:12eee bir şekilde bu yani mesela kredi
  525. 20:15kartı faizlerini düşünün. Düşük limitli
  526. 20:17kredi kartı faizleri %3 civarında. Şimdi
  527. 20:19adam diyor ki benim zaten aldığım mal
  528. 20:21her ay %3 artı diyor. Artıyor diyor. O
  529. 20:23şekilde bakınca talebi bu ortam çok
  530. 20:26kısıtlamıyor gibi görünüyor. Tabii ki
  531. 20:28gelir dağılımının etkisi falan var ama
  532. 20:31onun dışında benim benim gördüğüm yani
  533. 20:33Türkiye'de bu talep dinamizminin temel
  534. 20:36etkisi kısa vadede bu enflasyon
  535. 20:39algısından kaynaklanıyor. Bir de uzun
  536. 20:41vadeli trendler de var. Onu da dikkate
  537. 20:44almak lazım. Yani Türkiye'nin uzun
  538. 20:46vadeli mesela Türkiye'de perakende
  539. 20:48sektörünün büyüme hızına baktığınız
  540. 20:50zaman önümüzdeki 10 yıl içerisinde
  541. 20:53dünyada en hızlı bücek 3üncü ülke olarak
  542. 20:56>> perakende hız
  543. 20:57>> perakende sektörü. Yani hala bir
  544. 20:59doymamışlık da var. Demografik
  545. 21:01faktörlere bakarsanız tabii ki
  546. 21:03doğurganlık oranı düşüyor ama o yeni iş
  547. 21:06hayatına katılan grubun hala hızlı bir
  548. 21:09şekilde büyüdüğünü görüyorsunuz ve aynı
  549. 21:11zamanda da doymamışlık eee mesela köyden
  550. 21:15kente göç devam ediyor, dışarıdan göçler
  551. 21:19devam ediyor. Bütün bunlar hala
  552. 21:21Türkiye'nin uzun vadeli tüketim
  553. 21:23dinamiklerini destekliyor. Eee, o yüzden
  554. 21:26yani Türkiye bence tüketim ve talep
  555. 21:29tarafında yukarı yönlü şaşırtmaya devam
  556. 21:31edecek.
  557. 21:32>> Bu yüzden de mi faiz? Yani biz sonuçta
  558. 21:34ciddi bir ray faiz veriyoruz esasında.
  559. 21:36Burada bir aktarım mekanizması sıkıntı
  560. 21:38var. Yani bu istediğimiz etki yaratmıyor
  561. 21:39mu?
  562. 21:40>> Tabii.
  563. 21:40>> O zaman nasıl yapacağız? Yavaşlayacağız
  564. 21:42tüketimi daha da yüksek gay faiz
  565. 21:44edeceğiz.
  566. 21:44>> Ya biraz maliye politikasını devreye
  567. 21:46sokmak gerek bence. Yani kamuda ısrafı
  568. 21:49azaltmak eee çok önemli. Yani burada
  569. 21:51tabii ki bütçe açığı iyi gidiyor ama o
  570. 21:54yeterli değil. Bence yani bütçe
  571. 21:57dengesine baktığınız zaman kötü değil
  572. 21:58aslında Türkiye'nin ama vergi artışları
  573. 22:01performansı çok iyi. O vergi artışı
  574. 22:04performansı çok iyi olduğu için de bu
  575. 22:05sefer harcama da yapılabiliyor ve eee
  576. 22:08kompozisyona baktığınız zaman aslında
  577. 22:10enflasyonist bir süreç var. Asıl olarak
  578. 22:13o bütçe disiplinini harcamaları kısarak
  579. 22:17sağlamamız gerekiyor. Bence maliye
  580. 22:18politikası tarafı çok önemli.
  581. 22:20>> Peki işte maliye politikası dediniz.
  582. 22:22Şimdi Türkiye'nin ekonomisine, Türkiye
  583. 22:23ekonomisine dair işte bazı endişeli
  584. 22:26verici yerler var. İşte cari açık diyen
  585. 22:28var önümüzdeki ben mesela geçenler de
  586. 22:30Murat Üçer ara konuştum. O önümüzdeki
  587. 22:31dönemde cari açığın bir sorun
  588. 22:33olabileceğini daha çok konuşacağımızı
  589. 22:35söyledi. İşte takipteki krediler başka
  590. 22:38bazılarının önün takip ettiği işte İFAS
  591. 22:39Konkord sayı böyle herkesin farklı
  592. 22:42baktığı kritik kendine göre öncü
  593. 22:44göstergeler var. Yani daha çok
  594. 22:45önemsediği. Siz neye bakıyorsunuz?
  595. 22:46Türkiye ekonomisine dair risk faktörü
  596. 22:48oluşturan yer neresi? Kesinlikle dış
  597. 22:51açık önemli. Çünkü Türkiye'nin 1980'li
  598. 22:54yıllardaki dışa açılma sürecinden bu
  599. 22:56yana döviz krizleri hep dış açıktan
  600. 22:59çıktı. Yani tabii ki bunun derecesi var.
  601. 23:02Hemen cari açık açılıyor diye anda kriz
  602. 23:05olmadı. Ama birikimli olarak bir
  603. 23:07noktadan sonra işte cari açık belli bir
  604. 23:09eşiğin üzerine gittikten sonra kırılgan
  605. 23:11olmaya başlıyorsunuz ve dışarıda o sizin
  606. 23:14dış açığınızı finanse edenler bir
  607. 23:16noktadan sonra ya siz çok kırılgan
  608. 23:18görünüyorsunuz. ben artık seni finanse
  609. 23:20etmeyeceğim." dediği anda o döviz krizi
  610. 23:22çıkıyor. Eee, o yüzden ben dış açığı
  611. 23:26yakından takip ediyorum. Eee, sene
  612. 23:28başından beri ilk 34-4 ay biraz
  613. 23:30kaygılıydım. Özellikle ilk 3 ay, Ocak,
  614. 23:33Şubat, Mart'ta mevsimsellikten
  615. 23:34arındırılmış aylık cari açık 5 milyar
  616. 23:37doları geçti aylık bazda. O trend devam
  617. 23:40etse 60 milyar dolarları geçiyordu. O
  618. 23:42zaman biraz kaygılanmıştım ama sonra
  619. 23:44savaşla beraber biraz talep zayıfladı.
  620. 23:47Merkez Bankası kredi tedbirleri aldı.
  621. 23:50Kredileri biraz sıktı, istisnaları
  622. 23:51kaldırdı falan derken tekrar bir talep
  623. 23:54yavaşladı ve en çok takip ettiğim de o
  624. 23:57ithalat ve talep göstergeleri içinde
  625. 24:00tüketim ithalatı talebi. Yani o tüketim
  626. 24:03ithalatı talebi coştuğu zaman alarm
  627. 24:06veriyor bana göre. Orada bir sıkıntı
  628. 24:08yok. Yani eee demek ki hani toplamda
  629. 24:11özellikle bu altın fiyatlarındaki düşüş
  630. 24:13falan tüketimi dizginlemeye başladı.
  631. 24:16enerji fiyatları, gübre fiyatları,
  632. 24:18şunlar bunlar da gevşeyince
  633. 24:21ben birkaç ay öncesine kadar daha
  634. 24:23rahatım dış açık konusunda. Tabii ki
  635. 24:25orası sıkıntılı. Yani hala benim arzu
  636. 24:28ettiğim trendlerin üzerinde gidiyor.
  637. 24:30Eee, biz, eee, bir çalışma yapmıştık
  638. 24:32geçtiğimiz yıllarda. Bu eski Merkez
  639. 24:34Bankası'ndan arkadaşım Akbank
  640. 24:36Başekonomisti Çağrı Sarıkaya var. Onunla
  641. 24:38bir çalışma yapmıştık. Şu soruyu
  642. 24:40sormuştuk. Yani Türkiye'nin acaba
  643. 24:43sürdürülebilir uzun vadeli dış dengesi,
  644. 24:46dış açığı, cari açığı nedir? Eee ve eee
  645. 24:49şu anda Türkiye'nin trend cari açığı
  646. 24:51nedir? Yani eee şeye bakmak istedik.
  647. 24:54Yani mevcut cari açık gerçekten anormal
  648. 24:56mi görünüyor normlara göre? Orada bizim
  649. 24:59gördüğümüz şey şuydu. Türkiye'nin eee
  650. 25:02cari açığını yapısal bir şekilde
  651. 25:04düzelttiğini gözlemliyoruz. Yani 2010'lu
  652. 25:07yıllara göre Türkiye'nin mesela o
  653. 25:09yıllarda Türkiye'nin normal cari açığı
  654. 25:11%3 %4 ise Türkiye bunu %2,5'lara doğru
  655. 25:15düşürdü. Çünkü Türkiye hizmet sektörünü
  656. 25:18keşfetti. Hizmet gelirlerini ve enerjide
  657. 25:21de dışa bağımlılığı özellikle hani
  658. 25:24elektrik üretiminde dışa bağımlılığı
  659. 25:26yenilebilir enerjiyle ciddi anlamda
  660. 25:28düşürdü. E bütün bu faktörler
  661. 25:30Türkiye'nin cari açığını aşında daha alt
  662. 25:32bir platoya taşıdı. eee son dönemde
  663. 25:35tabii savaş yüzünden falan bunları tam
  664. 25:37göremiyoruz ama e ben eee yani cari açık
  665. 25:40tarafına baktığım zaman o kadar da
  666. 25:42tedirgin değilim. Onu söyleyeyim. Eee
  667. 25:45başka izlediğim gösterge hane halkının
  668. 25:47tabii eee döviz talebi.
  669. 25:50>> Hane halkı döviz talebi çok önemli. Eee
  670. 25:53gerçi cari açık kadar önemsemiyorum onu.
  671. 25:55Sebebi şu. Çünkü döviz içeride kaldığı
  672. 25:58sürece sorun değil.
  673. 26:00Hane halkı döviz aldığı zaman döviz
  674. 26:01içeride kalıyor. Yani diyelim ki ben
  675. 26:04gittim 100 dolar aldım bankadan. Eee
  676. 26:07işte banka döviz açığı oluşuyor. Merkez
  677. 26:10Bankası'dan alıyor dövizü. 100 doları
  678. 26:13Merkez Bankası tekrar bankayla swap
  679. 26:14yapıp tekrar onu devir daim yapıyor ve
  680. 26:17sistem içerisinde kalıyor. Ama cari açık
  681. 26:19olduğu zaman sistemden net bir döviz
  682. 26:22likitesi çıkmış oluyor.
  683. 26:23>> Eee o yüzden hani cari açık tarafını çok
  684. 26:26yakından takip ediyorum. Onun dışında
  685. 26:29takip ettiğim bir başka göster de kredi
  686. 26:31artışı. Çünkü Türkiye şu andaki sistemi
  687. 26:33ve döngüyü devam ettirebilmesinin sebebi
  688. 26:36kredileri belli bir maaşta tutabilmesi.
  689. 26:39Eğer krediler tekrar ivmelenirse mesela
  690. 26:41ben sürdürülebilirlik açısından
  691. 26:43kaygılanırım.
  692. 26:43>> Mesela dediğiniz ya yerleşik yerin e
  693. 26:45döviz alması ve dövizin içeride kalması
  694. 26:47çok büyük sorun teşkil etmiyor. Ama biz
  695. 26:49mesela 19 Mart'tan sonra görmüştük. Evde
  696. 26:51yatırım fonların da çok ciddi eee
  697. 26:53miktarda Türkiye'sı olunca tabii faizin
  698. 26:55de etkisiyle ve Merkez Bankası'a da
  699. 26:57mesela hep şey açıklaması yapıyor.
  700. 26:58Yerleşik yerin dönmemesi bizim için
  701. 27:00önemli. Orada öyle bir risk görmüyor
  702. 27:01musunuz? Yani yani özellikle yatırım
  703. 27:03fonunda tabii çıkışta koy olduğu için
  704. 27:05gerilimli anlarda, kırılma anlarında
  705. 27:07mesela sonuçta 2023 öncesine göre
  706. 27:09doizasyonu ciddi bir şekilde düştü.
  707. 27:11Bunun tekrar yükseldiğini görürsek çok
  708. 27:13büyük bir şey teşkil etmez mi risk?
  709. 27:15>> Eee yani şöyle yönetilebilir anlamında
  710. 27:17söyledim. Yoksa
  711. 27:19>> şöyle bir risk var. Tabii ki çok hızlı
  712. 27:21bir dolarizasyon olursa yine o döviz
  713. 27:23likitesini yönetmek çok zor oluyor ve
  714. 27:26beklentileri bozup bir panik aşamasına
  715. 27:28gidebiliyor. Eee o süreci yönetmek çok
  716. 27:31kolay olmayabilir ama yumuşak yumuşak
  717. 27:33yani bir dolarizasyon süreci olursa
  718. 27:36>> sonuçta olacak olan şey şu. Merkez
  719. 27:39Bankası bahsettiğimiz şekilde bunu devir
  720. 27:41daim yapacak. Merkez Bankası'nın o çok
  721. 27:43konuşulan net rezervleri yeniden
  722. 27:45negatife gidebilir. Yani bu mümkün ama
  723. 27:48bunun geçici bir süre yapılabileceğini
  724. 27:50hepimiz gördük. Dolayısıyla
  725. 27:51yönetilebilir bir süreç olarak
  726. 27:53görüyorum. Ha zararı ne olur? Merkez
  727. 27:55Bankası rezervleri negatife giderse
  728. 27:57CDS'ler artar. CDS'ler artınca dış
  729. 27:59borçlanma maliyetleri artar.
  730. 28:01>> Ama bu böyle çok ekonomiyi çökertecek
  731. 28:03bir şey değil. Asıl benim mesela
  732. 28:05tedirgin olacağım şey dediğim gibi cari
  733. 28:07açığın çok artmasıyla sistemden döviz
  734. 28:09likitesi çıkması veya sistem dışına yani
  735. 28:13yastık altına veya başka yollarla dışarı
  736. 28:16çıkması. O beni daha fazla tedirgin
  737. 28:18eder. Peki soku çok ama tabii zaman
  738. 28:20kısıttı Hakan Bey. Biz bu yayını ne
  739. 28:23zaman yayınlayacağız? Enflasyon
  740. 28:24açıklanmadan yayınlayacağız. Yani 3
  741. 28:25Temmuz'dan önce yayınlayacağız. Bugün
  742. 28:27bugünkü koşullar itibariyle Merkez
  743. 28:29Bankası'nın Temmuz'da ne yapmasını
  744. 28:30bekliyorsunuz? Özellikle savaştaki durum
  745. 28:32ve mayıs enflasyonun düşük gelmesi ve
  746. 28:34Haziran enflasyonunu da düşük daha da
  747. 28:36düşük beklenmesi bir civarında
  748. 28:37bekleniyor. Merkez Bankasının faiz
  749. 28:39indirimi için bir fırsat yaratacağını
  750. 28:41söyleyenler var. Katılır mısınız? Merkez
  751. 28:43Bankası sizce bu ayı nasıl geçer?
  752. 28:44>> Hı hı. Yani Merkez Bankası'nın
  753. 28:47kararlarını tabii ki enflasyon
  754. 28:49belirliyor kısmen ama daha çok döviz
  755. 28:51talebi belirliyor. Yani rezerv
  756. 28:53kaybetmeye başladığı zaman Merkez
  757. 28:56Bankası genelde faiz indiremiyor. Yani
  758. 28:58bu çok net. Son 3 senedir aslında böyle
  759. 29:01devam ediyor. O şekilde baktığımız zaman
  760. 29:03önce bir giriş oldu ama bu hafta tekrar
  761. 29:05Merkez Bankası ufak bir satış yaptı.
  762. 29:07Yani çok da istikrarlı döviz girişleri
  763. 29:10görmüyoruz. O sene başındaki gibi hani
  764. 29:13bir anda sene başında çünkü çok olumlu
  765. 29:15bir hava vardı. Hem eee gelişen
  766. 29:17piyasalara hem Türkiye'ye ilişkin. O
  767. 29:20hava biraz kaçmış gibi görünüyor ama
  768. 29:21yine de hani bir miktar giriş var.
  769. 29:24Dolayısıyla Merkez Bankası'nın indirim
  770. 29:27için bir fırsat kolladığını
  771. 29:29söyleyebiliriz.
  772. 29:31Yani bu fırsatı da önümüzdeki dönemde
  773. 29:34enflasyon rakamları bu fırsatı verecek.
  774. 29:37Eğer o dönemde dünyada bir karışıklık
  775. 29:39olmazsa mesela küresel ölçekte bir
  776. 29:42dalgalanma, jeopolitik riskin
  777. 29:44alevlenmesi tekrar veya Fed politikası
  778. 29:47gibi hani böyle küresel piyasaları
  779. 29:50karıştıracak bir şey olmazsa ben Merkez
  780. 29:52Bankası'nın Temmuz ayından sonra yani
  781. 29:54Temmuz toplantısından sonra likiditeyi
  782. 29:57aşamalı olarak gevşeteceğini eee Eylül
  783. 30:00toplantısı veya Ekim ayında da bir faiz
  784. 30:03indirimin deneyeceğini y bugünkü
  785. 30:05koşullar itibariyle aslınd Temmuzu pas
  786. 30:06geçeceğini o zaman
  787. 30:07>> eee Temmuz'u pas geçecek ama likidite
  788. 30:10yoluyla yine mevduat ve kredi faizlerine
  789. 30:13yansıyacak şekilde gecelik piyasa
  790. 30:15faizini yavaş yavaş aşağı çekecektir.
  791. 30:18Gerçek faiz indirimi de yani politika
  792. 30:20faizi dediğimiz resmi faiz indirimini de
  793. 30:23Eylülde yapabilir. Eğer her şey iyi
  794. 30:26giderse çünkü enflasyon
  795. 30:29Haziran ve Temmuz aylarında umut
  796. 30:31verecek. Yani hem gıda tarafı hem enerji
  797. 30:34tarafı enflasyonu destekliyor. Biraz da
  798. 30:36talep yavaşladı. O yüzden arka arkaya
  799. 30:38iki tane düzgün veri geldikten sonra
  800. 30:41Ağustos ayında da bozulmazsa bu eee ki
  801. 30:45eee Temmuz ayında da muhtemelen
  802. 30:47yönetilen yönlendirilen fiyatlara çok
  803. 30:49büyük zamlar yapılmaz diye tahmin
  804. 30:51ediyorum. O da Merkez Bankası'na artık
  805. 30:53Eylül itibariyle indirim için bir fırsat
  806. 30:57verecek gibi görünüyor. En geç Ekim
  807. 31:00itibariyle indirirler diye düşünüyorum.
  808. 31:01>> Ee 202 tahmin istemeyeceğim. Çok uzun
  809. 31:04vade Türkiye için ama yıl sonu
  810. 31:05itibariyle enflasyon ve faiz beklentiniz
  811. 31:07ne?
  812. 31:08>> Eee bu yıl için
  813. 31:09>> Evet. bu
  814. 31:10>> bu yıl için 30'un biraz altında
  815. 31:12gerçekleşebilir gibi görünüyor. Eğer
  816. 31:15tekrar bir dalgalanma olmazsa yani çünkü
  817. 31:17benim kafamdaki şu hani Fed tarafından,
  818. 31:19jeopolitik tarafından büyük bir
  819. 31:21dalgalanma gelmeyecek. Petrol fiyatları
  820. 31:23sene sonunda 7075 dolarlar civarında
  821. 31:26gerçekleşecek. Böyle bir varsayım
  822. 31:28altında 30'un biraz altında bir yerde
  823. 31:31bitirebiliriz gibi görünüyor. Eee
  824. 31:34faizlerde hani belki enflasyon 30 olursa
  825. 31:37faizlerde de 35 civarında
  826. 31:39>> 5 puanlık bir şey var.
  827. 31:40>> Yani 5 puanlık bir reel faizi Merkez
  828. 31:42Bankası'nın korumak isteyeceğini
  829. 31:44düşünüyorum. E enflasyonda bir miktar
  830. 31:46aşağı yönlü sürprizler gelebilir mi?
  831. 31:48gelebilir. Mesela petrol fiyatları 65'e
  832. 31:50de düşebilir. Hani bilemiyoruz ama 90'a
  833. 31:53da çıkabilir. Şimdi böyle belirsiz bir
  834. 31:55dünyada merkezin elinin eee faiz
  835. 31:58indirimi için çok geniş olmayacağını
  836. 32:00düşünüyorum.
  837. 32:01>> Son olarak Fed'i sorayım. Fed'e bitirim.
  838. 32:03Fed'in yeni başkanı yeni dönem.
  839. 32:05Açıklamalarda herkes çok yakın takip
  840. 32:06ediyor. Eee Türkiye'deki faiz karına
  841. 32:09tabii Fed'de etkili olacak. Fedden ne
  842. 32:11bekliyorsunuz? Sabit mi devam eder yoksa
  843. 32:13yukarı bir adım atar mı?
  844. 32:14>> Şimdi yeni başkanın tarzı ilginç. Yani
  845. 32:16yerlerine benzemiyor. Farklı bir şeyler
  846. 32:18yapmak istiyor.
  847. 32:20>> TK mi de bu Merkez Bankcılı?
  848. 32:21>> Yani şöyle ben beş ayrı Merkez Bankası
  849. 32:24başkanıyla çalıştım birebir. Genelde
  850. 32:27böyle heyecanlı bir şekilde gelen
  851. 32:29başkanlar vardır ama kurumla tanıştığı
  852. 32:32zaman oradaki analizleri etrafındaki
  853. 32:35insanları dinlediği zaman daha
  854. 32:37geleneksel çizgiye doğru evrilirler.
  855. 32:40Eee, şimdi WŞ biraz yani dışarıdan
  856. 32:42geldiği için hani kurum kültürü o kadar
  857. 32:45kuvvetli birisi değil ama yine de
  858. 32:47fundamentalı yani temelleri iyi bir
  859. 32:49insan. Yani iktisadı bilen, finans
  860. 32:51piyasasını bilen birisi. Dolayısıyla
  861. 32:53tamamıyla böyle enflasyon konusunda çok
  862. 32:56güvercin olacağını sanmıyorum. Ama The
  863. 32:58Economist'in bir çalışması vardı. Onu
  864. 33:00paylaşmıştım zamanında. VARS'ın eee son
  865. 33:0425 senelik yaptığı konuşmalara
  866. 33:05bakmışlar. Eayla yani yapay zeka ve
  867. 33:08büyük öğrenme dilleriyle bakmışlar ve
  868. 33:11eee çok net bir desen var.
  869. 33:14Cumhuriyetçiler döneminde güvercin
  870. 33:15oluyor. Demokratlar döneminde şahin
  871. 33:18oluyor. Şimdi biraz politizde yanı var
  872. 33:21yani baktığımız zaman. O yüzden
  873. 33:23>> kolay kolay bu faizleri artırmak
  874. 33:26isteyeceğini sanmıyorum. Yani piyasa bu
  875. 33:28yıl için yani 23 faiz indirimini
  876. 33:30fiyatlamaya başladı gibi görünüyor ama
  877. 33:32ben o kadar olacağını tahmin etmiyorum.
  878. 33:34Belki seçimler, ara seçimler
  879. 33:36Amerika'daki ara seçimlerden sonra bir
  880. 33:39faiz artırımı yapabilirler. Bu sene.
  881. 33:41>> O da ara seçimden sonra, kasımdan sonra.
  882. 33:42>> Evet. Yani oraya doğru kaydırmak
  883. 33:44isteyeceklerdir. Hani bunun Türkiye'ye
  884. 33:46etkisi ne kadar olur diye sorarsanız o
  885. 33:48yani Türkiye'nin kendi dinamikleri şu
  886. 33:50anda domine ediyor. O Fed'in 25 bas
  887. 33:53puan, 50 bas puan artırması veya
  888. 33:55artırmaması Türkiye açısından bence çok
  889. 33:57kritik değil. Yani bizdeki faiz kur
  890. 34:00farklarına falan baktığınız zaman yine
  891. 34:02sanki kendi göbeğimizi kendimiz
  892. 34:04keseceğiz. Böyle bitirim. Umarız güzel
  893. 34:07keseriz derim. Sonu güzel olu. Çok
  894. 34:09teşekkür ederiz Hakan Bey. Çok sağ olun.
  895. 34:10Teşekür
  896. 34:11>> zahmetlediniz geldiniz.
  897. 34:12>> Estağfurullah.
  898. 34:12>> Başka yayında görüşmek umuduyla.
  899. 34:14>> Görüşmek üzere.
  900. 34:16>> Merhaba, hoş geldiniz. Mesle ekonomide
  901. 34:18bundan beri yeni bir yayınla
  902. 34:19karşınızdayız.
  903. 34:24T

About this transcript

This page contains the full transcript of Dolar Seçim Ekonomisine Dayanabilir Mi? & Ekonomide Survival Moduna Geçtik | Hakan Kara by Mesele Ekonomi, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 4,781 words across 903 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.