YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → Doları Ne Zaman Ve Nasıl Bırakacaklar? Izdıraplı Günler Artacak! | TL Aşırı Değerli | Bilge Yılmaz

Doları Ne Zaman Ve Nasıl Bırakacaklar? Izdıraplı Günler Artacak! | TL Aşırı Değerli | Bilge Yılmaz — Transcript

by Mesele Ekonomi · 5,716 words · 1,075 segments · language en · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:00Merhaba, hoş geldiniz. Bugünkü Semo
0:02programın konuğu Profesör Doktor Bilge
0:04Yılmaz. Kendisi hem herkesin beklediği
0:07gibi Türkiye ekonomisinin gidişatını
0:09konuşacağız ama aynı zamanda hem
0:11siyaseti hem Türkiye'nin geleceğini hem
0:13de küresel konuları tabii ki kendisine
0:15soracağız diyelim. Ve hoş geldiniz Bilge
0:17Bey. Nasılsınız?
0:18>> Hoş bulduk. İyiyim teşekkür ederim. Siz
0:19nasılsınız?
0:19>> Biz de iyiyiz. Teşekkür ederiz. Uzun
0:21zaman oldu. Umarım her şey yorundadır.
0:23Her şey yorta eksik olmayız.
0:25>> Şimdi sizle bir sürü yayın yapmıyoruz.
0:26Türkiye ekonomisi esasında çok değişti
0:29mi değişmedi mi? Onu da sorayım size.
0:32Çünkü biz bazılar açısından esasında
0:34temel dinamiklerde çok büyük
0:35değişiklikler yok. Bazı açılardan da
0:37esasında bayağı bir içeride bir sürü şey
0:39oluyor aynı zamanda.
0:42Merhaba, hoş geldiniz. Mesele ekonomide
0:43[müzik] bundan beri yeni bir yayınla
0:45karşınızdayız.
0:52Siz genel olarak Türkiye ekonomisinin
0:54gidişatını, son birkaç ayını ve bundan
0:56sonraki sürecini nasıl
0:57değerlendiriyorsunuz? Bundan bir önceki
0:59konuşmamızda anlattığımız gibi başarısız
1:01olacağı çok belli bir programda
1:03vatandaşımıza çok ağır bedeller öterek
1:05bir istikrar paketi uygulanıyor. Bu
1:07istikrar paketi daha önce söylemiş
1:09olduğum gibi halkın büyük bir kısmını
1:11özellikle eee sabit gelir vatandaşları
1:14gün geçtikçe fakirleştiriyor. Bu
1:16emekliler, memurlar, maaşlı çalışan
1:18herkes yavaş yavaş herkesi fakirleştiren
1:21bir sistem var. Eee bu şekilde de çok
1:24büyük bir kriz çıkmadan götürüyorlar. Bu
1:25başlı başına bir kriz. Yani 3 yıldır
1:27vatandaş sürekli fakirleşiyor. Alım gücü
1:29azalıyor. Sürekli ücretler enflasyonunun
1:32altında kalıyor. Resmi enflasyonun bile
1:35altında kalıyor. Eee genelde hedeflerin
1:37enflasyona yakın ücretlerle sonra çok
1:39daha büyük enflasyonlar gerçekleştikçe
1:41vatandaş gittikçe fakirleşiyor. O süreç
1:43devam ediyor. Bu süreç devam ediyor ama
1:46bu daha devam da edebilir. Bu biraz
1:48siyasi tercih. Bu şekilde sürdürülecek.
1:51Enflasyon çok düşmeyecek. Bundan sonra
1:53düşecek bir yeri da yok. Tabii resmi
1:54enflasyon aldıkları zaman yaklaşık
1:5638'di.
1:582023 seçimlerinden sonra onu bir 70'lere
2:01doğru çağırdılar. Sonra tekrar 30'lara
2:03indirdiler. Artık bundan sonra da çok
2:05daha fazla inmeyecek enflasyon.
2:07Ücretlerde enflasyon oranı artmadığı
2:09sürece fakirleşme yavaş yavaş devam
2:12edecek maalesef. Ama bu arada tabii çok
2:14büyük bir problem büyüyor. O da bu
2:16programdan nasıl açık kalacağı. Ben de
2:18programlarınızı takip ediyorum. Bazı
2:20konuşmacı arkadaşlarınızla hemfikir
2:21olamıyorum. Türk lirası aşırı
2:23değerlendi. Yani Türk lirası dolara ve
2:26euroya karşı değer kaybediyor ama o
2:29değer kaybetme hızı enflasyonun çok
2:31altında kaldığı için Türk lirası
2:33görecili olarak değerleniyor. Bu da
2:35zaten çok açık bir şekilde gözüküyor.
2:37Hani popüler medyada insanlar
2:39yazıyorlar. Biz şuraya tatil gidiyoruz
2:41çok daha ucuzdu falan. Bunları çok bir
2:43anlamı yok halkın büyük bir kesimi için.
2:44Yani vatandaş sıradan vatandaş
2:46Yunanistan adalarına tatile gidemiyor.
2:48Tabii ki giden bir kesim var. O kesim
2:50küçümsenecek bir grup da değil. Türkiye
2:52çok büyük bir ülke. Türkiye'nin %10'u,
2:5420'si zaten Avrupa'daki birçok ülkeden
2:57daha büyük nüfus olarak. O anlamda
2:59bakarsanız tabii bir kısım insan gidiyor
3:01fiyatları da görüyor. Ama çok basit
3:03şeylere bakalım. İşte Türkiye'de
3:05üretilen beyaz eşya, Türkiye'de üretilen
3:08klimalar işte bir tanesi Trakya'da,
3:10öbürü İzmit'te üretiliyor. Onların bir
3:12kısmı yurt dışına satılıyor. E komşumuz
3:15Yunanistan'da Türkiye'de üretilen boş
3:18marka ürünlerin gidip Yunanistan'daki
3:20fiyatına baksınlar. Bunlar Türkiye'de
3:21üretilmiş ya da İzmit'te üretilen bir
3:24klimanın Yunanistan'daki fiyatına
3:26baksınlar. Fiyat farkı inanılmaz
3:27derecede büyük. Ben fiyatları
3:29söylemeyeyim. Merak edenler kendine
3:30girip baksınlar. Türk lirası ne kadar
3:32değerli olduğunu ve Türkiye'de
3:35üretenlerin yurt dışına esasen iç piyasa
3:38verdiğinin çok daha ucuzuna vermek
3:40zorunda kaldığını sadece piyasa
3:42paylarını korumak için göreceklerdir. Bu
3:44tabii sürdürülebilir bir şey değil. uzun
3:46vadede bu program devam ettiği için bu
3:48şekilde hem vatandaş sıradan vatandaş
3:51burada gittikçe yüksek bir enflasyon
3:53altında ezilecek. Bir taraftan da
3:56Türkiye'nin rekabet gücünün azaldığını,
3:58insanların sadece pazar payını tutmak
4:00için zararın satış yapmak zorunda
4:01kaldığını görecekler. Bu sürdürülebilir
4:03bir şey değil. Bu tür programlar eninde
4:05sonunda çıkılır, çıkılmak zorunda kalır.
4:07Şartlar zorlar. E Türkiye'de zorlayacak
4:10ve buradan çıkıldığı zaman çok büyük bir
4:12ızdırap yaşanacak. Genelde parası aşırı
4:16değerlenen ülkelerde bir sahte bir refah
4:17olur. Çünkü paraların alım gücü olur.
4:19Türkiye'de maalesef bu sahte refah çok
4:22küçük bir kesim için var. Halkın büyük
4:24bir kesimi şu an refah için değil 3
4:25yıldan öncesinden daha kötü durumda. Ve
4:27bu programlardan çıkıldığı zaman da
4:30genelde gönüllü olarak rızayla çıkılmaz.
4:32Şartlar dayatır. Bütün halk geniş
4:35kesimler daha da fakirleşir. Bu tabii
4:37Türkiye'nin geleceğinin ne kadar ekonomi
4:39kadar karanlık olduğunu gösteriyor
4:40maalesef.
4:41>> Şimdi birkaç tane soru soracağım.
4:43anlattığınız bir şeylerle ilgili
4:44birincisi Türkiye'nin işte aynı ürünü
4:47Türkiye'de üretilen bir ürünün
4:48Türkiye'de Avrupa'ya daha pahalı
4:49satıldığını söylediniz. Bunun temel
4:51sebebi uygulan kur politikası mı yoksa
4:54Türkiye'nin üretim kapasitesinin düşük
4:56de buna sebep olduğunu söyleyenler var?
4:57Daha yapısal sorunlar da var mı?
4:59>> Tabii Türkiye'de yapısal sorunlar var
5:00ama tabii yapısal sorunlar, yapısal
5:03reformlar filan hep bunlar konuşuluyor.
5:05Bu sıradan vatandaş bunlar çok bir şey
5:06ifade etmiyor maalesef. Şimdi
5:08Türkiye'nin rekabet gücü azalıyor. Bunun
5:12bir kısmı eee Türk lirasının aşırı
5:14değerlenmesi. Benim hep anlattığım artık
5:16anlatmaktan sıkıldığım bir üç ilaç
5:18örneğim var. Türkiye'de yapılması
5:20gereken program 2022 Ağustosunda
5:22açıklamış olduğum programdı. O programa
5:24benzer program uygulamadıkları
5:26uygulayamadıkları için yapılması
5:28gerekenler yapılmadığı için yaptıkları
5:30tek şey faizi yüksek tutarak bir faiz
5:32fetişizmiyle Türk lirasını aşırı
5:34değerlendirerek götürmeye çalışıyorlar.
5:36Onun sonuçları bunlar. Ama tabii ki
5:38diğer yapılmayan o yapısal sorunlar da
5:42problem. Ama o problemler vatandaşın
5:45takdir etmesi çok kolay olmuyor. Çünkü
5:46daha teknik mevzular. Ama tabii ki o
5:48yapısal problemleri halletmezseniz
5:51buraya yüklenmek zorunda kalıyorsunuz.
5:53Yani yapısal sorunları çözmediğiniz için
5:56palyatif çözümlere yöneliyorsunuz. Onun
5:58da böyle acı sonuçları oluyor maalesef.
6:01>> Peki bir de yine programdan çıkışı
6:02anlattınız kısaca. Şimdi bu programın
6:06istenen sonucunu vermediğini iktidara
6:09mensup isimler de sık sıklıkla dile
6:10getiriyor. Hem iş dünyasında isimler hem
6:13bazen siyasetçiler. Eee özellikle Mehmet
6:15Şimşe bu yönünde eleştirin de geldiğini
6:17büyüyoruz. Zaten bunlar kamuoyuna açık
6:19bir şekilde yapılıyor. Neden ısrar
6:20ediliyor? Başka bir yolun olmaması mıdı?
6:22Yoksa buradan çıkışın maliyetinin
6:24katlanılmaması mıdır? Neden politika
6:26değişikliğine gitmiyoruz biz? 3 senede
6:27aynı reçetleri uyguluyoruz ve muhtemelen
6:29önümüzdeki 1 bu5 sene daha bunu
6:31uygulayacağız. Şimdi bir mairet.
6:33Buradaki yapılması gereken şey bu
6:35problemleri önceden görüp çözümler
6:37hazırlamak. Şimdi bazı ben demiştim
6:40demek istemiyorum ama 2023'e gidersek
6:42herkesin ne dediğine sosyal medyadan
6:44bakarsanız
6:452023'e gelindiği zaman seçimlerden hemen
6:48sonra Mehmet Bey gelip biz rasyonel
6:50politikalara geri döneceğimiz dediği
6:52zaman ben dedikleri programın başarısız
6:54olacağını bu işin hüsranla biteceğini
6:56atamalarım bile yanlış olduğunu
6:58söylemiştim. O zaman sadece AK
7:00Partililer değil, muhalif ekonomistler
7:03de işte bizim dediklerimizi aşağı yukarı
7:04yapıyor, bu işi olacak havasına
7:06girdiler. Türkiye'deki ekonomi
7:08konusundaki bu beşeri sermayenin
7:10maalesef ne kadar az olduğunu, biraz
7:13insanların tembelleştiğini, kolaya
7:15kaçtığını da gösteriyor maalesef. Şa'a
7:17gelindikten sonra evet bu kadar ızdırap
7:19çekildikten sonra evet bu iş yürümüyor
7:22demenin çok büyük bir kıymeti yok
7:23maalesef. Ve şu andan sonra seçimi en
7:26fazla 2 yıl kalmışken çok ciddi bir
7:28istikrar paketi değişikliğine gidilecek
7:30bir zaman da kalmadı. En son tabii
7:32seçime de gidilecek. İyi ya da kötü
7:34ülkede bir seçim yapılacak büyük
7:35ihtimalle. Onun için artık şu an hadi
7:37Mehmet Şimşek'i programını değiştirelim
7:40ya da Mehmet Şimşek'i değiştirelim. O
7:42bir alternatif değil. Onu yapacak süre
7:44de kalmadı artık. Onun için seçime kadar
7:47bu istikrar paketi devam eder. Seçimi
7:49biraz kala biraz gevşetip seçimi
7:51kazanmaya çalışacaklardır diye tahmin
7:53ediyorum. Şu andan sonra maalesef siyasi
7:55ortam çok ciddi bir değişikliğe müsaade
7:58etmeyecektir diye düşünüyorum.
7:59>> Peki çıkış yok dediniz. Onu biraz
8:01anlatır mısınız? Yani bu kur
8:03politikasından ve genel huk politika
8:04setinden çıkış nasıl olacak ve zamansız
8:08bir şekilde olsa nasıl olur? Buradaki
8:09riskler nelerdir? Bunu biraz daha
8:10somutlaştır misiniz?
8:11>> Şimdi sürdürülemeyen politikalar,
8:13sürdürülemeyecek politikalar sonsuza
8:15kadar bir noktada ya siz gönüllü olarak
8:17çıkarsınız ya da şartlar sizi zorlar.
8:20Kontrolsüz çıkarsınız. Genelde Türkiye
8:23gibi parası aşırı değerlenmiş ülkeler, e
8:26tarihsel olarak bakarsanız kontrolsüz
8:28olarak çıkmak zorunda kalıyorlar. Çünkü
8:29buradan kontrol olarak çıkmanın maliyeti
8:31de çok yüksek. Kimse bunu gönül yapmak
8:33istemiyor. Herkes biraz ertelemeye
8:35çalışıyor. Maalesef Türkiye'de büyük
8:37ihtimalle böyle bir tecrübe yaşayacak. O
8:39zaman da Türk lirasının ciddi olarak
8:42değer kaybedilmesi mevzu bahis olacak ya
8:44da bazı sermaye kontrolleri getirilerek
8:46sert bir geçiş yapılacak. O biraz siyasi
8:48bir tercih. Yani ne olacağına birileri
8:51karar verecek bir noktadan sonra. Eğer
8:53bu daha çok piyasa koşulları altında
8:56gerçekleşirse büyük bir panikle çok
8:59düzensiz bir şekilde bir programdan
9:01çıkış yaşanacak bir noktada ya da daha
9:03kontrollü bir tercih yapacak. Diyecekler
9:05biz bu hata ettik. Bunun bedelini
9:08ödeyeceğiz. Seçimi tekrar kazandık ya da
9:10yeni iktidara geldik. Buradan çıkılması
9:12lazım. Çok hızlı bir şekilde para develü
9:14edilerek eee buradan bir çıkış
9:16yapılacak. Tabii bu ciddi olarak kısa
9:19süreli büyük bir daralmaya yol açacak.
9:21Vatandaşın bütçesinde de, ekonomide de.
9:24>> Siz 2023 seçimi öncesindeki
9:26açıkladığınız reçete bu programınan
9:29sonraki reçeteye aynı mı olacaktı yoksa
9:31farklı bir reçete uygulamak mı zorunda
9:32artık Türkiye ekonomisi?
9:33>> Yani şu an benim 2022 Ağustos'un
9:36açıkladığım reçete bazı değişikliklerle
9:39büyük ölçüde uygulanabilir ama tabii ki
9:40bazı değişiklikler yapılması lazım.
9:42Bizim o zaman tabii bazı şeyleri
9:45söylememek lazım. piyasaya ki o zaman
9:48reçeteyi daha acılaştırmak zorunda
9:49kalcan haber verirsiniz. Bizim o zamanki
9:52planımız eee dolar yaklaşık 20 liraydı.
9:54Doları 24-2
9:56lira arası bandına çekip ondan sonra
9:58orada stabil hale getirmekti. Yani orada
10:00bırakmaktı ve o çok yapılabilir bir
10:02şeydi. Diğer şartları da birlikte
10:04getirdiğiniz zaman. Ama tabii diğer
10:06şartları hazırlamadığı için işte ilk
10:08önce 26-27 aralığına çıkarıldı. Ondan
10:11sonra da sağlıklı bir paket
10:12uygulanmadığı için günümüze kadar yavaş
10:14yavaş şu an ayda yaklaşık %2'ye yakın
10:16bir devalüasyona götürmeye çalışıyorlar.
10:18Bu programı maalesef 2022 programının
10:21benzeri ama bazı senin değişti bir şey
10:23uygulamak mümkün ama bu 2 yıl sonra çok
10:25daha değişecektir.
10:27>> Ağılaşacak mı yani değişecek derken?
10:28>> E şartlar zorlaşıyor Türkiye'de. Yani
10:30Türkiye ekonomisinin çözümleri 2023'te
10:33daha kolaydı. Şimdi daha zorlaştı. Şimdi
10:35sıkıştığı yeri bazı insanlar doğru
10:39analiz edemiyorlar hala. Şöyle
10:40söyleyeyim. Şu an hala bir sıcak para
10:43geldi gitti. İşte bu İngilizce deyimle
10:47Amerikalıların, Avrupalın carry trade
10:49dediği şey işte sıcak para gelecek kısa
10:52süreli. Türk lirası faize göre daha az
10:56değer kaybedecek. İşte Türk lirası ayda
10:58%2 değer kaybetse gelende e %3 faiz
11:02alsaydı. Yuvarlak söylüyorum tabii Sela
11:04tam bu değil ama %1 dolar üzerinden karı
11:07olacak ona geliyor. Tabii bu programı
11:10yapacaksanız bir taraftan da Türkiye'nin
11:12rekabet gü hızlı azaldığı için Türk
11:14lirasının enflasyonun altında değer
11:16kaybetmesi çok sürdürülebilir değil daha
11:19büyük tahribata yol açıyor. O tahribatı
11:21göze almazsanız artık Türk lirasını daha
11:23hızlı değer kaybettirmeniz lazım. Onu
11:25yapacaksanız da insanların Türk lirasını
11:27tercih etmesinde faizin de onun üstünde
11:29olması lazım. O desen Türkiye'de daha
11:31çok faizin düşürülmesine neden oluyor.
11:33Faiz çok düşürülemeyince içeride Türk
11:35desen borçlanacak, yatırım yapmak
11:37isteyen insanların da elini
11:39bağlıyorsunuz. Yani bu zincirleme bir
11:40reaksiyon haline geliyor. Ama esas şey
11:42problem yabancılar değil. Türkiye'deki
11:45kendi vatandaşlarımız büyük bir kısmı
11:48kısa vadede Türk lirasında duruyor. Şu
11:50an o para esasen dolara geçerse, öyle
11:54bir talep gelirse, e tabii bu sistemi
11:57sürdürmek çok zorlaşır. Yani olay
11:59yabancının çıkması değil. Tabii ki onun
12:02da bir tahribatı var ama esas problem
12:04eee Türk lirasında duran Türkiye
12:06Cumhuriyeti vatandaşları. Orada çok
12:08ciddi bir para birikti. Çok kısa vadede
12:10her an onlar piyasanın döneceğini
12:12düşünürlerse dolar talep edecekler. O
12:14tabii olayı çok değiştirir hızlı bir
12:15şekilde.
12:16>> Tabii biliyorsunuz siyasetteki
12:17Türkiye'nin siyasetiyle işte finansal
12:19piyasa ve ekonomideki ilişkiler çok
12:21tartışılıyor. İşte 19 Mart sonrası bu
12:23yerleşiklerin bir kısmı dövize döndü.
12:25son zaman içerisinde tekrar e geriye
12:28geldi. Bu CHP en son buttan orayında ise
12:31çok daha kısıtlı bir piyasa tepkisi
12:32oldu. İşte burada bazı iktisatçılar işte
12:35Türkiye'nin krizleri rahatık barışık
12:36kazandığını ve bu tip şeyleri çok
12:38önemsemediğini yoruyor. Bazıları da işte
12:40Merkez Bankası'nın çok sağlam durduğunu
12:42yoruyor. Siz burada nasıl yani Türkiye
12:44bu yerleşik yerin dediğiniz gibi herkes
12:45onunla konuşuyor zaten. Eee onların
12:47dövize dönme ihtimali korkutucu bir
12:49ihtimal. Bunu siyasi krizler
12:52tetiklemiyor. Neden tetiklemiyor? Bir
12:54onu sorayım. Bir de ne tür bir şey tetik
12:55yani bu hesabın bozulması daha mı
12:57kritikti siyasi krizlerden?
12:58>> Vatandaş olarak ülkede siyasi olaylar
13:01insanların moralini bozar, etkiler ama
13:03sonuçta olaya bir ekonomist olarak
13:06karşılaştığı zaman ben para kazanmak
13:07istiyorsam vatandaş
13:09>> hesabını yapar.
13:10>> Hesabını yapacak. Orada da şu olacak.
13:12Yani burada bir politik istikrarsızlık
13:14olursa, ortalık çok karışırsa ekonomide
13:16de işler karışır korkusuyla bir dolara
13:19hücum oluyor. O siyasi bir protesto
13:21değil. Yani burada Türkiye'de işler
13:24kötüye gidiyor. Ülkenin istikrarı
13:26bozulacak korkusu varsa tabii ki
13:27insanlar güvenli limanlara gidecektir.
13:30Ama bu tür şeylere karşı insanlar biraz
13:32bağışıklık kazanıyor. Ya bunlar hep
13:34yapılıyor, bir şey olmuyor. Ya tamam
13:36Türkiye biraz demokratik açıdan tatsız
13:38bir hale geldi ama ben gemisini kurtaran
13:40kaptan paramı şey yapayım diyenler
13:42hesabını yapıyor. Yani sonuçta ya işte
13:45bu yapılan siyasi baskılar filan Türkiye
13:48ekonomisine büyük zarar veriyor filan.
13:50verme şekli o değil. Verme şekli var.
13:52Bir başka bir kanal var tabii ki. Yani
13:54Türkiye'ye yatırım yapma ortamının
13:56kalması filan. Ama bu kısa vadele sıcak
13:58parayı o kadar etkilemiyor. Onlar kısa
14:00vadede ben ciddi bir burada istikrarsız
14:03olup güvenli lamına bir kaçış olacaksa
14:06ilk ben kaçayım bir şey var. Bakıyorlar
14:08öyle bir şeye gerek yok ya. Bu böyle
14:10devam eder biraz daha. Ben zaten çok
14:11kısa vadedeyim deyip durmaya devam
14:13ediyor insanlar. Onun için yani bazı eee
14:16muhalif arkadaşları dinliyorum. Öyle
14:19işte çok büyük bir şey olacak filan öyle
14:21bir şey olmayacak. Yani bu baskı ortamı
14:23artar. O çok büyük bir tepki vermez
14:26insanlar ekonomik olarak. Ama şu var.
14:28Ben uzun vadede Türkiye'ye yatırım
14:30yapmayı düşünüyorum. İnsanlar fikrini
14:31değiştirebilir ama o da bu bizim hep
14:34konuştuğumuz günlük kısa vadeli o indi
14:36bu çıktığı çok etkili ama uzun vadede
14:38Türkiye'nin fakirleşmesine yol açıyor. O
14:41zaten bir süreç devam ediyor. İnsanlar
14:43biraz sıcak suya yatılmış maalesef
14:46kurbağa gibi yavaş yavaş ona da
14:47alışıyorlar çok acı bir şekilde.
14:49>> Tam da onu soracaktım. Şimdi bu
14:51anlattığımız bir çok şeyin, anlattığımız
14:54birçok şeyin en son çıktısı Hakk'ın
14:57refah durumu ve bu eee uzun bir dönemde
15:00yıllardır düşüyor. Eee ve bu düşmede
15:02herhangi bir toparlanma da yok. Hatta
15:04işte en son Mermen Şimş politik birlikte
15:06bu daha hızlandı ve siz de anlattınız
15:09bunu. Ekonomi yönetimi de söylüyor. Biz
15:11bu politika setle devam edeceğiz ve siz
15:13diyorsunuz ki buradan elindosunu
15:14çıkacak. Bu çıkışta da bir bedel
15:16ödünecek. Bu da bu yoksullaşmanın,
15:18fakirleşmenin devam edeceği anlamına
15:19geliyor geniş hakitleri açısından. O
15:21zaman daha uzun bir süre biz bunu
15:24Türkiye toplumu bununu yaşayacak
15:25>> maalesef. Yani bazı kararlar yanlış
15:28verilirse, ülke çok uzun süre kötü
15:30yönetilirse bunun tabii acı sonuçları
15:32kaçınılmaz. Çok eee yani o anlamda 2023
15:35seçimlerinin maliyeti Türkiye çok büyük
15:37oldu. Yani 2023 seçimleri önce yanlış
15:40yapılan yanlış işler bedelleri şimdi
15:43ödeniyor. Bazı şeyler eee o zaman fark
15:46edilmedi ama siz enflasyon %80ken
15:49bankacılık sistemiyle insana %10'la
15:51kredi dağıtırsanız çok büyük bir servet
15:53dağıtıyorsunuz. O para yoktan gelmiş
15:55gibi oluyor. Kimseye bir zararı yok.
15:57Yani bazı insanlar %80 para kazandılar
16:00eee bankadan borç alarak. Sanki yoktan
16:03yaratılmış bir para gibi geliyor. Zaten
16:05ekonominin güzelliği de o kısa vadede
16:07onun bedeli ödenmeden onu yapmak mümkün
16:09de bunu bunu sarkastik olarak
16:10söylüyorum. Bu bedeller şimdi ödeniyor.
16:13Yani orada yoktan var edilen büyük bir
16:16servet transferinin şimdi bedelin ödenme
16:19zamanı o deniyor.
16:20>> 2023 seçime kazanılsaydı şu 2026'nın
16:23Ağustos ayında Türkiye ekonomisi
16:25bugünden daha mı iyi oldu?
16:27>> Yani doğru insanlar göreve gelseydi çok
16:30daha iyi olurdu. Şu an Türkiye'de ciddi
16:31bir enflasyon kalmamış olurdu. Enflasyon
16:34sonumuz bitmiş olur. Şu an tek
16:35hanedeydik. Faizler de çok düşük olurdu.
16:37Türkiye çok hızlı büyüme sürecine
16:39girerdi. Yani şu anki dünya
16:41konjonktüründe Türkiye parlayan yıldız
16:43olabilirdi.
16:44>> E tabii biliyorsunuz o 2023 seçimi bugün
16:46yine CHP Buttan süreciyle birlikte
16:48tekrar o aktörler de o tartışmalarda
16:50gündemde. O seçim kazanılsaydı ülke
16:52bugün Kemal Kılıçdov ekibi yönetici
16:54olacaktı. O güne dair tartışmalar da
16:55çok. E siz bugün o güne baktığınızda
16:58hani CHP içindeki eleştiri de görüyoruz.
16:59Öz eleştirileri neyse ve hesaplaşmayı
17:02nasıl yaklaşıyorsunuz?
17:03>> Maalesef ekonomi konusunda söylediğim
17:05şeylerin benzerini söylemek zorundayım.
17:06İnsanların biraz kalbini kıracak ama e
17:09bunları 3 yıl sonra görmenin pek bir
17:11kimseye yararı yok. Şu an problem Kemal
17:15Bey değil esasen. Kemal Bey birkaç önce
17:18rahatsızlansaydı böyle bir göreve
17:20gelemeyecek durumda olsaydı başka bir
17:23arkadaşı o göreve gelecekti. Yani sonuç
17:25çok değişmeyecekti. Yani kimseyi de
17:27rencide etmek istiyorum ama burada Kemal
17:28Bey değil de Faik Bey buton olarak
17:30atansaydı durum çok mu farklı olacaktı?
17:332023'e gidip Kemal Bey'in adaylığı nasıl
17:35da yatıldı?
17:37niye dayatıldı ve buna karşı durması
17:39gereken insanlar niye durmadı? Onu bir
17:41anlamak lazım. Maalesef Türkiye'de şöyle
17:44bir şey var. Muhalif seç kesimde
17:45özellikle beyaz yakalı eğitimde ya işte
17:48halkımız eğitimsiz yanlış insanlara oy
17:50veriyor. Eğitimli insanlar da yanlış
17:51insanlara oy veriyor. Çünkü bazı doğru
17:55vatandaş suçlamak istemiyorum. Tabii
17:57görmekte zorluk çekiyorlar. Burada başka
17:59bir sistem var. Ve Tayyip Bey'in
18:01kazandığı bu siyasi zaferlerin büyük bir
18:04nedeni Türkiye'deki muhalif toplumsal
18:07muhalefet çok dinamik, çok hararetli.
18:09Fakat üst elitler, siyasetlerin, muhalif
18:13siyasetlerin ya da muhalif görünümlü
18:15siyasetlerin demem gerekiyor. Büyük bir
18:17kısmı ya ele geçirilmiş ya da kullanıma
18:20elverişli insanlar. Şimdi bunlarla
18:23mücadele etmek çok zor. Burada
18:24gördüğünüz zaman hep bir kahramanlar
18:26oluyor. İşte 2023 seçimine girilirken
18:28Demokrat dede şu bu büyük bir övgü sevgi
18:31seli. O zaman onunla mücadele etmek
18:34isteyen birkaç insan, "Biz engel
18:36olamadık. Ben 2023 seçimlerinden hemen
18:38sonra milletimizden özür diledim. Dedim
18:41ki Kemal Bey'in adaylığına engel
18:43olamadığım için özür dilerim dedim ve
18:45gerçekten de engel olamadım. Ben orada
18:47da kendimi de eleştirdim ama şimdi bazı
18:49o zaman rahat konuşulamıyordu ve o zaman
18:51ben onu dediğim zaman büyük bir tepkiye
18:53yol açtı. Onları bir anlamak niye öyle
18:56olduğunu anlamak bir sistemin
18:58eleştirisini yapmak lazım. Ben onu
19:00birçok yerde yaptım ama tabii ki bu
19:02muhalif liderlerin işine gelmediği için
19:05bunlar yeterince medyada da yer
19:07bulamadı. Bastırıldı. Şimdi 2023
19:11seçimlere girilirken Kemal Bey'in
19:12adaylığı dayatılıyordu. Ben Kemal Bey
19:15aday olursa çok az kazanma şansı onu da
19:17sıfıra indirmeyelim diye Kemal Bey'in
19:20adaylığının aleyhine toplumda
19:21konuşmadım. Ama konuşan arkadaşlar
19:23vardı. Hatta benim mensubu olduğum
19:25partinin üst kurmaylarının büyük bir
19:28çoğunluğu televizyonu açıp kazanacak
19:29aday işte Kemal Bey olmaz filan dediler.
19:32E peki Kemal Bey nasıl oldu? Şimdi CHP
19:35Kemal Bey'i destekledi. Şimdi çıkıp bu
19:37bazı CHP'li arkadaşlar konuşuyorlar ama
19:39biraz geç olmadı mı? Ya biz de esasen
19:43şüpheleniyorduk. E peki 2023'te niye bu
19:45arkadaşlar Kemal Bey'in adaylığını bize
19:47dayattılar? Onun nedeni çok açık ve net
19:50değil mi? Peki biz İyi Parti olarak niye
19:52engel olamadık? Herkes televizyona
19:54çıktığı zaman yağıp esiyordu. Kemal Bey
19:57kazanacak aday değil. Onu yapmayalım
19:59diye. Biz içeride İyi Parti olarak 6
20:02Mart sabahı oyladık. Başkanlık divanında
20:05aleyhine oy veren tek insan bendim o
20:06gün. Peki İyi Parti'nin kurumayları niye
20:09evet oyu verdiler? Hayır oyu verdilerse
20:11Kemal Bey aday olamazdı. Olsa bile İyi
20:13Parti'nin ittifaktan çekildiği bir
20:15ortamda aday olurdu ve odaylık
20:18yürümezdi. Şimdi o gün benimle beraber
20:22iki arkadaşımız vardı. Başkanlık divanı
20:24genel başkanımız ve genel başkan
20:27yardımcılarının oy hakkı olduğu bir de
20:28genel sekreterin oy hakkı olduğu bir
20:30sistem vardı. Orada oy çokluğunu Kemal
20:32Bey'in alması gerekiyordu. Bir
20:33arkadaşımız, karşı olan bir arkadaşımız
20:36toplantıya gelemedi. O da bir manevra
20:38sonucu esasen getirilmedi. Diğer olan
20:41arkadaşımız da üzerine yüklendiler son
20:43turda. O da artık kaybediyoruz ben genel
20:45başkan zorunda bırakmayayım diye. Evet
20:47oyu vermek zorunda kaldı. Bir tek bana
20:49hayır oyu verdi. Şimdi niye bu
20:51arkadaşlarımız istemeye istemeye evet
20:54oyu vermek zorunda kaldı çoğunluk çıktı.
20:55Bunu da anlamak lazım. O zamanki ortamı
20:58hatırlarsanız bütün sosyal medyasıyla,
21:00televizyonlarıyla, belediyeden fonlanan
21:02muhalif kanalların gücüyle bizim
21:05arkadaşlara yüklenildi. Sadece o değil.
21:08Burada maddi ilişkiler var. Birçok
21:10insana belediyelerin maddi gücüyle
21:12tehdit, şantaj yani havuç ve sopa
21:15politikası gülerek Kemal Bey'in
21:18adaylığını onaylamaya zorladılar. Şimdi
21:20bütün bunları düşündüğünüz zaman bunun
21:22tekrar olmaması için Türkiye'de ne
21:24yapılması gerekiyor onu bir düşünmek
21:25lazım. Yoksa şimdi çıkıp ya biz bunu
21:28Kemal Bey de işte 15 yıldır birliktedik
21:30ama bak hata etmişiz falan. Bunlar ya
21:31insanın ya geri zekalı olması lazım
21:34bunları demesi için ya da kötü niyetli
21:36olması lazım. Eee ben onun için daha
21:37onları yumuşak bir kelime kullanıyorum.
21:39Kullanılma elverişli siyasetçiler
21:41bunlar. Bakın ben 2024 yerel
21:44seçimlerinden önce The Economistti bu
21:47bir mülakat verdi mesela sadece ben
21:49vermedim. Türkiye'deki seçimlere dönelik
21:51uzun bir makale yayınlandı. Orada benim
21:53gibi diğer önemli siyasetçiler, o zaman
21:55İyi Parti CHP'li siyasetçilerle
21:57mülakatlar yapıldı. O zaman Türkiye'de o
21:59çok tabii gündeme gelmedi. Birçok
22:01sanışına gelmedi. Ben orada söyledim.
22:03Yani bu şekilde gidilirse genel seçimler
22:07gene kaybedilecektir.
22:09Ne yapmak lazım diye sordular. Ben bu
22:12siyasetlerin hepsinin değişmesi lazım
22:14Türkiye'de diyorum. Çünkü bunların çoğu
22:15ele geçirilmiş kullanıma elverişli
22:17siyasetçiler. Bu değişiklik büyük oranda
22:20gerçekleşmedi. Gerçekleşmesi kolay da
22:22değil. Bu arada ben bunu ayrıca Türkçede
22:24yazdım. 28 Şubat 2024'te seçimlere bir
22:27ay kala Türkçe iki sayfa kendi eee
22:30sosyal medyamda açıkladım. Ama tabii
22:33dediğim şeyler çok ağır olduğu için o
22:36zaman CHP'li muhalif medya buna pek yer
22:39vermedi. Yani beni düşman beleyerek
22:41bastırmayı tercih ettiler. Ama maalesef
22:43haklı çıktım. Oradaki dediklerim hepsi
22:45de oluyor. Yani sonuç itibariyle
22:47Türkiye'de yerel seçimler kazanılarak
22:50oradaki elde edilen maddi güçle
22:53yapılacak muhalefet ancak bu kullanıma
22:57elverişli siyasetçilerin önünü açar.
22:59Onların amacı da esasen uzun vadede
23:01seçim kazanmak, ülkenin kaderini
23:03değiştirmek değil. Maalesef Türkiye'deki
23:05problem, siyasi problem bu. Şu yorum da
23:07var ama kazanılan belediyeler sayesinde
23:09halka temasın daha çok sağlandığı, halka
23:11hizmet götürülebildiği ve bu sayede
23:13muhalefetin güçlendiği tezler var. Bu
23:16töze katılmaz mısınız?
23:17>> Şimdi güçlenen muhalif siyasetçilerin bu
23:19gücü ne için kullandığı için önemli.
23:22Tabii ki buradan bir güç çıkarılarak
23:24iktidar değişimi gerçekleşebilir
23:27ama işte bakın 2019 yerel seçimlerinde
23:30edinilen güç kullanarak Kemal Bey'in
23:32adaylığı dayatıldı. Yani problem orada
23:35zaten. Eğer Cumhuriyet Halk Partisiinde
23:38bu kadar çok belediye olmasaydı Kemal
23:40Bey aday olamazdı o seçimde. Bir de
23:42olaya öyle bakmak lazım. Şimdi Kemal
23:45Bey'in gerçekten şöyle böyle bir süre
23:47kart ediyorlar. Bakın Kemal Bey'i en
23:49sertileştiren beni. Cumhuriyet Halk
23:51Parti hiçbir şey demezken ben çıktım
23:53karşı oymaya çalıştım. Olmaya çalıştım.
23:55Daha sonra vatandaşa söyledim. Ben engel
23:57olamadım özür dilerim dedim. İş bütün
23:59bunlar olurken bu arkadaşlar Kemal
24:02Bey'in kim olduğunu bilmiyorlar mıydı?
24:04Yani 1015 yılında da olup anlayamamışlar
24:06mıydı? Karşı çıksalar ne olurdu? Birçoğu
24:09vekil olamayacaktı en azından. Başka
24:11meselelere girmiyorum. Şimdi suç
24:13duyurusu haline gelecek meselelere hiç
24:14girmiyorum ama en azından vekil
24:16olamayacaklardı. E şimdi bu işte sistem
24:18bunu zorluyor. Yani bu muhalefetin
24:22güçlenmesi tabii ki iyi olabilir ama
24:24doğru insanların elindeyse iyi olur.
24:26Eğer yanlış insanın eline geçerse olmaz.
24:28Şimdi Kemal Bey'in gerçek yüzünü herkes
24:31görünce ne kadar yanlış bir yolda
24:34olduğunu da görmüş oluyoruz. Yani her
24:36şeye rağmen biz o seçimi kazansaydık
24:38Kemal Bey'in adayla beraber Türkiye zor
24:41bir dönemden geçecekti ama en azından bu
24:42dönem bitecekti. Onun başka
24:44mücadelelerine girecektik. Ondan sonra
24:45Kemal Bey le mücadele edilmesi
24:47gerekecekti. Benim Kemal Bey'le mücadele
24:49etmek için bir planım vardı mesela. Olur
24:51da seçime. Çok az bir olasılık vardı
24:53kazanabilmesi için ama elimden geleni
24:54yaptım kazanalım diye. Onunla mücadele
24:56etmek için benim ikinci planım vardı.
24:57onu devreye koyacaktık. O başka bir
24:59mücadele olacaktı. Yani her şey günlük
25:01güneşitte olmayacaktı. Çünkü Kemal
25:03Bey'in acendası farklıydı. Yani herkesin
25:06beklediği Demokrat dede Piromuz filan
25:09dedikleri adam başka bir adamdı ve onun
25:11ne olduğunu şimdi görüp söylüyorlar ama
25:14onun bir kıymeti yok maalesef.
25:16>> Seçim dediniz iyi kötü bir seçim olacak
25:18dediniz. Herkesin hakkında aynı soru
25:19var. Tabii finansal pozisyon almak,
25:21ekonomik açıdan plan yapmak açısından da
25:23var bu. Sadece siyasi bir yorum değil.
25:252023 öncesindeki gibi bir seçim
25:27ekonomisi uygulanır mı? O o ölçekte bir
25:30genişleme, gevşeme ekonomide olur mu?
25:32Bunu Türkiye ekonomisine yapacak
25:33kapasitesi var ve bunun sonuçları ne
25:35olur? Çünkü herkes şimdi biliyorsunuz
25:37konut kredisi çok az. Yok denecek kadar
25:39az. İşte kredilerde çok ciddi
25:41kısıtlamalar var. Faiz yüksek. İnsanın
25:43hakkında ne var? 2023 yılında biraz önce
25:45söylediğiniz gibi çok düşük faizle işte
25:48konut ihtiyaç her türlü kredinin
25:49daratıldığı tüketimin arttığı bir dönem
25:51var. ticaret yapanların işçilerinin
25:53büyüdüğü. Öyle bir dönemi Türkiye tekrar
25:55yaşayabilir mi 2028 öncesinde?
25:57>> Bu tabii siyasi tercihlere bağlı ama net
26:00olarak söyleyeyim öyle bir şey
26:00yaşanamaz. Yani siyasiler öyle bir dönem
26:03yaşatmak isteseler de yaşanamaz. Onun
26:05nedeni şu. İnsanlar çabuk öğreniyorlar.
26:07Yani 20'de yakın Türkiye'de böyle bir
26:10süreç yaşanmamıştı. İnsanların yüksek
26:12enflasyonist ortamlarla
26:15ki çok kısa vadede kendisini çıkarına
26:19yönelik genelde ekonomiye zarar verecek
26:21aktiviteler konusunda biraz antrenman
26:23eksikliği vardı. Şimdi o yok. İnsanlar
26:26ne olacağını çok çabuk anladılar ve çok
26:28hızlı tepki verdiler. Yani 2023 seçimden
26:31öncekisinde yapılmış bir genişleme
26:34türüne verilecek tepki çok daha hızlı
26:36olduğu için patlama da çok daha çabuk
26:38gelir. Onun için öyle bir süreç
26:39yaşanamaz. O anlamda tabii Türkiye'nin
26:41şartları da daha zor. Ben onun için öyle
26:43bir sürece yeltenileceğini, o şiddetli
26:46bir sürece yetenileceğine inanmıyorum.
26:47Olursa çok ağır sonuçları olur. Onun
26:50için çok daha kontrollü gideceklerdir
26:52bence. Onun için yani ben şimdi kendimi
26:54Tayyip Bey'in yerine koyuyorum. Türk
26:56siyasi buçasan çok önemli bir
26:57eksikliktir. Bu arada Türkiye'deki
26:59siyasetçiler çok becerikli kendilerine
27:02çıkarlarını görürler falan ama esasen
27:03ciddi olarak stratejik düşünme yoksunluğ
27:06olurlar. Ve yapılması gereken şey
27:08kendinizi taip yerine koyun. Ne
27:10yaparsınız? Ben TP yerine koysam şu an
27:12bütün eleştirilere rağmen elimde iyi bir
27:15alternatifim yoksa Mehmet Şimşek de
27:17gider. Seçimlere doğru da ona biraz
27:19baskı yaparak biraz elini gevşetirim.
27:22Bence Tayyip Bey onu yapar. Ha yok
27:25Mehmet Şimşeğe bir alternatifi var. Ben
27:27bilmiyorum tabii. O onun kafasından
27:29geçen hani Mehmet Şimşek'in bir
27:31alternatifini bulmuşsa ona da gidebilir.
27:34O biraz da Mehmet Şimşe'i faturaya
27:36çıkarıp ya işte bu adamı koyduk ama bak
27:37o da böyle yanlışlar yaptı. Onu değiştik
27:40yenisini koyduk bak şimdi her şey daha
27:42iyi olacak diyebilir. Onu bilemiyorum
27:44öyle biri var mı elinde? Şu an yokmuş
27:46gibi geliyor ama emin değilim. Eee o
27:48zaman eee o yoksa Mehmet Şimşek'le
27:50gider. Eee, belli bir süre sonra Mehmet
27:52Şimşek'in şu an uyguladığı paketi artık
27:55ona baskı yaparak biraz yumuşatı zaten.
27:58Sonuçta Tayyip Bey'in istediği oluyor.
27:59Yani Mehmet Bey'in Tayyip Bey direnme
28:01gücü yok. Kendimizi kandırmayalım.
28:04>> Evet. O gevşemenin şiddetini ve boyutunu
28:06siyasi denken belirleyecek değil mi?
28:08Yani seçim anketleri veya seçim saattım
28:11halinde nasıl bir güç dengesi olduğu
28:13belirleyecek?
28:14>> Biraz ama bir ekonomi büyük ölçüde
28:15belirler. Yani Tayyip Bey esasen çok
28:18pragmatik bir siyasetçi. Yani seçimi
28:20kazmak için çok gevşetmek de isteyebilir
28:23ama bence gevşetebileceği bir durum yok.
28:25Yani çok aşırı gevşetirse patlama çok
28:27hızlı gelir. Seçimden önce patlarsa o
28:29daha kötü olur. Onun için eee daha
28:31kontrollü gitmek zorunda kalacaklardır.
28:33>> Siyasette de ki siyasette gördüğümüz
28:36operasyonlar da ekonomideki bu gevşeme
28:38imkan olmamasıyla mı ilişki? Yani
28:39ekonomiden rahatlatamayacağım,
28:41insanların refahını 2023 öncesi gibi
28:43patlatamayacağım için mi siyasi ortamı
28:47daha çok dizayn etmeye çalışıyor sizce?
28:49>> Bence faktörlerden biri o ama sadece o
28:51da değil. Yani burada muhalefetin
28:52yaptıklarıyla alakalı ya da
28:54yapmadıklarıyla alakalı. Bunlar da biraz
28:56belirliyor. Bir de tabii bir süreç var.
28:59Yani Türkiye'de şartlar zorlaştıkça
29:01tabii kimse sonsuza kadar da yaşamıyor.
29:03Tayyip Bey'in de kendine göre bir planı
29:05var. O planı uygulamaya çalışıyor. Onlar
29:07da önemli. Yani şu an esasen Tayyip
29:10Bey'in şu an yaptıklarının büyük bir
29:12çoğunluğun nedeni CHP'nin esen
29:14yaptıkları değil daha çok yapmadıklarına
29:16bakmak lazım. Orası çözüm üretme yeri.
29:18Ben bazı arkadaşlarına duyuyorum ya işte
29:21ya hocam iyi hoş diyorsun ama CHP ne
29:23yapsın? Özgür Bey ne yapsın?
29:24Yapabilecekleri çok şey var.
29:26>> Orası çözüm üretme yeri. Çözüm
29:28üretmiyorsan o zaman biraz da kendine
29:30bakman lazım. Yapılabilecek çok şey var.
29:33Çok daha kırmızı çizgide çizip arkasında
29:35durmaları mümkün de. hiçbirini
29:36yapmadılar ama yapamamaların nedeni gene
29:39kullanıma elverişli olmalarından
29:41kaynaklanıyor.
29:42>> Ekonomi çerçevesinde sorayım. Mermi
29:44Şimşek üzerinde bir soru soracağım. Eee,
29:46Merme Şimşek sizce eee, 3 3, 3,5 sene
29:49oldu neredeyse. E, elinden gelen yaptı
29:51mı? Mermin Şimşek dışında bir isim e
29:54yine aynı siyasi konjonktürde, güç
29:57dengesinde daha farklı şey yapabilir
29:58miydi?
29:59>> Şimdi tabii yapabilecek şeylerin
30:00hepsinin arkasında siyasi iradenin
30:01durması lazım. Bir kısmın arkasında
30:04durulmayacağı aşikar. Ama bu her şey
30:07gidip Tayyip Bey işte arkasında
30:09durmadığı için böyle oldu demek de doğru
30:11değil. Yani Mehmet Şimşik'in elinde
30:13beşeri sermaye de yok. Bakın Türkiye'nin
30:15ihtiyacı olan istikrar paketini
30:17uygulayabilecek, yazabilecek,
30:19uygulayabilecek bir beşeri sermaye yok
30:20Mehmet Bey'in de. Mehmet Bey zeki bir
30:22insan. Yani biraz yatırım banklarına
30:25falan da çalışmış, orta seviyelere kadar
30:26yükselmiş bir arkadaş. Belli bir
30:28tecrübesi var ama ciddi bir ekonomi
30:30eğitimi, böyle bir istikrar bakanını
30:32yazacak bir tecrübesi yok. Bunu
30:35uygulayabilecek insanları da yok. Bunu
30:37yazabilecek insanlarla da çalışmıyor.
30:40Yani o anlamda ciddi beşeri sermaye
30:42yoksunluğu var. Onun için yani oluşacak
30:46şartlar bir ilk önce elinizde bir beşeri
30:48sermaye olacak. Böyle programı çalışıp
30:51hazırlayacaksınız. Ondan sonra
30:52uygulayabilecek gene yetişmiş elemana
30:54ihtiyacı var. Şimdi Mehmet Mel'in de
30:55bunların hiçbiri yok. Ha böyle bir
30:56programı olsa, yapabilecek gücü olsa
30:59Tayyip Bey yaptırır mıydı? ayrı bir
31:01soru. Bir kısmını yaptırmayacağı kesinti
31:03ama Tayyip Bey'in de tamam diyebileceği
31:07birçok şey gene yapılamadı. Yapılamasına
31:09direkt olarak şey hazırlıksızlık. Şimdi
31:11isimleri vermiyor ama yani 2023 seçmeden
31:13sonra ilk atadıkları Merkez Bankası
31:15başkanı atandığı zaman ben dedim çok
31:17büyük bir aklıkla olacak. Niye? Çünkü
31:18dersler çalışılmamış atama yanlış.
31:21Program zaten yok. E personel de yanlış
31:23seçiyorsunuz. E bu nasıl olacak?
31:25>> Sizi bulmuşken biraz da dışarıya
31:26konuşalım. Biliyorsunuz birkaç gün önce
31:28Türkiye NATO zirvesi yapıldı. oldukça
31:30gündemi eee meşgul etti. Özellikle
31:32Trump'la Erdoğan arasındaki ilişkiye
31:34işte katsa yaptığımları F35'ler,
31:36S400'ler hepsi konuşuldu ve Türkiye'nin
31:39özellikle dış politikası çok tabii
31:41Trump'a endeksi eee onun da birtım
31:43ekonomik etkileri var. Eee siz
31:45Türkiye'nin dış politika stratejisini
31:47izlediğiniz ve bunu ekonomik sonuçlarını
31:48nasıl değerlendiriyorsunuz? Türkiye
31:49buradan gerçekten bir ekonomik çıkar
31:51elde edebiliyor mu?
31:52>> Şimdi Türkiye maalesef çok büyük hatalar
31:55yaptı. Bunun çeşit nedenleri var büyük
31:58ölçüde bunlar bilinçli. siyasi çıkarlar
32:00uğruna yapılmış hatalardı. Şimdi
32:02hataların bir kısmından başka yollara
32:04dönüldü. Tayip Bey'in tabii çok bir
32:06siyasi başarısı var. Bu uçun öbür uca
32:08gidip kendi seçmenini hala ikna
32:10edebiliyor. Mesela ciddi bir yetenek.
32:12Ona da bir saygı göstermek lazım.
32:13Hakkını vermek lazım. Şimdi düşünülürse
32:16Türkiye'de kendine göre nedenleri vardı
32:18Tayyip Bey. Bir anda Rusya'ya yaklaştı
32:21bu S400'ler alındı. O yüzden biz
32:23projenin içinde olduğumuz yani ekonomik
32:25çıkarlar sadece silah almadığımız hatta
32:27ekonomik çıkar sağladığımız bir F35
32:29pozisyonuna atıldık. Ciddi baskı yedik.
32:31Uzun süre maalesef hava kuvvetlerimize
32:34savaş uçağı alamaz duruma geldik. Kendi
32:37imalat etmek istediğimiz, tasarımını
32:39yaptığımız uçağın motorunu alamaz duruma
32:42geldik. Ondan sonra işte Ukrayna savaşı
32:45ile beraber Rusya'nın çeşitli
32:47problemleri oldu. Tayyip Bey ondan sonra
32:49da özellikle Donald Trump'ın başa
32:52gelmesinden sonra Amerika'da bir dönüş
32:53yaparak bir anda 180 derecen başka bir
32:57yere konuşlandı. Şimdi onun getirdiği
32:59bazı kısa vadede yararları olacak ama bu
33:02işin siyasi yönü çok önemli. Oraya
33:04detaylara girilebilir. Ekonomik açıdan
33:06bakarsanız ki sizin sonuz ilk soru oydu.
33:08Bunun esasen Türkiye için şu uzun vadede
33:12ve orta vadede ekonomi için çok büyük
33:14bir şeyi olmayacak. Çünkü Türkiye'nin
33:16problemleri yani Türkiye'nin şu an
33:17boğuştuğu ve altında kaldığı
33:19problemlerin %99'u
33:21kendi evimizde ürettiğimiz problemler.
33:23Maalesef Türkiye ekonomi açısından bu
33:25kadar kötü yönetildiği zaman dış
33:26politika ne olursa olsun bu krizler
33:29yaşanacak, bu acılar çekilecek, bedeller
33:31ödenecek maalesef. O anlamda bir şey
33:33yok. Ama tabii ki şu dünya hızla
33:36değişirken Türkiye'nin dış
33:38ilişkilerinde, güvenlik olayında ciddi
33:41bir değişikliğe yol açacak. Bu bunların
33:43birçoğu doğru yönetse iyi sonuçlar
33:46verecektir. Ama Türkiye'nin şu an içinde
33:49bulunduğu ortamda kendi kontrolünde
33:52olmayan birçok şey gelişiyor. Dünya
33:54hızla değişiyor. Ortas Doğu'daki İran'a
33:57yapılan saldırının yarattığı sonuçlar
33:59daha tam anlaşılamadı. sonuçlar taa
34:02yaşanmadı. Onunla beraber Amerika'nın iç
34:05dinamikleri de değişiyor onunla beraber.
34:07Şimdi bizim Türkiye'den bakıldığı zaman
34:09o çok net gözükmüyor ama Amerika'daki
34:11siyaset eee lobiler üzerinden yapılır.
34:14Amerika'da bazı lobiler son derece
34:17güçlülken o güçlerini kaybetmeye
34:19başladılar. Bu Ortadoğu'daki
34:21komşularımızdan İsrail eee ciddi olarak
34:23Amerika'da lobiler üzerinde güç sahibi
34:25bir ülke ve esasen orada son 10 yıllarda
34:28yaşanmamış bir süreç yaşanıyor. Demokrat
34:31Parti de başladı. Şu an cumhuriyetçilere
34:32de geçti. Şimdi o sürecin Ortadoğu'da
34:35çok büyük etkileri olacak ve yeniden
34:38kartlar dağıtılacak. Orada ben
34:40Amerika'nın önümüzdeki 5 yıl içinde çok
34:43ciddi bir şekilde Ortadoğu siyasetindeki
34:46yaklaşımın değişeceğini düşünüyorum.
34:48Maalesef Amerika için maalesef Türkiye
34:51için bu bir fırsat da olabilir. Doğru
34:53şeyler yapılırsa Amerika'nın
34:55Ortadoğu'daki ilgisi ve etkisi azalacak.
34:58Değişik ben onu daha önceki bir şeyde de
35:00anlatmıştım bir programda. Bunları iyi
35:03analiz edersek esasen uzun vadede
35:06Ortadoğu'da Çin'in büyük bir zafer
35:09kazanacağı, Amerikasının Amerika'nın da
35:11etkisinin azalacağını söylemiştim. O
35:14yönde ilerlemeye devam ediyoruz. Bunları
35:17bu çerçede düşünürsek Türkiye'ye odan
35:19ihtiyaç çok artacak. Batı ittifaının
35:22ihtiyacı Türkiye bunlardan doğru
35:25strateji uygularsa istifade edebilir.
35:27Yeni stratejik ortaklıklarla pozisyonu
35:29güçlendirebilir. Bunlar mümkün. Ama
35:31ekonomik açıdan bakarsınız bu olaylara.
35:34Türkiye hala bu Ortadoğu Savaşı'nın eee
35:36sonuçlarına iyi hazırlanmadı. Ben
35:39Türkiye'deki tartışmaları takip
35:40ediyorum. Genelde çok spekülatif. İşte
35:43bu böyle oldu. Tamam bu bitti. Öyle
35:46değil. Bakın, eee, bu süreçte işte
35:48Temmuz'un ilk haftasında yaşananları
35:50görüyorsunuz. O bitti, tamam, barış
35:53geldi denen Körfez yeniden eee, savaşı
35:57yaşıyor. Bu süreçler böyle devam
35:59edebilir. Yani tabii ki bu savaş bir
36:01açıdan bakarsanız mantık dışı. Yani bu
36:04savaşın bir önce bitirilmesi herkesin
36:06işine geliyor ama uluslararası
36:08ilişkilerde bazen karşı tarafı test
36:10etmek de gerekli ve bir tarafın eli çok
36:12güçleniyorsa bu süreci uzatarak o süreç
36:15uzatılır. Şu an biz onu yaşıyoruz ve
36:17Türkiye'nin esasen şu an çeşitli
36:19senaryolara hazırlık yapması lazım. O da
36:21yapılmadığını maalesef üzülerek
36:23görüyorum. Yani tamam bu iş bitti artık
36:26enflasyon baskılar da azılacak. Petrol
36:28fiyatları bundan sonra çek büyük
36:29ihtimalle. Evet. Ama ülke yönetimi
36:33spekül pozisyon almak gibi değil. Sizin
36:35her türlü şarta karşı planınızı,
36:36hazırlığınızı yapmanız lazım. Doğru.
36:38Petrol fiyatları gevşeyebilir. 70
36:41dolarlarda da seyredebilir Avaraş fiyat
36:43ama seyretmeye debilir. Yani bazı
36:46senaryolarda 2027 sonuna kadar ortalama
36:49petrol fiyatlarının 100 dolar civarında
36:51seyretmesi de mümkün. Öyle bir şey
36:52yapıldığı zaman Türkiye etkileri ne
36:54olur? Bunları da görmek lazım. Yani bu
36:57NATO, Ankara'daki NATO toplantıları,
37:00bize yeniden silah satımının için ya da
37:02bizim F35 bölüne dönmemiz bunlar tabii
37:05ki önemli işler ama aynı zamanda bunu
37:08yapan aktörlerin Ort Doğu'da ne
37:09yaptığını ve bun ekonomikten kısa vade
37:11ve ortalade bize nasıl etkileyeceğini de
37:13analiz etmek lazım. Uluslararası
37:14ilişkilerde şahsi dostluklar bireysel
37:17ilişkiler üzerinden gitmemek çok
37:18sakınca. Özellikle Türkiye gibi orta
37:20kuvvetli orta bölükteki ülkeler için
37:22süper güçlerle olan ilişkilerde çok
37:24sakıncalı. Eee, maalesef bizim şu an
37:27Amerikan başkanının şahsı üzerinde
37:30yapılan bir ilişkiyle götürülen bir
37:33ulusarası ilişkimiz var. Bu tabii çok
37:36sakıncalı. O yüzden de maalesef Trump
37:38gittikten sonra Türkiye'yi olumsuz
37:40olarak etkileme riski var. 2026 bu
37:43Kasım'da yapılacak ara seçimler
37:44cumhurbaşkanlığı seçimi değil. Yani
37:45Trump 2020'ye kadar devam edecek ama
37:48Trump'ın gücü belli orende azalacak.
37:51Onun tabii ki bir etkisi olur ama çok
37:53büyük bir etkisi olmaz. Fakat eğer
37:56Trump'a bir şey olursa ya da Trump arz
37:59edilmesi gibi bir olay olursa o zaman
38:00farklı şeyler konuşuruz. Ama onlar ana
38:03senaryo değil. Ama Donald Trump'ın da
38:05esasen hani Türkiye dostu olduğu filan
38:08söylenemez. Uluslararası ilişkilerde
38:11çıkarlara bakılır. Sizin stratejik
38:13olarak kazan kazan denilen şeyi
38:15sağlamanız lazım. Yani benim kendi
38:17vatandaşıma bunun ne yararı var? Bunu
38:19ben yapmak istiyorum ama karşılığını da
38:21kabul etmesi için onun da bir şey
38:22kazanması lazım. stratejik ortaklık
38:24olarak yaklaşmak lazım. Tabii Amerika
38:27ile hangi konularda stratejik ortaklık
38:29yapabiliriz? Nerelerde çıkar
38:30çatışmalarımız var? Onların iyi
38:33analizini yapmak lazım. Ondan sonra da
38:36bu bireysel şeylerden biraz çıkmak
38:37lazım. Yoksa bir aşırı uşunu öbür uşa
38:40sürükleniniz. Yani bireysel ilişkiler
38:42üzerinden yürüttüğünüz bir uluslararası
38:44ilişkiler modeli eninde sonunda patlar.
38:47>> Kur politikamız gibi.
38:48>> Maalesef. Maalesef.
38:49>> Çok teşekkür ederiz Bilge Bey. Çok
38:51ayağınıza sağlık. Geldiniz. Özlemişiz.
38:53Uzunca bir sohbet yaptık. Yeniden
38:55tekrarlamak umuduya teşekkür ederiz.
38:56>> Ben teşekkür ederim.
38:58>> Görüşmek üzere.
38:59>> Hoşça kalın.
39:01>> Merhaba, hoş geldiniz. Mesle ekonomide
39:03bundan beri yeni bir yayınla
39:04karşınızdayız.

About this transcript

This page contains the full transcript of Doları Ne Zaman Ve Nasıl Bırakacaklar? Izdıraplı Günler Artacak! | TL Aşırı Değerli | Bilge Yılmaz by Mesele Ekonomi, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 5,716 words across 1,075 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.