Dolar Seçim Ekonomisine Dayanabilir Mi? & Ekonomide Survival Moduna Geçtik | Hakan Kara — Transcript
Full transcript
- 0:01Merhaba, hoş geldiniz. Mesle ekonomide
- 0:03bundan beri yeni bir yayınla
- 0:04karşınızdayız.
- 0:11Merhaba, hoş geldiniz. Semih Solun yeni
- 0:13bölümüyle karşınızdayım. Bugünkü konuğum
- 0:15akademisyen Profesör Doktor Hakan Kara.
- 0:17Hakan Bey hoş geldiniz.
- 0:18>> Hoş bulduk Semih Bey.
- 0:19>> Nasılsınız?
- 0:20>> İyi olmaya gayret ediyoruz.
- 0:21>> Bu sıcak yaz gününde geldiğiniz için çok
- 0:23teşekkür ederiz stüdyoya kadar. Çok sağ
- 0:25olun. Şimdi Hakan Bey, ekonomideki
- 0:26durumu konuşacağız. Yeni bir
- 0:27değişkenimiz var. Bundan birkaç önce
- 0:29başlayan savaş şimdilik sona eldi. Bu
- 0:31tabii ki makroekonomik dengeyi
- 0:33değiştirdi ama aynı zamanda Türkiye'nin
- 0:35zaten devam eden bir ekonomik hikayesi
- 0:36var. İstiyorsanız birkaç gün önce
- 0:38açıklanan TSYAT'ın rekabet gücü
- 0:40endeksiyile başlayalım. O araştırmada, o
- 0:42endekste sizin de büyük katkınız var ve
- 0:44eee Türkiye'nin rekabet gücünü ölçüyor.
- 0:46Çok kısaca anlat özetlemek gerekirse
- 0:48burada kurabet ilişkisi Türkiye'de
- 0:50bayağı bir sürede, uzun bir süredir
- 0:52tartışılan bir konu. Hem endeksin son
- 0:54durumunu hem bu endeksteki kurabet
- 0:56ilişkisini anlatır mısınız? Bu endeksi
- 0:59aslında bir ihtiyaç üzerine oluşturduk.
- 1:01Çünkü eee biliyorsunuz bütün tartışmalar
- 1:04Reel kur üzerinden dönüyordu ama Reel
- 1:06Kur tam olarak üretici ihracatçıların
- 1:08rekabet gücünü yakalayamıyor. Bir örnek
- 1:10vermek gerekirse mesela Reel Kur
- 1:13endeksinde Rusya'nın payı çok büyük.
- 1:15Çünkü biz Rusya'dan ciddi anlamda
- 1:17doğalgaz ithal ediyoruz. Ama aslında
- 1:19rekabetçilik açısından Rus rublesinin
- 1:22fazla bir önemi yok. Bizim özellikle
- 1:24hangi pazarda Rusya'yla Rus
- 1:26şirketleriyle rekabet ettiğimize bakmak
- 1:28lazım. O da çok az. Dolayısıyla biz e bu
- 1:31endekste sadece basit bir reel kur
- 1:34mantığıyla değil ihracatçı üreticilerin
- 1:37hangi pazarlarda, hangi ülkelerle eee ve
- 1:40eee hangi özellikle alt bileşen
- 1:43maliyetlerinde rekabet edebildiğini eee
- 1:46ölçmeye çalışıyoruz. Yani bir nevi
- 1:48aslında üretim maliyetleri açısından
- 1:51Türkiye'deki üreticilerin rakiplerine
- 1:53göre avantajlarına bakıyoruz. Bu şekilde
- 1:55baktığımız zaman son 11 senenin aslında
- 1:58en düşük, en zayıf rekabetçilik
- 1:59düzeyinde olduğunu söyleyebiliyoruz.
- 2:01Yani 2025 yılından bu yana yaklaşık 1,5
- 2:05senedir son 11 12 senenin diplerindeyiz.
- 2:08Bu da aslında bir şeyler söylüyor. Yani
- 2:11bunun temel sebeplerinden biri tabii ki
- 2:13uygulanan kur politikası. Çünkü dövizi
- 2:15tutuyoruz ama enflasyonu tutamıyoruz.
- 2:17Öyle olunca da içeride e bütün üretim
- 2:20maliyetleri döviz bazında hızlı bir
- 2:22şekilde artıyor. Eee bu da doğal olarak
- 2:24böyle bir sıkışmışlığı beraberinde
- 2:26getiriyor. Bu sektörel olarak da
- 2:28yayınladık şimdi bunu. Ya 10 farklı
- 2:30sektör için bunu görebiliyorsunuz ve o
- 2:3310 farklı sektörde de çok benzer
- 2:35hareketler var. 2025 yılı genelde son 12
- 2:38yılın en zayıf dönemi.
- 2:41>> Peki kendi işçilerinde baktığınızda
- 2:42hangi sektör göreci olarak daha
- 2:44avantajlı ve daha da dezavantajlı? E
- 2:47genelde çok şaşırtmıyor aslında
- 2:48sonuçlar. Teknoloji yoğun sektörler,
- 2:51daha yüksek katma değerli sektörlerde
- 2:53döviz kuru daha az önemli çıkıyor. Ama
- 2:56özellikle iş gücünü yoğun olarak
- 2:58kullanan ve verimliliği nispeten düşük
- 3:00sektörlerde yani gıda gibi, mobilya
- 3:03gibi, tekstil gibi sektörlerde nispeten
- 3:06rekabet avantajı daha fazla bozulmuş
- 3:08görünüyor.
- 3:09>> Peki mesela burada rekabet gücü dediniz
- 3:11ya endekste son yarın en aşağısı
- 3:13seviyesindeyiz. E bunu kur politikasıya
- 3:16düzeltebilir miyiz yoksa verimlilik
- 3:18üzerine mi odaklanmak daha iyi bir çözüm
- 3:20bu? Ya bu güzel bir soru. Çünkü bazen
- 3:23şöyle talepler duyuyorum ben. Şu kuru
- 3:25bir %30 bırakalım ondan sonra tekrar
- 3:28tutalım şeklinde. Bizim yaptığımız
- 3:29çalışma şunu gösteriyor aslında. Bu tarz
- 3:32devalasyonların çok güçlü bir
- 3:33enflasyonla mücadele programıyla
- 3:35desteklenmediği sürece geçici rahatlama
- 3:38getirdiği yani birkaç aylık bir
- 3:40rahatlama getiriyor. Ardından o kur
- 3:42artışı iç maliyetlere geçmeye başladığı
- 3:45anda o dezavantaj ortadan kalkıyor ve
- 3:46bir süre sonra biz kendimizi tekrar
- 3:48yüksek enflasyonla baş başa buluyoruz.
- 3:50Hadi tekrar baştan başlamak. Dolayısıyla
- 3:52bunu yapabilmek için ciddi anlamda önce
- 3:55bir enflasyonu ve enflasyon
- 3:56beklentilerini aşağı çekecek güven veren
- 3:59kapsamlı bir politika eşliğinde ancak
- 4:01gerçekleşilebilir gibi görünüyor yani.
- 4:04Ve verimlilik kısmı da önemli gerçekten.
- 4:06O verimlilik artışı 2001 sonrası, 2001
- 4:10krizi sonrası dezenflasyon sürecinde
- 4:12görmüştük. Onu çok net bir şekilde
- 4:14görmüştük. Onun en önemli sebeplerinden
- 4:16bir tanesi tabii o dönemde ciddi bir
- 4:18resesyon yaşanmıştı ve verimsiz
- 4:20şirketler ayıklanmıştı. Bir de tabii
- 4:23verimliliği artıracak çok ciddi yapısal
- 4:24reformlar yapılmıştı. Şu anda aynı şeyi
- 4:27tam olarak göremiyoruz. Yani şirketlerin
- 4:31döviz kuru yoluyla kaybettiği eee
- 4:34rekabet gücünü verimlilikle telafi
- 4:36edemediğini görüyoruz. Esas şimdi
- 4:38verimlilik deyince tabii verimlilik e
- 4:40bizimdi dünyanın en çok konuşulan
- 4:43konulan birisi. Hatta Fedte yeni başkanı
- 4:45en son konuşmasında bu verimliği işaret
- 4:47etmişti ve Fed'in politikalarının da bu
- 4:48verimliye göre çekineceği söylemişti. AI
- 4:51tabii buradaki en büyük dönüştürülen
- 4:53faktörin da girecek ve bir verimlilik
- 4:55yarışı daha da hızlanacak dünyada. Eee
- 4:58Türkiye'yi burada siz başarılı mı
- 4:59başarısını bulursunuz? Tabii AI'dan öte
- 5:02genel verimliliğe bakarsak Türkiye
- 5:04yapılan çalışmalar 2013-14 yıllarından
- 5:07sonra Türkiye'de verimlilik artışının
- 5:09çok düşük olduğunu söylüyor. Biz de
- 5:11zaten kendi çalışmamızda en azından iş
- 5:13gücü verimliliğini dünya ülkelerinin
- 5:15ortalamasıyla kıyaslıyoruz ve
- 5:17rakiplerimize göre çok da büyük bir fark
- 5:19bulmuyoruz. Yani Türkiye çok aşağılarda
- 5:20da değil aslında ama çok üstlerde de
- 5:23değil. Bizim eee rekabet ettiğimiz
- 5:25yaklaşık 30 tane ülke içerisinde
- 5:28ortalamalarda bir yerdeyiz. Türkiye gibi
- 5:30bir ülkede rekabet daha doğrusu
- 5:32verimliliğin daha hızlı bir şekilde
- 5:34artıyor olması gerekir. Ama son yıllarda
- 5:37bunu çok göremiyoruz. Bunun birçok
- 5:39sebebi olabilir. Benim eee gördüğüm
- 5:42kadarıyla sebeplerinden bir tanesi
- 5:45Türkiye'de bir kaynak dağılımını çok
- 5:48verimli yapamıyoruz. Yani eee devletin
- 5:50kaynaklarını veya bankaların
- 5:52kaynaklarını ya sonuçta sınırlı bir
- 5:54kaynağımız var ve onu en verimli, onu en
- 5:57iyi kullanan alanlara dağıtmamız lazım.
- 5:59O kaynak tahsisini iyi yapabiliyor
- 6:01muyuz? Emin değilim şu anda. Ve onun
- 6:03sebeplerinden bir tanesi bu. İkincisi de
- 6:05yüksek enflasyon tabii. Yani yüksek
- 6:07enflasyon gerçekten verimliliği eee
- 6:10öldürüyor. Yani insanlar artık şirketler
- 6:13bir uzun vadeli üretim planlamasından
- 6:15ziyade ellerindeki varlıkları nasıl
- 6:18koruyabilirim? Bunun derdine düşüyorlar.
- 6:21E aynı zamanda bu enflasyon, yüksek
- 6:24enflasyon bilançoları okumayı
- 6:25zorlaştırıyor. Yurt dışından sermaye
- 6:28yatırımlarının yani uzun vadeli sermaye
- 6:30yatırımlarını caydırarak o yolla hani
- 6:33teknoloji difüzyonu yoluyla yine
- 6:35verimlilik artışını engelliyor. O yüzden
- 6:37bizim bu ne yapıp edip bu enflasyonu
- 6:40düşürmemiz lazım. Zaten bu TÜSİAD'ın
- 6:42endeksinde de temel sonuç bu. Yani eee
- 6:45bizim ihracatçılarımızın
- 6:47kurtuluşu bence kuru bırakmak değil. bir
- 6:50verimlilik artışıyla beraber enflasyonu
- 6:52düşürmek. Bunun için de yine
- 6:54beklentileri çıpalayan, güven verici bir
- 6:57dezenflasyon süreci oluşturmak. Onu
- 7:00sokacağım da ondan küçük bir şey
- 7:02parantez açmak istiyorum. Enflasyon
- 7:03düşürmekten bahsediyoruz. Kaça
- 7:05düşürmekten bahsediyoruz? Sonuçta şimdi
- 7:06ekonomi yönetimi de diyor ki özellikle
- 7:08Merkez Bankası biz düşürdük zaten
- 7:09enflasyon 70 80'lerden 30 lira 20 yere
- 7:12savaş olmasa da belki 20 yenin başına
- 7:14gelecekti. Siz söylediğiniz verimlik
- 7:16artışı başta olmak üzere ekonomideki
- 7:18kalkınmayı sağlayabilecek iyi bir
- 7:21enflasyon seviyesi Türkiye için kaçtı?
- 7:23Ya bu iyi bir soru. Çünkü bunun bilimsel
- 7:25bir şeyi yanıtı yok. Dünyada da öyle.
- 7:28Mesela niye %2 enflasyon hedefleniyor?
- 7:31Bir kabul olmuş %2. Ama Greenspen'in
- 7:34hani yeni rahmetli olan Greenspen'in bir
- 7:36tanımı var. diyor ki fiyat istikrarı
- 7:39enflasyonu dikkate almadığınız bir
- 7:42durumdur diyor. Yani enflasyonu eğer
- 7:44insanlar geleceğe dönük bir plan
- 7:45yaparken enflasyonu bir parametre olarak
- 7:48dikkate almıyorsa o zaman fiyat
- 7:50istikrarı vardır diyor. Şimdi Türkiye'de
- 7:52bu nerededir diye bakarsanız ikinin
- 7:55üzerindedir kesin yani. Çünkü biz yüksek
- 7:58enflasyonla yaşamaya alıştığımız için
- 8:00bizim için tek hane hiçbir şey. O yüzden
- 8:02bana göre eee psikolojik olarak
- 8:04bakıldığında Türkiye'de tek haneler
- 8:07verimlilik artışı için yeterli gibi
- 8:09görünüyor. Yani dünyada atıyorum
- 8:11Japonya'da bu %2 ise hani Türkiye'de
- 8:14belki %8 ama benim gönlümden geçen yani
- 8:18%45'ler civarında bir enflasyon. Çünkü
- 8:21daha yüksek düzeylerde enflasyonu
- 8:24stabilize ettiğiniz zaman her zaman
- 8:25yukarı gitme eee şansı oluyor. Tabii ki
- 8:29%30 civarında bir enflasyonunuz var
- 8:31mesela şu anda. Herkes bilse ki bu
- 8:33enflasyon %30'da kalacak. Herkes planını
- 8:35buna göre yapsa aslında çok büyük bir
- 8:37problem değil. Problem hepimiz biliyoruz
- 8:39ki yüksek enflasyonun bir süre sonra
- 8:41daha da yükselme riski var ve daha oynak
- 8:44olma riski var. O yüzden bu enflasyonu
- 8:47bence eee bizim %5'lere doğru indirmemiz
- 8:50gerekiyor. Ancak o durumda gerçekten
- 8:52Türkiye'de bir verimlilik artışını uzun
- 8:54vade tetikleyen bir durum olabilir. Yani
- 8:56%30 çok yüksek bir enflasyon. Yani
- 8:59dünyada %30'la eee yaşayıp da sofistike
- 9:04bir ekonomisi olan bir başka ülke yok.
- 9:06Yani biz dünyada gerçekten Türkiye gibi
- 9:09derinlikli bir ekonomisi olup da %30
- 9:12falan daha yüksek enflasyonla yaşayan
- 9:14bir başka ülke yok. Arjantin örneği
- 9:16veriliyor ama Arjantin ekonomisi bizim
- 9:17kadar sofistike değil. MT'ya dayanan bir
- 9:20ekonomi. E dolayısıyla bizim ne yapıp
- 9:22edip bu enflasyonu düşürmemiz lazım?
- 9:24>> Yani bu enflasyon ya düşer ya da yüksek
- 9:27o zaman değil mi? Burada böyle sabit bir
- 9:28şekilde tutmak kolay bir şey değil yani.
- 9:2920 30 bandında
- 9:31>> uzun süre devam etsin demek kolay bir
- 9:33şey değil. Ya bunun sebebi de şu. Bir
- 9:35kez disiplini elden kaçırdığınız zaman
- 9:37>> bir sebepten
- 9:38>> biraz daha kaçırayım diyebiliyorsunuz.
- 9:40Yani %25 enflasyonla yaşıyorsunuz. Sonra
- 9:43niye ki 25 ile 30 arasında ne fark var
- 9:45deniyor. 30'a çıkıyor. 30'ile 35
- 9:47arasında ne fark var deniyor. Öyle ol
- 9:49gidiyor. Çünkü devletler, hükümetler
- 9:52zaten enflasyonla mücadeleyi çok
- 9:55sevimsiz buluyorlar. Yani eee o zaman ne
- 9:58oluyor? Her yeni gelen bir şok. Aman
- 10:00büyüme yavaşlamasın. Enflasyon bir 5
- 10:03puan daha yukarı olur diye her gelen şok
- 10:05bir üst kademeye çıkarıyor. Bunu
- 10:081980'lerden sonra gördük. Yani uzun süre
- 10:1230-40'larda seyretti. Sonra 50, sonra
- 10:1460, sonra 90 falan diye gitti.
- 10:16>> Hatta bir geçtiğimiz hafta da bir banka
- 10:18genel müdürü de buna benzer bir cümles
- 10:20kullanmıştı. Hatırlarsınız belki yani 25
- 10:22olsa ne olu olsa ne olacak çok da fark
- 10:23etmez. Sanayiyi kurtarmak lazım.
- 10:26>> O galiba kısa vadeli eee düşünüldüğü
- 10:28için yani oradaki mantık şuydu benim
- 10:30gördüğüm kadarıyla. Ya madem enflasyonu
- 10:33düşüremiyoruz hani bari yağ yakarken
- 10:36kasımızı kaybetmeyelim demek aslında.
- 10:40Yoksa şeyi kastettiğini sanmıyorum. Yani
- 10:42hani bu enflasyon yüksek olsun Türkiye
- 10:44bununla da yaşar. Böyle düşündüğünü
- 10:46sanmıyorum. Peki enflasyon demişken
- 10:48tabii ki Türkiye'nin enflasyonla
- 10:50mücadeledeki ana stratejisi kur
- 10:52stratejisi.
- 10:53>> Faiz kur enflasyon bir Türkiye'de bir
- 10:56denge oluşturmaya çalışıyor uzun
- 10:58zamandır ve bu vasıtayla da enflasyon
- 11:01işte düşebilir k düşecek. Bunun ne kadar
- 11:03sürdürülebilir olduğu da çok tartışma
- 11:04konusu ve özellikle tabii biraz önce
- 11:06söylediğiniz işte rekabetçilik, kuru,
- 11:08enflasyon. Siz bu çerçevede mevcut para
- 11:10politikasının ve mevcut kuran dengenin
- 11:13sonsuza kadar gidebileceğini düşünüyor
- 11:14musunuz? Buradan bir çıkış şart mıdı?
- 11:16Çünkü bunun bir nokta çıkılması
- 11:18gerektiğini söyleyen çok isim var. Ve bu
- 11:19çıkışın şartları neler?
- 11:21>> Ya bu zor bir soru ama kısa vadede
- 11:23kolay. Yani kısa vadede şunu
- 11:26söyleyebiliyoruz. Bu kur politikasından
- 11:29bir kere çıkılmak istemiyor. Çünkü
- 11:32buradan çıkış yumuşak çıkışla olması çok
- 11:34zor. 3 yıldır herkes döviz kurundaki
- 11:37artışın faizlerin çok altında olacağı
- 11:40varsayımına göre hareket ediyor. Bir
- 11:42süre bunu yapabilirsiniz ama bu 1 yıl, 2
- 11:45yıl, 3 yıl sürdüğü zaman sürekli herkes
- 11:48buna göre planını yapıp da o
- 11:49pozisyonlanmalar büyüdüğünde buradan
- 11:52çıkış çok zorlaşıyor. O yüzden de şey
- 11:55öngörülebilir gibi geliyor bana. Bu bu
- 11:57döviz kurudan kısa vadede pek bir çıkış
- 12:00yok ama orta uzun vadede bu bizi pek bir
- 12:03yere götürmüyor. Yani bu politika
- 12:05bileşimine baktığınız zaman çok verimli
- 12:08bir ekonomi yaratmadı. A çünkü eee bir
- 12:11taraftan gerçekten sanayide ciddi
- 12:14sıkıntılar başladı. Diğer taraftan
- 12:16içeride e perakende satışlar veya hizmet
- 12:20sektörü iyi gidiyor. İkili bir yapı
- 12:22oluştu ekonomide. Uzun vadede eee biraz
- 12:25önce bahsettim. Yani eee bir diyet
- 12:27yapıyorsanız hani yağ yakmak
- 12:29istiyorsunuz ama bir süre sonra kas
- 12:30yakmaya başlayınca bu sıkıntılı hale
- 12:33geliyor. Bir süre bu şekilde bir
- 12:35ekonomide enflasyonu ve dış açığı
- 12:38düşürmek çok zor. Çünkü TL'deki
- 12:41değerlenme ithal talebi artırıyor bir
- 12:44taraftan. bir taraftan rekabetçiliği
- 12:46bozuyor. O yüzden dış denge tarafı hep
- 12:48kırılgan hale geliyor. O zaman da Merkez
- 12:51Bankası mevcut politikaları devam
- 12:53ettirmek için ne yapıyor? Yüksek bir
- 12:55faiz vermek zorunda kalıyor. Yani o
- 12:58faizi, o reel faizi hatta dövüze göre
- 13:01çok ciddi bir reel faizi vermek zorunda
- 13:03kalıyor. O bunu sonsuza kadar devam
- 13:06ettirebilir mi? Hani bir noktada çünkü
- 13:08ekonomi diyelim ki çok yavaşladı.
- 13:10Ekonomi yavaşladığında Merkez
- 13:11Bankası'nın aslında gevşetme yapması
- 13:13lazım ama gevşetme yapamıyor. Çünkü
- 13:15döviz kuru ve rezerv tarafında sıkıştığı
- 13:18için bu politika içerisinde gevşetme
- 13:21yapamıyor. Dolayısıyla Merkez Bankası'nı
- 13:22daha sağlıklı bir hani para politikasına
- 13:25doğru yöneltmek açısından buradan çıkmak
- 13:28gerekiyor. Ama çıkış da kolay değil.
- 13:31Yani hiç kolay değil. Buradan çıkabilmek
- 13:33için bir şekilde sevimsiz bir politika
- 13:36bileşimini kabul etmek gerekiyor. Yani
- 13:38ancak bu bir eee resesyonla eee ve ciddi
- 13:42verimlilik artışıyla olur. Verimlilik
- 13:43artışı kısa vadede öyle yapısal
- 13:45reformlarla falan çok kolay bir şey
- 13:47değil. Ama biz biliyoruz ki genelde
- 13:50ekonominin daraldığı ve küçüldüğü
- 13:52dönemlerde hani güçlü olanın yaşadığı
- 13:55Survival of the Fittest vardır ya yani
- 13:57ekonominin zor dönemlerinde genelde
- 13:59zayıf olanlar dökülüyor. Eee ve o
- 14:01aslında sağlıklı bir şey. Çünkü belki
- 14:03yaşamaması gereken iş modeli
- 14:05sürdürülebilir olmayan sektörlerde bir
- 14:07arınma ortaya çıkıyor. Bu sağlıklı bir
- 14:10şey aslında. Türkiye buna izin vermiyor
- 14:12bir türlü. Ya buna izin vermediği için
- 14:14de ne enflasyonu yeterince düşürebiliyor
- 14:17ne de verimliliği yeterince
- 14:19artırabiliyor. Dolayısıyla bizim hani
- 14:21buradan çıkmak için önce bir miktar
- 14:23döviz ve kredi kısıtlarını gevşetmemiz
- 14:27ama onunla birlikte de bir sıkılaşma
- 14:29yaparak ekonomiyi durgunluğa doğru
- 14:31götürmemiz ve o süreçte döviz kuru
- 14:34artışının fiyatlara geçmemesi için de
- 14:37talebin zayıflaması gerekiyor. Ve ayrıca
- 14:39maliye politikası da bence çok önemli.
- 14:41Çünkü gerçek anlamda enflasyon ve
- 14:44enflasyon beklentilerini düşürecek şey
- 14:46bana göre bütçe fazlası vermektir veya
- 14:48kamu harcamalarındaki verimsizliği ciddi
- 14:50anlamda azaltmaktır. Dolayısıyla böyle
- 14:52bir politika birleşimi gerekiyor ki
- 14:54gerçekten bu politika yani bu kurdan,
- 14:57sıkışmış kur rejiminden çıkalım. Bu da
- 15:00seçime doğru yaklaşıldığı bir dönemde
- 15:02yapılması çok zor olduğu için sanırım
- 15:04yani bir müddet daha bu şekle gideceğiz.
- 15:06>> Tam da onu soracaktım. Şimdi seçime
- 15:08giderken bunun tam tersi olma ihtimali
- 15:11çok güçlü.
- 15:13>> Eee yani eee gevşeme ekonomide gevşeme
- 15:16bekleniyor. En azından bugünkü sıkığın
- 15:18durması bugünkü sıkın biraz gevşemesi
- 15:20çok olan bir senaryo. En yüksek ihtimal
- 15:22senaryo bu. Mevcut dengede ve Türkiye
- 15:25ekonomisinin durumunda eee Merkez
- 15:27Bankası'ın gevşemek için yeterince yeri
- 15:29var mı ve bu başta K olmak üzere nasıl
- 15:31bir makroekonomik dengeyle etki? Şu anda
- 15:35herhalde en az yeri olan Merkez
- 15:36Bankası'dır diye düşünüyorum. Çünkü
- 15:38biraz önce bahsettik. Şu anda uygulanan
- 15:41kur rejiminin bütün dengelerinin
- 15:42düğümlendiği nokta para politikası.
- 15:44Mevcut durumda biz dolar kurunu bu kadar
- 15:47güzel bir şekilde kontrol edebiliyorsak
- 15:50ki bence gayet iyi kontrol ediliyor. Ama
- 15:52bunun temel sebebi hem para
- 15:54politikasının hem faiz anlamında hem de
- 15:57miktar anlamında yani kredi kısıtları
- 15:59anlamında sıkılıyor olması. Bunu
- 16:01yapabildiğimiz için aslında döviz
- 16:03piyasasında bu kadar kontrollü kur
- 16:05rejimini devam ettirebiliyoruz. O yüzden
- 16:06buradan çıkıldığı zaman bu mevcut
- 16:10dengenin nasıl sürdürülebileceği net
- 16:12değil. Kimse için net değil. Ekonomi
- 16:14yönetiminin de bunu böyle bir planı
- 16:16olduğunu sanmıyorum. Yani kafasında bir
- 16:18çıkış planı olduğunu sanmıyorum. Benim
- 16:20hissiyatım bütün bunlara baktığım zaman
- 16:23Merkez Bankası'nın gevşemek için fazla
- 16:24alanı olmadığı yolunda. Yani bir makul
- 16:27düzeyde bir reel faizi tutmak durumunda.
- 16:30Çünkü hane halkını orada TL'de tutmak
- 16:33zorundayız. O süreçte geçerken hane
- 16:35halkı da 3 yıldır ne gördü? Bakıyorlar
- 16:38türbülans oluyor. Merkez Bankası
- 16:41satıyor. Gerekirse faiz artırıyor. Sonra
- 16:44tekrar geri topluyor. Şimdi buna alışlı
- 16:46insanlar ve güveniyorlar aslında. Yani
- 16:48Merkez Bankası orada hakkını teslim
- 16:51etmek lazım. Hane halkında bir istikrar
- 16:53şeyi hissiyatı yarattı. Fakat işte
- 16:56problem bu süreç uzadığı zaman
- 16:58sonrasında bu güveni bozmak çok
- 17:01maliyetli hale geliyor. O yüzden de
- 17:03Merkez Bankası'nın bence seçim arfesinde
- 17:06bile faiz indirimi için çok fazla alanı
- 17:08yok. Eğer bir genişleme yapılacaksa
- 17:11muhtemelen bu kısmi mali politikası ve
- 17:14kamu bankaları üzerinden de kredi
- 17:16politikası aracılığıyla yapılacak. Yani
- 17:18belki kamu bankaları sermayendirilecek
- 17:21bir şekilde ondan sonra kredi vermeye
- 17:23başlayacak. Onlar da enflasyonist tabii.
- 17:25>> E bunlar enflasyonist ama ben 2023
- 17:28seçimlerindeki gibi bütün baraj
- 17:31kapaklarının hani bütün vanaların aynı
- 17:33anda açılacağı bir genişleme
- 17:35beklemiyorum.
- 17:36>> Öyle bir imkan yok. Koşulları
- 17:39>> koşulları çok farklıydı. Eee ve şu anda
- 17:41da döviz kuru, mevcut döviz kuru
- 17:44rejiminin sıkışmışlığını dikkate alırsak
- 17:46yani 3 yıldır devam eden bir süreç.
- 17:48merkezin öyle genişleme veya kredi
- 17:51kapaklarını hani o kredi vanalarını
- 17:54tamamen açacak bir durum yok. Muhtemelen
- 17:57eğer olsa bile en sıkıntılı sektörleri,
- 18:01segmentleri destekleyen daha seçici işte
- 18:04COSCAP'tir, KGF'dir biraz Rkont
- 18:07kredileri aracılığıyla daha seçici ve
- 18:09hedefli bir genişleme yapılacağını ama
- 18:12bütün eee düğmelere aynı anda
- 18:14basılmayacağını düşünüyorum. Peki şimdi
- 18:16biraz önce söylediniz işte sanayici gay
- 18:18sektörü şikayet ediyor. Perakendede yani
- 18:20iç tüketimde esasında beklenen zayıflık
- 18:22yok. Eee bir de daha yeni açıklanan bir
- 18:25tüketici güveni var. Tüketici güveninde
- 18:27önemli bir toparlanma var. Şimdi bunlara
- 18:29baktığımızda içerideki bu ekonomik yani
- 18:32hane hakkının özellikle ekonomik
- 18:34talebinin eee yavaşlamamasını geri
- 18:36adaletsiz açıklayanlar var. Faizin işte
- 18:38servet etkisi hatına altındaki
- 18:40yükselişte de açıklayan vardı. Siz nasıl
- 18:42açıklıyorsunuz? Yani burada yoksa yine
- 18:43ilk başta söylediğiniz gibi kaynakların
- 18:45dağıtımında da mı bir sorun var?
- 18:47>> Son dönemde bu arada bir yavaşlama var.
- 18:48Yani şeye baktığımız zaman savaştan
- 18:50savaş itibar.
- 18:51>> Evet. Mart, Nisan, Mayıs gibi. Ama bunun
- 18:53ne kadar kalıcı olacağını da tam
- 18:54bilemiyoruz. Herhalde her yıl farklı bir
- 18:56hikayesi var diye düşünüyorum. Mesela
- 18:592021 sonraki enflasyon üst dönemin
- 19:01etkileri ve oradaki varlık fiyat artışı
- 19:042024'e kadar devam etti. Yani 2024'e de
- 19:06götürdü. 2025 yılının hikayesi de bence
- 19:09altın. Yani toplamda neredeyse 2025
- 19:12yılının tamamında 280 300 milyar dolara
- 19:16yakın sırf altından bir servet etkisi
- 19:19oldu. Ve Merkez Bankası'nın bu konuda
- 19:21çalışmaları var. Şeyi gösteriyorlar.
- 19:23Yani altın tutan illerle, yüksek altın
- 19:25tutan illerle tutmayanlar arasındaki
- 19:28harcama farkını eee gerek dayanıklılık
- 19:31tüketim gerek eee giyim bütün
- 19:33sektörlerde bunu gösteriyorlar.
- 19:34Dolayısıyla 2025'in hikayesi de buydu.
- 19:372026 yılına baktığımız zaman aslında
- 19:40büyük oranda varlık etkisi kayboldu.
- 19:42Altın fiyatları düşüyor, konut fiyatları
- 19:45çok artmıyor, arsa fiyatları çok
- 19:46artmıyor. Ücretler de hani seçim yılı
- 19:49olmadığı için enflasyon kadar
- 19:50enflasyonun altında artıyor. O yüzden bu
- 19:53sene biraz aslında talebin zayıflamasını
- 19:56bekleriz. Yine de bu enflasyon ben
- 19:58insanlarla konuştuğu zaman şeyi
- 20:00görüyorum. Bu enflasyon hissiyatı hala
- 20:03yeterince düşmedi. O yüzden adam krediyi
- 20:07bulunca çekip malı alıyor. Yani ne kadar
- 20:10doğru, ne kadar rasyonel tartışılır ama
- 20:12eee bir şekilde bu yani mesela kredi
- 20:15kartı faizlerini düşünün. Düşük limitli
- 20:17kredi kartı faizleri %3 civarında. Şimdi
- 20:19adam diyor ki benim zaten aldığım mal
- 20:21her ay %3 artı diyor. Artıyor diyor. O
- 20:23şekilde bakınca talebi bu ortam çok
- 20:26kısıtlamıyor gibi görünüyor. Tabii ki
- 20:28gelir dağılımının etkisi falan var ama
- 20:31onun dışında benim benim gördüğüm yani
- 20:33Türkiye'de bu talep dinamizminin temel
- 20:36etkisi kısa vadede bu enflasyon
- 20:39algısından kaynaklanıyor. Bir de uzun
- 20:41vadeli trendler de var. Onu da dikkate
- 20:44almak lazım. Yani Türkiye'nin uzun
- 20:46vadeli mesela Türkiye'de perakende
- 20:48sektörünün büyüme hızına baktığınız
- 20:50zaman önümüzdeki 10 yıl içerisinde
- 20:53dünyada en hızlı bücek 3üncü ülke olarak
- 20:56>> perakende hız
- 20:57>> perakende sektörü. Yani hala bir
- 20:59doymamışlık da var. Demografik
- 21:01faktörlere bakarsanız tabii ki
- 21:03doğurganlık oranı düşüyor ama o yeni iş
- 21:06hayatına katılan grubun hala hızlı bir
- 21:09şekilde büyüdüğünü görüyorsunuz ve aynı
- 21:11zamanda da doymamışlık eee mesela köyden
- 21:15kente göç devam ediyor, dışarıdan göçler
- 21:19devam ediyor. Bütün bunlar hala
- 21:21Türkiye'nin uzun vadeli tüketim
- 21:23dinamiklerini destekliyor. Eee, o yüzden
- 21:26yani Türkiye bence tüketim ve talep
- 21:29tarafında yukarı yönlü şaşırtmaya devam
- 21:31edecek.
- 21:32>> Bu yüzden de mi faiz? Yani biz sonuçta
- 21:34ciddi bir ray faiz veriyoruz esasında.
- 21:36Burada bir aktarım mekanizması sıkıntı
- 21:38var. Yani bu istediğimiz etki yaratmıyor
- 21:39mu?
- 21:40>> Tabii.
- 21:40>> O zaman nasıl yapacağız? Yavaşlayacağız
- 21:42tüketimi daha da yüksek gay faiz
- 21:44edeceğiz.
- 21:44>> Ya biraz maliye politikasını devreye
- 21:46sokmak gerek bence. Yani kamuda ısrafı
- 21:49azaltmak eee çok önemli. Yani burada
- 21:51tabii ki bütçe açığı iyi gidiyor ama o
- 21:54yeterli değil. Bence yani bütçe
- 21:57dengesine baktığınız zaman kötü değil
- 21:58aslında Türkiye'nin ama vergi artışları
- 22:01performansı çok iyi. O vergi artışı
- 22:04performansı çok iyi olduğu için de bu
- 22:05sefer harcama da yapılabiliyor ve eee
- 22:08kompozisyona baktığınız zaman aslında
- 22:10enflasyonist bir süreç var. Asıl olarak
- 22:13o bütçe disiplinini harcamaları kısarak
- 22:17sağlamamız gerekiyor. Bence maliye
- 22:18politikası tarafı çok önemli.
- 22:20>> Peki işte maliye politikası dediniz.
- 22:22Şimdi Türkiye'nin ekonomisine, Türkiye
- 22:23ekonomisine dair işte bazı endişeli
- 22:26verici yerler var. İşte cari açık diyen
- 22:28var önümüzdeki ben mesela geçenler de
- 22:30Murat Üçer ara konuştum. O önümüzdeki
- 22:31dönemde cari açığın bir sorun
- 22:33olabileceğini daha çok konuşacağımızı
- 22:35söyledi. İşte takipteki krediler başka
- 22:38bazılarının önün takip ettiği işte İFAS
- 22:39Konkord sayı böyle herkesin farklı
- 22:42baktığı kritik kendine göre öncü
- 22:44göstergeler var. Yani daha çok
- 22:45önemsediği. Siz neye bakıyorsunuz?
- 22:46Türkiye ekonomisine dair risk faktörü
- 22:48oluşturan yer neresi? Kesinlikle dış
- 22:51açık önemli. Çünkü Türkiye'nin 1980'li
- 22:54yıllardaki dışa açılma sürecinden bu
- 22:56yana döviz krizleri hep dış açıktan
- 22:59çıktı. Yani tabii ki bunun derecesi var.
- 23:02Hemen cari açık açılıyor diye anda kriz
- 23:05olmadı. Ama birikimli olarak bir
- 23:07noktadan sonra işte cari açık belli bir
- 23:09eşiğin üzerine gittikten sonra kırılgan
- 23:11olmaya başlıyorsunuz ve dışarıda o sizin
- 23:14dış açığınızı finanse edenler bir
- 23:16noktadan sonra ya siz çok kırılgan
- 23:18görünüyorsunuz. ben artık seni finanse
- 23:20etmeyeceğim." dediği anda o döviz krizi
- 23:22çıkıyor. Eee, o yüzden ben dış açığı
- 23:26yakından takip ediyorum. Eee, sene
- 23:28başından beri ilk 34-4 ay biraz
- 23:30kaygılıydım. Özellikle ilk 3 ay, Ocak,
- 23:33Şubat, Mart'ta mevsimsellikten
- 23:34arındırılmış aylık cari açık 5 milyar
- 23:37doları geçti aylık bazda. O trend devam
- 23:40etse 60 milyar dolarları geçiyordu. O
- 23:42zaman biraz kaygılanmıştım ama sonra
- 23:44savaşla beraber biraz talep zayıfladı.
- 23:47Merkez Bankası kredi tedbirleri aldı.
- 23:50Kredileri biraz sıktı, istisnaları
- 23:51kaldırdı falan derken tekrar bir talep
- 23:54yavaşladı ve en çok takip ettiğim de o
- 23:57ithalat ve talep göstergeleri içinde
- 24:00tüketim ithalatı talebi. Yani o tüketim
- 24:03ithalatı talebi coştuğu zaman alarm
- 24:06veriyor bana göre. Orada bir sıkıntı
- 24:08yok. Yani eee demek ki hani toplamda
- 24:11özellikle bu altın fiyatlarındaki düşüş
- 24:13falan tüketimi dizginlemeye başladı.
- 24:16enerji fiyatları, gübre fiyatları,
- 24:18şunlar bunlar da gevşeyince
- 24:21ben birkaç ay öncesine kadar daha
- 24:23rahatım dış açık konusunda. Tabii ki
- 24:25orası sıkıntılı. Yani hala benim arzu
- 24:28ettiğim trendlerin üzerinde gidiyor.
- 24:30Eee, biz, eee, bir çalışma yapmıştık
- 24:32geçtiğimiz yıllarda. Bu eski Merkez
- 24:34Bankası'ndan arkadaşım Akbank
- 24:36Başekonomisti Çağrı Sarıkaya var. Onunla
- 24:38bir çalışma yapmıştık. Şu soruyu
- 24:40sormuştuk. Yani Türkiye'nin acaba
- 24:43sürdürülebilir uzun vadeli dış dengesi,
- 24:46dış açığı, cari açığı nedir? Eee ve eee
- 24:49şu anda Türkiye'nin trend cari açığı
- 24:51nedir? Yani eee şeye bakmak istedik.
- 24:54Yani mevcut cari açık gerçekten anormal
- 24:56mi görünüyor normlara göre? Orada bizim
- 24:59gördüğümüz şey şuydu. Türkiye'nin eee
- 25:02cari açığını yapısal bir şekilde
- 25:04düzelttiğini gözlemliyoruz. Yani 2010'lu
- 25:07yıllara göre Türkiye'nin mesela o
- 25:09yıllarda Türkiye'nin normal cari açığı
- 25:11%3 %4 ise Türkiye bunu %2,5'lara doğru
- 25:15düşürdü. Çünkü Türkiye hizmet sektörünü
- 25:18keşfetti. Hizmet gelirlerini ve enerjide
- 25:21de dışa bağımlılığı özellikle hani
- 25:24elektrik üretiminde dışa bağımlılığı
- 25:26yenilebilir enerjiyle ciddi anlamda
- 25:28düşürdü. E bütün bu faktörler
- 25:30Türkiye'nin cari açığını aşında daha alt
- 25:32bir platoya taşıdı. eee son dönemde
- 25:35tabii savaş yüzünden falan bunları tam
- 25:37göremiyoruz ama e ben eee yani cari açık
- 25:40tarafına baktığım zaman o kadar da
- 25:42tedirgin değilim. Onu söyleyeyim. Eee
- 25:45başka izlediğim gösterge hane halkının
- 25:47tabii eee döviz talebi.
- 25:50>> Hane halkı döviz talebi çok önemli. Eee
- 25:53gerçi cari açık kadar önemsemiyorum onu.
- 25:55Sebebi şu. Çünkü döviz içeride kaldığı
- 25:58sürece sorun değil.
- 26:00Hane halkı döviz aldığı zaman döviz
- 26:01içeride kalıyor. Yani diyelim ki ben
- 26:04gittim 100 dolar aldım bankadan. Eee
- 26:07işte banka döviz açığı oluşuyor. Merkez
- 26:10Bankası'dan alıyor dövizü. 100 doları
- 26:13Merkez Bankası tekrar bankayla swap
- 26:14yapıp tekrar onu devir daim yapıyor ve
- 26:17sistem içerisinde kalıyor. Ama cari açık
- 26:19olduğu zaman sistemden net bir döviz
- 26:22likitesi çıkmış oluyor.
- 26:23>> Eee o yüzden hani cari açık tarafını çok
- 26:26yakından takip ediyorum. Onun dışında
- 26:29takip ettiğim bir başka göster de kredi
- 26:31artışı. Çünkü Türkiye şu andaki sistemi
- 26:33ve döngüyü devam ettirebilmesinin sebebi
- 26:36kredileri belli bir maaşta tutabilmesi.
- 26:39Eğer krediler tekrar ivmelenirse mesela
- 26:41ben sürdürülebilirlik açısından
- 26:43kaygılanırım.
- 26:43>> Mesela dediğiniz ya yerleşik yerin e
- 26:45döviz alması ve dövizin içeride kalması
- 26:47çok büyük sorun teşkil etmiyor. Ama biz
- 26:49mesela 19 Mart'tan sonra görmüştük. Evde
- 26:51yatırım fonların da çok ciddi eee
- 26:53miktarda Türkiye'sı olunca tabii faizin
- 26:55de etkisiyle ve Merkez Bankası'a da
- 26:57mesela hep şey açıklaması yapıyor.
- 26:58Yerleşik yerin dönmemesi bizim için
- 27:00önemli. Orada öyle bir risk görmüyor
- 27:01musunuz? Yani yani özellikle yatırım
- 27:03fonunda tabii çıkışta koy olduğu için
- 27:05gerilimli anlarda, kırılma anlarında
- 27:07mesela sonuçta 2023 öncesine göre
- 27:09doizasyonu ciddi bir şekilde düştü.
- 27:11Bunun tekrar yükseldiğini görürsek çok
- 27:13büyük bir şey teşkil etmez mi risk?
- 27:15>> Eee yani şöyle yönetilebilir anlamında
- 27:17söyledim. Yoksa
- 27:19>> şöyle bir risk var. Tabii ki çok hızlı
- 27:21bir dolarizasyon olursa yine o döviz
- 27:23likitesini yönetmek çok zor oluyor ve
- 27:26beklentileri bozup bir panik aşamasına
- 27:28gidebiliyor. Eee o süreci yönetmek çok
- 27:31kolay olmayabilir ama yumuşak yumuşak
- 27:33yani bir dolarizasyon süreci olursa
- 27:36>> sonuçta olacak olan şey şu. Merkez
- 27:39Bankası bahsettiğimiz şekilde bunu devir
- 27:41daim yapacak. Merkez Bankası'nın o çok
- 27:43konuşulan net rezervleri yeniden
- 27:45negatife gidebilir. Yani bu mümkün ama
- 27:48bunun geçici bir süre yapılabileceğini
- 27:50hepimiz gördük. Dolayısıyla
- 27:51yönetilebilir bir süreç olarak
- 27:53görüyorum. Ha zararı ne olur? Merkez
- 27:55Bankası rezervleri negatife giderse
- 27:57CDS'ler artar. CDS'ler artınca dış
- 27:59borçlanma maliyetleri artar.
- 28:01>> Ama bu böyle çok ekonomiyi çökertecek
- 28:03bir şey değil. Asıl benim mesela
- 28:05tedirgin olacağım şey dediğim gibi cari
- 28:07açığın çok artmasıyla sistemden döviz
- 28:09likitesi çıkması veya sistem dışına yani
- 28:13yastık altına veya başka yollarla dışarı
- 28:16çıkması. O beni daha fazla tedirgin
- 28:18eder. Peki soku çok ama tabii zaman
- 28:20kısıttı Hakan Bey. Biz bu yayını ne
- 28:23zaman yayınlayacağız? Enflasyon
- 28:24açıklanmadan yayınlayacağız. Yani 3
- 28:25Temmuz'dan önce yayınlayacağız. Bugün
- 28:27bugünkü koşullar itibariyle Merkez
- 28:29Bankası'nın Temmuz'da ne yapmasını
- 28:30bekliyorsunuz? Özellikle savaştaki durum
- 28:32ve mayıs enflasyonun düşük gelmesi ve
- 28:34Haziran enflasyonunu da düşük daha da
- 28:36düşük beklenmesi bir civarında
- 28:37bekleniyor. Merkez Bankasının faiz
- 28:39indirimi için bir fırsat yaratacağını
- 28:41söyleyenler var. Katılır mısınız? Merkez
- 28:43Bankası sizce bu ayı nasıl geçer?
- 28:44>> Hı hı. Yani Merkez Bankası'nın
- 28:47kararlarını tabii ki enflasyon
- 28:49belirliyor kısmen ama daha çok döviz
- 28:51talebi belirliyor. Yani rezerv
- 28:53kaybetmeye başladığı zaman Merkez
- 28:56Bankası genelde faiz indiremiyor. Yani
- 28:58bu çok net. Son 3 senedir aslında böyle
- 29:01devam ediyor. O şekilde baktığımız zaman
- 29:03önce bir giriş oldu ama bu hafta tekrar
- 29:05Merkez Bankası ufak bir satış yaptı.
- 29:07Yani çok da istikrarlı döviz girişleri
- 29:10görmüyoruz. O sene başındaki gibi hani
- 29:13bir anda sene başında çünkü çok olumlu
- 29:15bir hava vardı. Hem eee gelişen
- 29:17piyasalara hem Türkiye'ye ilişkin. O
- 29:20hava biraz kaçmış gibi görünüyor ama
- 29:21yine de hani bir miktar giriş var.
- 29:24Dolayısıyla Merkez Bankası'nın indirim
- 29:27için bir fırsat kolladığını
- 29:29söyleyebiliriz.
- 29:31Yani bu fırsatı da önümüzdeki dönemde
- 29:34enflasyon rakamları bu fırsatı verecek.
- 29:37Eğer o dönemde dünyada bir karışıklık
- 29:39olmazsa mesela küresel ölçekte bir
- 29:42dalgalanma, jeopolitik riskin
- 29:44alevlenmesi tekrar veya Fed politikası
- 29:47gibi hani böyle küresel piyasaları
- 29:50karıştıracak bir şey olmazsa ben Merkez
- 29:52Bankası'nın Temmuz ayından sonra yani
- 29:54Temmuz toplantısından sonra likiditeyi
- 29:57aşamalı olarak gevşeteceğini eee Eylül
- 30:00toplantısı veya Ekim ayında da bir faiz
- 30:03indirimin deneyeceğini y bugünkü
- 30:05koşullar itibariyle aslınd Temmuzu pas
- 30:06geçeceğini o zaman
- 30:07>> eee Temmuz'u pas geçecek ama likidite
- 30:10yoluyla yine mevduat ve kredi faizlerine
- 30:13yansıyacak şekilde gecelik piyasa
- 30:15faizini yavaş yavaş aşağı çekecektir.
- 30:18Gerçek faiz indirimi de yani politika
- 30:20faizi dediğimiz resmi faiz indirimini de
- 30:23Eylülde yapabilir. Eğer her şey iyi
- 30:26giderse çünkü enflasyon
- 30:29Haziran ve Temmuz aylarında umut
- 30:31verecek. Yani hem gıda tarafı hem enerji
- 30:34tarafı enflasyonu destekliyor. Biraz da
- 30:36talep yavaşladı. O yüzden arka arkaya
- 30:38iki tane düzgün veri geldikten sonra
- 30:41Ağustos ayında da bozulmazsa bu eee ki
- 30:45eee Temmuz ayında da muhtemelen
- 30:47yönetilen yönlendirilen fiyatlara çok
- 30:49büyük zamlar yapılmaz diye tahmin
- 30:51ediyorum. O da Merkez Bankası'na artık
- 30:53Eylül itibariyle indirim için bir fırsat
- 30:57verecek gibi görünüyor. En geç Ekim
- 31:00itibariyle indirirler diye düşünüyorum.
- 31:01>> Ee 202 tahmin istemeyeceğim. Çok uzun
- 31:04vade Türkiye için ama yıl sonu
- 31:05itibariyle enflasyon ve faiz beklentiniz
- 31:07ne?
- 31:08>> Eee bu yıl için
- 31:09>> Evet. bu
- 31:10>> bu yıl için 30'un biraz altında
- 31:12gerçekleşebilir gibi görünüyor. Eğer
- 31:15tekrar bir dalgalanma olmazsa yani çünkü
- 31:17benim kafamdaki şu hani Fed tarafından,
- 31:19jeopolitik tarafından büyük bir
- 31:21dalgalanma gelmeyecek. Petrol fiyatları
- 31:23sene sonunda 7075 dolarlar civarında
- 31:26gerçekleşecek. Böyle bir varsayım
- 31:28altında 30'un biraz altında bir yerde
- 31:31bitirebiliriz gibi görünüyor. Eee
- 31:34faizlerde hani belki enflasyon 30 olursa
- 31:37faizlerde de 35 civarında
- 31:39>> 5 puanlık bir şey var.
- 31:40>> Yani 5 puanlık bir reel faizi Merkez
- 31:42Bankası'nın korumak isteyeceğini
- 31:44düşünüyorum. E enflasyonda bir miktar
- 31:46aşağı yönlü sürprizler gelebilir mi?
- 31:48gelebilir. Mesela petrol fiyatları 65'e
- 31:50de düşebilir. Hani bilemiyoruz ama 90'a
- 31:53da çıkabilir. Şimdi böyle belirsiz bir
- 31:55dünyada merkezin elinin eee faiz
- 31:58indirimi için çok geniş olmayacağını
- 32:00düşünüyorum.
- 32:01>> Son olarak Fed'i sorayım. Fed'e bitirim.
- 32:03Fed'in yeni başkanı yeni dönem.
- 32:05Açıklamalarda herkes çok yakın takip
- 32:06ediyor. Eee Türkiye'deki faiz karına
- 32:09tabii Fed'de etkili olacak. Fedden ne
- 32:11bekliyorsunuz? Sabit mi devam eder yoksa
- 32:13yukarı bir adım atar mı?
- 32:14>> Şimdi yeni başkanın tarzı ilginç. Yani
- 32:16yerlerine benzemiyor. Farklı bir şeyler
- 32:18yapmak istiyor.
- 32:20>> TK mi de bu Merkez Bankcılı?
- 32:21>> Yani şöyle ben beş ayrı Merkez Bankası
- 32:24başkanıyla çalıştım birebir. Genelde
- 32:27böyle heyecanlı bir şekilde gelen
- 32:29başkanlar vardır ama kurumla tanıştığı
- 32:32zaman oradaki analizleri etrafındaki
- 32:35insanları dinlediği zaman daha
- 32:37geleneksel çizgiye doğru evrilirler.
- 32:40Eee, şimdi WŞ biraz yani dışarıdan
- 32:42geldiği için hani kurum kültürü o kadar
- 32:45kuvvetli birisi değil ama yine de
- 32:47fundamentalı yani temelleri iyi bir
- 32:49insan. Yani iktisadı bilen, finans
- 32:51piyasasını bilen birisi. Dolayısıyla
- 32:53tamamıyla böyle enflasyon konusunda çok
- 32:56güvercin olacağını sanmıyorum. Ama The
- 32:58Economist'in bir çalışması vardı. Onu
- 33:00paylaşmıştım zamanında. VARS'ın eee son
- 33:0425 senelik yaptığı konuşmalara
- 33:05bakmışlar. Eayla yani yapay zeka ve
- 33:08büyük öğrenme dilleriyle bakmışlar ve
- 33:11eee çok net bir desen var.
- 33:14Cumhuriyetçiler döneminde güvercin
- 33:15oluyor. Demokratlar döneminde şahin
- 33:18oluyor. Şimdi biraz politizde yanı var
- 33:21yani baktığımız zaman. O yüzden
- 33:23>> kolay kolay bu faizleri artırmak
- 33:26isteyeceğini sanmıyorum. Yani piyasa bu
- 33:28yıl için yani 23 faiz indirimini
- 33:30fiyatlamaya başladı gibi görünüyor ama
- 33:32ben o kadar olacağını tahmin etmiyorum.
- 33:34Belki seçimler, ara seçimler
- 33:36Amerika'daki ara seçimlerden sonra bir
- 33:39faiz artırımı yapabilirler. Bu sene.
- 33:41>> O da ara seçimden sonra, kasımdan sonra.
- 33:42>> Evet. Yani oraya doğru kaydırmak
- 33:44isteyeceklerdir. Hani bunun Türkiye'ye
- 33:46etkisi ne kadar olur diye sorarsanız o
- 33:48yani Türkiye'nin kendi dinamikleri şu
- 33:50anda domine ediyor. O Fed'in 25 bas
- 33:53puan, 50 bas puan artırması veya
- 33:55artırmaması Türkiye açısından bence çok
- 33:57kritik değil. Yani bizdeki faiz kur
- 34:00farklarına falan baktığınız zaman yine
- 34:02sanki kendi göbeğimizi kendimiz
- 34:04keseceğiz. Böyle bitirim. Umarız güzel
- 34:07keseriz derim. Sonu güzel olu. Çok
- 34:09teşekkür ederiz Hakan Bey. Çok sağ olun.
- 34:10Teşekür
- 34:11>> zahmetlediniz geldiniz.
- 34:12>> Estağfurullah.
- 34:12>> Başka yayında görüşmek umuduyla.
- 34:14>> Görüşmek üzere.
- 34:16>> Merhaba, hoş geldiniz. Mesle ekonomide
- 34:18bundan beri yeni bir yayınla
- 34:19karşınızdayız.
- 34:24T
About this transcript
This page contains the full transcript of Dolar Seçim Ekonomisine Dayanabilir Mi? & Ekonomide Survival Moduna Geçtik | Hakan Kara by Mesele Ekonomi, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 4,781 words across 903 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.
What you can do with it
Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.
Free YouTube transcript tool
YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.