Demirkırat Belgeseli | Tek Bölüm | 32. Gün Arşivi — Transcript
Full transcript
- 0:13demokrasi dünyanın en narin çiçeğidir
- 0:15onu yaşatan hoşgörüdür uzlaşı diyalogtur
- 0:18size bu gece ülkemizde yetişen
- 0:20demokrasinin Doğuş ve emekleme öyküsünü
- 0:22anlatacağız coşkulu ancak güç bir
- 0:24dönemin örtüsünü açacağız başrol
- 0:27oynayanlardan hiçbiri hayatta değil
- 0:28ancak bize hediye ettikleri demokrasi
- 0:31hala
- 0:33[Müzik]
- 0:39[Müzik]
- 0:47[Müzik]
- 0:58yaşıyor
- 1:02[Müzik]
- 1:18[Müzik]
- 1:21Merhaba tam 10 hafta süreyle birlikte
- 1:24olacağız ve birlikte yakın tarihimizin
- 1:26sayfalarını açacağız kimi zaman
- 1:28heyecanlan kim zaman hüzün bazen Ah
- 1:32keşke böyle olmasaydı diyeceğiz emin
- 1:34olun Hep birlikte geçmişten büyük
- 1:36dersler
- 1:37alacağız toplumlar nice üzüntülü gurur
- 1:40duyulmayacak dönemler geçirmiş olsalar
- 1:42dahi bazı olayları görmezlikten gelme
- 1:45yerine aksine üstüne giderek işlenen
- 1:48hataları kabul ettikleri sorumlulukları
- 1:50hissettikleri ölçüde büyüyor ve
- 1:53olgunlaşıyor artık yepyeni bir dünyaya
- 1:55yepyeni bir döneme girdik eski
- 1:58kavramların ideolojilerin tabuların
- 2:00yıkıldığı bir dünya artık eski yaraları
- 2:03saklamak Aman Acaba ne derler korkuları
- 2:06yerine açıklığın Özgür düşüncenin
- 2:09herkesin görüşünün serbestçe
- 2:10söyleyebileceği bir dünyaya giriyoruz
- 2:14ülkemizin demokrasiye geçişi alışması
- 2:16kolay olmadı zaman zaman kesintilere
- 2:19uğradı ancak yine de ısrar ettik Zira
- 2:23kararlıydı bu belgeselle aslında işi
- 2:26başlangıcından alacağız ve
- 2:28İlm belgesellerle bugüne kadar da
- 2:31getirmeye çalışacağız amacımız kimseyi
- 2:35yargılamak veya aklamak değil mümkün
- 2:38olduğunca tarafsız bir gözle bakmaya
- 2:40çalıştık tam 2 yıllık bir çalışma ve
- 2:42incelemenin sonucunu
- 2:45göreceksiniz Türkiye'de bugün kanıksar
- 2:48yaşadığımız çok partili demokratik rejim
- 2:50Aslında 23 yıllık bir mücadelenin ve
- 2:52Arayışın ürünü cumhuriyetin kuruluşundan
- 2:551946 yılına kadar tek partiden çok
- 2:58partiye geçiş için tam üç deneme yapıldı
- 3:01Bunlardan ilki 1924'te ydi ülkeyi
- 3:04yöneten Cumhuriyet Halk Partisi'nin
- 3:06karşısına Terakki Perver Cumhuriyet
- 3:08Fırkası çıktı ancak yeni bir
- 3:11cumhuriyetin sancılar içinde inşa
- 3:13edildiği Bu dönem muhalif bir sesin
- 3:15yaşamasına El vermedi Terakkiperver
- 3:18fırka 6 ay sonra kapatıldı
- 3:20yöneticilerinin bir bölümü hapsedildi
- 3:22bir kısmı Atatürk suikast davasında idam
- 3:25sehpalarında
- 3:27cezalandırıldı ikinci deneme bundan 6
- 3:30yıl sonra 1930'da serbest fırka ile
- 3:33yapıldı Ama serbest fırka da ancak 97
- 3:36gün
- 3:37[Müzik]
- 3:42yaşayabildiği geldi ve Türkiye için tek
- 3:46partili rejim bir daha dönmemek üzere
- 3:48tarih
- 3:49oldu Biz belgeselim 1930 yılından
- 3:53Cumhuriyet tarihinin çok partili rejim
- 3:56denemesinden başlayacağız 1950'de ikar
- 3:59gelen Demokrat partinin izlerini 30'lu
- 4:02yılların o kargaşasında
- 4:06[Müzik]
- 4:12arayacağız 1930'larda İki tür Ankara
- 4:15vardı Biri hızla çehre değiştiren şapka
- 4:18giymeyi Türkçe okuyup yazmayı batı
- 4:20müziği ile dans etmeyi öğrenen bir
- 4:22Ankara bu Ankara'yı ulusta Ankara
- 4:25Palas'ın balo salonlarında bulmak
- 4:28mümkündü
- 4:32ik Ankara ise buradan çok değil ancak
- 4:35birkaç kilometre uzaktaydı ama yine de
- 4:37at Pazarı Ankara palas'a birkaç Asır
- 4:40uzakmış gibi görünüyordu orada
- 4:42fakirlikten kaynaklanan bir
- 4:44memnuniyetsizlik insanların yüzlerinden
- 4:46okunuyordu dünyayı sarsan ekonomik kriz
- 4:49Türkiye Cumhuriyeti'ni henüz 7
- 4:51yaşındayken yakalamıştı genç Cumhuriyet
- 4:53iktisadi dumlu Pınarlar kazanma
- 4:56çabasında bir bunalımın ağına düşmüştü
- 4:59Çankaya'da Gazi Mustafa Kemal yaverine
- 5:02şöyle dert yanıyordu bunalıyorum çocuk
- 5:05büyük bir ızdırap içinde bulunuyorum
- 5:07görüyorsun ya Her gittiğimiz yerde
- 5:09Mütemadiyen dert şikayet dinliyoruz her
- 5:12taraf derin bir yokluk Maddi manevi
- 5:14perişanlık
- 5:16içinde Gazi de bu duruma bir çare
- 5:19arıyordu yeni ve ciddi bir atılıma
- 5:21ihtiyaç vardı öyle bir Atılım ki
- 5:23türkiyeyi her yönden Batı ile bütünleşti
- 5:25bilsin hem ekonomik hem de siyasi destek
- 5:28sağlasın Türkiye'yi Çağdaş Dünyanın
- 5:30içine soksun Gazi'nin ideali buydu
- 5:33kararını hiç uzatmadan verdi ülkenin
- 5:36çıkışı çok partili
- 5:45demokrasidir sıcak bir Ağustos Akşamı
- 5:47Atatürk Yalova'daki bir baloda Fransa'da
- 5:49büyükelçi ve yakın dostu olan feti Bey
- 5:52ile Başbakan İsmet beyi yanına çağırttı
- 5:54çok partili rejim formülü gecikmem bir
- 5:57an önce uygulamaya
- 5:59Fetih Beyden bir parti kurmasını istedi
- 6:01Hatta Adını bile koymuştu Serbest
- 6:03Cumhuriyet Fırkası Başbakan ile ileride
- 6:07muhalefet lideri olacak Fethi beye dönüp
- 6:09rejimin formülünü dahi açıklı verdi ben
- 6:13şimdi bir babayım siz ikiniz de benim
- 6:15evladımsın ikiniz arasında benim gözümde
- 6:18hiçbir fark yoktur Atatürk'ün bir evladı
- 6:22kendi kurduğu ve genel başkanı olduğu
- 6:24Cumhuriyet Halk partisiydi yani iktidar
- 6:27yeni hayata getirdiği diğer çuğ is
- 6:29muhalefetle görevlendiriyor
- 6:31rejimin kollayıcı rolünü kendi alıyor
- 6:35iktidarı denetleyecek muhalefeti de
- 6:37tayin
- 6:38ediyordu serbest fırkanın iki hedefi
- 6:41vardı çoğulcu demokrasi ve liberal
- 6:44ekonomi yani Batı modeli Atatürk ilk
- 6:48başlarda bu partiye büyük destek verdi
- 6:50en yakınlarını Hatta kız kardeşini üye
- 6:52yazdırdı ancak kısa sürede Çankaya'daki
- 6:54hesap çarşıya uymadı ne kadar rejim
- 6:57muhalifi varsa bu defa serbest
- 7:01tos muhale Old hen kuruluş günlerinde
- 7:05düzenlenen bir İzmir mii asında partinin
- 7:07sonunun geldiğini de haber veriyordu Fe
- 7:10beyi İzmir Rıhtımında 50.000 kişi kurtar
- 7:13bizi sloganıyla karşıladı olaylar çıktı
- 7:17ölenler ve yaralananlar oldu o gün Fe
- 7:20beyi karşılayanlar arasında serbest
- 7:28fır takım elbiseli fötr şapkalı genç
- 7:32adamın adı Adnan
- 7:36Menderes Menderes henüz 31 yaşındaydı
- 7:38Aydın'da Babadan kalma 3000 dönümlük
- 7:41çakırbeyli çiftliğinin beyy Yeni
- 7:43evlenmişti Aslında evlenirken eşi Berin
- 7:46Hanım'a hem Çiftçi kalacağına ve
- 7:48politikaya girmeyeceğini dair söz
- 7:50vermişti ama Fethi Okyar Aydın'a il
- 7:53teşkilatı için adam aramaya geldiğinde
- 7:55Herkes onu tavsiye etmişti çevrede
- 7:57sevilen bir kişiydi Toprak anlardı
- 8:00Tahsilli dil biliyordu sonunda ısrarlara
- 8:02dayanamadı ve karısının tuhaf bir iç
- 8:05güdüle hep korktuğu politikaya adımını
- 8:07attı Aydın il başkanlığını üstlendiğim
- 8:10Aslında farkında olmadan 30 yıl sürecek
- 8:13bir siyasal mücadelenin ilk basanı
- 8:15tırmanıyordu Ancak bu ilk siyasi çıkış
- 8:18ilk siyasi yenilgiyi de beraberinde
- 8:20getirdi serbest fırka iyiden iyiye
- 8:23kontrolden çıkınca buç ay sonra yine
- 8:25gazin onayıyla
- 8:28fesi denemesi daha hayal kırıklığı ile
- 8:31sonuçlanmış
- 8:39oldu serbest fırka kapanır kapanmaz
- 8:41muhalefetin sesi kesildi muhalifler
- 8:43yeniden CHP'ye yani eski yuvalarına
- 8:46döndüler Adnan Menderes'te Cumhuriyet
- 8:48Halk Partisi'nin Aydın'daki il
- 8:50başkanlığını üstlendi serbest fırkanın
- 8:52başarısızlığından ötürü umudu kırılmış
- 8:54hevesi kaçmıştı ta ki 3 Şubat 1931
- 8:58gününe kadar
- 9:00o gün Atatürk Aydın'a gelmişti Bütün
- 9:02Şehir ayaktaydı Gazi her yeri gezdi
- 9:05ancak CHP binasına uğramak istemiyordu
- 9:08Belki de eski serbest fırkın orada
- 9:10olduklarını bildiğinden dolayı isteksiz
- 9:13Oysa mender sabırsızlıkla onu bekliyordu
- 9:16sonunda Ata bir 5 dakika için uğramaya
- 9:19razı
- 9:19oldu Adam Menderes kendi bana
- 9:23anlatmıştı kahve ısmarladım kabul etmedi
- 9:28dedi ettim kabul etmedi dedi fakat o
- 9:31sırada bir bahis
- 9:35açıldı Türkiye'deki çiftçilerin buradaki
- 9:38çiftçilerin durumu
- 9:41hakkında bilgi istenildi ben dedi bunu
- 9:45anlatmaya
- 9:48başladım Türkiye'deki ekonomik durum
- 9:51dahil çiftçilerin durumu dahil bunların
- 9:55hakkında yapılacak tedbirler dahil olmak
- 9:58üzere Ben fikirlerimi anlatmaya başladım
- 10:01Atatürk sual sordu Ben anlattım Atatürk
- 10:05ilave etti beni konuşturdu sonunda 5
- 10:08dakikalık ziyaret Tam 4 saat sürdü Bu 4
- 10:11saat içinde Atatürk bir paket Gazi
- 10:13sigarası ve 4 Fincan Kahve içti o 4 saat
- 10:15Adnan Menderes'in hayatının akışını
- 10:18değiştiren 4 saat oldu Atatürk Aydın'dan
- 10:20ayrılırken Menderes'ten konuştuklarına
- 10:23ilişkin bir rapor istedi yanındakilere
- 10:25de Adnan beyi övdü bugün konuştuğum genç
- 10:28dikkate değer bir insan dedi birkaç ay
- 10:31sonra Seçim döneminde Adnan Bey'in adı
- 10:33radyoda milletvekili adayları arasında
- 10:35okundu Oysa kendisinin bundan haberi
- 10:38bile yoktu tebrik etmişler Hayırlı olsun
- 10:42Adnan Bey Mebus olmuşsun diye O da
- 10:46Eee Hayrola demiş e Öğlen bir
- 10:51haberlerini dinlemedin mi radyoda senin
- 10:53ismin de vardı tabii o belki
- 10:56Eee adaylık şeklinde veya o gün
- 10:59namzetlik şeklinde Ama zaten o listede
- 11:02yer alan otomatikman da seçilmiş
- 11:04oluyordu
- 11:05Eee bu
- 11:07itibarla serbest Turka Cumhuriyet Halk
- 11:10Partisi Ondan sonra Ankara'ya Büyük
- 11:12Millet Meclisi'ne
- 11:14gelişte Atatürk'ün
- 11:16Eee
- 11:18hafızasında rastladığı o genç insanın
- 11:21canlı kalmasının ve Belki o gün bir yere
- 11:24not edip not ettirmiş olmasının
- 11:26sanıyorum ki çok önemli bir rolü var
- 11:29Adnan Menderes 1931 in baharında Aydın
- 11:31mebusu olarak Ankara'ya meclise giderken
- 11:34yakın çevresine beni Atatürk keşfetti
- 11:36diyecekti Ankara'da Onu tam 30 yıl
- 11:39sürecek benzeri görülmedik bir yaşam
- 11:41serüveni
- 11:42[Müzik]
- 11:50bekliyordu 1933 yılında Cumhuriyet
- 11:53gençliğinin tadını çıkarıyordu 10 yılda
- 11:55yaratılan 15 milyon genç Akın Akın
- 11:58Ankara'ya koştu
- 11:59Başkentte bu heyecanı yaşayanlar
- 12:01arasında Adnan Menderes de vardı Savaş
- 12:03onu Henüz 18 Yaşında Amerikan Kolejinde
- 12:06öğrenciyken yakalamış bütün bir nesil
- 12:08gibi onun da gençliği talimgah cepheye
- 12:12giden trenlerde sıtma nöbetlerinde
- 12:14geçmişti şimdi o mücadelenin Meyvesi
- 12:17olan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin
- 12:19sıralarında oturuyordu bir parça
- 12:21çekingen Hatta silikti mecliste dilekçe
- 12:24komisyonunda çalışırdı genel kurulda ise
- 12:27en arkalarda bir yerde otururdu öne
- 12:29çıkmaya gösteriş yapmaya tabiatı müsait
- 12:31değildi ama alçak gönüllü
- 12:35ve Eee mahcup tabiatlı denilebilecek
- 12:41yani böyle hemen insanlara birer omuz
- 12:44darbesi vurup ön sıralara geçmeyi
- 12:47düşünecek
- 12:48Eee bunun için belirli Yolları deneyecek
- 12:52bir tabiatı da yoktu
- 12:56Eee birisi
- 13:00nedeni bu
- 13:01olabilir ikinci neden
- 13:05[Müzik]
- 13:06Eee Belki
- 13:09de serbest fırka
- 13:13olayının dan kalan bir duygu yani zamanı
- 13:18gelmeden bir işe
- 13:23girişilmiş de buna çok uygun
- 13:26düşer traktörünü hazırdır bütün
- 13:29aletlerin hazırdır
- 13:39gübrenin kolunuz bağlıdır İlla havanın
- 13:43belirli bir sıcaklığa kavuşmasını
- 13:45toprağına tava gelmesini
- 13:48bekleyeceksiniz Toprak henüz Siyasette
- 13:50tavına gelmemişti Menderes için bu
- 13:52dönemde ylab en ii şey kendisini dah iyi
- 13:57hazırlam yazı kar verdi Ankara Hukuk
- 14:01mektebine bir dilekçeyle başvurdu Oysa
- 14:03Lise diploması dahi yoktu milletvekili
- 14:06olduğundan okula kabul edildi Böylece 33
- 14:09yaşında bu kez bir Milletvekili olarak
- 14:11yeniden öğrenci sıralarına oturuyordu
- 14:13Menderes'in öğrenci yıllarında iki büyük
- 14:16olay
- 14:22yaşandı biri faşizmin bütün hızıyla
- 14:24yılıydı İtalya'da musolini ispan veit
- 14:28ekonomik krizin birer ürünü olarak
- 14:30diktatörlüklerin ilan etmişlerdi dünya
- 14:33adım adım bir savaşa sürükleniyor diğer
- 14:36Sarsıcı haber ise 10 Kasım 1938 günü
- 14:39geldi artık Cumhuriyet atatürksüz
- 14:45dü Atatürk öldüğünde silah arkadaşı
- 14:48İsmet Yeni onun başbakanı değildi Eee
- 14:51Ata ile tartışmışlar ve ilişkilerine bir
- 14:53fasıla vermeyi
- 14:58atanmıştı Bayar İttihat ve terakkiden bu
- 15:01yana Atatürk'ün yanındaydı İstiklal
- 15:03harbi'nin Galip hocasıydı hayatı
- 15:06mücadeleyle geçmiş İş bankasını kurmuş
- 15:09Atatürk'ün İktisat vekilliğini yapmış
- 15:11Şimdi de başbakanı olmuştu İnönü ve
- 15:13Bayar iki ayrı kutuptur yaşamları
- 15:16boyunca ne zaman biri öne çıksa diğeri
- 15:18geride kalmış ve kendi sırasını
- 15:20beklemişti Atatürk'ten sonra da bu Halef
- 15:23Selef kuralı Acaba böyle mi işleyecek
- 15:26atanın öldüğü gün Bayer yeni
- 15:29cumhurbaşkanının kim olacağını soranlara
- 15:32şu karşılığı veriyordu meclis seçecektir
- 15:35reis-i
- 15:37cumhuru bizim
- 15:40vazifemiz bizim
- 15:44vazifemiz meseleyi mal sahibine götürüp
- 15:48Selametle teslim
- 15:51etmektir vazifesini ifa edebilmesi
- 15:55için ve ondan sonra da
- 15:59bir ekseriyetle Kim seçilirse ona itaati
- 16:06sağlamaktır bu prensibe aykırı hareket
- 16:10eden babam mezardan çıksa ona asarım
- 16:14dedim meclis 11 Kasım 1938 Cuma günü
- 16:17olağanüstü Toplandı ve
- 16:18Cumhurbaşkanlığına İsmet ineni seçti
- 16:21İsmet ünen o gün hatıra defterine şu
- 16:23notu düştü meclis çılgın bir halde 24
- 16:27saat güç sabretti bütün memleket
- 16:29radyolar başında bekledi oy birliğiyle
- 16:31beni Cumhurbaşkanı seçtiler iktidarda
- 16:34olmayan Hatta iktidar mevkiinde fikrini
- 16:36sevmedikleri korktukları bilinen bir
- 16:39çekilmiş adamın Cumhurbaşkanlığına
- 16:41getirilmesi Rıza ile serbest oy ile
- 16:44yapılmış hakiki bir seçim olarak tarihe
- 16:47geçecektir O gün benim için diğer günler
- 16:50gibi başlamıştı e o gün öğretmenim
- 16:53geliyordu Rasim Akın isminde bir
- 16:56öğretmenim vardı Çankaya ilk
- 16:57okulundayken
- 16:58o geldi Onunla beraber yukarı odamda
- 17:00Ders yapmaya başladık Dersimin sırasında
- 17:03kapı vuruldu ve beni aşağıya
- 17:05çağırdıklarını söylediler Babam beni
- 17:07görmek istiyormuş aşağı indim bahçeye
- 17:09çıktım hava güzeldi babam üzerine frak
- 17:12fanı giymiş yanında Abdül alik grenda
- 17:15Büyük Millet Meclisi başkanıydı o sırada
- 17:17ve Başka arkadaşları orada ağır ağır
- 17:19yürüyorlar ben koşarak babamın yanına
- 17:21gittim Babam beni kucağına aldı ve öptü
- 17:24saçlarımı okşadı kızım dedi bak
- 17:26arkadaşlar geldiler beni aldılar şimdi
- 17:28Büyük Millet Meclisi gidiyoruz Ben orada
- 17:31cumhurbaşkanı olarak yemin edeceğim sana
- 17:34bunu ben söylemek istedim Bundan sonra
- 17:36artık babam Cumhurbaşkanı oluyor dedi
- 17:38İnönü artık cumhurbaşkanıydı
- 17:40başbakanlığa yeniden bayarı atadı İsa da
- 17:42Bayar Birkaç ay sonra istifaya mecbur
- 17:44kaldı ezeli rekabet bu iki ismin bir
- 17:48arada olmasını engelliyordu Bayer
- 17:50köşesine çekildi öne çıkma sırası şimdi
- 17:54iny yeni liderin önünde iki yol vardı ya
- 17:57Tek Adam olacak ve Atatürk'ün demokrasi
- 17:59arayışını sürdürecektir ileride büyük
- 18:01Tartışmalara yol açacak ilk işaret 1938
- 18:04yılındaki Cumhuriyet Halk Partisi 1
- 18:06olağanüstü kurultayında verildi Parti
- 18:09programında değişiklik yapıldı ve Celal
- 18:11Bayar'ın başkanlık ettiği kurultayda
- 18:13İnönü değişmez genel başkan ilan edildi
- 18:17artık İsmet Paşa isterse ölene kadar
- 18:19partinin başkanı olarak kalabilecek
- 18:21kurultayın milli şefe bağlılık mesajını
- 18:24en genç aza olan Adnan Menderes okudu
- 18:30partimizin değişmez genel başkanlığına
- 18:32intihap olunan Türkiye Cumhuriyeti'nin
- 18:34büyük reisi cumhuru ve kahraman Türk
- 18:37ordusunun Yüce baş buğu Milli Şef İsmet
- 18:40İnönü'ye büyük kurultayın yürekten sevgi
- 18:42ve bağlılığının arzına karar
- 18:46verilmiştir talihin cives bakın ki bu
- 18:49kararı kürsüden iftiharla okuyan genç
- 18:52birkaç sene sonra bu okuduğu kararın en
- 18:54şiddetli muhalifler biri
- 18:57olacaktı İsmet İnönü milli şefliğinin
- 18:59ilanından Kısa bir süre sonra herkesi
- 19:01şaşırtan bir konuşma yaptı İstanbul
- 19:03üniversitesi'de ülkede gerçek anlamda
- 19:05bir millet denetimi zorunludur dedi
- 19:08acaba İsmet Paşa çok partili demokrasi
- 19:10yolunu mu gösteriyordu kimi Evet kimi
- 19:13hayır dedi Bu tartışmalar tam 6 ay sonra
- 19:16bıçak gibi
- 19:19kesildi Avrupa'da Savaş patlamıştı artık
- 19:22Türkiye'nin önünde bir tek Hedef v bu
- 19:24felaketin dışında
- 19:26kal hem dünya hem hem de Türkiye için
- 19:29sıkıntı dolu bir dönem başladı
- 19:30yoklukların kuyrukların kar borsanın
- 19:33karartmalı hüküm süreceği bir dönem
- 19:36savaşın dehşeti milli Şefin egemenliğini
- 19:39biraz daha perçinleme ününü giderek bir
- 19:42korkunun sembolü olmaya başlamıştı Oysa
- 19:45Artık yeni bir kuşak yetişmişti tek
- 19:48partili düzen onlara dar geliyordu
- 19:51genciz üniversiteye gidiyoruz okuyoruz
- 19:54çiziyoruz söylüyorlar anlatıyorlar
- 19:57görüyoruz tek Şefin ağırlığı çökmüş
- 20:01Türkiye'ye düşünebiliyor musunuz
- 20:03inönü'yü yolda görmek mümkün değil
- 20:07çankaya'dan inerken Yollar kapanıyor
- 20:09önünde motorsikletler arkasında
- 20:12motorsikletler gümbür gümbür bir sesle
- 20:14iniyor ve işte böyle geçip gidiyor bir
- 20:17adam kim bu yü geçti İsmet Paşa geçti
- 20:20Aman filan gibi bir takım korkularla
- 20:23büyümüşüz tek adam giderek tek başına
- 20:26adama dönüşüyordu
- 20:28boan fiyatlar karşısında çaresiz ve bıkı
- 20:31Türkiye savaşa girmemiş ama Savaş Türk
- 20:34evlerine girmişti Ankara'daki İsmetpaşa
- 20:36pazarıda yokluk egemendi Daha önce
- 20:39köyden kente mal Taşıyan kanılar Bu kez
- 20:42kente yiyecek bulmaya geliyorlardı Oysa
- 20:45şehirde insanlar artık apartman
- 20:47bahçelerine sebze Eker hale
- 20:51gelmişlerdi savaşın tam bir yangına
- 20:53dönüştüğü 1942 yılında alevler
- 20:56Karadeniz'den ege' ve Türkiye'yi
- 20:58kuşatmış durumdaydı İşte tam bu aşamada
- 21:02konulan ünlü Varlık Vergisi şikayetleri
- 21:04ve muhalefeti Doğa çıkarttı kuyruklarda
- 21:07halk homurdanıyor Oysa gazeteler milli
- 21:09şefi bir ilah mertebesine yükselten
- 21:12haberlerle dolduruyordu bu zorla
- 21:15yaptırıyordu gazetelere Aslında bazı
- 21:17gazeteler buna gönüllü diler ya mesela
- 21:21her İnönü zaferinde sayfalarda böyle
- 21:24büyük çerçeveler içinde İsmet başın
- 21:26resmi
- 21:27yayınlanır kadar ki İsmet Paşa'nın
- 21:29ailesiyle alakalı haberlerin bile Mesela
- 21:33bayan mbe İnönü münakalat
- 21:36vekaletinin postacılık kursunu yahut
- 21:38telsiz kursunu açmış o haberin nerede
- 21:41nasıl yazılacağını bile tahmin ederlerdi
- 21:44ki
- 21:45Eee meh İnönü mesela bunlardan hiç
- 21:48hoşlanan bir tabiatta değil ama İsmet
- 21:51İnönü imajının cilalanması
- 21:54için elden gelen her şey yapılıyordu
- 21:58mesela İsmet İnönü'nün oğlu Erdal İnönü
- 22:00Türk Hava kurumundan uçuculuk brovesi
- 22:03almış Millet Meclisi başkanı başbakan
- 22:06bütün bakanlar Genelkurmay Başkanı hepsi
- 22:08toplantıdan nutuklar söylenip milli
- 22:10Şefin oğlunun ne kadar büyük bir iş
- 22:13yaptığı anlatılıyor ve bu gazetelere
- 22:15yazdırılıyor Tabii Bütün bunlar milli
- 22:18şefe karşı istenilenin Tam
- 22:21aksine belki otorite sağlıyordu ama
- 22:24Antipatik yapıyordu bu antipati Kısa bir
- 22:27süre sonra muhalefete dönüştü ilk
- 22:28muhalif sesleri yükselenler de Tan
- 22:30gazetesinde Zekeriya ve sabia sertle
- 22:34vatan gazetesinde Ahmet Emin Yalman oldu
- 22:36Behice Boran Mehmet Ali Aybar gibi
- 22:38kalemlerde demokrasi ve düşünce
- 22:40özgürlüğü tartışmasını Körük diler O
- 22:42zaman işte Türkiye çok partili rejime
- 22:44geçiyor demokrasi geliyor falan gibi Eee
- 22:48iddialar ileri süren halk partisi' karşı
- 22:52Bize gelen demokrasinin kağıt üstünde
- 22:55demokrasi olduğunu yazdım ve İşte o
- 22:59kağıt üstünde demokrasinin siyasi yapısı
- 23:02kağıt üzerinde demokrasinin halka bakışı
- 23:05filan diye böyle bir seri yazı oldu
- 23:10Eee bu
- 23:14yazılar pek olumlu karşılanmadı Halk
- 23:18Partisi tarafından sağ cenahta ise Aynı
- 23:22yıl ırkçılık ve turancılık tartışmaları
- 23:24büyüyor ve geniş çaplı tutuklamalar
- 23:26yapılıyordu milli Şefin şimşeği çekenler
- 23:29arasında Alpaslan Türkeş adlı bir Üsten
- 23:33de vardı Bu sesler o kadar etkili
- 23:35değildi İsmet Paşa'ya karşı asıl etkili
- 23:37olacak muhalefet parti içinden eski
- 23:40silah arkadaşı Celal bayar'dan geldi
- 23:42Bayar liderliği İnönü'ye devrettiğinde
- 23:45beri boş durmamış ve evi bir muhalefet
- 23:47merkezi haline gelmişti genel olarak
- 23:50memleket nereye gidiyor diye başlayan bu
- 23:52toplantıların belli başlı ü müdavimi
- 23:54vardı ilki Aydın mebusu Menderesi
- 23:59serbest fırka girişiminden beri İsmet
- 24:00üye karşı ters bakışını sürdürmüştü
- 24:03ikinci isim Profesör Fuat Köprülü
- 24:06edebiyat tarihçisi olan köprülü'yü ekibe
- 24:08Menderes tanıştırmış ve Nihayet Refik
- 24:11koraltan Bayer gibi İlk Türkiye Büyük
- 24:14Millet Meclisi'nin mebuslar andan olan
- 24:15koraltan daha sonra Bursa'da Valilik
- 24:17yaparken bayarla ilişkilerini iyice
- 24:19geliştirmişti küskünler kampının beyin
- 24:23takımı Böylece tamamlanmış oluyordu bu
- 24:25ekip artık sürekli bir arada bulunacak
- 24:27ve her olayda birlikte hareket
- 24:31edecekti muhalefet bayrağını ilk
- 24:33gösteren Bayer oldu 1944 bütçesinin
- 24:36görüşüldüğü meclis oturumunda hükümet
- 24:38politikalarını eleştirdi bazı bakanlarla
- 24:40kürsüden tartışmaya girdi ilk kez bir
- 24:43millet vekili milli Şefin bütçesine
- 24:46karşı çıkıyordu o günden itibaren
- 24:48bayarla Cumhuriyet Halk Partisi'nin
- 24:50Yolları fiilen
- 24:51ayrıldı 8 Mayıs 1945 salı o sabah bütün
- 24:56dünya aynı mutlu haberle uy yandı Savaş
- 24:58sona ermişti artık hem dünya hem de
- 25:01Türkiye için yeni bir dönem başlıyordu o
- 25:03Bahar San francisco'da 59 ülkenin
- 25:06temsilcileri birleşmiş milletlerin
- 25:08kuruluşuna imza attılar yeni dünyaya
- 25:10artık demokrasi ilkelerinin Egemen
- 25:12olması kararlaştırılmıştı şefler Führer
- 25:15dueler tarihin derinliklerine gömüldü
- 25:19ancak Aynı yıl bir başka gelişme daha
- 25:21yaşandı ve Stalin Türk Sovyet
- 25:24saldırmazlık anlaşmasını fes etti
- 25:26sovyetlerle ilişkiler birdenbire
- 25:28gerginleşir verdi bunun sonucunda da
- 25:30Türkiye'nin batıla bütünleşmesi birden
- 25:33hızlandı İşte bu iklim içinde de
- 25:35Türkiye'de değişmez Milli Şef rejiminin
- 25:39değişme zamanı gelmişti girmek
- 25:41istediğimiz Batı dünyasının kilidini
- 25:43açacak anahtar çok partili Demokrasiyi
- 25:46ve bu ortam içinde İnönü beklenen
- 25:48konuşmasını yaptı 1945 yılının 19 Mayıs
- 25:52nutkunda ilk kez açıkça demokrasiye
- 25:55geçiş sözü verdi ismş on karar verdikten
- 25:58sonra birçoklarını istişare etti çok
- 26:02konuşmalar yaptık
- 26:04Kimimiz çok daha erken biz buna girersek
- 26:09birbirimizi kırarız Kimimiz Hemen
- 26:13başlayalım ama
- 26:16başlamakta belki biraz daha temkinli
- 26:19davranalım
- 26:20dediler İsman Paşa buna Hemen başlayalım
- 26:24kanısını Biz birbirimizi kırarız dendiği
- 26:28vakit karşılık şöyle bir şey söylerdi
- 26:31derdi ben harbiyede okurken Türkiye'ye
- 26:35Futbol ilk defa gelmişti maç
- 26:38yapardık maçta kaybedeceğini anlayan
- 26:41taraf kayışları çeker öteki tarafın
- 26:44üstüne
- 26:45yürürdü bu zamanla kayboldu Demokraside
- 26:49de öyle olacak ilk zamanlarda
- 26:52birbirimize kayışları çekecek hücum
- 26:54edeceğiz ama yavaş yavaş alışacağız
- 26:58bunun dünyada nasıl yapılacağını nasıl
- 27:00yapıldığını göreceğiz ve kendi
- 27:03şartlarımıza göre bir demokratik hayata
- 27:06geçeceğiz Tabii o ilk demokrasi kurulmak
- 27:09üzere Yani çok partili devreye geçirmek
- 27:12üzereyken babama Belki deani iyi niyetle
- 27:15gelip ama paşam daha çok erken bunu işe
- 27:19girmeyelim Eee daha halkımızın halkımız
- 27:22olgunlaşmadan bekleyelim olgunlaşsın
- 27:24ondan sonra bu işe girelim diyenler çok
- 27:27oluyordu onlara da hep ilave ederlerdi
- 27:30paşam derlerdi ilk defa size hücum
- 27:32edecekler sizi yıpratacak ve bunlara da
- 27:35gene babam gülerek cevap verirdi işte
- 27:38ben bunun için benim sağlığımda bu işe
- 27:40geçmek istiyorum derdi yani benden sonra
- 27:44gelecekler benim kadar sabırlı
- 27:45olmayabilirler ama
- 27:47ben kendime güveniyorum İsmet Paşa'nın
- 27:50bu kararında ne kadar Kendine güvenin ne
- 27:52kadar dünya konjonktürün etkili olduğu
- 27:55hep tartışılmıştır Ama kesin olan bir ş
- 27:57var ki ülke içinde de koşullar artık Çok
- 28:00partili demokratik bir rejimi kaçınılmaz
- 28:02hale
- 28:03[Müzik]
- 28:08getirmişti böyle bir rejimin ilk probı
- 28:11ise aynı günlerde mecliste yapıldı o gün
- 28:14gündemde Toprak reformu vardı daha adil
- 28:16bir toprak dağılımı için büyük Toprak
- 28:18sahiplerinin bir kısım arazilerinin
- 28:20kamulaştırılması isteniyordu Cumhuriyet
- 28:23Halk Partisi içindeki Toprak ağları çok
- 28:25rahatsız oldular bu tepkiyi de Menderes
- 28:28dile getirdi o gü Deek pek ön plana
- 28:30çıkmayan Menderes elinde kalın bir
- 28:32dosyayla kürsüye geldi uzun ve Çok
- 28:35etkili bir konuşma yaptı kanunun faşist
- 28:38olduğunu Hatta nazileri andırdığı
- 28:40söyledi kürsüden indiğinde Yıldızı
- 28:43iyiden iyiye parlamış o Mayıs sonunda
- 28:46yapılan bütçe oylamasında Tam 7 kırmızı
- 28:49oy çıktı bu 7 muhalif oy Aslında
- 28:51muhalefetin yeni kadrosunu ortaya
- 28:53çıkarıyordu artık muhalif grubun adı ve
- 28:56adresi Bell şimdi bir çıkış yapmanın tam
- 29:01sırası beklenen çıkış 7 Haziran 1945
- 29:05günü Cumhuriyet Halk Partisi grubuna
- 29:06sunulan 3 sayfalık bir önergeyle geldi
- 29:09Dörtlü Takrir adıyla tarihe geçen bu
- 29:11önergede İnönü'nün 19 Mayıs nutkun Atıf
- 29:15yapılıyor ve son derece saygılı bir
- 29:16dille ü istek
- 29:18sıralanıyor meclis denetiminin
- 29:20sağlanması siyasal özgürlüklerin
- 29:23genişletilmesi ve Parti çalışmalarının
- 29:25yeniden
- 29:26düzenlenmesi altında yine aynı Dört imza
- 29:29vardı Celal Bayar Refik Boraltan Fuat
- 29:32köpürlü ve addam Menderes önerge
- 29:34Cumhuriyet Halk Partisi grubu üzerinde
- 29:36bomba tesiri yaptı bu açıktan bir meydan
- 29:39okumayı acaba iş yeni bir partiye mi
- 29:43gidiyordu Ben sayın Celal bayar'a sordum
- 29:48Siz dörtlü takriri verdiğiniz zaman
- 29:51Parti kurmayı düşünüyor muydunuz dedim
- 29:54bana cevap olarak Aynen şunu söylemiştir
- 29:57bunu tarihe geçmesinde fayda olduğunu
- 30:02sanıyorum demişti ki biz dörtlü takriri
- 30:05verdiğimiz
- 30:07zaman sadece Cumhuriyet Halk Partisi
- 30:10bünyesi içerisinde ıslahat yapılmasını
- 30:14düşünmüştük ben kendim düşüncemi
- 30:18naklediyor
- 30:19arkadaşlarımın fikrine Hani tercüman
- 30:23olarak söylemiyorum ama benim sure-i
- 30:25kadriyede bir parti kurm niyetim yoktu
- 30:29ve Cumhuriyet Halk partisinden ayrılmayı
- 30:32düşünmüyordum ama İsmet öyle
- 30:34düşünmüyordu dörtlü takririn görüşüldüğü
- 30:36bir parti toplantısında muhalefetin
- 30:38susturulması isteyenlere şöyle yanıt
- 30:41verdi muhalefeti parti içinde
- 30:43yapmasınlar çıksınlar karşımıza
- 30:46geçsinler teşkilatlarını kursunlar ve
- 30:48ayrı bir parti olarak mücadeleye
- 30:50girsinler işte ayr bir parti Fikri
- 30:54Cumhuriyet Halk Partisi
- 30:56içün getirildi Milli Şef gitsinler
- 31:00demişti acaba Bayar muhalefet
- 31:02liderliğine mi atıyordu şimdi fakat
- 31:05bilinen İsmet Paşa'nın
- 31:08ikinci bir parti kurulacak ise bunun
- 31:12Celal Bayar'ın başkanlığında olmasını
- 31:16istediği
- 31:17neden bir
- 31:20defa laikliğe karşı Atatürk devrimlerine
- 31:23karşı
- 31:25bir Diren in veyahut çok fazla bir
- 31:30istismarın Celal Bayar'ın bulunduğu onun
- 31:33kurduğu bir parti tarafından
- 31:35yapılmayacak ve Celal Bayar eski bir
- 31:40başbakan devlet tecrübesi var Birçok
- 31:44tehlikelerin Türkiye'de nasıl
- 31:46yaşandığını
- 31:47görmüş şöyle diyeyim Celal Bayar'ın
- 31:50şahsı İsmet İnönü'ye muhalefet partisi
- 31:55kurma için bir bir Garanti sayılıyor
- 31:59Bayer o sırada endişe içinde attığı
- 32:02adımın sonucunu bekliyordu silahını
- 32:04ateşlemiş karşıdan gelecek sese kulak
- 32:06kabartmış tı Halk Partisi'nin bu
- 32:08başkaldırı tepkisi beklendiği gibi oldu
- 32:10önce Dörtlü Takrir mecliste ağır
- 32:13eleştiriye uğratıldı ardından da 21
- 32:15Eylül 1945 günü Cumhuriyet Halk Partisi
- 32:18Divanı oy birliği ile Dörtler en
- 32:20sivrilen ikisini partiden ihraç etti
- 32:22Menderes ve Köprülü atılıyor bayara da
- 32:25böylece gözdağı veriliyordu
- 32:27bu Menderes'in 30 yıllık siyaset
- 32:29Yaşamının tam orta noktasıydı 15 yıllık
- 32:32CHP macerası Böylece sona eriyor ve o
- 32:35günden itibaren yine tam 15 yıl sürecek
- 32:38bir muhalefet dönemi başlıyordu
- 32:40arkadaşlarının partiden atılmasından
- 32:42sonra şimdi gözler Celal bayar'a
- 32:45çevrilmişti herkes Bayar'ın tepkisini
- 32:48merak ediyordu Eylül ayında yazlıkta
- 32:52bulunduğumuz Çeşme'den dönerken babam
- 32:56eee
- 32:58milletvekilliğinden ayrılmak
- 33:00arzusunu bana açmıştı ve Eee şimdilik
- 33:06bunu sana söylüyorum senden başkası bunu
- 33:09bilmiyor diye Eee bana adeta bir sır
- 33:14tevdi
- 33:16etmişti İstanbul'a
- 33:18geldiğimizde yakınlarımız acaba Babam bu
- 33:21durumda ne yapacak diye Eee bana sual
- 33:25soruyorlardı
- 33:27Tabii ben bu sırrı muhafaza etmek
- 33:29durumunda olduğum için hiç renk
- 33:32vermiyordum Bayer bu sırrı bir hafta
- 33:35sakladıktan sonra açıkladı
- 33:36milletvekilliğinden istifa etmiş ama
- 33:38hala partiden kopmamış Aslında yeni bir
- 33:41Parti kurma kararını çoktan
- 33:42olgunlaştırmak yine de son adımı atmak
- 33:45için gözlerini Çankaya'ya dikmişti İnönü
- 33:48kabinesi istifayı Ankara hipodromunda
- 33:51bir at yarışı izlerken öğrendi İnönü
- 33:54burada kabine arkadaşlarına görüşlerini
- 33:56sordu hemen hepsi Bayar'ın siyasi
- 33:59hayattan çekileceği tahmininde
- 34:00bulundular İnönü tümünü dinledikten
- 34:03sonra kendi fikrini söyledi Bence Bayar
- 34:06Parti kuracaktır ve Bu memleket için
- 34:09hayırlı olacaktır müstakil Grup yerine
- 34:12müstakil bir parti ile karşı karşıya
- 34:14kalacağız hazırlığınızı ona göre
- 34:23yapın in
- 34:25aylardır işareti Nihayet 1945 yılında
- 34:29meclisin açılış nutkunda verdi Bizim tek
- 34:33eksiğimiz hükümet partisinin Karşısında
- 34:35bir parti bulunmamasıdır dedi İnönü'ye
- 34:38göre daha önce yapılan iki girişimin
- 34:40tepkiler karşısında Başarıya ulaşamaması
- 34:42bir talihsizlik Ancak şimdi özgürlük ve
- 34:45demokrasi havasının doğal işleyişi
- 34:47sayesinde başka Siyasi partinin de
- 34:50kurulması mümkün olacak ve 1947 yılında
- 34:53ilk çok partili seçim
- 34:55yapılacaktı Bayar ve
- 34:58arkadaşlarının Tabii Bayar'ın etrafında
- 35:00toplanarak bir bir parti hareketine
- 35:02geçmelerini duyulduktan sonra sanırım ki
- 35:05İnönü Celal bayarı Nihayet Atatürk
- 35:10döneminden tanıması
- 35:12Eee ciddiyeti üzerindeki Eee bilgileri
- 35:17veya fikirleri daha Eee olgun olduğu
- 35:21için sanırım Eee böyle bir partinin
- 35:24kurmasını teşvik eder de oldu kışkırtır
- 35:26da oldu
- 35:28E böyle bir ortamda Demokrat Parti doğdu
- 35:31yoksa İsmet Paşa çağırdı Celal bayarı
- 35:35sen işte majestelerinin muhalefeti ol
- 35:38vaziyeti idare edelim sen arada sırada
- 35:40muhalefet gibi bir şeyler söyle ben de
- 35:42kar böyle değil canım neden değil çünkü
- 35:45muhalefet olarak Demokrat Parti'nin
- 35:4850'den önceki
- 35:50muhalefeti öyle
- 35:53Eee yabana atılır bir muhalefet değildi
- 35:56Sert
- 35:58sertti hem de çok sertti bu sert
- 36:02muhalefete rağmen Bayar için çankaya'dan
- 36:04artık yeşil ışık yanmıştı Bu arada Refik
- 36:06koraltan da partiden ihraç edilmiş ve
- 36:08böylece yeni oluşumun Kurmay kadrosu
- 36:10tamamlanmıştı Bayar Menderes koraltan ve
- 36:14Köprülü yeni çok partili Rejimde
- 36:16terazinin diğer kefini bu D adam
- 36:20dolduracak D mütemadi toplanıyor ekseri
- 36:23Bizim evde herkes tahmin ediyordu bir
- 36:25parti Kurul
- 36:27daha
- 36:29açıklanmıştı bizim evin alt katında da
- 36:32Ajans
- 36:33France müdürlüğünü yapan bir zat vardı o
- 36:36ikide birde yolumuzu keserdi Biz
- 36:39çocukların bir parti mi kuruluyor Ne
- 36:41haber filan diye bize
- 36:44sorardı Evet içeride gerçekten bir parti
- 36:47kuruluyordu Dörtler sabahlara kadar yeni
- 36:49partinin programı ve ilkeleri üzerinde
- 36:51çalışıyorlar
- 36:53tartışıyor çok
- 36:55elektrikli Anılar oluyordu Çünkü bir
- 36:59kere Köprülü Mizaç itibariyle hırçın bir
- 37:02adamdı
- 37:06rahmetli sert çıkışlar
- 37:09yapardı kızdığı zaman
- 37:12da ileri geliri de
- 37:15konuşurdu kırardı karşıdakiler çok defa
- 37:19Yani daha Parti kurulmadan dağılacaktır
- 37:21onun kavgaları yüzünden bizim evde
- 37:23olurdu birçokları sade Ben girerdim iç
- 37:26işte çay kahve getir limonada götür
- 37:28falan E bir gün baktım babam koluna
- 37:33girdi köprünün babam olmasaydı bu parti
- 37:35ne kurulurdu ne devam ederdi Çünkü çok
- 37:38kavgalar oluyordu babam yatıştırıyor hep
- 37:40hemen aldı Köprülü içeri odaya
- 37:44götürdü
- 37:46E biraz sonra Menderes yanına gitti Aman
- 37:49Allah'ım ben su mu istediler bir şey mi
- 37:52götürdüm ama Köprülü veriş duruyordu
- 37:55böyle niye dedim kızmış Acaba böyle
- 37:59filan kendi
- 38:02kendime Bayar Başkan olayım
- 38:05demiş Tabii toplantılarda Herkes bir şey
- 38:08söylüyor muntazam devam etsin diye Vay
- 38:11efendim Niye o başkanlık teklif etti
- 38:13diye ona kızmış kendi Başkan olmak
- 38:16istiyormuş partinin programı üzerindeki
- 38:18tartışmalar Nihayet aralık ayı başında
- 38:20tamamlandı programı ve partinin kuruluş
- 38:23bildirgesini yine aynı evde Koral Tan'ın
- 38:25kızı Ayhan D etti Son olarak iş partiye
- 38:29bir at bulmaya Kalmıştı bir gün E benim
- 38:33çok eski arkadaşım olan Nilüfer yemeğe
- 38:36davet etti beni eve gittim Celal Bayar
- 38:39Nilüfer ben bir de özel şahingiray vardı
- 38:41o zaman şahingiray değil İsmi Celal
- 38:45Bayar hanımı oturuyoruz işte o Celal
- 38:48Bayar da dedi ki Demokrat Parti'nin adı
- 38:50ne olsun Hadi bakalım Siz söyleyin
- 38:52gençler
- 38:54filan ne gibi isimler var dedim ben
- 38:57doğan güneş partisi olsun diye
- 38:59konuşuluyor dedi Bir de Demokrat
- 39:03Parti benim fikrimi sorarsanız dedim
- 39:06Demokrat Parti olması daha
- 39:09uygun Çünkü her lisanda Demokrat
- 39:13kelimesi vardır ve kolay akılda
- 39:15kalır çocuğa isim de konmuştu Bayer
- 39:18Nihayet kuruluşundan beri içinde yer
- 39:20aldığı CHP'den istifa ettiğini açıklı
- 39:23verdi Şimdi sıra köşkün nabzını
- 39:25yoklamaya gelmişti Koltuğunun altına
- 39:28programını alıyor cebine de Partinin bir
- 39:31rozetini koyuyor ve ispat paşadan
- 39:34randevu istenmiş alınmış köşke çıkıyor
- 39:37köşke çıkınca şakalaşıyor e Celal Beyer
- 39:41rozeti veriyor Diyor ki paşam bunu sizin
- 39:43yakanızda da görmek bizi çok memnun
- 39:45edecektir Paşa gülüyor asıl şu konuşma
- 39:48cereyan
- 39:50ediyor diyor ki İnönü programı alıyor ve
- 39:54soruyor Terakki perverler olduğu gibi
- 39:57itikadı diniyeye Biz riayetkar diye
- 40:00madde var mı Celal Bayar Hayır paşam
- 40:02laikliğin dinsizlik olmadığı var ziyan
- 40:06yok Köy enstitüleriyle İlkokul
- 40:08seferberliği ile uğraşacak mısınız yani
- 40:11bunlara karşı uğraşacak mısınız Hayır
- 40:13dış politikada ayrılık var mı Yok o
- 40:16halde Tamam bu Tamam Aslında 23 yıl
- 40:20sürmüş bir tek parti rejiminin
- 40:22noktalanması anlamına geliyordu Bayer
- 40:24çankaya'dan dönerken Demokrat Parti
- 40:26kuruluş vizesi
- 40:28[Müzik]
- 40:32cebindeyken
- 40:34bir kelime değildi demokrasi rejimi gibi
- 40:38Demokrat kelimesi de halka yabancıydı
- 40:40ancak halk kısa zamanda bunu kendi
- 40:42diline çeviri verdi köy kahvelerinde
- 40:45Demokrat yerine Demir krat denmeye
- 40:47başlandı Demokrat partiden söz edilirken
- 40:50Demirkırat Partisi deniliyordu
- 40:52Demirkırat giderek demokrasinin simgesi
- 40:55oldu Türkiye'de bazen dörtnala Bazen
- 41:05gemlenmek
- 41:14kolay tam 23 yıllık tek parti döneminden
- 41:18sonra Türkiye
- 41:191946'da bir kez daha Demokrasiyi
- 41:22denemeye karar vermişti o güne kadarki
- 41:24Her denemede rejim olmu ve kısa zamanda
- 41:27vazgeçmişti şimdi bir yenisi geliyor
- 41:30acaba Atatürk'ten bu yana peşinden
- 41:32koşulan çok partili rejime Bu kez
- 41:34ulaşılabilecek miydi demokrasinin
- 41:37takvimi 7 Ocak
- 41:381946 Pazartesi sabahı işlemeye başladı O
- 41:42gün Türk siyasi tarihinde Bir dönüm
- 41:44noktası oldu Türkiye Cumhuriyeti sabah
- 41:47tek partiyle uyandı akşama artık çok
- 41:55partiliydi
- 41:58dp'nin Sümer sokaktaki genel merkezinde
- 42:01o gün tam bir bayram havası yaşandı 23
- 42:04yıllık tek partili rejim değişmişti
- 42:06artık bir muhalefet partisi ve iktidar
- 42:08alternatifi vardı partiyi Kuran D adam
- 42:11Bayar Menderes Köprülü ve koraltan ilk
- 42:14basın toplantısında programlarını
- 42:16açıkladılar basın toplantısını merakla
- 42:18izleyen gazetecilerden biri de Metin
- 42:20Toker adam Menderes'e hatırlıyorum orada
- 42:24şu soru soruldu
- 42:28yeni partinin CHP'ye nazaran yeri
- 42:32neresidir
- 42:34Bayar demokrattır diye geçiştirdi Adnan
- 42:39Menderes belki iki parmak daha
- 42:41soldadır
- 42:43dedi Aslında DP CHP'nin iki parmak
- 42:47sağındayım demokratlar siyasal yer
- 42:50pazenin sağına oturuyorlardı dp'nin iki
- 42:53temel hedefi vardı ekonomide liberalizm
- 42:56Siyasette demokrasi Parti programı her
- 42:58alanda daha serbest bir düzen ve
- 43:00kitlelere de refah vad ediyordu ama ülke
- 43:03gibi partinin Kendisi de refaha muhtaçtı
- 43:07Sümer Sokak'taki Demokrat Parti'nin
- 43:10Merkezi bahçe içinde üç katlı bir
- 43:15Ankara'nın ilk evlerinden villa şeklinde
- 43:20basit bir Evdi Parti imkanları çok
- 43:23kısıtlıydı Ancak böyle bağışlarla
- 43:27Eee kendisini idame ettirebiliyor oldu
- 43:31faaliyetlerini Tabii Eee koltuk vesaire
- 43:36de
- 43:36Eee aynı şekilde etraftan derleme
- 43:40suretiyle yapılmıştı bu partinin genel
- 43:44kurulun Eee toplandığı masada
- 43:48Eee bizim babamın Çankaya'daki evinden
- 43:54eee götürülmüş bir bir masaydı şeyleri
- 43:58dolapları da evrak dolabı olarak
- 44:01kullanılmıştı parasızlık büyük sorundu
- 44:04kuruluş günlerinde Bayar Nereden para
- 44:06bulacaksınız diye soran gazetecilere
- 44:07şöyle diyordu 18 milyon içinde bize
- 44:10yardım yapabilecek 100 veya 200 kişi
- 44:14bulabiliriz bunlardan Beşer 100 lira
- 44:16alsak 100.000 L eder ki bununla bir ik
- 44:19sene idare ederiz Bayar umduğundan
- 44:21fazlasını buldu DPY çok kısa zamanda yüz
- 44:24binler akmaya başladı
- 44:27Cumhuriyet Halk Partisi Merkezi ulusta
- 44:30şimdi müze olan yerdeydi orası böyle
- 44:34lordların çalıştığı sekreterler
- 44:38e kalantor
- 44:41kimseler iyi giyimli şık adamlar öyle
- 44:46bir soğuk yer ona mukabil Sümer Sokak
- 44:49son derece canlıydı köylü gelir Kasabalı
- 44:53gelir kurucular da çok Can yın
- 44:56davranırlardı
- 44:57herkesle görüşürler yani böyle
- 45:01bir canlı ve yeni bir dönem açılıyor
- 45:06havasını Taşıyan Hakikaten de yeni bir
- 45:10dönemin heyecanını taşıyan bir yerdi
- 45:13partinin lokomotifinin Celal Bayar
- 45:15olduğu kuruluşun ertesi günü yapılan
- 45:17genel başkan seçiminde de ortaya çıktı 8
- 45:20Ocak günü 4 kurucu bir araya gelip
- 45:22kapalı oyla lideri belirlediler D oydan
- 45:24üçünde
- 45:27bın Kime oy verdiği hiçb zaman
- 45:31açıklanmadı Demokrat parin bir anda ilgi
- 45:33odağı haline gelmesi halk partisin derin
- 45:36uykusundan uyandırmaya yetti iktidar
- 45:38için tehlike çanları çalmaya başlamıştı
- 45:41in hemen Şubat ayından başlayarak aldığı
- 45:44bir dizi kararla liberalleşme bayrağını
- 45:46dp'nin elinden almak için harekete geçti
- 45:49önce öğrencilere ütl hkı tanı ünitel
- 45:54Öç edild ve kısıtlamalar gevşeti köylüyü
- 45:58ezen bazı vergiler kaldırıldı işçiler
- 46:01için sigorta güvencesi getirildi
- 46:03ardından en önemli darbe indirilmek
- 46:06üzere Kurultay olağanüstü toplantıya
- 46:08çağrıldı 8 yıl önceki ilk olağanüstü
- 46:11toplantıda İnönü değişmez genel başkan
- 46:14ilan edilmişti Bu ikinci toplantıda ise
- 46:17değişmez başkanlık unvanına inenü isteği
- 46:21üzerine son ver artık genel başkan
- 46:24seçimle iş başına gelecek
- 46:34Ama kurultayın asıl sürprizi bu değildi
- 46:36Milli Şef eski meclis binasındaki tarihi
- 46:39kürsüden Cumhuriyet Halk Partisi
- 46:41milletvekillerine Tari ancak beklenmedik
- 46:44şu açıklamayı
- 46:54yaptı seçim
- 46:57meselesi tek Dere milletvekili seçimini
- 47:01ilk defa tecrübe edeceğiz
- 47:04Eğer bir ay içinde olağanüstü bir engel
- 47:09çıkmazsa yeni seçime gitme
- 47:13kararınız şüphe etmek istemem ki şimdiye
- 47:16kadar kurulmuş olan partiler seçime Par
- 47:24olarak büyük milletin her kabı yürekten
- 47:28makbul
- 47:29[Alkış]
- 47:35müdur çok partili seçim dönemi artık
- 47:37açılmıştı ama İnönü Bu arada bir de
- 47:39sürpriz yapmış ve seçimleri erkene
- 47:41almıştı Bu konuşma Demokrat Parti'yi
- 47:44karıştırdı Zira normal seçim tarihine
- 47:46daha bir yıl vardı İnönü seçimi öne
- 47:49almakla daha yeni doğmuş muhalefeti
- 47:51hazırlıksız yakalıyor dp'nin deyimiyle
- 47:53tam bir baskın yapıyor
- 47:56[Müzik]
- 47:57sadece 4 aymu hen emekleme çağındaki bir
- 48:00partinin seçime giresi inh daha taş
- 48:04örgüt kuramamış milletvekili adayları
- 48:06bile
- 48:07belirlemişti seçimlere kılm sandıktan
- 48:11kaçıyorlar gibi görünecek varız deseler
- 48:14bu örgütlenme ile yenilgi kaçınılmaz
- 48:16olacaktı bu noktada Demokrat Parti TAV
- 48:20[Müzik]
- 48:24belirlemek Ankara'da Eee Kızılay
- 48:28civarında sümmer Sokak'taki genel merkez
- 48:31binasında Martın sonu yahut Nisanın
- 48:35haftası olacak teşkilatını tamamlamış
- 48:38olan illerden birer deleyle
- 48:42toplandık miktarı 50 ile 60 civarında
- 48:47ilk defa Herkes birbirini görüyor ama
- 48:49herkes birbirine karşı sevgiyle saygıyla
- 48:52heyecanla bağlıydı heyecanla bakıyordu
- 48:56adeta bir
- 48:57Hısım çok daha
- 49:00yakındı Herkes birbirine kendi muhitinde
- 49:02karşılaştığı ve halktan gördüğü
- 49:04yakınlığı itibarı ve alakayı aktarıyordu
- 49:09delegelerin tartışacaklar Asıl sorun
- 49:11Erken seçim baskını karşısında ne
- 49:13yapılacağı dı demokrasiye atılan ilk
- 49:16adımla birlikte ilk gerilim başlıyordu
- 49:18Temmuz ayındaki Genel seçimlere kadar
- 49:20önlerinde bir de Mayıstaki yerel
- 49:22seçimler vardı yani iki seçim heyecan
- 49:26içinde bir araya gelen il ve ilçe
- 49:28başkanlarından yerel seçimlerin boykot
- 49:30edilmesini istedi Zaten başka çareleri
- 49:33de yoktu DP ilk güç gösterisini
- 49:35yapıyordu seçimlere katılım gerçekten
- 49:38çok az oldu bu dp'nin potansiyel gücünü
- 49:41gösteren ilk işaretti Tabii bu boykot
- 49:45CHP cephesinde büyük tepki yarattı acaba
- 49:48Çok partili rejim işlemeyecek miydi yeni
- 49:50bir serbest fırka olayı mı
- 49:53yaşanacaktı İşte tam bu aşamada CHP'li
- 49:56Nihat Erim o ünlü şal yazısını yazdı 30
- 49:59Mayıs 1946 günü ulusa yayınlanan
- 50:02makalede şöyle
- 50:04deniyordu sosyal bünyede derin
- 50:06rahatsızlıklar müşahede edildiğinde bunu
- 50:09gidermenin yolu bir müddet için Hürriyet
- 50:12ilahın üzerine bir şal örtmek ve
- 50:14yukarıdan aşağı bir otorite tesis
- 50:17etmektir acaba İnönü elleriyle kurduğu
- 50:20çok partili rejimin üstüne bir şal
- 50:22örtmek yana
- 50:24mıydı Çankaya'da İsmet Paşa'nın nabzını
- 50:27yokladı dp'nin seçim karşıtı
- 50:29propagandasından yakındı Kendi
- 50:31görüşlerini söyledi erim'in O gün hatıra
- 50:34defterine yazdıklarına bakılırsa İnönü
- 50:36Aynen şu karşılığı verdi ben ihtilalci
- 50:40ve kuvai milliyeci ismetim biz bu
- 50:43devleti yoktan bu hale getirdik 3 be
- 50:46çapulcuya maskara etmeyeceğiz yaptığımız
- 50:49bir tecrübedir muvaffak olursak ne hala
- 50:52olmazsa vazgeçer birkaç sene daha eski
- 50:55usulde
- 50:56gideriz bu sözler o günlerde Çankaya
- 50:59zirvesinde esen soğuk havanın en somut
- 51:01göstergesiydi çok partili rejim daha
- 51:03doğduğu yıl Can çekişmeye başlamıştı
- 51:05zirvedeki havayı en iyi hisseden ise
- 51:08Celal bayarı yılların tecrübesiyle artık
- 51:11nerede gaza basılacağı nerede fren
- 51:13yapılacağını çok iyi biliyordu
- 51:15muhalefette ölçünün dozunu kaçıranları o
- 51:18uyarıyordu
- 51:19Celal Bayar bir seyahatimiz bana dedi ki
- 51:23bunlar Dedi hiçbir şeyden habersiz
- 51:24kimseler
- 51:25bugün dedi İsmet başa iki Jandarma
- 51:27gönderir partinin kapısına kilit Asar ve
- 51:30kimsenin sesi çıkmaz dedi Bayer çok
- 51:33partili demokrasinin kaderinin hala
- 51:35milli Şefin ağzından çıkacak İki
- 51:37kelimeye bağlı olduğunu biliyordu
- 51:39tehlike karşısında hemen tutumunu
- 51:41değiştirdi ve Genel seçimlere katılma
- 51:43kararı aldı ilk tehlike atlatılmış
- 51:46zirvedeki gerginlik dindi Türkiye ilk
- 51:48defa çok partili seçim hazırlığına girdi
- 51:51kimsenin tecrübesi yoktu el yordamıyla
- 51:54gidilecek
- 51:57[Müzik]
- 52:01ülke birdenbire daha önce hiç yaşamadığı
- 52:04türden bir siyasi canlanmaya ayaklandı
- 52:0623 yıllık iktidar partisinin yarattığı
- 52:08bıkkınlık kitleleri bir çığ gibi DP
- 52:11mitinglerine akıyordu duvarlarda ilk kez
- 52:14özgür bir seçime özgü afişler
- 52:16görülüyordu
- 52:18[Müzik]
- 52:21Yıllardır muhalefetsiz bir seçime
- 52:23alışmış Halk Partisi de hareketleniyor
- 52:34bir
- 52:37seç yeni yeni boş gösterenler
- 52:40arasınd
- 52:44is mat
- 52:47[Müzik]
- 52:54ğ
- 52:56iı sü içind bütün Türkiye ğ işte birası
- 53:02dmy gazete ve dergilerdeki ateşli
- 53:05yazılarıyla İsmet Paşa rejimine kafa
- 53:06tutan bu genç adam dilerin dikkatini
- 53:09çekmişti Kayseri tank taburunda
- 53:11askerliğini yaparken dp'den
- 53:13milletvekilliği teklifi aldı 46
- 53:17seçimleri
- 53:24için Parti teşkilatını kurmak üzere
- 53:27gelen Refik
- 53:29koraltan
- 53:31geldi
- 53:33karargaha işte Buyur
- 53:37ettik efendim işte bizim de mücadelemiz
- 53:42Hürriyet mücadelesi sizin de mücadeleniz
- 53:44Hürriyet
- 53:46mücadelesi işte şeye Demokrat Parti'ye
- 53:49girin dedim ki evet Her ikimiz de
- 53:51Hürriyet mücadelesi veriyoruz ama ben
- 53:55benim Hürriyet anlayışım da sizin
- 53:56Hürriyet anlayışınız aynı değil Onun
- 54:00için ben sizin partinize girmem Efendim
- 54:02işte girin sizi milletvekili adayı
- 54:05göstereceğini göstereceğiz seçilecek bir
- 54:08yerden göstereceğiz falan kabul etmedim
- 54:11bundan sonra şey e
- 54:14Bursa İl Başkanı telefon etti efendim
- 54:18siz partiye girmeyin yalnız aday
- 54:22gösterelim Biz sizi bağımsız aday
- 54:25gösterelim O zaman da ben meclise
- 54:28girince çok şeyler yapılabilir
- 54:31zannediyordum bağımsız olacağını da ilan
- 54:33edeceksiniz öyle mi Tabii dediler
- 54:36bağımsız adaydır
- 54:38diye Bursa'dan 46 seçimlerine Böylece
- 54:42katıldık ve kazanamadık Türkiye İşçi
- 54:46Partisi'nin gelecekteki lideri de siyasi
- 54:48kariyerine DP listesinden
- 54:51başlıyordu
- 54:54ve dp'nin ağır topu Milli Mücadele
- 54:56kahramanı Maraşal açıkçası maraşalın pek
- 55:00aktif politika yapacak hali yoktu ama
- 55:02İsmet Paşa'nın karşısına böyle tarihi
- 55:04bir şahsiyeti çıkarmak dp'nin işine
- 55:06gelmişti Çakmak Genelkurmay
- 55:09başkanlığından alınınca inye darılmış Bu
- 55:11yüzden de Chp'nin milletvekil
- 55:14tekliflerini defalarca reddetmiş ama
- 55:16dp'den teklif gelince hiç çekinmeden
- 55:18aday olmuştu Bir yandan aday bulma
- 55:21yarışı sürerken öte yanda eski
- 55:23alışkanlıklar Hemen kendini göstermekte
- 55:25gecikmişti DP adayları kampanyalarını
- 55:28bin bir güçlükle sürdürüyorlardı biliyor
- 55:32musunuz Yani böyle rahat rahat gitmezler
- 55:34de konuşmalarını yapmadıkları yere hep
- 55:37rahatsız edilirler takip
- 55:39edilirler olmadık şeyler olurdu Onun
- 55:42için bunlardan babamı kurtarmak için
- 55:44mesela Karadeniz'e gittiyse iç ele gitti
- 55:48de hem gayet rahatlıkla edirem de
- 55:50girerken
- 55:51bir köprü vardır köprüden geçmek gerekir
- 55:54edde girebilmek için köprüye geldiğimiz
- 55:57zaman bir kalabalık Fakat aynı zamanda
- 56:00köprünün üzerinde yere serilmiş Türk
- 56:02bayrağı vardı Ben arabada Bayar'ın
- 56:06yanındaydım Bayar üzüldü ve
- 56:10irkildi ya bayrağı kaldırıp geçmek
- 56:14veyahut bayrak üzerinden geçmek Tab
- 56:16bayrak üzerinden geçmek diye bir şey
- 56:17bahiz konusu olamazdı baya bir an
- 56:20düşündü dedi vatandaşları karşılıklı
- 56:24husumet haline gelmelerine ve bilhassa
- 56:26kavgalı hale sokulmasına kesin olarak
- 56:29Arzu etmem Bu hakikaten üzücü
- 56:34çirkin Tedbiri almak isteyenler kendi
- 56:37yüzlerinin karasıyla baş başa kalsınlar
- 56:40Biz Balıkesir'e dönelim ve bir başka
- 56:43zaman edremi de tekrar geliriz dedi ve
- 56:46döndük Bayer tüm kampanya boyunca son
- 56:49derece dikkatli bir tavır sergiledi
- 56:51gittiği yerlerde gördüğü İlgiye rağmen
- 56:53kitlelerin tepkisini yatıştırmaya
- 56:54çalışıyordu Adnan Menderes'e gelince o
- 56:58doğduğu büyüdüğü ve yıllardır CHP
- 57:00Milletvekili olarak seçildiği Aydın'da
- 57:03Bu kez kurucusu olduğu Demokrat Parti
- 57:05için oy arıyordu Aydın'a güveni sonsuzdu
- 57:08bozdağan diye bir yer vardır ilçe oraya
- 57:12beraber gittik orayı
- 57:14kuruyoruz Doktor Sen otur dedi bu
- 57:17belediye
- 57:17parkında dolaş haber ver Benim
- 57:20geldiğimi belediye parkında oturduğu bir
- 57:23kanepenin üzerinde Ben dolaştım benim
- 57:26Çarşı pazarda hastalarım var Onları
- 57:28gördüm müteşebbis heyeti de
- 57:31kurdum bir doktor buldum bir Dişçi
- 57:35buldum teknisyen bir terzi buldum bir
- 57:38berber buldum bir de çiftçi buldum
- 57:41müteşebbis heyetini kurdum ilçede Adnan
- 57:45beyi de söyledim her tarafa söyledim Hiç
- 57:47Kimse gelip Adnen Bey'i görmedi ben
- 57:49gittim adn bir kara kara düşünüyordu
- 57:51Doktor anladım dedi anladım ikbalin
- 57:55olduğunu idbar ne demek olduğunu
- 57:59[Müzik]
- 58:05anladım Nihayet büyük gün geldi çattı
- 58:07sandık başlarında güler yüzlü liderler
- 58:09ve ürkek seçmenler kuyruk oldular ilk
- 58:12kez CHP dışında da seçenekleri vardı
- 58:15Ankara Sümer Sokağı yurdun dört bir
- 58:18yanından telefonlar yağıyordu başta tüm
- 58:20telefonların bir tek ortak mesajı vardı
- 58:23seçimleri kazanıyoruz
- 58:25ama saatler geçtikçe gelen mesajlar da
- 58:28değişir oldu sandık başlarında bir
- 58:31şeyler
- 58:32oluyordu evet genel merkezdeyim
- 58:36e İlk başlarda işte seçimler başladı
- 58:40e
- 58:42sandıkların kapanması veyahut da seçim
- 58:45müddetinin sona ermesine yakın e
- 58:50illerden haberler geliyordu Ve çok
- 58:53müspet Demokrat Parti'nin
- 58:56kazandığı haberleri geliyordu
- 58:59Eee sandıklar açıldıktan sonra daha
- 59:03doğrusu sonradan duyduğumuza göre pek
- 59:06çok yerde bu sandıklar kaçırılıp
- 59:09Eee vil valiliklere götürülüp veyahut
- 59:13gizli yerlerde Eee saklanıp tekrar
- 59:18Eee açıklandığı zaman durumların ters
- 59:22döndüğü haberleri de
- 59:25geliyordu
- 59:26telefonlardan seçim gününde sandıkları
- 59:29dolaştım Ben 46'da orada çok yerde Çünkü
- 59:34kanun hükmü
- 59:36icabı açıktı Rey tasnif
- 59:39gizli Jandarma silahıyla orada baskı
- 59:43yapıyor bir defa bütün hakim olan para
- 59:47bakımından devlet otoritesi bak hakim
- 59:49olanlar Sandık başında Kime veriyorsun
- 59:53Teyyare Hırsızı Bayar Rey vereceksin
- 59:55Milli Mücadele kahramanı Atatürk'ün
- 59:58yakın arkadaşı inönü'yü vereceksin Rey
- 1:00:02verenlere karşı söylenen söz
- 1:00:05buydu ve o devrede biraz ne karışıyorsun
- 1:00:09ben istediğimi verim diyenlere ve
- 1:00:11diğerlerine cesaret verici harekette
- 1:00:13bulunanlara karşı ağır muamele yapılıyor
- 1:00:15al Jandarma bunu götür karakola deyip
- 1:00:17karakola götürenler de vardı Ben o
- 1:00:21tarihte Manisa'nın Soma ilçesinde
- 1:00:25yargıç yardımcısı olarak
- 1:00:29bulunuyordum Manisa'dayım
- 1:00:33seçimlerden
- 1:00:36sonra yapılan
- 1:00:38hilelerin nasıl
- 1:00:41yapıldığını öğrenmek için
- 1:00:44arkadaşlarımdan rica ettim Bana
- 1:00:49belediyede sandıkların getirildiği bir
- 1:00:52odada Dolabın içinde
- 1:00:55tasnif mazbatalarını gösterdiler
- 1:01:00dolabın arkası kontrplak idi Ve duvar
- 1:01:05yoktu kontr plağa çıkarıyorlar
- 1:01:08mazbatalar dolaptan alınıyor tekrar
- 1:01:11yerine başka değiştirilmiş mazbatalar
- 1:01:14veriliyordu
- 1:01:15sonuç tam bir fiyaskoydu Türkiye'nin ilk
- 1:01:18çok partili seçimine hilenin lekesi
- 1:01:20karışmıştı tek parti döneminden kalma
- 1:01:23seçim yasası gereği seçmenler oylarını
- 1:01:26herkesin gözü önünde açık olarak Sandığa
- 1:01:29atmışlar ve bu Oylar sandık kurullarınca
- 1:01:31herkesten gizli sayılmıştı hile
- 1:01:34kaçınılmaz gibiydi mazbatalar çalındı
- 1:01:37sandıklar kaçırıldı Oylar değiştirildi
- 1:01:39seçmenler dövüldü DP genel merkezindeki
- 1:01:42Zafer sarhoşluğu Karanlık bastığında
- 1:01:44yerini hayal kırıklığı ve isyana
- 1:01:47bırakmıştı Demokrat Parti merkezinde
- 1:01:50müthiş bir Hiddet ve müthiş protestolar
- 1:01:54türkiye' her tarafından adamlar
- 1:01:55geliyordu her tarafta hile yapıldığını
- 1:01:58söylüyorlardı
- 1:01:59yani böyle bir kaynaşma Havas oldu o
- 1:02:03gece gelen meraklı telefonlardan birinin
- 1:02:05ucunda da Adnan Menderes vardı Aydın'dan
- 1:02:08ve Kütahya'dan aday olmuştu doğum yeri
- 1:02:10Aydın endişe içinde sonucu bekliyordu
- 1:02:12Ama sonuç hüs Aydın kaybetmişti
- 1:02:16Ankara'ya eşine telefon etti toparlan
- 1:02:19aın
- 1:02:21çiftliğe
- 1:02:23ses
- 1:02:25söü Sen Kütahya'dan seçildin dedim Evet
- 1:02:29bak dedi Şaka yapıyorsun dedi pek hoş
- 1:02:33bir Sak öle mi Aynen pek hoş bir sakal
- 1:02:37gelince saklasaydım dedi Kütahya'dan
- 1:02:41kazandığını öğrenince o Adnan Bey gitti
- 1:02:44o meyus Adnan Bey gitti yeni bir heyecan
- 1:02:47yeni bir şev yeni bir neşe yeni bir
- 1:02:50moral kazanan
- 1:02:53g
- 1:02:56or neşesiz biryu ilk gelen haberler Hiç
- 1:02:59iç açıcı değildi heres ne yapılacağını
- 1:03:02soruyordu ama taşak çoğ CHP örgütü
- 1:03:05sandık başlarında yapacağını yapmıştı
- 1:03:07bpe göre in adil bir seçim istiyordu
- 1:03:11fasun Neni seçim sistemi ve taaki
- 1:03:14bürokratlar Kötü
- 1:03:16alışkanlı hiçb
- 1:03:23Zaman inönü'yü sorumlu
- 1:03:26tuttu O seçimler 1950 seçimleri kadar
- 1:03:30dürüst
- 1:03:31olmadı kanım o ve o vakit Biz birtakım
- 1:03:37seçim sandıklarını ırmakta da
- 1:03:40bulduk akılsızca değiştirilmiş ve
- 1:03:43atılmış eğer o seçim 1950 seçimleri gibi
- 1:03:48dürüst bir seçim olsaydı AK Partisi
- 1:03:52kazanırdı Aslında seçim hilesiz de olsa
- 1:03:54dp'nin kazanma şansı yoktu çünkü yeterli
- 1:03:57sayıda aday çıkaramamış lardı yine de
- 1:04:00Demokrat Parti 46 seçimlerini daima bir
- 1:04:03Propaganda konusu yaptı artık Arkasında
- 1:04:06bir kitle desteği vardı Gerçi seçim
- 1:04:09sonuçlarına göre 465 milletvekilinden
- 1:04:1162'si
- 1:04:14kazanabilmek halkı peşine taktığının
- 1:04:17farkındaydı eresi günü Demokrat Parti'ye
- 1:04:21bütün köylüler geldi ağlayanlar
- 1:04:25birbirini boyn s artık bundan sonra re
- 1:04:28sandığına gitmeyeceğiz bizi saysınlar
- 1:04:31biz sayacağız Eğer gitmek lazım Gelirse
- 1:04:34bizi Ankara'ya kadar götürür Ankara'ya
- 1:04:36gidelim Rey olarak bizi saysınlar biz
- 1:04:39Rey
- 1:04:41olalım bu heyecanı kaybetmemek için biz
- 1:04:44mecburduk Demokrat Parti olarak
- 1:04:46mücadeleyi yapmaa yeni bir dönem
- 1:04:49açılmıştı asıl Her şey bundan sonra
- 1:04:51başlayacaktı iyi niyet vardı Ancak
- 1:04:53denims
- 1:04:54kötü alışkanlıklar yanlış anlamalar ve
- 1:04:57eldeki iktidarı kaçırma telaşı vardı Her
- 1:05:00iki taraf da nasıl sonuçlanacağını
- 1:05:02bilmediği bir mücadeleye kayıyordu
- 1:05:05nerede biteceği bilinmeyen bir döneme
- 1:05:07giriliyordu
- 1:05:09[Müzik]
- 1:05:12seçim ertesi meclisin ilk Demokrat
- 1:05:15milletvekilleri Ankara'ya akmaya
- 1:05:17başladılar uğurlama ve karşılama
- 1:05:19törenleri protesto mitinglerine dönüştü
- 1:05:22Hele en çok oyu alan marş
- 1:05:25garan Ankara'ya uğurlanışı tam bir gövde
- 1:05:28gösterisi heyecanlı nutuklar marşlar ve
- 1:05:31alkışlar arasında Mareşal meclise
- 1:05:33uğurlandı yol boyunca trenin geçtiği
- 1:05:35yerlerde köylüler Mareşal selamlamaya
- 1:05:38çıktılar Ankara muhalefeti bekliyordu
- 1:05:41ilk toplantı Sümer Sokak'taki genel
- 1:05:44merkez binasında yapıldı her yerden
- 1:05:47kazanmış olanlar geldiler
- 1:05:49şeye Parti binasına partinin salonunda
- 1:05:54da toplanıldı ilk
- 1:05:58mevzu Bu seçimlerde çok hile yapılmıştır
- 1:06:02mazbatalar tahrif edilmiştir
- 1:06:06değiştirilmiştir sine-i millet lafı işte
- 1:06:08ilk kez o gün gündeme geldi yani iktidar
- 1:06:11ve meclis tanınmayacak milletin sinesine
- 1:06:14dönülecek ve muhalefet bir halk
- 1:06:16hareketine dönüştürülecektir
- 1:06:18milletvekilleri ateşli nutuklar bu
- 1:06:21seçeneği tartışırlar Ken Bayar geldi
- 1:06:27Bayer Biz bütün bu söylediklerinizi
- 1:06:30meclis kürsüsünden ifade
- 1:06:33ederiz Fakat bu şekilde terk etmek
- 1:06:37memleketi anarşiye götürebilir haklı da
- 1:06:41olsak
- 1:06:43diye onun için biz meclise girelim ve
- 1:06:46bütün çiğnenen hakları dile
- 1:06:50getirelim mücadele edelim meclis kürsü
- 1:06:53bu mücadele için çok lüzumlu ve yerinde
- 1:06:57bir şeydir
- 1:07:00kürsüdeki meclise iştirak edeceğiz
- 1:07:04denildi karar altına
- 1:07:13alındı Nihayet Türkiye'nin ilk çok
- 1:07:15partili Meclisi 5 ağustos günü açıldı 62
- 1:07:18DP milletvekili genel kurul salonunun
- 1:07:21sağında CHP grubu da soluna
- 1:07:25gündemin il maddesi Cumhurbaşkanlığı
- 1:07:26seçimi halk partisin adıb inön DP ise
- 1:07:31İsmet Paşanın karşısına bir başka askeri
- 1:07:33şahsiyeti çıkarmayı uygun bulmuştu
- 1:07:35marşal Fevzi çak Oylar kullanıldı ve
- 1:07:39tabii inön kazandı adet gereği meclis
- 1:07:42başkanı Çankaya'ya çıktı ve yeniden
- 1:07:44seçilen Cumhurbaşkanını yemin töreni
- 1:07:47için meclise davet et adet ü İnönü smoky
- 1:07:52meclise girdi ama işte burada hiç de
- 1:07:56Adet olmayan bir durumla
- 1:07:58karşılaşıldı Demokrat Parti
- 1:08:00sıralarındaki
- 1:08:03oturdular ve hiç alkışlamadı
- 1:08:06Halk Partisi sıralarındaki ayağa
- 1:08:09kalktılar ve müthiş tezahürat yaptılar
- 1:08:12bizim o
- 1:08:14zamanki ifademiz şu
- 1:08:16oldu Eee meclis her şeyin
- 1:08:20üstündedir yani
- 1:08:22meclisin
- 1:08:24bir uzv sudur Reis Cumhur da olsa
- 1:08:29düşüncesiyle Biz hem Demokrat Parti Reis
- 1:08:33Cumhur olsun isterse Halk Partisi
- 1:08:36olsun şey edilmedi böyle ifade edildi O
- 1:08:39zaman bu meclisin tarihindeki ilk oturma
- 1:08:42eylemi her ne kadar depeler bu
- 1:08:45tavırlarını demokratik ilkelerle
- 1:08:47açıkladılar da asıl olan TP grubunun
- 1:08:50İsmet Paşa'ya karşı bir tepkisi hem de
- 1:08:52çok partili meclisin ilk toplantısında
- 1:08:54ortaya konmuş bir tepki ilk kez Milli
- 1:08:57Şef mecliste böyle protesto ediliyordu
- 1:09:00toplantı sonunda Bayer ve Arkadaşları
- 1:09:02ise meclis kapısından çıktıklarında Ulus
- 1:09:04meydanını dolduran büyük ve heyecanlı
- 1:09:06bir kalabalıkla karşılaştılar Alkışlar
- 1:09:08ve tezahürat Biraz sonra tek bir Slogana
- 1:09:11dönüştü yeter Söz
- 1:09:14milletindir işte Türk siyasi
- 1:09:16literatürüne 46 ruhu olarak geçen dönem
- 1:09:19bu sloganla açıldı halk artık iktidarın
- 1:09:21kaderi üzerinde söz sahibi olmak
- 1:09:23istiyordu zorlu bir dönemdi talihsiz bir
- 1:09:26seçim Yıpranmış bir iktidar mecliste
- 1:09:28zayıf Ama halk arasında güçlü bir
- 1:09:30muhalefet bu Bileşim çıkacak sonuç
- 1:09:34gerilim Cumhuriyet Halk Partisi tam bir
- 1:09:37kargaşa içindeydi Halk Partisi'nin artık
- 1:09:39halkın Partisi olmadığı ortadaydı ancak
- 1:09:42kimse ne yapılabileceğini de bilmiyordu
- 1:09:44Parti 23 yılın hareketsizliği le
- 1:09:48[Müzik]
- 1:09:50hantallaşmak aldı yerine sert tabiatlı
- 1:09:54Recep Peker'e atad TP ise sürekli hücum
- 1:09:57taktiği uyguluyordu tırmanan gerginlik
- 1:09:59sonunda Bütçe görüşmelerinde Menderes'in
- 1:10:02konuşması sırasında patladı kürsünün
- 1:10:04altında şöyle bir yer vardır kürsü
- 1:10:07böyleyse altında bir yer daha var Orayı
- 1:10:11doldurmuş
- 1:10:12kağıtları eski tabirle Eser Cedit kağıdı
- 1:10:16derler yani muntazam beyaz kağıtlara
- 1:10:19yazılmış daktilo değil el
- 1:10:22yazısı el yazsı eski yazı yani yeni yazı
- 1:10:26gün
- 1:10:27okunmaz Neyse Aydan Bey oradan bir tomar
- 1:10:31çıkarıyor okuyor ama mecliste çıt yok
- 1:10:36öyle dinliyorlar herkes dinliyor
- 1:10:40hakikaten böyle bir orkestra konser
- 1:10:44falan olur ya ses falan kesilir tık tık
- 1:10:48vurur şey ondan sonra Müzik başlar onun
- 1:10:51gibi ses s yok
- 1:10:54sert bir tenkit yapıyordu zaten Adnan
- 1:10:56Menderes ilk devlet adamlığı şöhretini
- 1:11:00parlaman şöhretini o meşhur bütçe
- 1:11:03müzakereleri bütçe tenkidi sırasında
- 1:11:07yapmıştır Bun şey konuşurken laf
- 1:11:11atılıyordu adam Menderes konuşurken
- 1:11:13sonra Recep Peker söz aldı Bu arada adn
- 1:11:19Menderes hakkında psikopat bir
- 1:11:21zihniyetin tezahürü gibi bir laf etti bu
- 1:11:25psikopat lafı ortalığı birbirine katmaya
- 1:11:27yetmişti TP
- 1:11:31sıralarındaki sorunu çözmece Meclisi
- 1:11:34topluca terk ettiler yalnızca
- 1:11:36milletvekilleri değil dinleyiciler bile
- 1:11:38galeyana
- 1:11:39gelmişti Ben de dinleyici locası dayım
- 1:11:42önümde de bir öğretmen Hanım var a Bir
- 1:11:44de baktım Hanım ayağından topukla
- 1:11:46pabucunu çıkardı aldı böyle Aman gittim
- 1:11:50Ne yapıyorsunuz dedim filan nu Hanım
- 1:11:52ismi de Nuri Hanım ne yapıyorsunuz dedi
- 1:11:55Bun dedi kafasını atacak aman dedim
- 1:11:57Yapmayın etmeyin filan zor teskin ettim
- 1:11:59Hanım nasıl diyor bir başbakan çıkardı
- 1:12:02psikopatlar der diyor karşı taraf e dedi
- 1:12:05Dedim işte Dilin kemiği yok ya
- 1:12:15dedi Demokrat parin kurultayı partiler
- 1:12:19arası gerginlik dorken toplı Ankara Yeni
- 1:12:22Sinem önü şer gibi
- 1:12:24kalabalıktı ilk büyük kongre hakikaten
- 1:12:27görülmeye değer bir atmosfer içindeydi
- 1:12:30bir taraftan heyecan bir taraftan bayram
- 1:12:33bayram havası orayı Türkiye'nin her
- 1:12:37yerinden insanlar vardı konuşma
- 1:12:39duyulmuyordu dinlenme duyulmuyordu
- 1:12:41sabahlara kadar devam ediyordu bu kadar
- 1:12:44vecd
- 1:12:45içerisinde kongreler yapıldığı siyasi
- 1:12:48tarihimizde
- 1:12:50nadirdi Cumhuriyet kurulduğundan beri
- 1:12:53ilk kez s insanlar serbestçe konui bir
- 1:12:56kürsü bulmuşlardı 23 yılın susamlı yakın
- 1:13:00Dele 5 gün boyunca iç döktü gün
- 1:13:04üniformasız kravatsız unvansız günüydü
- 1:13:07müthiş bir hürriyet gösterisi
- 1:13:09yapılıyordu isteyen istediğini söylüyor
- 1:13:12en ağır eleştiriler dile getiriliyor
- 1:13:14kimse mikrofonu bırakmak
- 1:13:16istemiyordu Biz bir mirab gibi gibi bir
- 1:13:20gibi kürsüye
- 1:13:22atladık anlaşılıyor ki iktidara gelme
- 1:13:25Yolları Halk Partisi'nin kullandığı usul
- 1:13:28metotlarla ancak mümkündür kanun
- 1:13:30yollarıyla mümkün değildir bizim
- 1:13:32çektiğimiz nutuklar karşısında bayağı
- 1:13:34soğukkanlı olarak Pekala dedi Arkadaşlar
- 1:13:37siz kestirmeden gitmek
- 1:13:39istiyorsanız kılıcınız Keskin olsun Biz
- 1:13:41hukuk yollarından
- 1:13:43ayrılmayacağız sırtımız teneşire
- 1:13:45deyinceye kadar biz hukuk yoluyla
- 1:13:48mücadele edeceğiz dedi bize inananlar
- 1:13:50kalır size inananlar sizinle gider
- 1:13:54bize inananlar Bir yarım saat sonra
- 1:13:55Bayar bu konuşmasını dinledikten sonra
- 1:13:57bizden ayrıldılar hep beraber olduk
- 1:14:00sonra nihayet son gece Bayar yeniden
- 1:14:03genel başkanlığa seçildi ardından da
- 1:14:05sabaha karşı Hürriyet Misakı ya da
- 1:14:08bugünkü adıyla Özgürlük Yemini adı
- 1:14:10verilen bir rapor okundu DP bu raporda ü
- 1:14:13önemli talepte bulunuyordu
- 1:14:15antidemokratik yasaların kaldırılması
- 1:14:18vatandaşın oyunun güvence altına
- 1:14:20alınması ve devlet başkanlığın
- 1:14:23başkanlığından ayrılması hatırladığım
- 1:14:26göre o zaman Burhan belge rahmetli
- 1:14:29Burhan belge ayağa
- 1:14:31kalkarak şöyle dedi
- 1:14:34huriyet misakın kaimen yani ayakta kabul
- 1:14:40etmeliyiz bütün salon ayağa kalktı ve
- 1:14:44hürriyet Misakı kabul
- 1:14:46edildi kongrede Esen Bu heyecan
- 1:14:48Fırtınası Tabii Cumhuriyet Halk partisi'
- 1:14:50oldukça Tedirgin etti hele başın
- 1:14:53İnönü'ye Kızıl Sultan diye hitap etmesi
- 1:14:56büyük tepki yarattı ancak İnönü fazla
- 1:14:58gerilim istemiyordu rejimin ayakta
- 1:15:00kalabilmesi için diyaloğa ihtiyaç vardı
- 1:15:03iki ayrı Kutupta yaşayan bu iki parti
- 1:15:05arasında diyaloğu sağlayabilecek tek
- 1:15:08kişi de kendisiydi ilk kez bu dönemde
- 1:15:11adeta üzerindeki CHP Genel Başkanı
- 1:15:13unvanından sıyrıldı partinin başına bir
- 1:15:16vekil atadı tarafsız bir Cumhurbaşkanı
- 1:15:18görünümüne büründü ve arabuluculuk için
- 1:15:21kolları sıvadı in
- 1:15:23bu yeni girişiminde ilk başarısı
- 1:15:26başbakanı pekerle Celal bayarı
- 1:15:27Çankaya'da bir araya getirerek dilerin
- 1:15:30yeniden meclise dönmelerini sağlamak
- 1:15:32oldu bu hakem rolü bir süre devam etti
- 1:15:35ama BP CHP sürtüşmesi dinmedi Bayer
- 1:15:39hükümetin baskılarından şikayetçiydi
- 1:15:40Peker de muhalefetin yıkıcı
- 1:15:43faaliyetlerinden acilen bir çare bulmak
- 1:15:46gerekiyordu aranan çare Gazi çiftliğinde
- 1:15:49İnönü'nün Nihat erimle yaptığı bir sabah
- 1:15:51yürüyüşünde bulundu İnönü
- 1:15:53bu iin içen çıkacağız Erim yol göstermek
- 1:15:58size düşüyor paam deyince İnönü kararını
- 1:16:00vereve döner dönmez Nihat Erim bir
- 1:16:03beyanname yazdırdı 12 Temmuz beyannamesi
- 1:16:07adını alan bu belge adeta çok partili
- 1:16:10rejimin kimlik kıydı in son zamanlarda
- 1:16:13iktidar ve muhalefet partilerinin
- 1:16:14liderleriyle yaptığı görüşmeleri
- 1:16:16anlatıyor vea
- 1:16:20[Müzik]
- 1:16:22muhale kendisini her iki partiye karşı
- 1:16:25eşit derecede sorumlu görüyordu açıkça
- 1:16:29yazmasa da bu fiilen CHP genel
- 1:16:31başkanlığından ayrılmak demekti
- 1:16:33Cumhurbaşkanı partiler üstü bir rol
- 1:16:35üstleniyor ve demokrasi işte böyle
- 1:16:38işlemelidir demek
- 1:16:40istiyordu bu gerginlik
- 1:16:42sıralarında iki Ara bulucu vardı
- 1:16:48Biri CHP'li Vehbi Koç
- 1:16:52biri şeyle
- 1:16:55Eee depee yakın avunduk Üzeyir avunduk
- 1:16:59onlar kendi partileriyle İsmet Paşa
- 1:17:02arasında bir yumuşatma görevi yerine
- 1:17:06getiriyor fevkalade
- 1:17:08gergin ortam Bu sırada bu hadiselerden
- 1:17:13dolayı İsmet Paşa'da çok müteessir olmuş
- 1:17:16ki beni bir gün şeye çağırdı köşke
- 1:17:19çağırdı
- 1:17:22köşkte oku şu yazıyı oku
- 1:17:25dedi okudum yazıyı Ne diyorsun dedi ve
- 1:17:29İsmet Paşa'ya Ben fevkalade isabetli
- 1:17:31olmuş Paşam bu tansiyonu çok düşürür
- 1:17:33dedim gerçekten de 12 Temmuz beyannamesi
- 1:17:36radyoda yayınlanınca tansiyon düştü DP
- 1:17:39ferahladı Bunalım
- 1:17:45atlatılmış beyanname radyoda okunduktan
- 1:17:48sonra gece Refik koralan Çankaya Köş
- 1:17:53telefon eder uzun uzun me eder
- 1:17:56beyannameyi ve İsmet başı o kendine has
- 1:18:00heyecanlı edasıyla ve sözleriyle isfet
- 1:18:03baş da muzipliği üstündedir Yav der ki
- 1:18:06Sor bakalım bu beyanatın basına ve
- 1:18:10radyoya vermekte bir mahsur var mıdır
- 1:18:12Aman der Refik koraltan keremin beni
- 1:18:15mahveder
- 1:18:17der Aslında korkması gereken biri varsa
- 1:18:20koraltan değil Başbakan reü Çü İsmet
- 1:18:23Paşa'nın beyannamesi daha çok sertlik
- 1:18:25yanlısı Peker'in bir eleştirisi gibiydi
- 1:18:28CHP içindeki ılımlı oluşan 35'ler grubu
- 1:18:31Peker'in kellesini istiyorlardı Nitekim
- 1:18:34Kısa bir süre sonra başbakan istifa
- 1:18:36etmek zorunda kaldı yerine ılımlı Hasan
- 1:18:39Saka getirildi ardından da İnönü yanına
- 1:18:42eşini kızını CHP'den Nihat erimi ve
- 1:18:45dp'den Nuri Özsan alarak beyaz trenle
- 1:18:48bir yurt gezisine çıktı demokrasinin
- 1:18:51balayı başlıyordu
- 1:18:53beyaz trende büyük bir kompartmanda masa
- 1:18:56kurulmuş o masanın başında babam oturur
- 1:18:58masanın etrafında da bütün yanındaki
- 1:19:00arkadaşları otururlar
- 1:19:02Eee Biz de
- 1:19:04sofradaya herkese babamın adetidir zaten
- 1:19:07sofrada böyle herkes de ilgilenir Sohbet
- 1:19:09etmek ister bilgi alır herkesin hatırını
- 1:19:12sordu başka özel konularına geçti Nuri
- 1:19:15Bey de orada Tabii Nuri Bey benim
- 1:19:17karşımda oturuyor Nuri Bey'e sıra geldi
- 1:19:20o yabancı O biraz daha böyle kendisi
- 1:19:22rahatsız ne yapacağını bilemiyor nasıl
- 1:19:24babama hitap edeceğini kestiremiyor işte
- 1:19:26Beyefendi diyor Paşa hazretleri diyor
- 1:19:29Fakat böyle bir daha bir
- 1:19:43rahatlayamıyorum daha mahcup filan
- 1:19:46derken başı İyi iyi iydi iyi ve masanın
- 1:19:48üzerine yattı adam
- 1:19:51bayıldı ilk kez cumhurbaşkanının
- 1:19:54sofrasında yemek yemenin heyecanıyla
- 1:19:56bayılı vermişti o gezi boyunca İsmet
- 1:19:59Paşa herkesi şaşırttı sanki CHP Genel
- 1:20:02Başkanı İnönü gitmiş tarafsız bir
- 1:20:04Cumhurbaşkanı
- 1:20:06gelmişti gittiğimiz yerlerde bütün
- 1:20:09vilayetlerde Bizi hem Demokrat
- 1:20:11partililer hem CHP'liler Cumhuriyet Halk
- 1:20:14partililer karşılardı ve babam her
- 1:20:16ikisin aynı şekilde muamele eder Her
- 1:20:18ikisinin merkezlerini ziyaret ederdi
- 1:20:21aynı zamanda valilere giderdik ve
- 1:20:23valilere de bundan sonra artık valinin
- 1:20:26doğrudan doğruya her iki partiye aynı
- 1:20:28eşit şekilde muamele
- 1:20:31edeceklerini babamın onlardan bunu
- 1:20:33beklediğini ısrarla söylerdi kumandanlık
- 1:20:36giderdik onlara da aynı şekilde aynı
- 1:20:38telkini
- 1:20:39yapardı gelin görün ki iktidarla
- 1:20:41muhalefet arasındaki bu balayı havası
- 1:20:43bazılarını rahatsız etti DP içinde bir
- 1:20:46grup Daha sert daha hırçın bir muhalefet
- 1:20:48başlattılar Hatta daha da ileri giderek
- 1:20:51bayarı uzlaşmacı suçladılar bunun
- 1:20:54üzerine bayard İnönü gibi kendi
- 1:20:55partisindeki Şahinleri tasfiye ediverdi
- 1:20:58ayrılanlar Maraşal Feyzi Çakmak
- 1:21:00önderliğinde millet partisinde
- 1:21:03toplandılar Böylece CHP ve DP kendi
- 1:21:06bünyelerindeki sertlik yanlıları arınmış
- 1:21:09oldular iki parti ve iki Lider İnönü ve
- 1:21:12Bayar bazen sertleşerek bazen bir bahar
- 1:21:15havası içinde kol kola ülkeyi Ere
- 1:21:18sürüklemeye başladılar Ere genç
- 1:21:21Türkiye'nin en pırıltılı en sancılı ve
- 1:21:25en fırtınalı 10
- 1:21:27[Müzik]
- 1:21:31yılına İnsanların olduğu gibi
- 1:21:33toplumların tarihlerinde de dönüm
- 1:21:35noktaları vardır bu dönüm noktaları
- 1:21:37bazen sessizce kendiliğinden çalar
- 1:21:40kapıyı bazen da korkunç bir gök
- 1:21:42gürlemesi gibi patlar 1950 yılı Türkiye
- 1:21:45için işte böyle bir dönüm noktasıydı 27
- 1:21:48yıllık yorgun bir iktidara karşı içten
- 1:21:51içe kaynayan bir tepki 1950 baharında
- 1:21:54patladı toplum çeyrek Yüzyıllık kabuğunu
- 1:21:57çatlattı hem de sokaklarda kan akıtarak
- 1:22:00değil sandıklarda oy kullanarak Demir
- 1:22:03krat şahlanmış İşte bu yüzden 14 Mayıs
- 1:22:071950 seçimleri hep beyaz ihtilal diye
- 1:22:12[Müzik]
- 1:22:21anıldı
- 1:22:22[Müzik]
- 1:22:29o Bahar Türkiye ayaktaydı yaklaşan
- 1:22:32değişimin ayak sesleri seçim kampanyası
- 1:22:35boyunca miting meydanlarında çınladı
- 1:22:37kitleler kıpır kıpırdı seçimlere bir ay
- 1:22:40kala Ankara ve İstanbul'dan iki cenaze
- 1:22:42kalktı ilki Recep Peker'in iydi inönün
- 1:22:47sert tabiatlı başbakanı hükümetten
- 1:22:49olduğu gibi dünyadan da Sessiz sedasız
- 1:22:51çekilip gidiverdi
- 1:22:53ancak cenaze hiç de o kadar mütevazi
- 1:22:55olmadı kurtuluş savaşı kahramanı ve
- 1:22:58Millet Partisi lideri marşal Fevzi
- 1:23:00Çakmağın cenazesinde olaylar çıktı
- 1:23:02Çakmak önemli isimdi ama iktidar başta
- 1:23:06cenazeye önem verilmedi Hatta radyolar
- 1:23:09neşeli müzik yayınına devam ettiler
- 1:23:11birden halk sokaklara dökülüverdi cenaze
- 1:23:13töreni gösteri yürüyüşüne dönüştü
- 1:23:15olaylar çıktı bu iki cenaze iki partinin
- 1:23:19CHP ve dp'nin kamuoyu yoklaması oldu
- 1:23:21adeta değişimin Rüzgarı sert esmeye
- 1:23:24başlamıştı ama CHP'de bambaşka bir hava
- 1:23:27hakimdi erken bir zafer sarhoşluğu
- 1:23:30Partililerin başını
- 1:23:32döndürüp yanıltan seçim kampanyası oldu
- 1:23:36İnönü İstanbul Taksim'de on binler
- 1:23:39karşıladı Vali Fahrettin Kerim Gökay
- 1:23:41kürsüye çıktı ve işte paşam İstanbul
- 1:23:45dedi Oysa bu kalabalık o gün inönü'yü
- 1:23:47alkışlayıp gün sonra oyunu dpe
- 1:23:51vce Umut vericiydi Coşku dolu kitleleri
- 1:23:54görünce İnönü keyiflen ve yanındaki
- 1:23:56gazetecilerle şakalaşmayı bir tanesi
- 1:23:59hatta takıldı Kaç yaşındasın dedi 26
- 1:24:02yaşındaymış 26 paşam dedi Aman dünkü
- 1:24:04çocuk dedi Yani sen dedi Ben İzmir'i
- 1:24:06kurtardığım zaman daha doğmamıştı bile o
- 1:24:09şekilde takıldı ona ve Aman dedi Siz
- 1:24:11bari dedi beni hırpalamaya nasıl olsa
- 1:24:13patronlarını benim canımı okuyorlar Siz
- 1:24:15bari bunu yapmayın dedi herkes gülüştü
- 1:24:18ve onun üzerine gene konuşmaya devam
- 1:24:20etti ve umurumda değil dedi seçimin
- 1:24:22neticesi ne olursa olsun kazanan ben
- 1:24:24olacağım kazansak da kaybetsek de Zafer
- 1:24:27benim dedi miting meydanlarındaki bu
- 1:24:30hava inönü'yü etkilemişti Kasım Gülek
- 1:24:33yurt dışından döndüğünde inönü'yü son
- 1:24:35derece umutlu bulmuştu Seçimler ne
- 1:24:38olacak Ben dedim Eee Başkan bu seçimleri
- 1:24:42Biz
- 1:24:43kaybedeceğiz canım dedi Sen ik senedir
- 1:24:47yoksun memleketteki gelişmeleri takip
- 1:24:50edemedin kötümsersin dedi dedi benim
- 1:24:53görüşüm o dedi arkasından Cumhuriyet
- 1:24:57Halk Partisi genel merkezine gittim
- 1:24:59orada genellikle genel idare kurulunun
- 1:25:03toplandığı büyük salonda duvarda koca
- 1:25:06bir Harita üstünde asker usulü kazanacak
- 1:25:10kaybedecek yerler kırmızı mavi ile
- 1:25:13işaret edilmiş o haritaya bakınca
- 1:25:15Cumhuriyet Halk Partisi Büyük bir zafere
- 1:25:18gidiyor intibaı
- 1:25:21vardı
- 1:25:24[Müzik]
- 1:25:28o pazar 8 milyon seçmen sandık başına
- 1:25:31gitti seçime katılım % 189 oldu Türk
- 1:25:34seçmeni ilk kez gizli oy ile gerçekten
- 1:25:37serbest bir seçime katılıyordu
- 1:25:38Kızılay'daki çadırın önünde kuyruklar
- 1:25:40olmuştu liderler sandık başlarında
- 1:25:43gülümsediler sandıkların içinde CHP'nin
- 1:25:45ve hatta dp'nin de hiç beklemediği bir
- 1:25:48sürpriz Yavaş yavaş şekillen hava
- 1:25:51kararıp da sandıklar kapanınca bütün
- 1:25:54Türkiye meraklı bir bekleyişe girdi
- 1:25:56gazeteler alarm durumundaydı sonuçtan
- 1:25:59emin olan tek gazete CHP'nin yayın
- 1:26:01organı Ulus Gazetesi bütün Yazı İşleri
- 1:26:04kadrosu tam olaraktan
- 1:26:09çalışıyoruz foto Hilmi
- 1:26:12şahen karşıdaki
- 1:26:16odada ufak çerezler almış bir de rak
- 1:26:19şişesi almış kutlayacağız seçimin sonunu
- 1:26:26o
- 1:26:30zaman her açılan sandık bittiği vakit
- 1:26:32Radyo derhal
- 1:26:35verirdi şu ilçenin şu köyünde şu kadar
- 1:26:37şu parti
- 1:26:40kazandı hiç
- 1:26:43unutmam Anadolu'nun
- 1:26:48ortasından Bir
- 1:26:50köyde CHP i Oy daha fazla
- 1:26:55almış hemen Hilmi
- 1:26:57ş ş şeyden bardakları doldurdu ve ilk
- 1:27:02rakımızı içtik ve tabii son rakımız da o
- 1:27:06gece Cumhuriyet Halk Partisi Genel
- 1:27:08Merkezi ilk gelen haberlerle tam bir
- 1:27:10sessizliğe bürünmüştü lider kadro ise
- 1:27:13Çankaya Köşkü'ndeki Yaver odasında
- 1:27:16İnönü'nün seçim
- 1:27:21sofrasındayız İnönü'nün kızı Özden Toker
- 1:27:24şöyle anlattı haberler gelmeye başladı
- 1:27:26ilk öğle tabii hemen saat 5'ten sonra
- 1:27:28gelen haberler ufak köylerden gelen
- 1:27:30haberlerde Cumhuriyet Halk Partisi 30
- 1:27:33Demokrat Parti 20 Eh iyi deniyor Biraz
- 1:27:36sonra tersi gelmeye başladı işte
- 1:27:38Cumhuriyet Halk Partisi 20 Demokrat
- 1:27:40Parti 30 Allah Allah dediler ne oluyor
- 1:27:42Babam odada dolaşmaya başladı O öyle bir
- 1:27:45kararsız olduğu zaman dolaşmasını
- 1:27:47severdi odada
- 1:27:49dolaşıyor Diğerleri de işte hep telefon
- 1:27:51başında haber bekliyorlar Bu arada Eee
- 1:27:54Ahmet Faik Ahmet Barutçu e kalktı
- 1:27:57telefona gitti ve zongul Trabzon'u aradı
- 1:28:00Trabzon milletvekili Trabzon'u aradı
- 1:28:02işte bulamadı ilk öyle aradığını
- 1:28:05bulamadı falan Neyse sonunda birisini
- 1:28:06buldu konuştu ondan sonra geldi yanımıza
- 1:28:09adam Şaşkın dedi ama bir de bizi burada
- 1:28:12görse bizim burada bildiklerimizi bilse
- 1:28:14Kim bilir daha ne kadar şaşıracak
- 1:28:16herhalde dedi deli çıkacak Adam dedi ve
- 1:28:18güzel bir kahkaha attı Eee onu
- 1:28:20tanıyanlar bilirler son derece tatlı bir
- 1:28:24Karadeniz şivesi vardı ve çok böyle ünlü
- 1:28:26bir kahkahası vardı onu duyunca
- 1:28:29kahkahayı atınca herkese bir rahatlık
- 1:28:31oldu yani bir durumu kabullenmiş oldu
- 1:28:34Çankaya köşkünde Artık iş espri konusu
- 1:28:36olurken asıl kahar Demokrat Parti Genel
- 1:28:39merkezinde sunuyordu partide müthiş bir
- 1:28:42coşku vardı sandıklardan ulaşan her
- 1:28:44sonuçla bir sevinç dalgası esiyordu
- 1:28:47sabaha doğru Celal Bey
- 1:28:51geldi Fuat köprüle partiydi çoğu zaman
- 1:28:54partiydi
- 1:28:57Eee iktidarın bize teveccüh ettiği
- 1:28:59anlaşılıyor gelen bir şeyler söyledi
- 1:29:01benim orada bir olay dikkatimi çekti o
- 1:29:04günlerin çok önemli bir olayı olacaktı
- 1:29:07Sonra Ajans frans pres muhabiri
- 1:29:10köprülü'ye dış politikayı sordu Fuat
- 1:29:13Köprülü sanki bir Dışişleri Bakanı gibi
- 1:29:16uzun bir demeç
- 1:29:17verdi Celal Bey fazla kalmadı Uğur adlı
- 1:29:21bir cibi vardı bindi gitti partinin
- 1:29:23kurucu kadrosunun 4 ismi ise o gece
- 1:29:26aydın' daydı Adnan Menderes merak içinde
- 1:29:29Radyo başında sonuç bekliyordu yanında
- 1:29:31bir grup Partili arkadaşı vardı
- 1:29:33Bunlardan biri de Şevki Hasırcı dı Şevki
- 1:29:37Bey'in anlattığı o geceyle ilgili anı şu
- 1:29:40Biz bir aradaydık işte seçim
- 1:29:42neticelerini takip ediyorduk gecenin
- 1:29:45bayağı ilerlemiş bir
- 1:29:47saatiydi Belki
- 1:29:49artık Şafak sökecek oraya Doğu dönecek
- 1:29:52bir
- 1:29:54sırada bulunduğumuz yerde telefon
- 1:29:57yok postaneden bir memur geldi Kayı
- 1:30:01çaldı Ankara'dan genel merkezden Fuat
- 1:30:05Köprülü Adnan beyi
- 1:30:08arıyor Türkiye'de önde gidiyoruz iktidar
- 1:30:12olduk
- 1:30:14Eee adın gözlerinden öperim Demokrat
- 1:30:20rahatlamıştı
- 1:30:23yenilgi hiç Bekik ve alışılmadık bir
- 1:30:25şeydi kamuoyuna ne mesaj verilecek
- 1:30:28yenilgi kabul edilecek miydi bu Zorlu
- 1:30:31Görev CHP'nin yayın organı Ulus Gazetesi
- 1:30:34düşüyordu Oysa aynı şaşkınlık orada da
- 1:30:36yaşanı biz iktidar değiştirmeye alışkın
- 1:30:39bir gazeteciler
- 1:30:42değildik Nasıl hareket edeceğiz partinin
- 1:30:46görüşü ne
- 1:30:47olacak bütün Yazı İşleri müdürleri
- 1:30:49birbirimize bakıyorduk nece nasıl
- 1:30:52vereceğiz hatta nasıl başlık
- 1:30:56atacağız bütün evleri arıyoruz CHP
- 1:31:00milletvekillerinin hiçbirisi cevap
- 1:31:04vermiyor çünkü Demokrat Parti ezici
- 1:31:07çoğunlukla iktidarı almıştı
- 1:31:09Eee Nihayet gazeteyi baskı zamanı
- 1:31:14geldi
- 1:31:18aklımıza bir
- 1:31:20rahmetli n geldi aynı zamanda
- 1:31:24yazarımızı bir de ona danışalım
- 1:31:28dedik
- 1:31:30danıştık
- 1:31:32ve o gecenin manşet başlığını nurin
- 1:31:36artam
- 1:31:37attı CHP iktidarı
- 1:31:43devrediyor bir dönem değil bir tarih
- 1:31:45kapanmıştı Atatürk'ün Partisi 27 yılın
- 1:31:48iktidarı CHP tam bir hezimete uğramıştı
- 1:31:51in oyları % 53'ü aşmış CHP ise % 40'ı
- 1:31:55bile bulamamıştı bu oranlar çoğunluk
- 1:31:58sistemiyle parlamentoya yansıdığında
- 1:31:59hezimet daha da büyüyordu CHP'nin 69
- 1:32:03milletvekiline karşılık dp'nin tam 408
- 1:32:07milletvekili
- 1:32:08vardı Atatürk'ün silah arkadaşı Milli
- 1:32:12Mücadele kahramanı Milli Şef İsmet Paşa
- 1:32:15kendi kurduğu sandıkla
- 1:32:17devrilmişti ancak gece yarısından sonra
- 1:32:19dp'de Zafer sevinci ile karışık bir
- 1:32:22endişe hakim olmaya başladı acaba
- 1:32:24Çankaya köşkünde Neler oluyordu Milli
- 1:32:27Şef iktidarı bırakacak mıydı e Babam
- 1:32:31işte etrafta dolaşıyordu o daha bir
- 1:32:33sakin olarak geldi Annemin yanına oturdu
- 1:32:36ve annem hanımefendi dedi ne kadar
- 1:32:39zamanda taşınabilir e Annem de hemen iki
- 1:32:42günde taşınırım paşam dedi evimize ne
- 1:32:45zaman taşınabilir dedi iki gün içinde
- 1:32:47taşınırım paşam dedi Sonra gene bir
- 1:32:50düşündü araba babamız olmayacak
- 1:32:52hanımefendi dedi ziyan YÖK dedi annem
- 1:32:54otobüse inerim inerim dedi Ulus kızılaya
- 1:32:57nasıl ineceksin diye düşünüyor İşte o
- 1:32:59otobüse binip inerim dedi Sonra gene bir
- 1:33:02dolaştıktan sonra geldi ensülin mi kim
- 1:33:04yapacak dedi ben yaparım paşam dedi onu
- 1:33:06da o sırada Ömer abim geldi ona
- 1:33:09neticeleri söyledik O da artık
- 1:33:11beklemekte bir yarar Yok ben gidip
- 1:33:13yatayım dedi yukarıya çıktı fakat
- 1:33:14yukarıdan Erdal abi o sırada Amerika'da
- 1:33:16ona bir telegraf çekmiş Eee çoğunluğu
- 1:33:19kaybettik diye İngilizce olarak majority
- 1:33:22diye yazmış Yanlışlık olmasın telgrafta
- 1:33:24diye ve ertesi gün de Erdal'dan cevabı
- 1:33:27geldi Sağlık olsun diye ancak o gece son
- 1:33:30derece rahatsız edici bir haber
- 1:33:31birdenbire etrafı sarstı komutanlar
- 1:33:33İnönü'ye mesaj yollamış lardı Eğer
- 1:33:36Cumhurbaşkanı yeşil ışık yakarsa
- 1:33:38seçimlere komünistler hile karıştırdı
- 1:33:41deyip müdahale etmeyi önermiş mesaj
- 1:33:44köşke Ulus Gazetesi İstanbul Bürosu
- 1:33:46aracılığıyla iletilmiş milli Şefin
- 1:33:49emirleri bekleniyordu gazetede bu bu
- 1:33:51yanıtı bekleyenlerin arasında Orhan
- 1:33:53birgit de vardı Sadi Irmak Bey
- 1:33:57Çankaya'da Kendisine bağlanan Yav durumu
- 1:34:00izah etti ve 1 Ordu komutanının
- 1:34:04söylediklerinin cumhurbaşkanına arz
- 1:34:06edilmesini
- 1:34:07istedi Yaver cumhurbaşkanına olayı arz
- 1:34:11etmek için müsaade talep etmişti bize
- 1:34:15bir asır gibi gelen bir süre geçti Yaver
- 1:34:18döndü ve Sadi Irmak Bey'e
- 1:34:22Cumhurbaşkanı İnönü'nün mesajını
- 1:34:25nakletti Sadi Irmak Bey tane tane
- 1:34:28tekrarlıyordu bugünkü gibi belleğimde
- 1:34:30Milli Şef halkın iradesinin
- 1:34:33nasıl tecelli ettiyse seçim sonuçlarının
- 1:34:36da o şekilde kabul edilmesi gerektiğini
- 1:34:39ve bunu herkesin içine sindirmesi
- 1:34:41gerektiğini söylüyordu İnönü sağduyusunu
- 1:34:44kullanmış ve orduyu durdurmuştu
- 1:34:46müdahalenin ne getireceğini kimse tahmin
- 1:34:48edemezdi bir karşı darbe ihtimali de söz
- 1:34:50konusuydu
- 1:34:52Çünkü Ordu içinde dp'nin de çok
- 1:34:54taraftarı vardı bu asker ailelerinin
- 1:34:57verdikleri oylardan anlaşılıyordu Hatta
- 1:34:59bazı subayların iktidarı devretmez İsmet
- 1:35:02Paşa'ya karşı bir darbe hazırlığı içinde
- 1:35:04olduklarından da söz ediliyordu bu genç
- 1:35:07subaylardan biri de Seyfi kurtbek ve
- 1:35:09seçim gecesi DP genel merkezinde Ordu
- 1:35:13üst yönetiminin İnönü ile görüşmesi onu
- 1:35:15da çok şaşırtmıştı o sırada da ben işte
- 1:35:19haberleri alınca la görüştüm dedi ki
- 1:35:25kandan Askeri Şura toplantısı toplanmış
- 1:35:30ve Oradan da köşke
- 1:35:34gitmişler onun üzerine genelkurmay
- 1:35:37başkanına telefon etti şeyler Ben onları
- 1:35:40vazife için toplamıştım şimdi Hepsi
- 1:35:42Yerlerde hareket ettiler
- 1:35:45dendi o gece Ordu Komutanları kışlalara
- 1:35:48geri döndüler ancak Demokrat Parti bu
- 1:35:50olayı hiç unutmadı askeri müdahale Sözü
- 1:35:53daha iktidarı almadan dp'nin önüne
- 1:35:56çıkmıştı askeri müdahale olasılığı o
- 1:35:59geceden itibaren 10 yıl boyunca
- 1:36:01iktidarın Zihnine kazınacak ve 10 yılın
- 1:36:03sonunda bir başka Mayıs sabahı korkulan
- 1:36:06şey başa
- 1:36:11[Müzik]
- 1:36:20gelecekti köşkünde o gün Hummalı bir
- 1:36:23faaliyet vardı köşkün 12 yıllık sakini
- 1:36:26eşyalarını topluyordu bu İnönü'nün en
- 1:36:29büyük yenilgisi ve en büyük zaferi artık
- 1:36:32Cumhurbaşkanı değildi kendi kurduğu çok
- 1:36:35partili Rejimde payına muhalefet
- 1:36:36liderliği düşmüştü değişen sadece bir
- 1:36:40unvan değildi değişen tüm bir rejim
- 1:36:43ertesi
- 1:36:44gün ben gene Çankaya'da İsmet Paşa'yı
- 1:36:48ziyarete
- 1:36:49gittim ismş Gayet tabii gayet temkinli
- 1:36:53ama müteessir elimde tuttu oturdu yanda
- 1:36:57senin tahminin çıktı dedi paşam
- 1:37:01üzülmeyelim dedim gene
- 1:37:04kazanırız ve bu bizim için büyük Şeref
- 1:37:08olur hoşuna gitti bu sözler o Sabah
- 1:37:11gelen bir başka ziyaretçi isi Celal
- 1:37:13bayarı yıllar önce Atatürk'ün
- 1:37:16başbakanlığını İnönü'den devralan Bayar
- 1:37:18Bu kez de cumhurbaşkanlığını devr
- 1:37:20alıyordu bir kez daha aynı çark dönmüş
- 1:37:23ve Bayer öne çıkınca İnönü'ye geri
- 1:37:25çekilmek
- 1:37:26düşmüştü İsmet Paşa iktidarı hemen dp'ye
- 1:37:30bırakmayı önerdi konuşmasında Bayer ise
- 1:37:32biraz süre istedi henüz
- 1:37:33milletvekillerini bile tanımıyordu
- 1:37:35hükümetin bir süre daha görev yapmasında
- 1:37:39anlaştılar köşkün ucundaki bir oda vardı
- 1:37:42lambr bir oda orada konuştular sonra
- 1:37:46çıktıktan sonra ben annemle beraber
- 1:37:48dışarıdaydım bize geldi düşünceliydi
- 1:37:51fakat sakindi 10 yaş daha genç olsaydım
- 1:37:54dedi İnönü 66 yaşındaydı ve artık Milli
- 1:37:57Şef değildi tek parti rejimi tarihe
- 1:38:00karışmıştı sessiz Milyonlar ilk kez
- 1:38:02tarih sahnesine çıkmışlar ve biz de
- 1:38:04varız demişlerdi bunun şerefi dp'ye
- 1:38:07olduğu kadar CHP'ye de aitti ve bu hava
- 1:38:10içinde yeni meclis açıldı şimdi yurdun
- 1:38:12dört bir yanından Ankara'ya akan yepyeni
- 1:38:15bir kadroyla Türk siyasi tarihinde yeni
- 1:38:17bir sayfa açılıyordu Bayer ilk demecinde
- 1:38:21Devri Sabık yaratmayacak söyledi Yani
- 1:38:24Geçmiş geçmişte kalacak eski yaralar
- 1:38:30deşilmez bir hava içerisinde
- 1:38:34[Müzik]
- 1:38:41başlıyordu o gün meclis görülmeye
- 1:38:43değerdi Anadolu'nun her yerinden
- 1:38:45milletvekilleri beyaz bir ihtilalin
- 1:38:48kahramanları gibi DP grubunu dolduru
- 1:38:50verdiler CHP'nin o gösterişli
- 1:38:52bürokratlarına alışmış Meclis bu kez hiç
- 1:38:55alışılmadık yepyeni yüzlerle yeni
- 1:38:57insanlarla kş meclisin içinde kimseyi
- 1:39:01tanımıyoruz ama bir albüm var
- 1:39:04bakıyoruz söylendiği gibi bunlar Has
- 1:39:06olar memolar
- 1:39:07değil bakıyoruz hekimler Mühendisler
- 1:39:11avukatlar
- 1:39:13emekli yüksek dereceli
- 1:39:16memurlar hepsi belli seviyede insanlar
- 1:39:20Bunları solar memolar diye takdim
- 1:39:22edenler vardı şeyde Halk Partisi
- 1:39:26saflarında Kimse kimseyi tanımıyor
- 1:39:30gazetecilere bile bir Eee kazanıp gelen
- 1:39:33Demokrat Parti Milletvekilleri sarılıp
- 1:39:35öpüyordu niye biliyor musun tebrik
- 1:39:36ediyorlardı milletvekili sanıyor
- 1:39:38Tanımıyor ki birbirini adam Kimse
- 1:39:40kimseyi tanımıyor böyle bir curcuna bir
- 1:39:43kısmı ilk defa
- 1:39:44geliyorlar Ankara'ya ve meclis çatısı
- 1:39:47altına usulleri
- 1:39:50bilmiyorlar
- 1:39:51heyecanlılar yani taşralılar taş çoğu
- 1:39:54taş avukatı
- 1:39:56taşralılar o
- 1:39:58zamanlar çok kudretli bilinen atfedilen
- 1:40:01o kalantor Atatürk mebusu İnönü mebusun
- 1:40:05yerine Ankara'ya kti gelmiş Demokrat
- 1:40:09Parti meclis grubu o gün ilk toplantı
- 1:40:11öncesi kuliste işte ezici bir çoğunlukla
- 1:40:14iktidardaydı şimdi çok önemli bir
- 1:40:17aşamaya gelmişti bu iktidarın ipleri
- 1:40:19kimin elinde olacaktı
- 1:40:23katı 1950'ye getiren isim Celal bayı CHP
- 1:40:28içinde muhalefet bayrağını İlk o
- 1:40:30yükseltmiş DP hareketinin öncülüğünü de
- 1:40:32o yapmıştı o halde Başbakanlık Bay'ın
- 1:40:35hakkıydı
- 1:40:36islerde yeni milletvekillerinin kulağına
- 1:40:38fısıldanan da buydu deniliyordu ki Bayer
- 1:40:43Demokrat Parti'nin
- 1:40:4550'ye kadar gelen genel
- 1:40:48başkanıydı partiyi 950 kadar intikal
- 1:40:52ettirmiştir yükün çoğu kendi
- 1:40:56sırtında halka karşı parti lideri olarak
- 1:40:59birtakım taahhütleri vardı bunları
- 1:41:02hükümet Başkanı olarak uygulasın icra
- 1:41:05etsin halka hizmet imkanını ancak
- 1:41:08hükümet Başkanı olarak yapabilir
- 1:41:11milletvekilleri eski meclisin
- 1:41:13koridorlarında kulis yaparlarken üst
- 1:41:15katta bir komisyon odasında iktidar
- 1:41:17kağıda dökülüyordu ad Menderes ve Fuat
- 1:41:20kölü kafa Kaf vermiş muhtemel görev
- 1:41:22dağılımı üzerinde çalışıyorlardı
- 1:41:24Listenin en başında cumhurbaşkanı Celal
- 1:41:27Bayar yazılıydı bayar'a İnönü'nün
- 1:41:29koltuğu layık görülmüştü liste henüz
- 1:41:32uzamamış tı Tam o sırada kapı açıldı ve
- 1:41:35içeri Bayar
- 1:41:36girdi Bayar giriyor içeriye Ne
- 1:41:39yapıyorsunuz diyor hükümet kuruyoruz
- 1:41:41Efendim diyor Nasıl kuruyorsunuz işte
- 1:41:44bas bayağ hükümet kuruyoruz e kimi
- 1:41:47yapıyorsunuz hükümet başkanı hükümet
- 1:41:50başkanı Adnan Bey bu sefer söz alıyor
- 1:41:52hükümet başkanı başvekil bayan şey Fuat
- 1:41:56köprü oluyor Ben de onun yardımcısı
- 1:41:58oluyorum
- 1:42:00diyor harc Vekili kim oluyor diyor kim
- 1:42:04yapıyorsunuz daha oraya kadar gelmedik
- 1:42:06diyor bey peki Allah muvaffakiyet
- 1:42:09başarılar dilerim diyor Çıkıp gidiyor
- 1:42:12Nihayet Grup toplandı gündemde
- 1:42:14Cumhurbaşkanı adayının belirlenmesi
- 1:42:16vardı tüm DP milletvekilleri nefeslerini
- 1:42:19tutmuş çankaya' gce ismin ortaya
- 1:42:21çıkmasını bekliyorlardı o sırada
- 1:42:24Mükerrem sarol ve Arkadaşları oturumu
- 1:42:26yöneten bayar'a bir önerge verdiler
- 1:42:29okuttu Ben diyorum ki cumhurbaşkanlık
- 1:42:34adaylığına İstanbul mebusu sayın Celal
- 1:42:38bayarı aday gösterilmesine arz ve talep
- 1:42:44ederim parmaklar kalktı bu Kalkan
- 1:42:48parmakları görünce Bayar dedi ki
- 1:42:50arkadaşlar dedi bu Takrir naciz Şahsımı
- 1:42:53ilgilendirdiği için müzakere açmayacağım
- 1:42:57dedi düşüncelerinizi reyler iniz de
- 1:43:00ifade edersiniz Ne o takir oylandı
- 1:43:04o
- 1:43:05isimlere isimler itibariyle Oylar verdi
- 1:43:08biz bayara reay vermedik Ben bize göre
- 1:43:11Bayar hükümet üyesi olmalıydı çünkü en
- 1:43:14çok tanınmış hükümet reisi yapmış en
- 1:43:16tecrübeli politikacı o olduğu için
- 1:43:19partinin de başkanı
- 1:43:21onu biz Oray kendimiz Oraya layık
- 1:43:23görüyorduk Kimimiz köprülüye verdik ayrı
- 1:43:27ayrı Herkes bir taraflara
- 1:43:29verdi ama 34 kişi dışında tüm grup bay
- 1:43:33demişti müthiş bir alkış Tufanı meclisin
- 1:43:35duvarlarında çınladı BP'nin
- 1:43:37Cumhurbaşkanı adayıydı
- 1:43:39bir adam köşkte temsili bir göreve
- 1:43:42Gittiğine göre Şimdi adam
- 1:43:45Yani
- 1:43:49Send birini o gün yaı gruptan sonra
- 1:43:53bayara gitti odaya girince tebrik
- 1:43:56faslından sonra her zamanki utangaç
- 1:43:58haliyle konuya girdi size baş Vekalet
- 1:44:02için hocamızı önermeye geldim dedi
- 1:44:06hocamız dediği Profesör Fuat köprüyü bay
- 1:44:10karşısındaki mahcup Genç adama gülümsedi
- 1:44:13Hayır Adnan Bey
- 1:44:15dkim
- 1:44:16[Müzik]
- 1:44:19siğ kararıdır ve
- 1:44:23Eee
- 1:44:27zannediyorum
- 1:44:29Bayer o partinin adeta babası gibi
- 1:44:33kendisini hissederek öyle bir sorumluluk
- 1:44:36duygusu içerisinde acaba bundan sonra
- 1:44:39kim devam ettirir diye
- 1:44:41bakmış ve yeni bir dönem başlıyor her
- 1:44:46şeyden önce yeni bir isim
- 1:44:48lazım Çok fazla Faz göze batmış Bir
- 1:44:52siyasal geçmişi olmaması
- 1:44:56lazım genç ve dinamik bir insan olması
- 1:44:59lazım
- 1:45:01Eee dış dünyayla temas kurabilecek bir
- 1:45:04insan olması lazım belki Muhtemelen
- 1:45:08lisan bilen bir insan olması lazım
- 1:45:11Ayrıca geniş kitlelerle
- 1:45:15Eee kolay iletişim kurabilecek bir insan
- 1:45:18olması
- 1:45:19lazım derleyici toparlayıcı
- 1:45:22bütünleştirici bir insan olması
- 1:45:24lazım Ve tabii Demokrat partinin de
- 1:45:29Eee tam göbeğinde yer almış
- 1:45:33[Müzik]
- 1:45:35eee bir kişi başından beri hiç olmazsa
- 1:45:38bulunmuş Bir kişi olması lazım
- 1:45:42zannediyorum ki Bayar'ın 4 4,5 yıllık
- 1:45:49gözlemleri neticesinde bir anda
- 1:45:51bakışları
- 1:45:53Bayar'ın rahmetli babam üzerinde
- 1:45:56toplanıyor artık roller paylaşılmıştı
- 1:45:58Bayar İnönü'nün Partili Cumhurbaşkanı
- 1:46:01hüveyi yarattığı tepkiyi bildiğinden
- 1:46:04zorunlu olmadığı halde DP genel
- 1:46:06başkanlığından istifa etmiş ve koltuğu
- 1:46:08da Menderes'e bırakmıştı iktidar
- 1:46:11bayrağını ve katın dizginlerini o gün
- 1:46:14orada Teslim aldı 50 yaşındaydı 20
- 1:46:18yıldır geri planda ismini yıprat
- 1:46:21Bu arada öğrenmiş koşulların
- 1:46:23olgunlaşmasını beklemişti İşte şimdi
- 1:46:26koşullar onu siyaset sahnesinin En önüne
- 1:46:29itiyordu Bayın yanından ayrılırken artık
- 1:46:33o bir numaraydı
- 1:46:35Başbakan adn
- 1:46:36[Müzik]
- 1:46:49Mendes H sonz toı kendisinin de
- 1:46:53Cumhurbaşkanlığı son günüydü çankaya'yı
- 1:46:56boşaltmak zorundaydı çünkü o dönemde her
- 1:46:58Seçimden sonra gelen meclis yeniden
- 1:47:00Cumhurbaşkanı seçiyordu
- 1:47:02CHP çoğunluğu kaybetmişti İnönü
- 1:47:05partisinin başında muhalefet sıralarına
- 1:47:08yerleşecek başbakanı dışında tüm üyeleri
- 1:47:11seçimi kaybetmiş bir kabine son
- 1:47:14toplantısı gündemde hüz
- 1:47:18vardı teker teker ne yapac sordu bir
- 1:47:21kısmı doktordu mesela Doktor Kemal Çır o
- 1:47:25Adana'ya gidip muayen açacağını söyledi
- 1:47:28avukatlar vardı Onlar baroya kayıtlıydı
- 1:47:31tekrar avukatlık bürolar mızı açacağız
- 1:47:34dediler bir tanesi milli Eee Mülkiye
- 1:47:39mezunuydu siyasal bilgiler fakültesi
- 1:47:41mezunuydu Onun için avukatlık yapması
- 1:47:43için hukuk fakültesini bitirmesi ve bir
- 1:47:47müddet avukatlık stajı yapması lazımdı
- 1:47:50Hayatını öyle kazanabilecek Bu da o
- 1:47:53kabilenin maliye bakanıydı Maliye Bakanı
- 1:47:55İsmail aks Bunlar
- 1:47:59konuşuldu hepsine veda etti Yeni
- 1:48:01hayatlarda başarılar diledi çıktı Biraz
- 1:48:05sonra yani tek çıkarken tekrar geri
- 1:48:07döndü ve çocuklar dedi hepinize iftar
- 1:48:10ediyorum Maliye Bakanı İsmail rüşt Aksal
- 1:48:14kıpkırmızı Dokunsan ağlayacak
- 1:48:17haldeydi bunu bu gözüm hiç gitmez benim
- 1:48:21yani İnönü Gayet şey bir çehre Yani
- 1:48:25duragan bir çehre indi arabasına
- 1:48:29bindi orada çok önemli bir notu
- 1:48:32söyleyeyim mi inönün arabası kalktı Ama
- 1:48:36ne önünde ne arkasında Cumhurbaşkanlığı
- 1:48:41dayken refakat eden motorsikletli
- 1:48:43polisler yoktu inünü Doğruca pembe köşke
- 1:48:47gitti kapıda amerika' okuyan oğlu
- 1:48:50Erdal'ın mektubunu verdiler hemen oturdu
- 1:48:54Ve şu cevabı
- 1:48:56yazdı sevgili erdalım evimize taşındık
- 1:49:00içinden hiç çıkmamış gibi bir rahatlık
- 1:49:02duyuyorum bu mektubumu eski
- 1:49:04kütüphanemden yazıyorum annen bir
- 1:49:06haftadır taşınma için pek çok çalıştı
- 1:49:09yorgun olduğunu görüyorum seçimi fena
- 1:49:12nispette kaybettik niçin kaybettik
- 1:49:15insaflı insafsız bin sebebi var fakat en
- 1:49:18başta geleni değişiklik
- 1:49:21Bu da milletlerin hem masum hem Tabii
- 1:49:24bir Arzı en sıkıntılı zaman kaybolmuş
- 1:49:27bir Seçimden sonra geçen bir haft şimdi
- 1:49:30bu
- 1:49:31bitti seçim memlekette yeni bir hayat
- 1:49:33tarzı kurmak için giriştiğimiz
- 1:49:35teşebbüste ne kadar ciddi ve samimi
- 1:49:38olduğumuzu ispat etmiş memleket için
- 1:49:41hepimiz için şeref olmuştur He iyiiz
- 1:49:45gözlerinden öperiz canım
- 1:49:49erdalım
- 1:49:58o gün öğleden sonra meclis tarihi
- 1:49:59günlerinden birini yaşadı Bayar'ın seçim
- 1:50:02kampanyası boyunca kullandığı ünlü
- 1:50:042536 Ankara plakalı cip yeni
- 1:50:07cumhurbaşkanı ve başbakanı getirdi önce
- 1:50:10meclis başkanlığına bu görevi 10 yıl
- 1:50:12sürdürecek Refik koraltan seçildi
- 1:50:14ardından da dilerin gülümseyerek
- 1:50:16verdikleri oylarla Celal Bayar
- 1:50:18Türkiye'nin 3 cumhurbaşkanı oldu ilk kez
- 1:50:21bir sivil şahsiyet cumhuriyetin başına
- 1:50:23geçiyordu Bayar yepyeni frğ içinde
- 1:50:27salona girdi işte yıllardır düşlediği
- 1:50:30yere gelmişti en büyük siyasi rakibinin
- 1:50:33İnönü'nün koltuğuna oturacak ve
- 1:50:35kuruluşunda rol aldığı Türkiye
- 1:50:36Cumhuriyeti'nin Cumhurbaşkanı olacakt
- 1:50:39ancak salona girdiği anda tuhaf bir şey
- 1:50:42oldu dp'den kimse ayağa kalkmadı Çünkü
- 1:50:451946'da İnönü seçilip de salona
- 1:50:48girdiğinde Diler Meis kimsenin önünde
- 1:50:51ayağa kmaz diye sıralarında oturmuşlardı
- 1:50:53sadece CHP'liler liderlerini ayakta
- 1:50:57alkışlı şimdi işler tersine dönüş
- 1:51:00Demokrat partililer Bağlamışlar diye
- 1:51:03kendilerini ayağa kalkılmaz kimsenin
- 1:51:06önünde diye onu
- 1:51:10uyguladılar oturdular ve müthiş alkış
- 1:51:13yaptılar ona mukabil Cumhuriyet Halk
- 1:51:15partililer ayağa kalktılar ve hiç
- 1:51:17alkışlamadı
- 1:51:20Nihayet ilk Menderes kabinesi de orada
- 1:51:22açıklandı aslında bütün DP
- 1:51:23milletvekilleri heyecanla bunu
- 1:51:25bekliyorlardı tırnaklarıyla kazarak elde
- 1:51:27ettikleri iktidar şimdi bakanların
- 1:51:30avuçlarına teslim edilecekti ancak 14
- 1:51:33yeden oluşan Bakanlar Kurulu ilk bakışta
- 1:51:36bir şöhretler kabinesi izlenimi
- 1:51:38veriyordu Fuat köpürlü Dışişleri Bakanı
- 1:51:40Polatkan Çalışma Bakanı olmuştu Menderes
- 1:51:43Belki de CHP geleneğinin etkisiyle
- 1:51:45şöhretsiz ama vefakar partililerden çok
- 1:51:49şöhretli ama verimsiz bürokratları
- 1:51:51seçmişti Elbette Bu ilk günden tpe büyük
- 1:51:55tepki yarattı Demokrat partiden hiç
- 1:51:57kimse yok Ne Samet ne Sıdkı yırcalı ne
- 1:52:00Ben büyük kabine Sevdasına kapılıyorlar
- 1:52:03abdülhamid'e Yedi kere sadrazamlık
- 1:52:05yapmış adamı iddi tekki sadrazam yapıyor
- 1:52:09Olur mu olmaz Sen
- 1:52:11beni sokaktan gelirken sen sokaktan
- 1:52:14geldin yaramazsın demiyorsun Sen beni
- 1:52:16partinin programını partinin tüzüğünü
- 1:52:19partinin büyük kongrede konuşmacıları
- 1:52:22arasında görürken müdir Fikri temsil
- 1:52:25edecek
- 1:52:27Fikri ilan etmekte vatandaşlara Telkin
- 1:52:31ettirmekte kullanıyorsun en önemli
- 1:52:34görevlerde kullanıyorsun müfettişlikler
- 1:52:36de kullanıyorsun reislik derde
- 1:52:38kullanıyorsun sonra uydurma bir
- 1:52:41vekilliği bana vermiyorsun olur mu
- 1:52:44Olmaz Nitekim olmadı da şöhretler
- 1:52:46kabinesi çok kısa bir süre sonra çökecek
- 1:52:48ve iktidara kadar dp'nin yükünü
- 1:52:50taşıyanlar hak ettikleri koltuklara Kısa
- 1:52:53bir süre sonra kavuşacakları Bayer o gün
- 1:52:56meclisten çıkarken kendisini artık
- 1:52:58Station Jeep değil makam arabası
- 1:53:00veriyordu ilk iş olarak polis
- 1:53:02motosikletlerinin kendisine eşlik
- 1:53:04etmesini yasakladı Milli Şef dönemini
- 1:53:07hatırlatacak hiçbir şey istemiyordu
- 1:53:10karşıda Ankara palası var biliyorsunuz
- 1:53:11orada halk toplanmış işte şakşuk bir
- 1:53:14şeyler Alkışlar oluyor Ben gittim
- 1:53:16kapının önünde bayar'a bakıyorum Bayar
- 1:53:18çıktı fakları giymiş bir durdu karşıya
- 1:53:22baktı Bir derin nefes
- 1:53:25aldı
- 1:53:28deil Yani nereden nereye o sırada kim
- 1:53:33bilir dedim içimden Hala da sorarım ya
- 1:53:36kafasından şerit gibi o bütün eski
- 1:53:41günler atatürklü Atatürk'ten sonra İnönü
- 1:53:44başbakanlıktan
- 1:53:46affedilmesi falan filan O hikayeler
- 1:53:49geçti ve derin çekti arabaya bindi
- 1:53:59gitti başbakanlıkta Bir gün önce seçemem
- 1:54:02CHP'li bakanların oturduğu koltuklara DP
- 1:54:05kabinesi yerleşti İnönü'nün koltuğunda
- 1:54:08ise Bayer oturuyordu Bayer o akşam Pem
- 1:54:11köşkte selini ziyaret etti 4 yıl önce
- 1:54:14Çankaya'da başbaşa görüştüler İnönü
- 1:54:17Cumhurbaşkanı bay yeni bir partinin
- 1:54:19başkanıydı Şimdi ise Bayer cumhurbaşkanı
- 1:54:22olarak yeniden partisinin başına dönen
- 1:54:24İnönü'ye konuk geliyordu Bayer bana nakl
- 1:54:28etmişti Sayın İsmet
- 1:54:31inönü'yü eski cumhurbaşkanı sıfatıyla
- 1:54:36ziyaretine
- 1:54:38gittim o beni tebrik etti Ben de onun
- 1:54:41ziyaretine gittim evinde yaptığım
- 1:54:44ziyarette kendisinden bazı şeyleri
- 1:54:47sordum Dedim ki
- 1:54:51Cumhurbaşkanlığı makamını aldık ama
- 1:54:54bunun
- 1:54:55dışında bana tevdi edeceğiniz
- 1:54:59devletin önemli olarak meseleleri
- 1:55:02hakkında sizden bilgi almak istiyorum
- 1:55:05dedim bayar'da bayar'a karşı Sayın
- 1:55:10inönüde Siz zaten meselelerin hepsini
- 1:55:15biliyorsunuz dedi ve bana Türkiye'nin
- 1:55:19dış politikası hakkında bir hulasa
- 1:55:24yaptı Sonra da kendisine şunu sordum
- 1:55:27Sayın paşam NATO'ya neden
- 1:55:31girmediniz girmek istemediniz mi
- 1:55:35dedim bana cevap olarak dedi ki hatta
- 1:55:38biraz alındı dedi ki Celal beyefendi
- 1:55:42aldılar da girmedik mi bunca gayret
- 1:55:45ettik alınabildi mi
- 1:55:48dedi ve gözlerden uzak bir devir teslim
- 1:55:51töreni pembe köşk'ün tarihi duvarları
- 1:55:55nice devlet sırlarını dinledi bunlardan
- 1:55:58hiçbiri o duvarların dışına
- 1:56:06sızmadı dpe dönemi fiilen Menderes'in
- 1:56:09hükümet programını heyecan içinde
- 1:56:10okuduğu gün başladı ilk bölümü 27 yıllık
- 1:56:14tek parti rejiminin eleştirisine
- 1:56:16ayrılmıştı ikinci bölümde ise vaatler
- 1:56:18vardı özgürlük ve refah o programdan
- 1:56:22bugüne kadar en çok bir cümle hatırda
- 1:56:24kaldı millete mal olmuş inkılaplar
- 1:56:27Mahfuz tutulacaktır
- 1:56:28cümlesi yani DP halkın benimsediği
- 1:56:32reformlara dokunmayacak ya Henüz
- 1:56:34benimsenmeyen ne olacaktı ülkede önemli
- 1:56:37değişimlere gebe olduğunu CHP grubu ilk
- 1:56:40kez o gün bu cümleden
- 1:56:42[Müzik]
- 1:56:48anladı kolları sıvamış başbakanlıktaki
- 1:56:51makamı tebrik için gelenlerle dolup
- 1:56:53taşıyordu o Pazartesi de Ziyaretçiler
- 1:56:55sabahtan itibaren kuyruk olmuşlardı
- 1:56:58herkes sırasını Beklerken içeri bir
- 1:56:59Albay girdi ve özel kalem müdürüne
- 1:57:02acilen başbakanla görüşmek istediğini
- 1:57:04söyledi Albay derhal içeri alındı bir
- 1:57:08süre sonra görüşme bekleyenlere
- 1:57:10Başbakanın O günkü bütün randevularını
- 1:57:12iptal ettiği söylendi Menderes daha
- 1:57:14sonra telaşla çıkıp Doğruca köşke gitti
- 1:57:17bazı bakanlar ve milletvekilleri de Ç II
- 1:57:20Başbakan orada albay'ın getirdiği haberi
- 1:57:23açıkladı Ordu üst yönetimi iktidara
- 1:57:25karşı bir darbe hazırlığı
- 1:57:28içindeydi işte Ordu meselesi ilk geceden
- 1:57:31sonra ilk ayın sonunda yeniden
- 1:57:34karşılarında zirvesinde alınabilecek
- 1:57:36önlemler konuşuldu bütün basın Mertay
- 1:57:39ancak ilk haberi almak Gencecik bir
- 1:57:42gazeteciye
- 1:57:44kısmet hiç unutmam girdim Adnan
- 1:57:48Bey Tükçe bir odadır Tabii o salon gibi
- 1:57:52hemen solda bir yuvarlak masa orada
- 1:57:54koltuklar var orada oturuyor gel bakalım
- 1:57:57dedi otur dedi Ne istiyorsun
- 1:58:00dedi haber Efendim dedim bir Ne
- 1:58:04isteyeceğim Peki dedi güldü yani o
- 1:58:06kendine özgü bir gülüş vardı kıkır kıkır
- 1:58:08gülmek derdik Biz ona güldü Peki yaz
- 1:58:11dedi bugün dedi işte bu Muhtar
- 1:58:14seçimlerinin falan filan sonuçları
- 1:58:16alındı Efendim dedim bu Anadolu canı
- 1:58:18bunu he veriyor bu haber değil ki güldü
- 1:58:22gene Peki yaz dedi Genelkurmay Başkanı
- 1:58:25kuvet komutanı görevden aldı şunları
- 1:58:28şunları şunları tayin
- 1:58:33ettim iktidarın el değiştirmesi pek
- 1:58:36kolay olmamıştı Tam her şey yoluna girdi
- 1:58:38sanılırken Menderes'in bir kararı bazı
- 1:58:41dengeleri altüst etti Ordu yine irkil
- 1:58:44verdi Bayer huzursuz landı Menderes
- 1:58:47istifaya kadar gitti kararın konusu
- 1:58:50ezanı tanı uludur tanı
- 1:58:54uludur
- 1:58:59tanı uludur
- 1:59:05Tanrı
- 1:59:10uludur Tanrıdan başka yoktur
- 1:59:18tapacak
- 1:59:21Tanrıdan başka
- 1:59:25yoktur
- 1:59:32tapac 1950 baharı çok partili rejiminde
- 1:59:35Bahar Oldu yeni bir 10 yıl yeni bir
- 1:59:37rejim yeni bir iktidar demokrasinin ilk
- 1:59:40sınavı başlıyordu tek parti döneminin
- 1:59:42milli şefi pembe köşküne dönmüştü
- 1:59:45muhalefetin adresi belliydi ık iktidara
- 1:59:48gel ilk günde üçlü bir Saç ayağı
- 1:59:51tarafından paylaşılmıştı mecliste DP
- 1:59:53grubu köşkte Celal Bayar başbakanlıkta
- 1:59:57Adnan Menderes 10 yıl boyunca bu üçlü
- 2:00:00arasında içten içe bir iktidar
- 2:00:02mücadelesi sürecek ve ikisinin
- 2:00:04birleşmesi her zaman için üçüncünün
- 2:00:07aleyhine olacaktı bakın Roller nasıl
- 2:00:10dağılmıştı Demokrat Parti meclis grubu
- 2:00:1210 yıl boyunca daima kaynayan bir kazan
- 2:00:15oldu Grup halkın sesiydi Anadolu'nun
- 2:00:17nabzını tutuyordu bir milletvekili
- 2:00:20taşada Çetin bir mücadelenin sonunda
- 2:00:21meclise gelmişti zaferin Atsız
- 2:00:24kahramanları onlardı heyecanlıydı her
- 2:00:27toplantıda hükümeti sınava çekecek her
- 2:00:29krizde İsyan edecek her isyanda kelleler
- 2:00:31isteyecek ve
- 2:00:33düşürecekler sacı ayağının ikinci ismi
- 2:00:36Celal bayarı Bayar cumhuriyete o güne
- 2:00:38kadar hükmetmiş Milli Mücadele
- 2:00:40kahramanları kuşağının dpd temsilcisiydi
- 2:00:43İsmet Paşa'nın ezili rakibi ve onu çok
- 2:00:45iyi tanıyordu belli dengeleri gözeterek
- 2:00:48partisini başarıyla 1950'ye getirmiş ve
- 2:00:51iktidar yapmıştı şimdi İnönü'nün
- 2:00:53koltuğunda kendisi oturuyordu bunca
- 2:00:56mücadeleden gelmiş bir isim temsili bir
- 2:00:58görevle yetinemez DP bastonu
- 2:01:01cumhurbaşkanının hükümet üzerindeki
- 2:01:05gölgesiyim elimde diyordu Sanki ama
- 2:01:09davul Adnan Menderes'in boyundaydı
- 2:01:11iktidardaki Menderes artık o CHP
- 2:01:13grubunun en arka sıralarında oturan
- 2:01:15ürkek milletvekili değildi toplumla
- 2:01:17birlikte O da kabuğunu çatlakmış
- 2:01:20gücün ve hal yıı farkındaydı kitleler
- 2:01:25ilk kez halkla kakla bir başbakan
- 2:01:27gördüler güç Merkezi çankaya'dan ulusa
- 2:01:30başbakanlığa kayıyordu iktidarın ve
- 2:01:33demirkat ii artık 51 yaşında yeni bir
- 2:01:36süvarinin elindeydi söz artık
- 2:01:41[Müzik]
- 2:01:48Menderes Menderes hükümetinin ilk
- 2:01:50toplantısına Celal Bayar başkanlık etti
- 2:01:52Bayar Ben buradayım demek istiyordu
- 2:01:55artık kolları sıvanın zamanıydı
- 2:01:56iktidarın arkasında benzeri görülmemiş
- 2:01:59bir koalisyon vardı işçiler köylüler
- 2:02:01basın Aydınlar Hatta askerler bu
- 2:02:04koalisyonu bir araya getiren şey tek
- 2:02:06partili rejim bıkkınlığı ydı değişiklik
- 2:02:09isteğiydi şimdi istenen değişiklik
- 2:02:12gerçekleşmişti acaba DP iktidarı iş
- 2:02:14başındayken de bu koalisyonun desteğini
- 2:02:16koruyabilecek
- 2:02:17miydi un cevabı çabuk geldi Çünkü daha
- 2:02:21ilk icraatte koalisyon çatladı BP'nin
- 2:02:24ilk el attığı yer camiler
- 2:02:27oldu Tanrı uludur Tanrı
- 2:02:32uludur
- 2:02:36Tanrı udur
- 2:02:47tanur Tanrıdan başka yoktur
- 2:02:57tapacak Tanrıdan başka
- 2:03:03yoktur
- 2:03:08[Müzik]
- 2:03:09tapacak 1950 yılı Haziran'a kadar
- 2:03:12Türkiye'de Müminler Bu sesle namaza
- 2:03:14çağrılır lardı Atatürk 1932'de
- 2:03:16çıkarttığı bir kanunda ezanın Türkçeden
- 2:03:19Başka bir dilde okunmasını yasaklamıştı
- 2:03:21Bu kanun yıllardır aşırı dinci kesim
- 2:03:23içinde rahatsızlık yaratıyordu seçim
- 2:03:26kampanyası boyunca DP liderlerinin en
- 2:03:28çok karşılaştıkları taleplerden biri
- 2:03:30ezanda Arapçaya dönülmesi ydi bunlara
- 2:03:33kendilerine göre cevap verirlerdi
- 2:03:36Eee cerar Bey sesini çıkarmaz kaşını
- 2:03:39kaldırır filan böyle ne Evet ne hayır
- 2:03:42der Adnan Menderes Daha politik Biz
- 2:03:45iktidara geldiğimiz zaman bütün bu
- 2:03:46işleri gereği gibi halledeceğiz her şeyi
- 2:03:49yerli yerine oturtacağız derdi ezanın
- 2:03:51Arapçaya çevrilmesine karşıyız demedi
- 2:03:54demiyor lardı da zaten o Tabu konularda
- 2:03:59yasak
- 2:04:01konularında sessiz kalmayı tercih
- 2:04:03ediyorlardı bu sessizlik iktidara
- 2:04:06gelince bozuldu DP tabuların üstüne
- 2:04:08gitmeye başladı Türkçe ezan mecburiyeti
- 2:04:11kaldırıldı ezan artık Arapça da
- 2:04:13okunabilecek Üstelik bu girişim bazı
- 2:04:15CHP'liler de desteklendi ve bir cuma
- 2:04:18günü yasa meclisten geçti bu karar
- 2:04:21birçok açıdan DP için Bir dönüm noktası
- 2:04:24oluşturdu o güne dek dp'ye destek vermiş
- 2:04:27olan bazı Aydınlar ilk defa bu karardan
- 2:04:29sonra koptular Atatürk devrimleri
- 2:04:32konusunda hassas olan orduda da ilk
- 2:04:34rahatsızlık bu konuda başladı ve Nihayet
- 2:04:37köşkle Başbakanlık arasındaki yine ilk
- 2:04:40Güç gösterisi tekrar Arapça ezan
- 2:04:43yüzünden çıktı Menderes yasanın
- 2:04:45Ramazan'a yetişmesi için acele ediyordu
- 2:04:47Bu yüzden hızla meclisten geçirip Onay
- 2:04:50için köşke gönderdi ama Bayar işi
- 2:04:52ağırdan aldı beklenen onayı bir türlü
- 2:04:56vermedi Sayın B Belki bunu
- 2:05:00eee
- 2:05:06bir Zamansız bulmuş
- 2:05:08olabilir belki Tabii Sayın
- 2:05:12Bayar devletin kuruluşunda
- 2:05:15bulunmuş devletin belirli il ine o gün
- 2:05:20için ortaya konulmuş
- 2:05:22ilkelerine sonuna kadar bağlı kalma
- 2:05:25noktasında çok kararlı
- 2:05:28olabilir kendisini bir tarafta bir
- 2:05:31demokratik istek bir
- 2:05:34tarafta ise Devletin kuruluş yıllarına
- 2:05:38göre biraz ters düşebilecek bir uygulama
- 2:05:40arasında balam hissetmiş olabilir yani
- 2:05:44biraz geciksin belki En azından takvimi
- 2:05:46biraz uzasın diye düşünmüş olabilir
- 2:05:49Burada da işte bir istifa olur yani bu
- 2:05:52bizim taahhüdümüzdür Bunu biz yapacağız
- 2:05:54şeklinde bir tepki var bu tepkinin
- 2:05:57sahibi Adnan Menderes çıkarmak istediği
- 2:05:59yasa gecikince daha yolun başında
- 2:06:01tavrını koymuştu istifa mektubunu yazdı
- 2:06:04bayara gönderdi ve dinlenmek üzere
- 2:06:06Mersin'e gitti Bu bayar'a çok açık bir
- 2:06:09mesajdı Menderes artık Güç bende demek
- 2:06:12istiyordu Bayar istifa mektubunu alınca
- 2:06:14çok şaşırdı hemen başbakanı arattı
- 2:06:17Mersin'de olduğunu söylediler
- 2:06:19derhal Menderes'in yakın arkadaşları
- 2:06:21köşke çağrıldı durum kendilerine
- 2:06:23anlatıldı istifa mektubu iade ildi
- 2:06:26birkaç gün sonra Menderes Ankara'ya
- 2:06:28döndü kendisini havaalanında Bayar
- 2:06:31karşıladı Menderes Bayar'ın elini öptü
- 2:06:34konu kapatıldı Tabii bu arada ezan
- 2:06:38yasası da yürürlüğe girmiş oldu bu ilk
- 2:06:41güç gösterisini Menderes kazanmış ancak
- 2:06:44köşkle başbakanı Arasında ilk burukluk
- 2:06:47doğmuştu
- 2:06:49[Müzik]
- 2:06:51şimdi bu burukluk niçin çıkardı adam
- 2:06:54Menderes çıkışları ve inişleri olan bir
- 2:06:58karaktere
- 2:07:00sahipti Celal Bey bunları iyi kontrol
- 2:07:03etmesini bilirdi bazen kontrolunden
- 2:07:05kaçardı Demokrat partinin iktidarı
- 2:07:08geçmesinden itibaren bilhassa ilk
- 2:07:11dönemde 1950 54 arasında Celal Bayar
- 2:07:15tecrübe sahibi bir adamı olarak
- 2:07:20politikacı adam Menderes'i elinden tutup
- 2:07:24devlet adamlığı katına yükseltmek
- 2:07:27gayreti içinde bir Mürebbiye gibi
- 2:07:30göründü bütün büyük toplantılara Celal
- 2:07:34Bayar başkanlık etti Bir nevi koruyucu
- 2:07:37Hami idi Adan mender Zannederim bundan
- 2:07:42her zaman pek memnun olmadı belki
- 2:07:45başlarda daha bir tahammüllü de sonra
- 2:07:49Celal Bayar'ın bu koruyucu Melekli
- 2:07:53kendisini rahatsız etmeye başladı adam
- 2:07:56Menderes'in birçok konuşması vardır
- 2:07:59orada İsmet Paşa'ya bulduğu kusur sen
- 2:08:03artık bir abide olacak şekilde bunca işi
- 2:08:08yaptıktan sonra evine çekil biz seni
- 2:08:11tavaf edelim Halbuki Sen bu pis politik
- 2:08:15politikanın içinde kalıyor ve benimle
- 2:08:17uğraşıyorsun tuttukları var bu beni
- 2:08:20neden Celal bayar'a muhtaç ediyorsun
- 2:08:23manasına da alınması Kabil bir davranış
- 2:08:27İnönü ısrarlara rağmen köşesine
- 2:08:29çekilmeyince Menderes Bu kez İsmet
- 2:08:31Paşa'yı unutturma kampanyası açtı
- 2:08:33paralardaki resmini çıkardı milli Şefin
- 2:08:36beyaz trenini halka açtı savanın artık
- 2:08:39kullanılmaması kararını aldı ve Nihayet
- 2:08:42inönün
- 2:08:44konuak kulaklığı
- 2:08:47kalı gömülüyordu
- 2:08:53[Müzik]
- 2:08:57Cumhuriyet Halk Partisi 8 kurultayı
- 2:09:00Ankara'da halkevi binasında
- 2:09:02toplandığında herkes Çetin bir dönem
- 2:09:04başladığının farkındaydı Devleti Kuran
- 2:09:06Parti çatır dıy oldu kurultayda CHP
- 2:09:09bitti kapatıp yenisini kuralım diyenler
- 2:09:11bile vardı partinin üstüne çöken
- 2:09:13bezginlik havasını dağıtabilir yenilik
- 2:09:16bir taze kan gerekiyordu İnönü ittifakla
- 2:09:20yeniden Genel Başkan seçilince bu defa
- 2:09:22bütün gözler genel sekretere çevrildi
- 2:09:25aranan kan genel sekreterde bulunacaktı
- 2:09:28inönün adayı CHP'nin yenilikçi
- 2:09:31gençlerinden Nihat Erim Ama çoğu CHP'li
- 2:09:34bozgundan erimi sorumlu tutuyordu
- 2:09:37seçimlerde nisbi temsil yerine çoğunluk
- 2:09:39sisteminde ısrar eden
- 2:09:41erimi ortada 6 genel sekreter adayı
- 2:09:44varken birden bir yedincisi kapıda bilir
- 2:09:47verdi
- 2:09:49Kapıda bir adam duruyor gelen herkesin
- 2:09:51elini sıkıyor kardeşim herkes Kasım
- 2:09:54Gülek tek tek el sıkıyor ben de
- 2:09:57bakıyorum Kasım Gülek hem el sıkıyor O
- 2:10:00bir elinde bir kağıt
- 2:10:02uzatıyor kağıda baktım genel sekreter
- 2:10:05Kasım Gülek yazıyor Ben Kendi Kendime
- 2:10:07karar verdim ki
- 2:10:08e Halk Partisi eğer bundan sonra ayakta
- 2:10:12duracaksa ve memlekete hizmet edecekse
- 2:10:16temelden bir yenilik lazım ve o yeniliği
- 2:10:19ben yaparım dedim kendi kendime kurayın
- 2:10:23kapısında durdum ve her gelen
- 2:10:27delegeye genel sekreter Kasım
- 2:10:29Gülek
- 2:10:31at ve attılar gülek'in Amerikan vari
- 2:10:36yöntemi tuttu herkes şaşırdı İsmet
- 2:10:38Paşa'nın adayı kaybetmişti aranan taze
- 2:10:41kanın
- 2:10:44[Müzik]
- 2:10:47adıi
- 2:10:48smokinler çıkarıp çarıklarını giyecek
- 2:10:51yeni gelel sekreter ilk konuşmasında da
- 2:10:54yeni stratejisini çizdi Halk Partisi
- 2:10:56seçimleri neden kaybetti Bunun üzerinde
- 2:10:59duralım benim görüşüm Halk Partisi
- 2:11:03halkın Partisi olamadı Bundan dolayı
- 2:11:07demokratik seçimi kaybetti tekrar
- 2:11:09kazanacağız kazanırız şu şartla ki Halk
- 2:11:13Partisi halkın partisi olsun
- 2:11:15Eee her yere gitsin halkın ayağına
- 2:11:19gitsin halka karışsın hakiki demokratik
- 2:11:23bir parti olsun Şimdi partide bir
- 2:11:26yenileşme var ya aranıyor ya güm dedi
- 2:11:29getirdi Bunu ben gene koşa koşa aşağı
- 2:11:31indim ispet Paşa çıktı
- 2:11:34gidiyor arabasına binecek Kasım Gülek de
- 2:11:38seçilmiş arkasında yani geçiriyor İsmet
- 2:11:42Paşa şöyle bir baktı gel
- 2:11:44dedi İsmet Paşa sağa oturdu yanına Kasım
- 2:11:48bir oturttu ben İsmet Paşa'ya bakıyorum
- 2:11:51duvarı yüzünde tek çizgi oynamıyordu
- 2:11:55hiçbir şey ifade etmeyen bir
- 2:11:58yüzdü
- 2:12:00Ama tabii ki sonuç ne memnun olmadığını
- 2:12:04gösteriyordu y memnun olsa Güler okşar
- 2:12:08İsmet Paşa bu Paşa'nın arabası
- 2:12:11uzaklaşırken artık Şefin Partisi gitmiş
- 2:12:14halkın Partisi gelmişti CHP muhalefete
- 2:12:17hazırdı
- 2:12:19İşte tam bu aşamada Türkiye'nin dünya
- 2:12:21dengelerinde yerini etkileyen temel
- 2:12:23tercihini pekiştiren ve bir daha
- 2:12:25dönülmeyecek şekilde onu batıya bağlayan
- 2:12:28olay patlak verdi I Dünya Savaşı'ndan bu
- 2:12:31yana Susan silahlar ilk kez Kore'de 25
- 2:12:34Haziran 1950'de yeniden
- 2:12:37[Müzik]
- 2:12:43konuştu bir pazar sabahı 38 paraleli
- 2:12:47Aşan Kore birlikleri Güney Kore'de
- 2:12:49ilerlemeye başladılar iki gün içinde
- 2:12:52önce Amerika ardından da Birleşmiş
- 2:12:53Milletler Güney Kore'ye askeri yardım
- 2:12:56kararı aldı soğuk savaşın iki Kutbu
- 2:12:59sayılan kapitalist ve Sosyalist dünya
- 2:13:01ilk kez Kore'de karşı karşıya geliyordu
- 2:13:03saflar belirginleşmiştir Oysa Türkiye
- 2:13:06Hala kendini yalnız hissediyordu I Dünya
- 2:13:09Savaşı'na girmeyen Türkiye hem
- 2:13:11sovyetlerle ilişkilerini bozmuş hem de
- 2:13:14batıyla bir türlü bütünleş demişti savaş
- 2:13:17sonrası
- 2:13:19ve Doğu Anadolu H id edin Türkiye dah
- 2:13:23fazla Yal yaşayamayacağını anlamış Ve
- 2:13:25batıya yanaştı ama Batı şemsiyesi
- 2:13:29Türkiye'ye kapalıydı fırtınanın
- 2:13:31ortasında adeta korumasız
- 2:13:33kalmıştı işte Nihayet 1946 baharında
- 2:13:37Amerika Türkiye'yi keşfeder Coşkun
- 2:13:40gösteriler arasında sovyetlerin göğ
- 2:13:42istbul boğaz
- 2:13:45[Müzik]
- 2:13:46girin mordu şerefine pullar bastırılan
- 2:13:50m'nin ardından Truman Doktrini ile 100
- 2:13:54milyon dolarlık askeri malzeme geldi
- 2:13:57sonra da Marshall devreye girdi Türkiye
- 2:14:01Marshall 10 yılda 3 milyar dolar yardım
- 2:14:04alacak ekonomik ve askeri açığını böyle
- 2:14:06yamamaya çalışacaktı Ancak siyasi
- 2:14:10Yalnızlık yine de giderilmemiş
- 2:14:11Türkiye'nin temel hedefi NATO'ya üyelik
- 2:14:15batıya o kanaldan girmekti gelin görün
- 2:14:18ki ısrarlı başvurular hep kibarca
- 2:14:22reddediliyor işte Demokrat Parti
- 2:14:24iktidara geldiğinde tablo buydu dış
- 2:14:26politikada altyapı hazırdı Türkiye'nin
- 2:14:29temel tercihi Batı dünyasından yanaydı
- 2:14:31dp'nin de politikası zaten bu yöndeydi
- 2:14:34yapılacak şey başlanan işi bir an önce
- 2:14:37tamamlamak Kore Savaşı tam bu aşamada DP
- 2:14:40iktidarına bulunmaz bir fırsat gibi görü
- 2:14:44Kore birleşmiş milletlerce destek
- 2:14:46türkiyee
- 2:14:51Açabilir o vakit Ben İsmet Paşa'ya
- 2:14:54gittim Dedim Paşam bu
- 2:14:59kararı sadece iktidar partisi almasın
- 2:15:03iktis iktidar partisi muhalefet partisi
- 2:15:06beraber milli bir karar olarak
- 2:15:10alalım bunu anlatamazsın
- 2:15:13dedi Adan Menderes'e gittim Adan
- 2:15:17Menderes benim tek parti devrimde gayet
- 2:15:19yakın arkadaşımdı ve çok seviştiğimiz
- 2:15:22arkadaşımdı Hatta meclise eski meclis
- 2:15:26dardı sıkışık tı aynı sırada aynı sırada
- 2:15:30otururduk gittim Dedim bak büyük bir
- 2:15:35zafer
- 2:15:36kazandınız tarihi bir zafer şimdi gene
- 2:15:39tarihi bir Hadise var Türkiye harbe
- 2:15:42girecek Bunu sadece iktidar değil
- 2:15:45muhalefetle Beraber müşterek bir karar
- 2:15:48olarak verin o
- 2:15:52vakit dedi bu işlerde dedi karar vermek
- 2:15:56güç şimdi ben gider is Paşa bunu teklif
- 2:15:59edersem
- 2:16:01duyulur daha
- 2:16:03tecrübesi kıt bu partinin mecbur oldu
- 2:16:06eski
- 2:16:08tecrübeliler akıl sormaya derler bizim
- 2:16:10için olmaz dedi Belki de haklıydı ama o
- 2:16:15fırsatı
- 2:16:16geçirdi in tüm ısrarına rağmen meclise
- 2:16:19getirilmeden yürürlüğe kondu 4500
- 2:16:21kişilik Türk Tugayı General Tahsin
- 2:16:24Yazıcı komutasında Kore'ye uğurlanırken
- 2:16:26gözler yaşlıydı hiç bilinmeyen
- 2:16:28topraklarda hiç tanımadığı bir düşmanla
- 2:16:31savaşa gidiyordu Mehmetçik onların
- 2:16:33gemisi uzaklaşırken Türkiye NATO'ya
- 2:16:36yaklaşıyordu
- 2:16:37[Müzik]
- 2:16:46Portekiz'deki imza töreninde herkes
- 2:16:48heyecan içindeydi işte yıllar süren
- 2:16:50diplomatik Çabalar Nihayet sonuç vermiş
- 2:16:53ve Kore kahramanı Türkiye yunanistan'la
- 2:16:56birlikte aileye katılmıştı Dışişleri
- 2:16:58Bakanı Fuat köpürlü NATO Bakanlar
- 2:17:00Konseyi kürsüsüne gururla yürürken
- 2:17:02Türkiye yeni dünyada safını belirlemiş
- 2:17:05oluyordu Avrupa'nın sınırları artık
- 2:17:07kafkaslara dek uzanıyordu
- 2:17:09[Müzik]
- 2:17:15Menderes Ovası bu topraklar bir
- 2:17:17başbakanı doğurdu besledi yetiştirdi bir
- 2:17:20Başbakana adını verdi Adnan Menderes bir
- 2:17:23toprak adamıydı toprakla yoğrulmuş
- 2:17:26toprakla
- 2:17:27biçimlenmiştir Toprak ona Ata yadigarı
- 2:17:33[Müzik]
- 2:17:35ydi babaannesinin Nasihatı var
- 2:17:38Annan büyük babandan kalan Bu Topraklara
- 2:17:40Hiyanet
- 2:17:42etme bu topraklar gerçek anlamda senin
- 2:17:46vatanından
- 2:17:48senin babandır Senin
- 2:17:57varlığındaki misliyle öder babaannesinin
- 2:18:00bu sözlerini bir bir evliya sözü gibi
- 2:18:03dinlerdi adn Bey ve bana bunları
- 2:18:05anlatırdı Ben bunların bir kısmını
- 2:18:07Tüylerim diken diken Gözlerim Nemli
- 2:18:11dinlerdim Annem Bey Salkım sütlerin
- 2:18:15altında Çine çayının
- 2:18:18kenarında saçlarını yapraklarını saça
- 2:18:21benzeterek Çine çayının üstüne serpen bu
- 2:18:25ağaçları Nadide yetişmiş güzel kızlara
- 2:18:28benzetir şimdi yalnız Çine çayına ya da
- 2:18:31verimli Menderes ovasına değil tüm yurt
- 2:18:33topraklarına hükmetme gücü Adan
- 2:18:35Menderes'in elindeydi topraktan gelen
- 2:18:37adam için şimdi toprağa borcunu ödeme
- 2:18:40zamanıydı toprak deilmi ve bin yıllık
- 2:18:43uykusundan uyandırılmalı kısa zamanda
- 2:18:46Marshall'ın adı
- 2:18:48[Müzik]
- 2:18:55düdüğünü duymuş topraklara karayolu
- 2:18:58ulaştı asfalt kapı son binler traktör
- 2:19:03binler biçer döver Toprak üstünde
- 2:19:07ıım kredileri maku tohum oldu
- 2:19:12[Müzik]
- 2:19:16gübre
- 2:19:18IMS Tim patladı Türkiye 1953'te buğday
- 2:19:23Üretiminde dünya 4ü
- 2:19:25oldu ülke birkaç yılda sağlanan dış
- 2:19:28destekte bir anda bir şantiye haline
- 2:19:30dönüşmüştü Irmaklar gemeni Topraklar
- 2:19:33sulanmalı fabrikalara elektrik evlere
- 2:19:36Işık taşınmalı yani baraj lazımdı
- 2:19:39Türkiye'nin umudu Seyhan üzerine
- 2:19:42[Müzik]
- 2:19:46kurulacak Bankasına gidildi 40 milyon
- 2:19:49dolar Kredi istendi Dünya Bankası heyeti
- 2:19:51Ankara'ya geldi Oysa Kredi vermeye hiç
- 2:19:54niyetli görünüyorlardı o günlerde de
- 2:19:56hazinenin başında Burhan ulutan vardı o
- 2:19:59zaman Dünya Bankası'nın elinde 10 milyar
- 2:20:02dolar var ve bahşayiş dağıtıyor her
- 2:20:04tarafa ama bize 40 milyon doları vermek
- 2:20:08istemiyor Çünkü orada pamuk üreteceğiz
- 2:20:10Amerikan pamuğuna rakip olacağız Ben arz
- 2:20:14edebildim ve vermediler raporu Dünya
- 2:20:17Bankası um mdür muavini getiriyor Adnan
- 2:20:21Bey'e söyleyince Adnan Bey sen gittin
- 2:20:23gördün mü orayı Neden Böyle rastgele
- 2:20:25konuşuyorsun diyor ve Garner da biraz
- 2:20:28umum müdür muavinin adı da Garner biraz
- 2:20:30patavatsız adamdı rastgele konuşurdu
- 2:20:32Adan beyi kızıyor ve
- 2:20:35kovuyor gönderdi
- 2:20:38Bunu sonunda Seyhan barajı için araya
- 2:20:40Amerikan Cumhurbaşkanı Truman girdi
- 2:20:43Kredi 40 milyondan 2 milyon dolara
- 2:20:45indirildi ve 191 baharında alındı
- 2:20:48barajın sorumluluğu ise Devlet Su
- 2:20:50İşlerinde genç bir proje mühendisine
- 2:20:53verildi ben o tarihe kadar siyasi
- 2:20:56Kadrodan kimseyi tanımıyorum yani
- 2:20:59mühendisim ve Seyhan barajının
- 2:21:02inşaatının
- 2:21:05yürütülmesi bana verildiği için ben
- 2:21:07hemen hemen her şeyi
- 2:21:11sırtlandan gerekse Eee ihalelerinin
- 2:21:15yapılmasında gerekse Ondan sonra İnşaat
- 2:21:17takibinde görev aldım 1952 dirir sene
- 2:21:2153' de İnşaat fiilen
- 2:21:24başlamıştır 8 Nisan 1956'da da
- 2:21:28tamamlanmıştı dp'nin ilk dönemindeki
- 2:21:31Ekonomik kalkınma hamlesi iki önemli
- 2:21:33yasayla tamamlandı biri yabancı
- 2:21:36sermayeyi teşvik kanunu diğeri de petrol
- 2:21:39kanunu Türk Pazarı şimdi yabancılara
- 2:21:42açılıyordu hükümetin bu konularda akıl
- 2:21:45danıştığı isim ise aslen Teksaslı bir
- 2:21:48Petrol Kralı olan Amerikan Büyükelçisi
- 2:21:50George
- 2:21:55M
- 2:22:09andir
- 2:22:16with that you having difficulties
- 2:22:19with also your View toward the creation
- 2:22:23of a Middle East Defense organization in
- 2:22:26which you would Be The uh leading member
- 2:22:29Since You Had the largest military Force
- 2:22:32that would be involved
- 2:22:37um i remember One Time
- 2:22:40the three of them
- 2:22:43Mendes Kopal and bar asked me to meet
- 2:22:46them and
- 2:22:48Farm and i didn't know what in the world
- 2:22:52they Were going to ask me about it
- 2:22:53seemed rather unusual to meet with All
- 2:22:56three they told me then that they
- 2:22:58decided to denal exploration for Oil
- 2:23:03invite the oies to come in they hadn't
- 2:23:06been finding Oil and they been spending
- 2:23:08a lot of money and they needed the Oil
- 2:23:11and so i told them how they could Go
- 2:23:14about it and We would Help they had
- 2:23:29Mein yardımlarıyla Petrol yasası
- 2:23:31çıkarıldı ama gelen yabancı şirketlerde
- 2:23:34beklenen zenginlikte petrole
- 2:23:36ulaşamadılar yasanın asıl etkisi iktidar
- 2:23:39muhalefet ilişkilerini
- 2:23:44[Müzik]
- 2:23:46Gergin kapatan DP ve CHP adeta bir
- 2:23:49balayı yaşıyorlardı iktidar yalnız
- 2:23:51muhalefetle değil basınla da barışıktır
- 2:23:53Bayar yanına başbakanı Menderes'i alır
- 2:23:56basın mensuplarını da davet eder ve
- 2:23:58gemiyle Ege turu atardı sonra karaya
- 2:24:01çıktığı illerde CHP merkezini ziyaret
- 2:24:03eder hal hatır sorardı yüreklere soğuk
- 2:24:06su serpen af yasası ile basına ferahlık
- 2:24:09getiren basın yasası İşte o günlerde
- 2:24:12çıkarılmıştı DP Sonbaharda yapılan
- 2:24:15belediye seçimlerinde müthiş bir zafer
- 2:24:18kazandı CHP'li 600 belediyenin 560'ı
- 2:24:21dp'ye geçti artık yerel yönetimlere de
- 2:24:25DP egemendi Menderes bundan aldığı güçte
- 2:24:28daha bir yıl dolmadan kabinesini
- 2:24:30yeniledi artık Şöhret lere ihtiyacı
- 2:24:32yoktu asıl yükü taşıyanlar iş başına
- 2:24:35getirildiler ama Güven oylamasında DP
- 2:24:38grubundan çıkan 61 kırmızı oy gruptaki
- 2:24:42potansiyel isyanın habercisiydi adeta
- 2:24:45baharın bittiğini gösteren il iet Kın g
- 2:24:491952 yılında birden CHP'nin haksız
- 2:24:52iktisaplar denen bir sorun gündeme geldi
- 2:24:55CHP'nin tek parti döneminde edindiği tüm
- 2:24:57mallar haksız kazanım sayılıyordu DP
- 2:25:00şimdi bu malların yeniden hazineye
- 2:25:02devredilmesini istiyordu nasıl Demokrat
- 2:25:05Parti Yoktan var olmuşsa şimdi CHP de
- 2:25:08sıfırdan başlamalıydı
- 2:25:10Öncelikle CHP'nin genel merkezine el
- 2:25:13kondu Burası Atatürk'ün ilk Meclisi
- 2:25:15topladığı tarihi binaydı tapusu hazine
- 2:25:18adına tescil edildi hemen ardından da DP
- 2:25:21meclis grubu bir yasa teklifi hazırladı
- 2:25:23CHP'nin gayri meşru yoldan elde edilmiş
- 2:25:26tüm mallarının hazineye Devri
- 2:25:28isteniyordu DP bu konuyu Demokrasinin
- 2:25:31kılıcı gibi muhalefetin başında
- 2:25:32sallandır başlamıştı siyasi hava birden
- 2:25:36kızıştı gerilim durmadan tırmanıyordu
- 2:25:39işler tam çığrından çıkmak üzereydi ki
- 2:25:42Malatya'dan gelen bir haberle gerilim
- 2:25:44doruğuna vardı Ahmet Emin Yal vurulmuştu
- 2:25:48Yalman Vatan gazetesinin baş yazarıydı
- 2:25:50ülkede yeni yeni Uyanmaya başlayan
- 2:25:52gericiliğin en şiddetli muhalifi ydi
- 2:25:55yazılarıyla bir anda ülke çapında
- 2:25:57yobazların hedefi haline gelmişti silah
- 2:26:00bu hedefi Malatya'da buldu seçilen
- 2:26:02suikastçının adı da Hüseyin üzmezdi ben
- 2:26:06orada bir vecd içindeyim öyle bir
- 2:26:07durumdayım
- 2:26:09ki bütün dünyanın bütün
- 2:26:12kainatın Karşısında bir Ahmet Emin
- 2:26:14Yalman var bütün kötülüklerin sebebi o
- 2:26:17Ahmed Emin Yalman Eğer ben öldürürsem bu
- 2:26:19kötülük ortadan kalkacak İnsanlık da
- 2:26:21kurtulacak Kainat da kurtulacak din de
- 2:26:23iman da kurtulacak her şey kurtulacak O
- 2:26:26siyah bir leke o lekenin İlla
- 2:26:28temizlenmesi lazım O
- 2:26:30durumdayım sonunda 22 Kasım 1952 gecesi
- 2:26:34Hüseyin Üzmez Menderes'le birlikte
- 2:26:36Malatya'ya gelen Ahmed imin Yalman'ın
- 2:26:38peşine takıldı beklediği an gelmişti
- 2:26:42ahmedimi merdivenlerden indi ben onun
- 2:26:45karşısına geçtim aramızda 3 be adım var
- 2:26:48ateş etmeye başladım kaç Ateş ettiğimi
- 2:26:51Tabii bilmiyorum Bir akasya ağacının
- 2:26:52dibine
- 2:26:53yıkıldı Ahmedin Yalman bu suikasttan
- 2:26:56ağır yaralı kurtuldu Hüseyin üz ise 20
- 2:26:59yıla mahkum oldu gerilim doruğa
- 2:27:01tırmanışı bir kere birkaç gün sonra
- 2:27:04olaylar meclis gündemine
- 2:27:05geldi dello baş tam 3 saat boyunca İnönü
- 2:27:10ve Menderes peş peşe kürsüye gelerek
- 2:27:12birbirlerini Topak
- 2:27:15tut
- 2:27:21Gülsiye 11 defa beş birisi 6 birisi
- 2:27:26çıkmak suretiyle
- 2:27:28düşündüklerini ortaya koyuyorlardı o
- 2:27:31kadar iş şiddetliydi ki Her ikisinin
- 2:27:34kürsüden Ben sesinden terlerin Aktığını
- 2:27:40gördüm Tabii bu
- 2:27:42e kürsü mücadelesi halkı da yayılıyor
- 2:27:47ve Demokrat Parti ile Halk Partisi
- 2:27:50arasında mücadele
- 2:27:54[Müzik]
- 2:28:05şiddetlen Atanın naşı Anıt kabire
- 2:28:09taşınırken liderler arasında yaşanan
- 2:28:10gerginliği yüzlerinden okumak mümkündü
- 2:28:13Menderes veen boyunca gözler biren için
- 2:28:17ısrarla ayrı yönlere baktılar yan yana
- 2:28:20yürüsen de Yolları apayrı ydı seçime çok
- 2:28:23kısa bir süre kalmıştı ve DP rakibine
- 2:28:25son darbeyi vurmaya
- 2:28:27hazırlanıyordu haksız iktisap yasası Bir
- 2:28:31ay sonra meclis gündemine geldi Demokrat
- 2:28:34Parti CHP'nin gayrimeşru yoldan
- 2:28:36kazanılmış tüm mallarına el konmasını
- 2:28:38istiyordu DP daha bir süre önce de diğer
- 2:28:42muhalefet partisi olan millet Partisi'ni
- 2:28:44gericilik suçlamasıyla
- 2:28:46Şimdi de Atatürk'ün kurduğu Ana
- 2:28:48muhalefet partisi sıfıra inmek üzereydi
- 2:28:51Zamansız
- 2:28:52yaptı ve şekli ve zamanı tenkit edildi
- 2:28:57zaten Cumhuriyet Halk Partisi de ve
- 2:29:00muhalifler de hep bu nokta üzerinde
- 2:29:03ısrar ettiler Eğer Demokrat Parti
- 2:29:071950'de iktidara geldiği zaman bu
- 2:29:10meseleyi hemen çözü vermiş olsaydı kimse
- 2:29:13ses çıkamazdı
- 2:29:15buna da Zamansız yapıldığına kaniyim
- 2:29:18fakat meselenin Aslında Demokrat Parti
- 2:29:21haklıydı Bunu iade etmekte Çünkü müsavi
- 2:29:26şartlara getiriyordu siyasi partileri bu
- 2:29:29kadarı Cumhurbaşkanını bile rahatsız
- 2:29:32etti Bayar yıllar sonra Kaleme aldığı
- 2:29:34anılarında bu Kanuna karşı olduğunu
- 2:29:36Hatta önlemeye çalıştığını ama
- 2:29:38başaramadığını yazacaktı Belki de ezan
- 2:29:41olayından sonra başbakanıyla yeni bir
- 2:29:45[Müzik]
- 2:29:47İşte bu aşamada İsmet Paşa çizmelerini
- 2:29:49giydi yasanın görüşüldüğü oturumda
- 2:29:52kürsüye çıktı ve bunun demokratik rejime
- 2:29:54bir darbe olduğunu söyledi sözleri
- 2:29:57sataşmalar kesilince sinirlendi DP
- 2:30:00sıralarına baktı ve tarih kürsüsünden
- 2:30:03halinizi seyrediyorum dedi suçluların
- 2:30:07telaşı içindesiniz ışıktan
- 2:30:10korkuyorsunuz ve Sonra salondan çıktı
- 2:30:13gitti Tabii ardından tüm CHP meclis
- 2:30:17grubu da heyecan zirvedeyken kürsüye
- 2:30:21Menderes geldi kızgındı İnönü'den yaşlı
- 2:30:24bir zat diye söz etti ve ak saçlı bir
- 2:30:29General Milli Şef unvanını senelerce
- 2:30:31üzerinde taşımış bir insan İsmet Paşa
- 2:30:34hırsı için bu memleketi ateşe verecek
- 2:30:37adamdır Paşa Yeter artık
- 2:30:40dedi CHP'liler meclisi terk etmişlerdi
- 2:30:44ama görüşmeler sürüyordu CHP'nin malları
- 2:30:46ameliyat masasında Tabii bu mallar
- 2:30:49arasında Ulus Gazetesi de vardı Ulus
- 2:30:52resmen CHP'nin malıydı O günkü oturumu
- 2:30:55basın locasında Ulus Gazetesi adına
- 2:30:58Cüneyt arcayürek
- 2:31:00izliyordu maddelere geçildi ben
- 2:31:02bekliyorum 1ci madde geçti Bana Nihat
- 2:31:05Terim demişti ki her madde geçtikçe bana
- 2:31:07telefon edeceksin açtım 1 madde geçti
- 2:31:11efendim Tamam dedi 2 maddenin üzerinde
- 2:31:15konuşmalar oldu geçti açtım geçti
- 2:31:17efendim Tamam işte 3 madde geçti 4
- 2:31:20maddeye dayandık bizim
- 2:31:23Ulus Cumhuriyet Halk Partisi'nin
- 2:31:27iddiası
- 2:31:29ulusun Atatürk'ün mirasıyla Cumhuriyet
- 2:31:32Halk Partisi'ne verildiği bunun
- 2:31:34kuruluşunda veya kaynağında devletin
- 2:31:38parası olmadığı Onun için Cumhuriyet
- 2:31:41Halk Partisi'nin malı olan ulusun
- 2:31:43alınamayacağı tamama maddede yani çok
- 2:31:46duyarlı bir madde ve bizi de
- 2:31:47ilgilendiriyor çalıştığımız gazete
- 2:31:51Eee konuşmalar oldu e madde
- 2:31:56geçti ben açtım telefonu geçmedi değil
- 2:32:00mi dedi ni Terim 4 madde 3ün geçti
- 2:32:04efendim dedi sen çabuk buraya geldin o
- 2:32:08gün halk Partisi'nde Büyük bir şaşkınlık
- 2:32:11aslında bana da sorarsanız Yani bir
- 2:32:13İhtiyarlık Eee o atmosferine girmişlerdi
- 2:32:17Cumhuriyeti kurmuş İstiklal Savaşı'ndan
- 2:32:20zaten gelmiş ve demokrasinin
- 2:32:23sarsıntılarını yaşıyor yorulmuş bir
- 2:32:26kadro da vardı işin içinde ve çok
- 2:32:30Eee zor durumdaydı Bence Halk Partisi o
- 2:32:32gün en zor günlerini yaşıyordu tam seçim
- 2:32:35arifesinde CHP'ye adeta icra gelmişti
- 2:32:39Parti kökünden sallanıyordu aynı
- 2:32:41Sarsıntı tabi Ulus gazetesinde de
- 2:32:44yaşanıyordu ulusun as En azından
- 2:32:46ayrılışımız Tabii biraz dramatik oldu
- 2:32:50Eee o akşama kadar orada kaldık bize
- 2:32:54denildi ki hiç Eee bu gazetenin içinden
- 2:32:59bir şey götürmeye Yani bir kurşun kalem
- 2:33:01bile almayacaksınız partinin malı olarak
- 2:33:04Ulus gazisinin malı olarak bulunan ne
- 2:33:05varsa hepsini orada bırakacaksınız Tabii
- 2:33:08Biz de bütün kalemlerimizi bırakarak
- 2:33:09öyle
- 2:33:10çıktık ama
- 2:33:13pek ateşli bir arkadaşımız rahmetli oldu
- 2:33:18Faruk
- 2:33:20Taşkıran dayanamayıp
- 2:33:23teessürü Bir tebeşirle ulusun ikinci
- 2:33:26kattaki büyük duvarlarına allahsızlar
- 2:33:30gene geleceğiz ibaresini
- 2:33:33yazdı Hakikaten de bir süre sonra
- 2:33:37[Müzik]
- 2:33:45geldik
- 2:33:48[Müzik]
- 2:33:511954 seçim kampanyası gerçekten
- 2:33:54görülmeye değer bir Kampanyayı dp'nin
- 2:33:56elindeki Koz Ekonomik kalkınma hamlesi
- 2:33:59yapılanlar yapılacakların teminatı
- 2:34:01olarak gösteriliyordu kampanyada yine
- 2:34:03Bayar ön plana çıktı meydanlarda
- 2:34:06başvekili Menderes'i ve icraatını övdü
- 2:34:08oy istedi CHP ise mağdur edilmiş Parti
- 2:34:12görüntüsünü Propaganda malzemesi yaptı
- 2:34:14İnönü Kampanyayı Malatya'dan açtı
- 2:34:17çankaya'dan ayrılmayan o Milli Şef
- 2:34:19gitmiş Artık yer sofralarında yemek
- 2:34:22yiyerek köy köy gezen bir parti lideri
- 2:34:24gelmişti fakat CHP yöneticileri yine
- 2:34:28büyük bir yanılgı içindeydiler halkın
- 2:34:31geçen 4 yılda gerçeği gördüğü ve dp'ye
- 2:34:33oy verdiği için pişman olduğunu
- 2:34:35sanıyorlardı her şeye rağmen oldukça
- 2:34:38renkli bir Kampanyayı Türk demokrasisi
- 2:34:41el yanı ile Yeni yıpratma taktiklerini
- 2:34:45keşfedi
- 2:34:49kolej mezuniyeti o vakit henüz
- 2:34:51alışılmamış tı mezun olduğu vakit başına
- 2:34:55bir şapka Giyer cübbe
- 2:34:57giyer O resmi bulmuşlar ve Kasım Gülek
- 2:35:02papaz oldu
- 2:35:04diye etrafa
- 2:35:06dağıtmışlar ve millet bilmiyor Tabii
- 2:35:10bunun üstüne durarak
- 2:35:12yapıyorlar sonra gene Kasım Gülek
- 2:35:15dediğiniz sünnetsiz
- 2:35:19demişler kötülemek için buna verdiğim
- 2:35:23cevabı
- 2:35:26dedim kızı da anma geves
- 2:35:31ymiş öyle yapılmış ithama Ancak bu
- 2:35:36şekilde cevap
- 2:35:40verilirdi Ama bunlar
- 2:35:44Eee demokrasinin
- 2:35:46çocukluk
- 2:35:48[Müzik]
- 2:35:54hastalıkları seçim sonucu DP için Zafer
- 2:35:57CHP için yıkım oldu Demokrat Parti oy
- 2:36:00oranını % 56'nın üstüne çıkardı bu bütün
- 2:36:03çok partili demokratik rejim boyunca bir
- 2:36:05partinin alabildiği en yüksek oy oranı
- 2:36:07olarak tarihe geçti mecliste
- 2:36:10sandalyelerin 93'ü ık dp'nin elindeydi
- 2:36:13CHP ise tam bir hezim çok
- 2:36:164 yıl önce 625 milletvekili bulunan CHP
- 2:36:19grubunda Şimdi sadece 31 kişi
- 2:36:22[Müzik]
- 2:36:23kalmıştı ülke adeta yeniden tek partili
- 2:36:26rejime dönmüştü Ana muhalefet partisi
- 2:36:28şaşkın ve ezik durumdaydı iktidar ise
- 2:36:31eşi görülmemiş bir zaferle İkinci döneme
- 2:36:34başlıyordu Ama bu dönemde hiç olmaması
- 2:36:36gereken bir şey oldu sonuçlar dp'nin
- 2:36:39başını döndürdü ve tam bir zafer
- 2:36:42sarhoşluğu yarattı Bu sarhoşlukla da
- 2:36:44seçimlerden sonra herkes ve her şey
- 2:36:47değişiverdi
- 2:36:491954 sonrasındaki Türkiye bugüne kadar
- 2:36:52gördüklerimizi mumla arayacağımız
- 2:36:54olaylara
- 2:36:58[Müzik]
- 2:37:01gebeydi Türkiye'de çok partili dönem
- 2:37:04içinde kimse Demokrat Parti'nin 1954
- 2:37:06seçimlerinde ulaştığı başarıya ulaşamadı
- 2:37:09o günden bugüne hiçbir Parti bir daha
- 2:37:11dp'nin aldığı % 56'lık oy oranını
- 2:37:14tekrarladı artık parlamentodaki her 100
- 2:37:17milletvekilinden 93'ü
- 2:37:19teliy bu ağır ve ezici bir çoğunluk
- 2:37:22Menderes gücünün ve itibarının
- 2:37:25[Müzik]
- 2:37:29zirvesindeyken
- 2:37:31başlayacağı noktaydı
- 2:37:36zaferden birkaç ay önce cumhurbaşkanı
- 2:37:39Celal Bear bir aydan fazla süren uzun
- 2:37:41bir Amerika geçisi yaptı belli başlı
- 2:37:43kentleri ziyaret etti ve Kore'de
- 2:37:45kahramanca savaşmış Türklerin
- 2:37:46cumhurbaşkanı olarak her gittiği yerde
- 2:37:48büyük ilgi gördü Amerikan Kongresi'nde
- 2:37:51ayakta karşılandı Soğuk Savaş dünyasında
- 2:37:54Türkiye sovyetlere karşı Amerika'nın
- 2:37:56yanında yer almıştı Bu temel tercih
- 2:37:59şimdi washington'da açıkça ortaya
- 2:38:01konuyordu Bayer ve eisen overin Beyaz
- 2:38:04Saray'da el sıkıştıkları o günden
- 2:38:06itibaren Amerika artık daima Türkiye'nin
- 2:38:08bir numaralı müttefiği olacaktı 1954
- 2:38:12seçimlerinden sonra Amerika'yı ziyaret
- 2:38:14sırası Menderes
- 2:38:16Bayar'ın kurduğu köprülerden şimdi
- 2:38:18Başbakan geçecek ve askeri ve ekonomik
- 2:38:21yardım için bu uzak müttefi kapısını
- 2:38:23çaktı hazırlıklar 10 günde tamamlandı ve
- 2:38:26Menderes hükümet programını Okuduktan
- 2:38:28bir hafta sonra napoli'den kalkan bir
- 2:38:30NATO uçağıyla Amerika'ya uçtu yolda New
- 2:38:33York'ta kaldıkları otelde aklına gelen
- 2:38:35olasılığı Dışişleri genel sekreter
- 2:38:37yardımcısı Melih esenbel
- 2:38:40açtı y dedi bu adamlar bize Deval asyon
- 2:38:43falan diye bir tazik yapmasınlar sefiri
- 2:38:46çağırın dedi E biz rahmetli Birgi de
- 2:38:50vardı Nuri Birgi genel sekreterde Ben
- 2:38:53iktisadi işbirliği Genel Sekreteri ve
- 2:38:56yardımcı genel sekreter yardımcısı
- 2:38:59çağrın sorun buna dedi ve diyeyin ki
- 2:39:02dedi Eğer şayet Yarın ayzın ha
- 2:39:04konuşurken devalüasyon diye bir şey
- 2:39:07açacaksan Ben şimdiden dönerim Türkiye
- 2:39:11çağırdık söyledik eli ayağı kesildi
- 2:39:13büyükelçinin gideyim sorayım dedi falan
- 2:39:16ama bunu da söyle dedik yani devalüasyon
- 2:39:20filan gibi bir şey düşünüyorsa
- 2:39:22Türkiye'yi Zorlayacak Biz gelmiyoruz
- 2:39:24Washington'a döneriz kendimiz uçak
- 2:39:27bileti alır döneriz onun uçağıyla dedi
- 2:39:29bunu aynen söyledik
- 2:39:30adama hemen geldi 10-15 dakika sonrayı
- 2:39:34telaşlı yüzü bembeyaz olmuştu a V'in
- 2:39:38evet
- 2:39:39dedi
- 2:39:41yani açılacak görüşmelerde iktisadi
- 2:39:46sorunlar gözden geçirilirken Türkiye'nin
- 2:39:49bir devas sonon ihtiyacı da vardır gibi
- 2:39:51bir konuya da temas
- 2:39:53edilecekti fakat şimdi sizin Başbakanın
- 2:39:57bu kesin tutumu üzerine Washington'a
- 2:40:00gideceksiniz ama bu konuyu açmayacak
- 2:40:02ayzen diye teminat verdi bize onun
- 2:40:05üzerine ertesi gün
- 2:40:06gittik Yaşanan bu soğukluğa rağmen
- 2:40:09Menderes washington'da gayet sıcak
- 2:40:10karşılandı O da bu karşılamaya sıcak
- 2:40:13sözlerle karşılık verdi
- 2:40:35bu güzel konuşmalar gezi boyunca sürdü
- 2:40:37Menderes Sovyetler aleyhine çok ağır
- 2:40:40konuşmalı Amerika ve Türkiye arasında
- 2:40:42her tam bir görüş Birliği bulunduğu açı
- 2:40:45ama konu ekonomik yardıma gelince birden
- 2:40:48Amerikalıların tavrı değişiverdi
- 2:40:50Türkiye'nin talebi olan 300 milyon
- 2:40:53dolarlık ek Kredi reddedildi Amerika
- 2:40:56yatırımlarda Biraz hızlı gidildiği
- 2:40:59kanısındayım Ankara'daki temsilciliği
- 2:41:01Türk ekonomisine tehlike çamların
- 2:41:04çaldığını Washington'a çoktan
- 2:41:05bildirmişti Ticaret açığı büyüme
- 2:41:08eğiliminde borç ödemeleri gecikmeye
- 2:41:10başlamıştı seçim öncesi tarım ürünlerine
- 2:41:13yüksek fiyat verilmiş Bu da enflasyonu
- 2:41:16artırmıştı şimdi taze Kredi demek batık
- 2:41:19kredi demek olacaktı Amerikalılar
- 2:41:21Menderes'e 300 milyon dolar yerine 30
- 2:41:24milyon dolar hibe ettiler sıkıntılı bir
- 2:41:27döneme girildiğini türkiyei Washington
- 2:41:30dönüşünde
- 2:41:32[Müzik]
- 2:41:41anladı Amerika'dan kızgın dönen
- 2:41:44Başbakan dp'ye oy vermeyen illeri
- 2:41:47cezalandırmak başladı önce İnönü'nün
- 2:41:49Kalesi Malatya iye bölündü ve Adıyaman
- 2:41:52kuruldu sonra da iktidarın Ezeli
- 2:41:54muhalifi Osman Bölükbaşı meclise
- 2:41:56gönderen Kırşehir bir kanunla ilçe
- 2:41:58haline
- 2:42:00getir ardından bir dizi baskı yasası
- 2:42:03birbiri peşisıra meclise geldi Yeni bir
- 2:42:06seçim yasası ile Radyo siyasal partilere
- 2:42:08kapatıldı ve memurların siyasal hakları
- 2:42:11kısıtlandı birka yasay yargıçlar ve
- 2:42:15erken emekliye sevk edilmelerine olanak
- 2:42:18tanındı ardından memurların çalışma
- 2:42:21sürelerine bakılmaksızın işten el
- 2:42:23çekilmelerini mümkün kılan bir yasa
- 2:42:25çıkarıldı basın bu düzenlemeleri
- 2:42:29eleştirmeye kalkınca Tabii şimşekleri
- 2:42:31üzerine çekti Bali'nin en ağır toplarına
- 2:42:34ceza yağdı Nihat erime para cezası
- 2:42:37verildi Bedi Faik tutuklandı Hüseyin
- 2:42:39Cahit Yalçın 80 yaşında hapse atıldı
- 2:42:42zaferle başı dönen iktidar önüne gelene
- 2:42:46[Müzik]
- 2:42:48Menderes Menderes DP
- 2:42:52dpm çalışılan demokrasinin kuralları
- 2:42:55değişmeye başlıyordu meclis açıldığında
- 2:42:57Başbakan sert yüzünü gösterdi İnönü 46
- 2:43:01seçimlerini savunmaya kınca Menderes
- 2:43:03kürsüye geldi ve İsmet dön Gözüme bak
- 2:43:07Gözüme
- 2:43:08[Müzik]
- 2:43:14bakse
- 2:43:16[Müzik]
- 2:43:18işte gerginlik meclisi ve ülkeyi bir kez
- 2:43:21daha sarsı bu kısmadan Tedirgin
- 2:43:24olanların başında da İsmet Paşa
- 2:43:26geliyordu y İsmet Paşa şunu söylerdi
- 2:43:30derdi bu hadiseler oluyor bunlar
- 2:43:33birtakım çok can sıkıcı hadiseler oluyor
- 2:43:36bilin ki derdi bizim bu konuştuklarımız
- 2:43:40her kışların her odasında
- 2:43:44konuşuluyor Paşa eski asker askeri de
- 2:43:47çok iyi tanıyan bir insan gerçekten de
- 2:43:49Kışlalar içten içe kaynamaya başlamıştı
- 2:43:52Ankara'daki her kıpırtı her sertleşme
- 2:43:54dalga dalga kışlalarda yankılanıyordu
- 2:43:57tedirginlik vardı Nitekim o aylarda
- 2:44:00İstanbul Tuzla'daki uçaksavar Topçu
- 2:44:03okulunda dünder Seyhan adında bir topçu
- 2:44:06yüzbaşısı hatıra defterine şu satırları
- 2:44:09yazıyordu bir pazar gecesi okulda
- 2:44:12nöbetteyken Orhan kabibay la gazinoda
- 2:44:14otur
- 2:44:16beraberce sucuklu yumurta yerken Bir
- 2:44:18taraftan da her zamanki gibi memleketi
- 2:44:19içinde bulunduğu çıkmazdan kurtarma
- 2:44:22çarelerini tartışıyordu o gece ilk defa
- 2:44:25kabi la İhtilali
- 2:44:27konuştuk Demokrat partiye karşı bir
- 2:44:30askeri müdahale fikri ilk kez o gece
- 2:44:32orada bir yumurta sahanın başında
- 2:44:35konuşuldu 200 başı farkında olmadan 6
- 2:44:37sene sonra gerçekleşecek bir operasyonun
- 2:44:40ilk tohumunu atıyorlardı gün ağrırken
- 2:44:43tabancalar çıkarıldı Eller üst üste
- 2:44:46kondu ve ihtilal için yemin edildi daha
- 2:44:494 yıl öncesine kadar dp'ye sempatiyle
- 2:44:51bakan orduya ne olmuşsa olmuş ve
- 2:44:54kışlalarda ihtilal planları yapılmaya
- 2:44:59başlamıştı Ordu daha
- 2:45:03önce Demokrat
- 2:45:06Parti'ye sempatiyle bakarken bu ezanın
- 2:45:09arapçalı Karşısında bir
- 2:45:14irkildi
- 2:45:16kımıldamalar
- 2:45:20başladı kımıldamalar
- 2:45:24giderek de
- 2:45:26arttı Gerçekten de rahatsızlık ezanın
- 2:45:29Arapçaya dönmesiyle başlamıştı Daha
- 2:45:31sonra da iktidarın İnönü'ye sataşması
- 2:45:33askerleri Tedirgin etmişti İnönü orduda
- 2:45:37CHP Genel Başkanı olarak değil Ed bir or
- 2:45:41olarak
- 2:45:42[Müzik]
- 2:45:44görülü yapılmış sayılıyordu askerleri
- 2:45:47rahatsız eden bir başka unsur da
- 2:45:49Marshall Planı çerçevesinde Eğitmen
- 2:45:51olarak Türkiye'ye gelen Amerikalı
- 2:45:54subaylardan Türk subayları hiçbir zaman
- 2:45:56yabancı bir komuta altında görev
- 2:45:58yapmamışlardır Oysa şimdi yeni
- 2:46:01ittifaklar yeni koşullar
- 2:46:03getiriyordu sanki Türk askeri
- 2:46:07Savaş tekniğini bilmiyormuş gibi en
- 2:46:11küçük birliklerin başına bile Ç sesinde
- 2:46:15birtakım insanları alayları kadar Eee
- 2:46:19Türkiye'ye sokulduğunu gördük neredeyse
- 2:46:23komutanın kapısına tekme atıp rütbesi ne
- 2:46:25olursa olsun içeri girme kü sağlığını
- 2:46:29gösterir duruma gelmiş olduklarını
- 2:46:31gördük Silahlı Kuvvetleri rahatsızlık
- 2:46:35ülkenin bu yönetiminin dışında O kötü
- 2:46:38yönetiminin dışında herhalde
- 2:46:41ekonomik sarsıntının sıkıntıların da
- 2:46:43etkisi vardı çünkü Çünkü Türk ordusunda
- 2:46:46Subaylar da birçok sivil memurlar gibi
- 2:46:49artık geçinemez durumdaydılar ekonomik
- 2:46:51baskının altında ben o tarihte bir
- 2:46:54Kurmay bin başıyım geceliğin sokaklarda
- 2:46:57dolmuş şoförlüğü yapan üst temenler ve
- 2:46:59yüzbaşılar gördüm yani bunlar hep
- 2:47:02bunalımın
- 2:47:04izleri
- 2:47:06ve bir
- 2:47:08arayış acaba bu iktidar hep böyle mi
- 2:47:11gidecek diye düşünceler başlamıştır
- 2:47:14silahlı kuvvet
- 2:47:15o dönemde silahlı kuvvetlerde doğrudan
- 2:47:17tepki yaratan olay ise Emir erleri
- 2:47:19meselesi oldu bazı DP milletvekilleri
- 2:47:22Emir erlerinin orduda birer hizmet
- 2:47:25görevlisi gibi kullanılmaması için bir
- 2:47:27girişim başlattılar ama durumu
- 2:47:29eleştirirken verdikleri örnekler
- 2:47:31öylesine rencide ediciydi ki askerler
- 2:47:33ayağa
- 2:47:34kalktı Demokrat Parti iktidara geçer
- 2:47:37geçmez ordudan neler kısabilirim
- 2:47:40düşüncesiyle mi nedense bu hizmet erleri
- 2:47:43mevzuuna el at yahut o insanların o
- 2:47:46milletvekillerinin hizmet erlikte geçmiş
- 2:47:49Bir zamanları olabilir Onu bilemiyorum
- 2:47:51ama çok utandırıcı
- 2:47:55laflarla küçültücü sözlerle meclislere
- 2:47:59meclise geldi bu hizmetleri davası
- 2:48:01subayları küçü hanımları subayları
- 2:48:03küçültücü laflarla geldi Onlarla
- 2:48:06konuşuldu ve bu da bana kalırsa benim
- 2:48:09düşünceme göre ordunun Demokrat partiye
- 2:48:12tutumuna ikinci
- 2:48:15etken olmuştur orduda rahatsızlık daha
- 2:48:18ilk yıllardan Böylece kök salarken
- 2:48:21Demokrat partide iktidara geldiğinden
- 2:48:23beri yeni bir savunma politikası
- 2:48:27arayışından Refik Şevket ince atanmıştı
- 2:48:30ince aslen hukukçu bakanlıkta da ilk el
- 2:48:33attığı yer askeri yargı oldu Yeni Bakan
- 2:48:37adaletin
- 2:48:41bölünemeyen
- 2:48:43kıık mensuplarının da sivillerle aynı
- 2:48:47mahkemelerde yargılanmaları yanaydı Bu
- 2:48:49ancak Başbakanın kararıyla uygulamaya
- 2:48:52konulabilecek büyük bir reformu Menderes
- 2:48:55bunun üzerine bakanı ile komutanları
- 2:48:56buluşturdu iki tarafı ayrı ayrı dinledi
- 2:48:59komutanlar projeye kesinlikle
- 2:49:02karşıydı Başbakan daha yolun başında
- 2:49:05bakanı ile komutanlar arasında kalmıştı
- 2:49:07sonunda önce kanun taslağını geri çekti
- 2:49:10sonra da bakanını görevden aldı Ordu
- 2:49:12karşısındaki ilk hamlesinde geri adım
- 2:49:15atmak zorunda kalmış Üstelik
- 2:49:17hükümetinden bir kurban
- 2:49:18vermişti ikinci kurban da Seyfi kurtbek
- 2:49:21oldu dp'nin ik Milli Savunma Bakanı
- 2:49:24kurtbek asker
- 2:49:26kökenliyim şimdi generallerin üzerinde
- 2:49:29bir makama gelmesi orduda bir
- 2:49:31tedirginlik yarattı Üstelik kurtbek tek
- 2:49:34parti döneminde Binbaşı iken İnönü'ye
- 2:49:36karşı bir darbe hazırlığının içinde yer
- 2:49:38almıştı yeni bakanın hedefi orduda bir
- 2:49:41reform
- 2:49:42yapmaktı milli savunmanın tümüyle
- 2:49:45yeniden yapılanmasını genelkurmay'ın da
- 2:49:47Milli Savunma Bakanlığı'na bağlı
- 2:49:49olmasını istiyordu bu projesini
- 2:49:51gerçekleştirebilmek için de Öncelikle
- 2:49:53ayak direyen bazı generaller görevden
- 2:49:56alınmalıydı kabineye Girince hemen
- 2:49:59reform planını Menderes'e açtı rahmetli
- 2:50:03Menderes
- 2:50:06heyecanla Tamam dedi ve yanındaki
- 2:50:12telefondan Cumhurbaşkanını aradı
- 2:50:17seyi Bey yanımda çok mühim şeyler
- 2:50:20söylemektedir dinlemenizi Rica ederim
- 2:50:23doğru
- 2:50:25gittim
- 2:50:29kütüphanede
- 2:50:31açtım
- 2:50:35anlattım tasfiye edilmesi lazım
- 2:50:38gelenlerin neden dolayı ayrılması lazım
- 2:50:41geldiğine dair
- 2:50:43vesikaları
- 2:50:45bütün Kanuni şeylerin hepsinin hazır
- 2:50:50olduğu gördüm Bayer gösterilen
- 2:50:54kanıtlardan orduda bir operasyon
- 2:50:55gereğine ikna olmuştu o akşam 6'da
- 2:50:58kabine toplandı kurtbek 2 saat süren bir
- 2:51:01briefing reform programını açıkladı
- 2:51:04bayağı ayağa
- 2:51:10kalktı dedi ki
- 2:51:13arkadaşlar
- 2:51:15Sevi beyin
- 2:51:18planı ik nezam Cedit planıdır
- 2:51:25buna itiraz edenler
- 2:51:28olur beğenmeyenler olur
- 2:51:31Dayanın Çünkü bu memleketin selameti
- 2:51:34ordunun selameti için mutlaka lazımdır
- 2:51:36bu kati bir
- 2:51:39[Müzik]
- 2:51:43operasyondur getirdi ama Bayar ne derse
- 2:51:46desin Menderes daha ilk döneminde
- 2:51:48askerlerle bir çatışmayı göze almak
- 2:51:50niyetinde değildi bakanını çağırdı ve
- 2:51:52ordunun tasarıdan rahatsız olduğunu
- 2:51:54belirterek planın ertelenmesini istedi
- 2:51:57bir süre sonra kurtbek istifa etti TP
- 2:52:00iktidarı ilk 4 yılında tam 4 Milli
- 2:52:02Savunma Bakanı değiştirdi bakanlar
- 2:52:04değişiyor ancak DP iktidarı bir türlü
- 2:52:07orduya el atıyordu Oysa 1954 sonuna
- 2:52:11gelindiğinde artık Ordu DP iktidarına el
- 2:52:14üzere örgütlenmeye başlamıştı Dündar
- 2:52:17Seyhan'la Orhan kabibay bir nöbet gecesi
- 2:52:20aldıkları ihtilal kararını uygulamak
- 2:52:21için örgüte adam toplamaya başlamışlardı
- 2:52:24bile Seyhan'ın ilk kanca attığı isim
- 2:52:27Kore'den yeni dönmüş olan Akademi
- 2:52:29öğrencisi Faruk Güventürk idi Bir gün
- 2:52:33bana dedi
- 2:52:34ki daha ben Yarbay olmamıştım B başım
- 2:52:40dedi nasıl buluyorsunuz bu dedi devletin
- 2:52:44işi
- 2:52:46dedi Vallahi dedim gorsun işte dedim
- 2:52:49devletin işi
- 2:52:52bu Ben dedim
- 2:52:56beğenmiyorum Ben de beğenmiyorum dedi
- 2:52:58geçti ama biz böyle birbirimize
- 2:53:01yaklaştık D dindarlar rahmet oldu ya
- 2:53:04yaklaştık yaklaştık en sona bana dedi ki
- 2:53:08bin başım
- 2:53:10dedi beraber dedi bir teşkilat kuralım
- 2:53:13dedi e kuralım
- 2:53:17dedim nedir Adı dedi adını ne
- 2:53:21koyalım Silahlı kuvvetlerin islahı
- 2:53:25falan ve bir kural
- 2:53:27koymuştuk öyle arkadaş seçecek dik o
- 2:53:32seçilen arkadaş kendi devre
- 2:53:34mensuplarında ismi duyulduğu zaman sınıf
- 2:53:38arkadaşları şöyle desin Tamam Doğrudur
- 2:53:42yeteneklidir dürüsttür
- 2:53:45çalışkandır ve
- 2:53:47arkadaşlarımızı bu şekilde dikkatle
- 2:53:51seçiyor idik e ikinci bir kuralımız
- 2:53:55yazılı hiçbir Metin tutulmayacak idi
- 2:54:01Çünkü gerekleri
- 2:54:05halim bu oluşum hücre teşkilatı olarak
- 2:54:11çalışacaktı hücreler birbirlerine
- 2:54:14büyüyecek
- 2:54:16zincirleme bir hücredeki kendinden
- 2:54:19evvelkinden ancak bir kişiyi en çok iki
- 2:54:22kişiyi tanıyacak referans noktası olarak
- 2:54:24daha fazla insanı
- 2:54:26tanımayacak bu koşullarda 54 55
- 2:54:30yıllarında daha büyük genişleme
- 2:54:33olanaklarını bulduk örgütün genişlemesi
- 2:54:35biraz tesadüfi oldu İstanbul'da
- 2:54:38örgütlenme sürerken Ankara'da da bir
- 2:54:40kadro hazırlığı başlamıştı başında da
- 2:54:43kurmayı
- 2:54:44vard Kısa bir süre sonra da Ankara ve
- 2:54:47İstanbul örgütleri birleştirildi ve
- 2:54:49Üsküdar'da bir konakta ilk ortak
- 2:54:51toplantı yapıldı ben o zaman
- 2:54:54açıkladım Dedim ki arkadaşlar kurduğumuz
- 2:54:57Bu
- 2:54:58cemiyet Belki bir ihtilal Cemiyeti
- 2:55:02olur bu böyle ordunun islahı falan bunun
- 2:55:06ismini koyalım dedim bu bir ihtilal
- 2:55:09Cemiyeti ve biz orada kurduğumuz
- 2:55:13teşkilatın böyle bir ihtilal Teşkilatı
- 2:55:16açık söyledim ben ihtilal
- 2:55:18dedim
- 2:55:21ya idama kadar gider idam oluruz veyahut
- 2:55:25da muvaffak
- 2:55:27oluruz bunu göze alan kalır herkes göz
- 2:55:31aldı Yemin
- 2:55:32et edilen yemin ihtilal yemini genç
- 2:55:36subayların o gece orada kurdukları veı
- 2:55:39[Müzik]
- 2:55:41daiki üt
- 2:55:43kı büyüyecek ve
- 2:55:451960'a sabahı iktidarı ele
- 2:55:49alacaktı ordunun alt kademelerindeki bu
- 2:55:52kaynama kısa zamanda üst kademeye de
- 2:55:54yansıdı hem de hiç beklenmedik bir yerde
- 2:55:57hiç beklenmedik bir şekilde 1955 yılının
- 2:56:0029 Ekim törenlerinde her şey yolunda
- 2:56:02gidiyordu seyirciler yerlerini almış
- 2:56:05Cumhurbaşkanı Alkışlar içinde gelmiş ve
- 2:56:07Geçit resmi başlamıştı Tam o sırada pek
- 2:56:11göze çarpmayan küçük bir hareket büyük
- 2:56:13bir kıvılcım çakmasına yol
- 2:56:15açtı
- 2:56:17neden olduğunu
- 2:56:19bilemiyorum Milli Savunma
- 2:56:22Bakanı
- 2:56:24kendisinden şöyle bir 1520 adım Açıkta
- 2:56:30bulunan genelkurmay başkanına ve
- 2:56:32yanındakilere bakarken genelkurmay
- 2:56:34başkanına parmağınla böyle yanına
- 2:56:37çağırmak üzere parmağını oynatarak
- 2:56:39işaret
- 2:56:41yapmış buna Genelkurmay Başkanı çok
- 2:56:45sinirlenmiş azarlar çasa bağırmış Sen
- 2:56:49kimi
- 2:56:50çağırıyorsun nasıl çağırıyorsun
- 2:56:55ferde teskin edilmiş iki
- 2:57:00tarafta Ama bu durum sanki havadan
- 2:57:04Telsizle veriliyormuş gibi mürettep
- 2:57:07Kolordu subaylarına intikal
- 2:57:10etmiş ve bu durumda mürettep Kolordu'nun
- 2:57:13komutanı
- 2:57:15yanına tümen komutanlarını alay
- 2:57:18komutanlarını alıp şöyle bir 810 kişilik
- 2:57:22bir grup
- 2:57:24halinde tören üniformalarıyla gelip
- 2:57:27kılıçlarıyla Selam
- 2:57:29vererek genelkurmay başkanının karşısına
- 2:57:32çıkmışlar demişler ki efendim çok
- 2:57:36üzüldük sizden Emir
- 2:57:40bekliyoruz Emredin şimdi başta Celal bay
- 2:57:45üzere hepsini içeri
- 2:57:50tıkalımı
- 2:57:51başkanı zamanı vardır Ben bu işi daha
- 2:57:54başka türlü çözümlerim Şudur budur
- 2:57:58[ __ ] bunları
- 2:58:03yatıştırıldı bazen bir kanun bazen bir
- 2:58:06söz Bazen küçük bir hareket bu kaynamayı
- 2:58:09su yüzüne çıkarıyordu kışlarda gizliden
- 2:58:12gizliye kulaklara ihtilal lafı
- 2:58:14fısıldanır olmuştu Demokrat Parti
- 2:58:17iktidarı bütün bu oluşumlardan habersiz
- 2:58:19görünüyordu Menderes orduda reform
- 2:58:22çalışmalarından vazgeçmiş ülke çapındaki
- 2:58:24imar çalışmalarına gömülmüştü 1955'te
- 2:58:28girildiğinde her şey süt limandı adeta
- 2:58:31Oysa 1955 dp'nin ve Menderes'in en zor
- 2:58:35geçecek yılı yani sonun başlangıcı
- 2:58:42olacaktı
- 2:58:48Aslında 1955 baharında Siyasette de
- 2:58:50Bahar Rüzgarları esiyordu seçim
- 2:58:52sonrasının tansiyonu bir nebze düşmüş
- 2:58:55parlamento gerginliği Ankara Palas
- 2:58:57balolarında eritmeye başlamıştı iktidar
- 2:59:00muhalefet ilişkilerinde Yıllardır aranan
- 2:59:02bir tabloyu görmekte yine o günlerde bir
- 2:59:04bahar gecesi Ankara palasi bir balo
- 2:59:07sonrasında kısmet
- 2:59:08[Müzik]
- 2:59:11olmuştu Kayı validem evde bayan İnönü
- 2:59:14evde yalnız kalmasın diye biz özenle
- 2:59:17beraber o akşam Paşa dönünceye kadar
- 2:59:19pembe Köş ayrı yerde oturuyorduk kapı
- 2:59:23çağında kapıyı ben açtım gece yarısın
- 2:59:25geçmişti bir de baktım İki adam kol kola
- 2:59:28İnönü ve adam
- 2:59:31Menderes hafif Çakır keyif olmadıklarını
- 2:59:33da iddia edemem ama o kadar samimi bir
- 2:59:35poz deydi ki Ankara parasa davet olmuş
- 2:59:40çıkarken zaten çok yakın konuşmuşlar
- 2:59:43iltifat birbirlerine adam Menderes demiş
- 2:59:46ki paşam Ben sizi götüreyim evinize
- 2:59:49İsmet Paşa da peki
- 2:59:51demiş gelmişler ben kapıyı açtım Bana
- 2:59:55selam verdi Nasılsın Metin dedi İsmet
- 2:59:58Paşa buyurmaz mısınız dedi bey söz
- 3:00:02veriyorum Başka zaman gelirim şimdi geç
- 3:00:04oldu müsade ersiz gideyim
- 3:00:07dediş Söz mü dedi Evet söz cevabı verdi
- 3:00:11an Menderes ayrıldı Hatta ben İsmet
- 3:00:15Paşaya takıldım buna kadar sö et baş
- 3:00:17Maşallah Allah nazardan saklasın
- 3:00:26diye bahar dönemi gazeteci Metin
- 3:00:28Toker'in bir gece yarısı açtığı kapıyla
- 3:00:31başlamıştı ve yine Metin Toker'in sebep
- 3:00:33olduğu bir krizle kapandı Toker o yıl
- 3:00:36İnönü'nün kızı Özden evlendi Artık
- 3:00:40yalnızca ünlü bir gazeteci değil
- 3:00:42inönünün de damadıyım Bu yüzden sahibi
- 3:00:44olduğu Akis dergisi dilerin daha da
- 3:00:47Şimşekler çekiyordu Akis döneminin en
- 3:00:51etkili dergilerinden biriy etkisini
- 3:00:54Bahar yazdığı bir yazıyla siyasetin
- 3:00:56seyrini değiştir bir
- 3:00:59daha söz konusu yazı akisin Mayıs
- 3:01:02sayısında
- 3:01:03yayınlamıştı yazının başlığı şöyleydi
- 3:01:06kedi
- 3:01:08[Müzik]
- 3:01:12Olmayınca
- 3:01:14DP Meis gru iin kıştı Menderes yurt
- 3:01:17dışındayken DP grubu hükümeti yerden
- 3:01:20yere vurunca Akis duruma bu başlığı
- 3:01:22uygun bulmuştu dergi çıktıktan birkaç
- 3:01:25gün sonra yazı işleri müdürü Cüneyt
- 3:01:27arcayürek tutuklandı suç Başbakana
- 3:01:30hakaret beni götürdüler saçlarımı
- 3:01:32kestiler 8 kovuş attılar o tecrit kısmı
- 3:01:35küçük bir
- 3:01:37yerdi
- 3:01:38onu gazetecilere
- 3:01:42ayırdılar yı adı da Ankara Hon oldu onun
- 3:01:48önünden
- 3:01:49böyle bir dar yol vardı duvarın duvarla
- 3:01:54şeylerin blokların arasında oranın da
- 3:01:57Adna Menderes Bulvarı idi İsmet Paşa
- 3:02:01birkaç gün sonra yanında damadı Metin
- 3:02:03Toker olduğu halde Arcı yüreği ziyarete
- 3:02:05gitti Aslında Herkes de biliyordu ki
- 3:02:07asıl Hedef
- 3:02:09değ Mendes bir gün son
- 3:02:12meist B bu Muhterem heyete sıçan
- 3:02:16dedirtmeye Eğer derseniz bunu yapan çok
- 3:02:20yüce bir şahsın damadı dahi olsa
- 3:02:22kulağından tutarlar sıçan deliğine
- 3:02:25tıkarlar bahar havası bir kez daha
- 3:02:28Hiddet bulutlarıyla gölgelenmiş Belki de
- 3:02:31Menderes'in bu kadar sinirlenmesi
- 3:02:33yazılan yazıda büyük oranda gerçek Payı
- 3:02:35olmasıydı DP meclis grubu gerçek
- 3:02:38patlamaya hazır bir bomba gibiydi
- 3:02:40gerginliğin
- 3:02:42ani halk arasında yaygınlaşan yolsuzluk
- 3:02:46söylentileri 1954 seçimiyle meclise
- 3:02:49gelen bazı geç milletvekilleri halkla
- 3:02:51daha yakın temayı tepkiyi ölçebiliyor
- 3:02:54lardı bunun üzerine 11 milletvekili 1955
- 3:02:58baharında meclise bir önerge vererek
- 3:03:00ispat Hakkı istediler mevcut yasalara
- 3:03:03göre bir bakan hakkında basında ortaya
- 3:03:06atılan bir yolsuzluk iddiası mahkemelik
- 3:03:08olursa duruşmada basına yazdıklarını
- 3:03:11kanıtlama hakkı tanınıyordu
- 3:03:13şimdi başını Fetih Çelikbaş çektiği
- 3:03:16ispat çılar bu hükmün değiştirilmesini
- 3:03:19ve bir yolsuzluk Varsa bunun mahkeme
- 3:03:21huzurunda
- 3:03:24kanıtlanabilir hukuki talep gibi gündeme
- 3:03:26gelen ispat Hakkı bir anda siyasal bir
- 3:03:28içerik kazandı ve grubun fitilini
- 3:03:30ateşledi Grup yolsuzlukları örten
- 3:03:33dokunulmazlık zırhının yırtılmasını
- 3:03:35istiyordu hedefteki bakan ise basınla
- 3:03:38ilerden sorlu Devlet
- 3:03:42bakanı çıktı bu hak tanınırsa
- 3:03:44iftiraların sonunun gelmeyeceğini
- 3:03:46düşünüyordu önerge sahibi
- 3:03:48milletvekillerini çağırdı ve bu metni
- 3:03:50geri almalarını istedi geri almadık
- 3:03:53meclise verdik Fakat 11 arkadaşın
- 3:03:57dışında bu Metin imza eden diğer
- 3:03:59milletvekillerini partiden ihraç
- 3:04:03ettiler arkadaşlar üzüldü Üzülmeyin Biz
- 3:04:06de İstifa ederiz dedik Nihayet Biz de
- 3:04:09Eee sonunda istifa ettik ayrılan 19
- 3:04:14milletvekili Hürriyet Partisi kurdular
- 3:04:16TP önemli bir yara almıştı önerge gitmiş
- 3:04:19Ama kavga bitmemişti ispat Hakkı sorunu
- 3:04:21DP içindeki muhalefetin bayrağı oluyordu
- 3:04:25fitil ateşlenmiş bir defa şikayetler
- 3:04:28birden yağmaya başladı ülke 1954'te ağır
- 3:04:31bir kuraklık yaşamıştı bir yıl önce
- 3:04:34buğday Üretiminde dünya sıralamasına
- 3:04:36giren Türkiye o yıl Amerika'dan buğday
- 3:04:38almak zorunda kaldı dış Kredi
- 3:04:40sağlanamayınca döviz azaldı kısıtlandı
- 3:04:44bunun üzerine mal darlığı baş gösterdi
- 3:04:46birbiri peşi sıra başlanan yatırımlar
- 3:04:49durma noktasına geldi inşaatlara cam
- 3:04:52bulamıyordu peynir vardı ama teneke
- 3:04:54olmadığından satılıyordu ilaç yoktu
- 3:04:57karaborsa baş göstermişti piyasa panik
- 3:04:59halindeydi DP iktidarı ilk 4 yılda
- 3:05:02kurduğu ne varsa bir günde kaybetme
- 3:05:04noktasına gelmişti Grup zaten diken
- 3:05:07üstündeydi İstanbul'da Patlayan bir olay
- 3:05:09tam
- 3:05:12bir
- 3:05:13[Müzik]
- 3:05:19o gün Bayer ve Menderes İstanbul'da Park
- 3:05:22oteldeydim Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ise
- 3:05:26[Müzik]
- 3:05:28Londra'dan davaya dönüştürmüş ve
- 3:05:30müzakerelere başlamıştı ancak Londra'da
- 3:05:33görüşmeler kilitlenmişti Zorlu sorunu 5
- 3:05:36yıl için dondurmaktan başka çare
- 3:05:38görmüyordu Ancak 6 Eylül sabahı çıkan
- 3:05:41İstanbul ekpres gazetesindeki bir haber
- 3:05:43her şeyi değiştirdi haberde Atatürk'ün
- 3:05:45Selanik'teki evine bomba atıldığı ve
- 3:05:47evin yunanlılarca tahrip edildiği
- 3:05:50bildiriliyordu haber doğru değildi ama
- 3:05:52kimse araştırma gereği duymadı Zorlu
- 3:05:55Londra'da bu konuyu Yunan tarafına karşı
- 3:05:58bir koz olarak masaya getirirken
- 3:05:59İstanbul'da üniversite öğrencileri
- 3:06:01Kıbrıs türktür sloganıyla bir gösteri
- 3:06:04düzenledi akşamüstü Menderes ve Bayar
- 3:06:07Ankara'ya dönmek üzere Haydarpaşa garına
- 3:06:09doğru yola çıkarlar Ken birden
- 3:06:11gösterilerin seyri değ
- 3:06:17caddesin
- 3:06:21aınır gizli bir el bir anda kiter sokağa
- 3:06:24dökmüştü birka saat içinde beu tanınmaz
- 3:06:27geldi yağal yer kalmış kiliselere
- 3:06:31saldırı başlamıştı Ankara'da olayları ha
- 3:06:34alan hem İstanbul valiliğ
- 3:06:42Arı anlasın diye İstanbul yıkılıp
- 3:06:45yakılırken siz nasıl oldu da gönlünüz
- 3:06:47razı oluyor orada oturuyorsunuz
- 3:06:49polislerin size sağladığı emniyet
- 3:06:52içerisinde ayıp değil mi dedim bu büyük
- 3:06:55bir felaket milli bir felaket ben dedi
- 3:06:59Yanımda dahiliye vekili beyefendi var
- 3:07:00Onu veriyorum dedi bana Namık'ı uzattı
- 3:07:04telefonunu Namık dedi ki öyle milli
- 3:07:08felaket falan değil dedi Bu bir milli
- 3:07:10İsyan gençliğin milli kıyamı
- 3:07:13namuk dedim Bunu senden böyle duyduğum
- 3:07:15için çok üzüldüm bu milli bir felaket
- 3:07:19gerçekten Koskoca İstanbul'da devlet yok
- 3:07:22emniyet yok can Emniyeti yok mülk
- 3:07:25Emniyeti yok beyoğlunda mağazaları y
- 3:07:28ediyorlar Ve sen buna
- 3:07:30Milli milli gençlik kıyamı
- 3:07:36diyorsun Az sonra İstanbul'da olaylara
- 3:07:39tanklarla müdahale edildi Çok geç
- 3:07:41kalınmış Türki olm üzere her şey yerle
- 3:07:44bir olmuştu o sırada tren garında
- 3:07:46bulunan Başbakan Menderes'e bir telefon
- 3:07:48geldi Londra'dan Fatin Rüştü Zorlu
- 3:07:50arıyor ve Kıbrıs sorununun 5 sene için
- 3:07:52askıya alınmasını öneriyordu
- 3:07:54[Müzik]
- 3:07:55Menderes aldı telefonu böyle diyor dedim
- 3:07:59bir aldı Ona tekrarladı Zorlu Efendim
- 3:08:02moratoryum yapalım 5 sene hiç bu işi
- 3:08:06takipçisi olmayacağız ne Biz ne
- 3:08:10Yunanistan birdenbire kızdı
- 3:08:13çok kızlı Fatin Bey dedi ne
- 3:08:15söylüyorsunuz dedi bu dedi Artık
- 3:08:18milletin sorunu olmuştur dedi olmuştur
- 3:08:23bunun yüzünden İstanbul yanıyor
- 3:08:26dedi Biz trene gidiyorduk 9 sıralarında
- 3:08:29İstanbul yanıyor dedi Ben ne moratoryum
- 3:08:33kabul ederim ne bir şey kabul ederim
- 3:08:35terk edin gelin dedi
- 3:08:37konferansa zaten bu olaylarla
- 3:08:39Türkiye'nin yeni test savunacak hali
- 3:08:42kalmamıştı
- 3:08:44dönerken yanında büyükelçi mahm vard
- 3:08:48oradan dönerken hiç unutmam
- 3:08:51şeyde uçakta
- 3:08:53Zorlu böyle düşünceli Tabii üzüntülü
- 3:08:59yanına gittim bir gecede dedi bütün
- 3:09:01şeyimiz çabamız şey oldu Ne yapayım ben
- 3:09:04dedi zorluğu üzgün dönerken Menderes bay
- 3:09:08trende Ankara yaydılar olay iid ii kren
- 3:09:13Ankara'dan Mükerrem sarol bir acele
- 3:09:14telgraf çekti durumu bildirdi ve acele
- 3:09:17İstanbul'a dönün dedi Menderes
- 3:09:20Sapanca'da trenden indi ve sarol aradı
- 3:09:22Menderes telefon etti bütün bunları
- 3:09:25anlattım Bana dedi ki çağır dedi vekil
- 3:09:28arkadaşlarını baş vekalette toplanın Biz
- 3:09:30Örfi idare ilan edeceğiz örfü idare ilan
- 3:09:33edeceğiz ve yarın sabahleyin ilk uçakla
- 3:09:36İstanbul'da gelin tabin ilk uçakla
- 3:09:38İstanbul'a gittik daha yeşil köyüne
- 3:09:41ayağımızı değdirir değdirme 67 Eylül
- 3:09:45olaylarının tesileri oraya kadar
- 3:09:48gelmişti vilayet merkezine gelinceye
- 3:09:51kadar İstanbul tarafına da sahat
- 3:09:57etmiş vilayet merkezinde
- 3:10:00Adnan beyi çok perişan çok üzgün çok
- 3:10:03meyus çok sıkıntılı
- 3:10:08gördüm o güne kadar hiç onu böyle
- 3:10:11Perişan
- 3:10:13ümitleri kaybolmuş
- 3:10:15görmemiştim Menderes Beyoğlu'na
- 3:10:17gittiğinde ortalık harp yerine dönmüştü
- 3:10:19İstanbul tanınmaz H bazıları hal yerlere
- 3:10:23saçılmış eşyalar arasında işe yarar bir
- 3:10:25şeyler arıyorlardı V Gökay o gün
- 3:10:28istifasını verdi hemen ardından da
- 3:10:31olayları İlk Anda milli gençliğin
- 3:10:33ayaklanması olarak tanımlayan İçişleri
- 3:10:35Bakanı Namık gedin istifası
- 3:10:36[Müzik]
- 3:10:41geldi ve 7
- 3:10:43[Müzik]
- 3:10:54Ey İstanbul'daki olaylar Ankara'da
- 3:10:57dp'nin meclis grubunu iyice İsyan
- 3:10:59ettirdi Gerçi İçişleri Bakanı istifa
- 3:11:02etmiş kellesi istenen sarol ayrılmış
- 3:11:05ispat hakkını savunanlar Parti km ama
- 3:11:08fırtına
- 3:11:11azı gibi bir Parti kurucusu bile
- 3:11:14Menderes'in aleyhine dönmeye başlamıştı
- 3:11:16Menderes o gün meclise geldiğinde
- 3:11:19Cehennem kazanları çoktan kaynamaya
- 3:11:21başlamıştı Pazartesi gittim ben meclise
- 3:11:24gittim Meclisi yanardağ halinde buldum
- 3:11:26narı beyzah önüne gelen söylüyor şikayet
- 3:11:29şikayet şikayet ayyuka çıkmış böyle
- 3:11:32nezaret mi olur bu dek lastikleri ne
- 3:11:34oluyor bu bilmem ne kamyonları ne oluyor
- 3:11:36bu suistimaller ne oluyor bu polatkan'ın
- 3:11:39bacanağı Nereden çıktı bu polatkan'ın
- 3:11:42köşkleri nereden
- 3:11:44Grup Çağlayan gibi taşıyordu 4 saatte 30
- 3:11:47milletvekili söz aldı Her çıkan
- 3:11:49yokluklardan yolsuzluklardan Dem
- 3:11:52vuruyordu Menderes bir üst kattaki
- 3:11:54odasında Grup toplantısını dinliyordu
- 3:11:56Grup artık Menderes korkusunu da
- 3:11:59yenmişti alt katta adeta bir yeni çeri
- 3:12:02ayaklanması yaşanıyordu Ticaret Bakanı
- 3:12:04yırcalı başa demeyeceğini anlayınca isy
- 3:12:10veç gi bir kurbanla doyacak halde
- 3:12:13değildi kürsüye Maliye Bakanı Hasan
- 3:12:15Polatkan çağrıldı ve istifası istendi
- 3:12:18Polatkan istifa etti ardından Zorlu
- 3:12:21istifa diye bağırdılar Zorlu da kürsüye
- 3:12:23geldi ve istifasını verdi artık zemberek
- 3:12:26boşanmıştı bakanlar birer birer
- 3:12:28devrilirken Grup bir devrim mahkemesinin
- 3:12:31coşkusu içinde istifa istifa diye Tempo
- 3:12:34tutuyordu bu
- 3:12:36istifaları grup üyeleri alkışlarla
- 3:12:40karşılıyor
- 3:12:41lardı
- 3:12:45hükümeti
- 3:12:47dağıtmış bir duruma
- 3:12:49gelmişlerdi bu vaziyette
- 3:12:55Başbakan kabinenin bir toplantı yapması
- 3:12:58için Meclis grubunun
- 3:13:01bir ara tatili vermesini teklif
- 3:13:06etti
- 3:13:09ve yukarı
- 3:13:11katta meclisin yukarı
- 3:13:14katında galiba meclis başkanı koraltan
- 3:13:19odasında toplanan Bakanlar
- 3:13:24Kurulu 5 10 dakikalık bir
- 3:13:29müzakere de bulundu Menderes fevkalade
- 3:13:33heyecanlıydı hatta biraz paniğe
- 3:13:36kapılmıştı grubun beklemediği Bu heyecan
- 3:13:39fın
- 3:13:41karşısında fevk heyecanlıydı üzgündü
- 3:13:44Tabii o toplantıda bütün bakanlar
- 3:13:47Menderes'e istifalarını verdiler kabine
- 3:13:49çökmüştü Başbakan istifasını bildirmek
- 3:13:52üzere telefonla bayarı arattı ama grupta
- 3:13:55bu krize yeni bir çözüm formülü
- 3:13:57şekillenmek üzereydi o sırada aşağıda
- 3:14:00bazı mebuslar la konuşuyorum y diyorum
- 3:14:0215 gün önce avuçlarınızı çatlattın
- 3:14:05Menderes Menderes diye Menderes 15 gün
- 3:14:07içinde 15 gündür de zaten ülke dışında
- 3:14:1015 gün içinde mi oldu bu rezaletler bu
- 3:14:12maskaralık diliniz Şimdi mi çözüldü Ayıp
- 3:14:16size y diyorum biz Menderes'e
- 3:14:17söylemiyoruz kime söylüyorsunuz
- 3:14:19ehliyetsiz olanlara bu fikrinizi
- 3:14:22söyleyebilir miyim ben Menderes'e
- 3:14:24diyorum Elbette diyorlar Biz
- 3:14:25Menderes'ten memnunuz diyorlar ben bu
- 3:14:28şeyi alınca bu yetkiyi bu selahiyeti
- 3:14:31alınca fırlıyor yukarıya rüzgar gibi aam
- 3:14:35diyorum Nereye gidiyorsun sen al alade
- 3:14:37bir başvekil değilsin al alade bir parti
- 3:14:40reisi değilsin bu memleketin Kader in el
- 3:14:43koymuş bir
- 3:14:44adamsın bu partinin Başkanısın zaten
- 3:14:47Halk Partisi dışarıda senin Yuvarlan
- 3:14:50sana takılmış kelimelerin seni devirmesi
- 3:14:53bekliyor millet seni telhin eder Millete
- 3:14:57karşı borcun var gidemezsin in aşağıda
- 3:14:59şahsen İtimat talep et diyorum şahsen bu
- 3:15:03formül Sonraları literatüre sarol
- 3:15:05formülü olarak geçecekti Menderes Az
- 3:15:08sonra ordusunu belalı bir savaşta
- 3:15:11yitirmiş bir Kumandan gibi kürsüye çıktı
- 3:15:14Grup avına diz çökertmişler
- 3:15:18[Müzik]
- 3:15:21size teslim ediyorum Siz hakimiye millet
- 3:15:25hakimini temsil eden bir heyetsiz o lafı
- 3:15:27orada söyledi işte ilk defa siz
- 3:15:30isterseniz Hilafet de getirebilirsiniz O
- 3:15:32bir Heyecanın farkı heyecan fazla
- 3:15:34Heyecanın biraz da paniğin etkisiyle
- 3:15:37ağzından kaçmış birah Grup Heyecan
- 3:15:40içinde onayladı bu formülü gemi batmış
- 3:15:43ama kaptanı karaya çıkmayı başarmıştı
- 3:15:45Menderes'in siyasal kariyeri ölümden
- 3:15:48dönmüştü Bayer kabine kurma görevini
- 3:15:51yeniden Menderes'e verdi Başbakan yeni
- 3:15:53hükümetini ancak 10 günde
- 3:15:55oluşturabildiği
- 3:15:59ve üzgün gördüğüm bir dönemdir rahmetli
- 3:16:03babamı genellikle evde kaldıı pek
- 3:16:06dışarıya
- 3:16:07çıkmadığı daha çok Mükerrem Bey'i
- 3:16:11hatırlıyorum o
- 3:16:13sırada belki birkaç isim daha olabilir
- 3:16:17ama
- 3:16:1955'te kendisi yeni hükümeti oluştururken
- 3:16:24dalıp gittiğini Çok düşünceli olduğunu
- 3:16:29ve üzgün olduğunu o yüz haliyle
- 3:16:32e evde o bulunuşu yla böyle dün gibi
- 3:16:37şimdi sizin sorununuzla da Gözümün
- 3:16:38önündedir
- 3:16:40Menderes tam yolun yarısındayım
- 3:16:44aıı bırakıp gce yaılan tleri bakanlar en
- 3:16:49yakın arkadaşlarını terk edip yoluna
- 3:16:51devam edecek ikincisini seçti grubun
- 3:16:54devirdiği bakanlar kabineye almadıkları
- 3:16:56gibi soruşturmaya tabi tutular bulduğu
- 3:16:58formülle Menderes'i kurtaran Mükerrem
- 3:17:00sarol dp'den ihraç edildi fat Köprülü
- 3:17:03bir süre sonra Menderes'i ağır bir
- 3:17:05şekilde suçlayarak kurusu olduğu
- 3:17:07partiden istifa Et'in diğer Kuru ve
- 3:17:12uçuruma gidildiğinin farkındaydılar
- 3:17:155556
- 3:17:17senelerinde hatta bizim kalenderde bir
- 3:17:20mütevazi evimiz vardı Bayağı Misafir
- 3:17:24gelmişti Biz konuşmak istiyoruz dediler
- 3:17:27hepimiz çekildik işte o gün ben de yine
- 3:17:31böyle işte çay kahve falan getirip
- 3:17:33götürürken
- 3:17:35şöyle bir iki cümle kulağıma çarptı ki
- 3:17:39Eee büyük bir suratle uçurma doğru
- 3:17:42gidiyoruz Bayar dedi
- 3:17:44babam bunu gayet iyi
- 3:17:49hatırlıyorum bayard Ne yapalım Ne
- 3:17:52yapacağız filan gibilerden işte böyle
- 3:17:55konuşuyorlar Demir kıratın süvarisi
- 3:17:57Artık tek başınaydı kabinesini Kurtlar
- 3:18:00Sofrasında feda etmiş Böylece kendini
- 3:18:02kurtarmıştı ayaklanmış bir grup
- 3:18:05yitirilmiş bir kabine endişeli bir
- 3:18:07Cumhurbaşkanı Ve kaynayan bir ordunun
- 3:18:09ortasında yapal
- 3:18:12Hedef doğru ilerliyordu 1957 60 arası
- 3:18:16yorgun bir iktidarın en Zorlu yılları
- 3:18:20[Müzik]
- 3:18:26olacak Bugün tarih ötesinden ellilerin o
- 3:18:29karmaşasına bakıldığında üzülmemek elde
- 3:18:31değil İnsan hikayenin sonunu bilse de
- 3:18:34hep bir şeyler olsun yapılan hatalar
- 3:18:36fark edilsin bir Ortak noktada uzlaşısı
- 3:18:39ve geliyorum diyen kaza önlersin
- 3:18:41istiyorum Aman afile bugün kaza olduktan
- 3:18:44sonra yapabileceğimiz sadece kazanın
- 3:18:46nedenlerine bakıp ders çıkarmak
- 3:18:491950'lerin ortalarından itibaren daha
- 3:18:51önce nice emeklerle İlmek ilmek örülen
- 3:18:54demokrasi yine İlmek ilmek çözülmeye
- 3:18:57başladı artık Ümit Dolu dönem geride
- 3:19:00kalmıştı onun yerini Toz Duman İçinde
- 3:19:02gergin ve hırçın bir ortam almıştı
- 3:19:05iktidar uzlaşı yerine baskıyı sertliği
- 3:19:09tercih
- 3:19:11etmişti
- 3:19:23[Müzik]
- 3:19:27geriye sayma Aslında Menderes'in
- 3:19:29Gaziantep mitingi ile başladı Başbakan
- 3:19:31yeni taarruz stratejisini orada başlattı
- 3:19:34muhalefete ve basına çattı bazı komünist
- 3:19:37birliklerin hareket halinde olduklarını
- 3:19:39söyledi ve bu ihtilalci met bitmesi iin
- 3:19:43eki kanunlar yetmiyorsa yeni kanunlar
- 3:19:45getireceklerini haber verdi Menderes'in
- 3:19:48orada söz ettiği kanunlar birkaç hafta
- 3:19:50sonra peş peşe yağmaya başladı önce 23
- 3:19:54yargıç bir emirle emekliye sevk edildi
- 3:19:57aralarında Danıştay Başkanı ve
- 3:19:58Cumhuriyet Başsavcısı da vardı Hemen
- 3:20:01ardından basın yasası çıktı 1950 öncesi
- 3:20:04dp'ye büyük destek veren gazetelerin Çu
- 3:20:07şimdi muhalefetin sesi haline
- 3:20:10gelmişlerdi hakkında kötü düşünceyi
- 3:20:13davet edecek yayınlar yasaklandı her
- 3:20:16haber bu tanıma girebilirdi Nitekim Kısa
- 3:20:19bir süre sonra gazeteler yasanın
- 3:20:20soluğunu enselerinde hissettiler mesela
- 3:20:23belediyeyi eleştiririz su yok deriz
- 3:20:26Hakikaten o gün şehirde Su akmıyor
- 3:20:29arkadan buna teksip gelir su var biz
- 3:20:33fotoğraf neşr etmişiz Eee Bir çeşme
- 3:20:36başında kovalarıyla suya sıraya girmiş
- 3:20:39kimseler Çünkü evlere su gelmiyor bazı
- 3:20:41çeşmelere geliyor diyor o fotoğrafı
- 3:20:43teksi içinde eee bir musluk resmi su
- 3:20:47akıyor musluğun adına şim böyle su akan
- 3:20:50bir musluk Eskiden mi çekilmiş ne olmuş
- 3:20:52falan bir gün öyle bir şey oldu ki Eee
- 3:20:56bütün bu tekzip Erin hepsi bir güne
- 3:20:59geldi 1ci sayfamızdaki aşağı yukarı
- 3:21:02bütün yerleri kaplayacak şekilde bir
- 3:21:04teksip akınına uğradık onları da
- 3:21:06yayınlamak mecburiyetindeyim Eee ve Eee
- 3:21:09yayınladık olduğu yerlere koyduk e 1
- 3:21:13sayfadan da haber vereceğiz Türkiye'de
- 3:21:15ve dünyada bir takım hadiseler oluyor
- 3:21:17Üstüne dedik ki 1 sayfamızı Biz son
- 3:21:20sayfamıza aldık 1 sayfa aşağı yukarı
- 3:21:23tamamen teksip dolu oldu arka sayfa 1
- 3:21:26sayfa haline geldi yeni yasayla
- 3:21:28cezalarda
- 3:21:33ağırlaştırılmış yasa çıktıktan sonra bu
- 3:21:35kervana inenü damadı Metin Toker de
- 3:21:38katıldı Ankara Cezaevi'nin parmaklıkları
- 3:21:40ardında gazete bürosundan daha çok
- 3:21:43gazeteci vardı
- 3:21:45artık Nihayet son taarruz emri
- 3:21:48muhalefete karşı verildi basın
- 3:21:50yasasından 20 gün sonra toplantı ve
- 3:21:51Gösteri yürüyüşleri yasası çıktı artık
- 3:21:54protesto amaçlı her gösteri suç
- 3:21:56sayılacak ve dağıtılması için Hedef
- 3:21:59gösterilmeksizin Ateş
- 3:22:01açılabilecek Sokaklar muhalefete
- 3:22:03kapanıyordu yasanın ilk kurbanı CHP'nin
- 3:22:06Çok gezen Genel Sekreteri Kasım Gülek
- 3:22:09oldu ben şuna karar verdim ki kendi
- 3:22:12kendim Bunu biz tesirsiz
- 3:22:16bırakabiliriz her şeye rağmen gene de
- 3:22:19toplantı yaparız gene de biz halkın
- 3:22:22arasında kuvvetlenir ve ora çıktım ilk
- 3:22:26zonguldağa gittim
- 3:22:29Zonguldak'ta Tabii halk heyecan içinde
- 3:22:32muazzam bir kalabalık gelmiş Eee
- 3:22:37Vapurdan çıktık arabayla gidiyorum
- 3:22:40durdurdular
- 3:22:42arabayı birisi
- 3:22:44geldi Ben emniyet müdürüyüm dedi sizi
- 3:22:47tevkit ediyorum ben Emniyet Müdürü
- 3:22:50olduğunu bilmiyorum D fan var mı cebinde
- 3:22:52dedi adam bir at elin cebine yok çek
- 3:22:57dedi hatırına gelmiyor
- 3:23:01tabii Ondan sonra
- 3:23:04bapur tabii Eee Sinop'a
- 3:23:08ğadı sinopa Emniyet Müdürü resmi
- 3:23:11üniformasıyla
- 3:23:15geldi ve muhalefetin Genel Sekreteri
- 3:23:18Kasım Gülek tutuklandı Karadeniz
- 3:23:21gezisinin cezası 6 aydı iktidar şaka
- 3:23:23yapmadığını gösteriyordu CHP ağır bir
- 3:23:26baskı
- 3:23:28altındaydı Menderes muhalefette yken
- 3:23:30yaşadıklarının acısını çıkarıyor gibiydi
- 3:23:32dönemin Aydın Belediye başkanı İsmet
- 3:23:34Sezgin o sıralar Aydın'da belediye
- 3:23:36binasını kongre yapmaları için CHP'ye
- 3:23:39tahsis etmesi yüzünden Başbakan taraf
- 3:23:42tersini hala
- 3:23:44hatırlıyorum Reis Bey dedi niçin dedi
- 3:23:47Salonu dedi Cumhuriyet Halk Partisi'ne
- 3:23:49verdiniz kongre yapmaları için
- 3:23:52dedi dedim
- 3:23:54efendim biz orada kongre yaptık zaten
- 3:23:58başvekil olarak konuştunuz Ben
- 3:23:59başvekilim ben konuşurum dedi Reis Bey
- 3:24:02dedi Siz bilmiyor musunuz
- 3:24:05dedi Aydın da
- 3:24:08dedi bize dedi kongre için salon
- 3:24:12vermediler sinemaları vermediler bize
- 3:24:14dedi biz dedi eşek damlarında kongre
- 3:24:17yaptık dedi kapalı sap salon toplantımız
- 3:24:20nasıl olurdu bilir misiniz mesela
- 3:24:23çarşambada kongremiz var bir sinemayı
- 3:24:28tutmuşuz bütün sinemanın
- 3:24:31pencereleri Işık giren her yer
- 3:24:35kapatılır
- 3:24:38kapatılır kapılar
- 3:24:40kapatılır iç dışarıya operal vermek
- 3:24:44şöyle dursun ses duyulmaması için
- 3:24:46Konuşulanlar da duyulmaması için her
- 3:24:48taraf kapatılır ama bir odaya bir
- 3:24:53kediyi koysanız elinize de sopayı
- 3:24:57alırsanız kedinin
- 3:25:00üstüne döveceğim diye yürürseniz ve
- 3:25:03vurursanız o kedi sizi o Duvara atar
- 3:25:07kendini bu duvara çarpar
- 3:25:09kendini sonra döner elinde Sofa olan
- 3:25:13adamın
- 3:25:14suratına sıçrar başına sıçrar ve
- 3:25:18pençelerini o adamın O elindeki sopu
- 3:25:21alan adamın yüzünü kan rvan içine
- 3:25:24bırakır Cumhuriyet Halk Partisi'nin
- 3:25:26durumu buydu aslında diğer muhalefet
- 3:25:29partilerinin durumu da buydu topun
- 3:25:31ucunda da cumhuriyetçi Millet Partisi
- 3:25:34lideri Osman Bölükbaşı vardı
- 3:25:35Bölükbaşı'nın dokunulmazlığı kaldırıldı
- 3:25:38ardından meclise hakaret ettiği
- 3:25:40gerekçesiyle tutuklatıyor
- 3:25:49parin kurusu fat
- 3:25:51köü kurduğu Parti tanığı sö
- 3:25:55isü ayrıl herkesin Menderesi dev ğa
- 3:25:59işliği Biran
- 3:26:03borcu işliği
- 3:26:10Sözcü
- 3:26:12seçimleri erkene almıştı muhalefet için
- 3:26:14artık güçlerini birleştirmek Başka çare
- 3:26:17yoktu o dönemde muhalefet ü başıydı
- 3:26:20İnönü'nün Cumhuriyet Halk Partisi
- 3:26:22Bölükbaşı'nın cm'si ve Karaosmanoğlu'nun
- 3:26:25Hürriyet Partisi 1957 yazında Lider
- 3:26:28inönün Heybeli Adadaki evinde toplanıp
- 3:26:31ortak bir seçim stratejisi belirlediler
- 3:26:33Aslında ü Parti de birbirine pek
- 3:26:35güvenmiyordu ama bu koalisyon görüntüsü
- 3:26:37dp'yi rahatsız et aylar süren işliği g
- 3:26:41de çıkarılan bir seçim yasasıyla çökerti
- 3:26:45[Müzik]
- 3:26:55verdi tarih kitapları 1957 seçim
- 3:26:58kampanyasının Cumhuriyet tarihinin en
- 3:27:00sert siyasal mücadelesi olduğunu yazar
- 3:27:04CHP için bir var olma DP için ise bir
- 3:27:06ölüm kalım savaşıydı yükselen tansiyon
- 3:27:09az kalsın ülkeyi bir kalp sürüyordu
- 3:27:12Menderes kampanyanın en ağır konuşmasını
- 3:27:14Trabzon'da yaptı İsmet Paşa hastadır
- 3:27:17dedi hastalığının adı da iktidar
- 3:27:20hastalığıdır Paşa hemen cevap verdi Eğer
- 3:27:23dp'nin şansı varsa benim sağlığımda
- 3:27:26çekilmek lütfuna uğrar onları ileride
- 3:27:28müdafaa edecek Tek Adam ben olacağım son
- 3:27:31derece şiddetli geçen bu kampanya
- 3:27:33sonunda 27 Ekim 1957 günü sandık başına
- 3:27:36gidildi Demokrat Parti iktidarının ik
- 3:27:39sınavına giriyordu
- 3:27:42O gece ben isfet Paşa la beraber şey
- 3:27:46deydim Parti Genel merkezindeyim evvela
- 3:27:50bir Ümitli hava esti oy verme saati
- 3:27:53tamamlanmadan Bütün
- 3:27:55Türkiye'de seçim sonuçlarının radyodan
- 3:27:58ilanı
- 3:28:00yasak fakat saat 200'den
- 3:28:03itibaren
- 3:28:04Radyo Demokrat Parti'nin kazandığı
- 3:28:08yerlerin sonuçlarını ilan etmeye
- 3:28:10başlıyor
- 3:28:12bu olacak iş değil çünkü öyle bir hava
- 3:28:14veriliyor ki Sanki her tarafta Demokrat
- 3:28:17Parti kazanıyor Tabii bu o sırada henüz
- 3:28:21oy kullanmamış olanlar üzerinde bak
- 3:28:23Demokrat Parti kazanıyor diye bir hava
- 3:28:27yaratıyor
- 3:28:29inye şikayetler geliyor O sırada
- 3:28:32radyodan sorumlu olan başbakan
- 3:28:35yardımcısı fa üçü oğlu fa Üçüz oğlu
- 3:28:39telefonla arıyor işte dikkat edin diyor
- 3:28:41ikaz ediyorum si diyor derhal kesin bu
- 3:28:43yayını diyor öteki işte keserim kesmem
- 3:28:46filan bir müddet sonra kesiliyor Biz
- 3:28:48seçim gecesi öncesinde Eee gene de
- 3:28:52muhalefetin kazanacağını Cumhuriyet Halk
- 3:28:54Partisi'nin kazanacağını Eee sanıyorduk
- 3:28:57umuyorduk biraz da tabii
- 3:28:59Eee ve ben o Yenigün gazetesinin Genel
- 3:29:04Yayın müdürüydü
- 3:29:05Eee o akşam ihtiyaten Eee dişi Klişe
- 3:29:09dediğimiz bir Eee Klişe hazırlığı yaptım
- 3:29:13millet depeyi alaşağı etti diye bir
- 3:29:18kocaman bir şey kli Şehan gönderdik O
- 3:29:20geldi böyle siyah puntolarla Eğer netice
- 3:29:23öyle olursa onu yayınlayacağız onu
- 3:29:26koydum oraya yenilme ihtimaline karşı da
- 3:29:29tabii tedbir aldım ama onun için dişi
- 3:29:31Klişe falan yaptırmaya Eee gerek yok
- 3:29:34eee bir şeyler hazırladığım Eee Tabii o
- 3:29:38dişi Klişe bir işe yaramadı gece 12'ye
- 3:29:42doğru
- 3:29:44haberler geldi aslında gelen haberler DP
- 3:29:48için hiç de parlak değildi adeta
- 3:29:50Uçurumun Kenarından dönmüşlerdi Oyların
- 3:29:53% 48' alırken CHP de % 41' elde etmişti
- 3:29:57büyük artış vardı bir yönden diğer
- 3:29:59muhalefet partilerinin oyları da hesaba
- 3:30:01katılınca DP adeta azınlık durumuna
- 3:30:04düşüyordu CHP'nin meclisteki sandalye
- 3:30:06sayısı 31'den 178
- 3:30:10çıkmıştı Bey gene Tabii elinde galiba
- 3:30:14Demokrat Parti bastonuyla
- 3:30:18başbakanlığa
- 3:30:20geldi başbakanlıkta Adan beyle
- 3:30:23konuşurken
- 3:30:24resimler de çekildi Adnan Bey orada
- 3:30:28artık o kadar bunalmış ki Çünkü Gitti
- 3:30:31Gidiyor seçim bunalmış ki Allah bana bir
- 3:30:34daha böyle bir gece yaşatmasın
- 3:30:38[Müzik]
- 3:30:40dedi kabul oldu bir daha hiç öyle bir
- 3:30:43seçim gecesi
- 3:30:52yaşamadı Tabii bir uyarıydı birçok
- 3:30:55yerlerde kaybettik bir takım şeylerde
- 3:30:58daha Mamak olmak gerekirdi daha bir
- 3:31:01sistem değişikliğine gitmek lazımdı Yani
- 3:31:04muhalefetle iktidar arasında daha
- 3:31:07uzlaştırıcı daha yakınlaştırıcı bir daha
- 3:31:11faydalı
- 3:31:12olurdu
- 3:31:14Ben seçim neticeleri alındı meydana
- 3:31:18iniyorum kalabalık halk
- 3:31:21biren B işte gençlik de var tabii biraz
- 3:31:24Tepki gösterdim dedim ki durun gelmeyin
- 3:31:26üzer alkışlıyorlar alkışlamayın niye
- 3:31:28alkışlıyorsun beni bundan evki seçimde
- 3:31:32yanlış söylemiyorsan 60.000 oy farkla
- 3:31:35gönderdiniz şimdi 1500 oy farkla
- 3:31:39gönderiyorsunuz ben ne ettim si bu
- 3:31:41oyları Ne yaptınız dedim bir yaşlı adam
- 3:31:44Bey etrafına bak anlarsın dedi etrafa
- 3:31:47bakılınca görülen şey büyük oranda
- 3:31:49yokluk ve yoksulluktu Halka refah vad
- 3:31:51ederek iktidara gelen ve ilk 4 yılında
- 3:31:53kitlelerin yüzünü güldüren DP tıkanmaya
- 3:31:56başlamıştı kesilen krediler ağırlaşan
- 3:31:59borç ödemeleri ve eriyen döviz rezervi
- 3:32:01ekonomiyi soluksuz bırakıyordu milli
- 3:32:04gelir düşmüş enflasyon artmıştı seçim
- 3:32:07sonrası Menderes devalüasyon kararı aldı
- 3:32:09dolar lir kuru iken misle artıp 9 liraya
- 3:32:13çıktı sokaktaki insan birden artan Hayat
- 3:32:16pahalılığı altında ezilirken Türk
- 3:32:18lirasını aynı zamanda gururu gibi gören
- 3:32:21askerde bu devalüasyon kararı tepkileri
- 3:32:24daha da
- 3:32:25[Müzik]
- 3:32:36körükledi orduda artık ihtilal için gün
- 3:32:39sayılıyordu
- 3:32:40ufak onlarca cunta denetime El koymak
- 3:32:43için fırsat kolluyor Ankara ve
- 3:32:45İstanbul'daki iki büyük örgütün birleşik
- 3:32:47toplantısında tarat Aydemir kesin darbe
- 3:32:50için 29 ekim'i önermişti Cumhuriyet
- 3:32:53Bayramı seçimlerden hemen gün sonraydı
- 3:32:55nasıl olsa seçimlerde BP kaybedecek
- 3:32:59fakat iktidarı bırakmak istemeyecek
- 3:33:01Böylece de müdahale meşru hale gelecekti
- 3:33:04senaryoda hazırdı Zırhlı Birlik Şeref
- 3:33:07tribünü önünden geçerken töreni izleyen
- 3:33:09Er anacı ancak seçimi az farkla da olsa
- 3:33:13kazanınca bu senaryo suya düştü örgüt
- 3:33:17dağınık bir haldeydi ve hemen bir
- 3:33:19komutan bir lider lazımdı önce İsmet
- 3:33:22Paşa ile temas olanağı arandı ama Paşa
- 3:33:24görüşmeyi reddetti bunun üzerine Başkan
- 3:33:27Faruk Güventürk yeni bir isim önerdi
- 3:33:30Milli Savunma Bakanı Şemi
- 3:33:32Ergin Sezai Okan'ın karargahında dedik
- 3:33:37ki Arkadaşlar bir lider
- 3:33:39bulamıyoruz Bize yakınlığıyla
- 3:33:42tanınan bir Milli Savunma Bakanı
- 3:33:46var Ben bu Milli Savunma bakanına
- 3:33:49birimiz teklif edelim E kim Teklif
- 3:33:52edecek e dedim ki Kim edecek Ben
- 3:33:54başkanınız olduğuna göre beni bana dş
- 3:33:56dedim neet dedim Siz başkanı değil mi
- 3:34:00dedim bu ihtilalin başkanıyım dedim
- 3:34:03muvaffak olmazsak evvela Ben
- 3:34:09asacağım
- 3:34:131957 yılının son haftasında Milli
- 3:34:15Savunma Bakanlığı inanılması güç bir
- 3:34:17görüşmeye Tanık oldu bir Yarbay Milli
- 3:34:20Savunma bakanına kendi hükümetini
- 3:34:22devirmesi için liderlik teklif etmeye
- 3:34:25geliyordu Faruk Güventürk Her ihtimale
- 3:34:28karşı önlem almış silahını beline takmış
- 3:34:30kapıya da bir cip
- 3:34:32yerleştirmişti kapıda cip bekliyordu
- 3:34:35Eğer tepki verseydi tutt mutt falan
- 3:34:38deseydi Ben açıkça
- 3:34:41mecburi ihtilal komitesi meydana Çıkacak
- 3:34:44O halde o kapıda yaldızlı kapı da açıktı
- 3:34:47şeme Ergene orada suikast yapacağım
- 3:34:50oradan aşağı ineceğim ciple Bolu
- 3:34:52ormanlarına gideceğim Güven Türk'ün bir
- 3:34:55güvencesi de savunma bakanının Emir
- 3:34:57subayı Adnan Çelikoğlu ydu görüşmeyi
- 3:35:00ayarlayan ve kapıyı tutan Çelikoğlu da
- 3:35:03örgüt üyesiydi ben aradayım ama şemin
- 3:35:06beyle ben konuşmuyorum Çünkü konuşsa
- 3:35:08benim söy her zaman söylüyorum benim
- 3:35:10söylediğimin dışında bazı etkiler olsun
- 3:35:12diye şeyi soktuk araya Güven Türk'ü
- 3:35:15soktuk Güventürk içeriye girdi girdim
- 3:35:18içeriye dedim ki efendim Size Ben
- 3:35:20silahlı kuvvetler konusunda bazı Maruzat
- 3:35:24bulunacağım Siz silahlı kuvvetlere çok
- 3:35:25Yakınsınız Biz de sizi çok severiz
- 3:35:28önünüzde dedim bir tarih nehri akıyor
- 3:35:32dedim Siz de dedim bu tarih nehrine
- 3:35:36bakıyorsunuz bu tarih nehrinin dedim
- 3:35:40şerefini şanını üzerinize alabilirsiniz
- 3:35:45dedim Gelin dedim Bize Şef olun lider
- 3:35:51olun biz bu iktidarı devirmek istiyoruz
- 3:35:55o bana dedi ki Faruk Bey dedi Çok
- 3:36:01haklısınız Her şeyde
- 3:36:03haklısınız Fakat ben bir kasaba
- 3:36:08avukatıyım benim derim buna müsait
- 3:36:13değildir o bakımdan Siz ne isterseniz
- 3:36:19yapın Şemi Ergin örgüte isterseniz yapın
- 3:36:23dedikten sonra ilk uçakla İstanbul'a
- 3:36:25Menderes'in yanına uçtu o bakanlıkta
- 3:36:28Güventürk İhtilali konuşurken aynı
- 3:36:31saatlerde İstanbul'da Samet Kuşçu adlı
- 3:36:33bir Binbaşı da Menderes'e haber
- 3:36:36göndererek bir ihtilal hazırlığını
- 3:36:38çoktan ihbar etmişti kuşçunun
- 3:36:41ihtilalciler diye verdiği 9 kişilik
- 3:36:43listesinde Faruk Güventürk de adı vardı
- 3:36:46iktidar ihtilal hazırlığını haber alınca
- 3:36:49hemen Bayar'ın başkanlığında bir kriz
- 3:36:51masasını toplantıya çağırdı başvekil ele
- 3:36:54aldı ve dedi ki bu meselede Evet bir
- 3:36:59darbe
- 3:37:01teşebbüsü tespit edilmiştir Biz gereken
- 3:37:04tedbirleri aldık meseleyi
- 3:37:07derinleştiriyor bütün derinliğine kadar
- 3:37:11iniyoruz ve bunun
- 3:37:13gereken suçları yakalayıp gereken cezada
- 3:37:17verilecektir dedi Milli Savunma Bakanı
- 3:37:20Şemi Ergin o toplantıda böyle bir
- 3:37:22hazırlığa ihtimal vermediğini söyledi
- 3:37:25Oysa daha birkaç saat önce o örgüt
- 3:37:28kendisine liderlik teklif etmişti
- 3:37:30Üstelik dışarıda bekleyen Emir subayı
- 3:37:32bile o ciddiye almadığı örgütün üyesiydi
- 3:37:35şemin Bey bir saat kadar çıktı şemin Bey
- 3:37:39de surat bir karış
- 3:37:41öyle sıkıldığı zaman sigara sigara
- 3:37:44üstüne içer hiç konuşmaz Şem
- 3:37:47bey o konuşmuyor Ben de bir şey
- 3:37:50seslenmedim şeyden çıktık vilayete
- 3:37:53gidelim dedi Niye vilayete gidiyoruz biz
- 3:37:54Park Otele gitmemiz lazım dedim Efendim
- 3:37:57bir şey mi var suratı öyle asınca
- 3:38:00bizim Samet dedi bir şey yapmış bir
- 3:38:03ihbar etmişte bir şey dedi onu D
- 3:38:05görüş o saatlerde örgütün
- 3:38:09lideri Polatlı Topçu okuluna
- 3:38:12bildirilmişti bile Güventürk okula
- 3:38:14dönünce hemen komutana
- 3:38:16götürüldü çıktım yukarıya baktım bir
- 3:38:19askeri hakim okul
- 3:38:23kumandanı
- 3:38:25Albay
- 3:38:27oturuyorlar bana dedi ki hakim Yar bayım
- 3:38:33dedi Sizi
- 3:38:37dedi anayasayı
- 3:38:41ihlal orduyu isyana teşvik ve taklibi
- 3:38:46hükümet suçundan Tevkif
- 3:38:49ediyoruz Ben de başvurun yani dedim
- 3:38:53Bunun sonra ne olur Eğer dedi ispat
- 3:38:57edilirse
- 3:38:58idamdan de mesele yok dedi Şimdi bizim
- 3:39:03arkadaşlara haberi ulaştırmaz
- 3:39:06benim bu Faruk Güventürk Tevkif edildi
- 3:39:09kimsenin haberi yok Samet'in ihbarında
- 3:39:11Daha kimsenin haberi yok gazeteler
- 3:39:13yazmıyor bilgi verilmiyor
- 3:39:14kimseye birisini yakalarlar pat diye Gel
- 3:39:17bakalım Faruk Güventürk kimdi Hamet
- 3:39:19Kimdi diye tutuksa biz de gideriz oın
- 3:39:22altına Onlara haber vermek lazım Z
- 3:39:25tugaya telefon ettim şeye Davut Paşa'ya
- 3:39:28orada Allah rahmet eylesin Dündar Seyhan
- 3:39:30var İsmi sık geçer bir arkadaşımız bu
- 3:39:34işlerin içinde o da tabii dedim Dün
- 3:39:37Hadise böyle böyle
- 3:39:39eee biz o zaman Güventürk makarios
- 3:39:42diyoruz adı gizli adı kot adı makarios
- 3:39:44Güventürk
- 3:39:46makarios yakalandı arkadaşlara haber ver
- 3:39:50y ona göre tedbir alsınlar örgüt hemen
- 3:39:53önlem aldı ve dağıldı ancak 9 kişisi
- 3:39:56tutuklandı hükümet bu Uz subay olayını 3
- 3:39:59hafta sonra radyodan halka duyurdu
- 3:40:01iktidar aleyhine bir Komplo olduğundan
- 3:40:03söz edildi Bu hareketin Türk Silahlı
- 3:40:05kuvvetlerine mal edilemeyeceği de
- 3:40:08özellikle vurgulandı Oysa aynı sıralarda
- 3:40:11Celal Bayar diken üstündeydi eski bir
- 3:40:13komitacı olarak olayın önemini hemen
- 3:40:16kavramıştı hızla önlem almak gerektiğine
- 3:40:19inanıyordu ilk olarak da Milli Savunma
- 3:40:21Bakanı istifaya zorlanmalı dı Bayar Şemi
- 3:40:24ergin'i ikna etme işini bakanın yakın
- 3:40:27arkadaşı Muzaffer kurbanoğlu
- 3:40:29verdi Şemi ergini
- 3:40:34aradım uzun müddet aradım
- 3:40:37Bulamadım
- 3:40:39ve başvekil malumat verdiğim zaman saat
- 3:40:4318'i buluyordu başvekil Reis Cura da
- 3:40:47kendisine verdiğim izahat vermemi
- 3:40:49söyledi ve benim için randevu oldu
- 3:40:52gittim Sayın Reis Cumhur büyük bir
- 3:40:54asabiyet içindeydi ve bana
- 3:40:58[Müzik]
- 3:41:00Eee mutlaka Şemi Bey'in istifası bugün
- 3:41:04bitmelidir alınmalıdır ben bu
- 3:41:07hadiselerin içinden geldim altımızdaki
- 3:41:11zemin
- 3:41:12kayıyor Muzaffer beye dikkat etmeliyiz
- 3:41:16iktidar karışmıştı zorla istifa
- 3:41:18ettirilen Savunma Bakanı ihtilal
- 3:41:20hazırlığını ihtilal gerçekten ortaya
- 3:41:22çıkana dek açıklamadı Menderes bakanlığa
- 3:41:26en yakın arkadaşı Ethem Menderes'e atadı
- 3:41:29işi kapatmaya çalışıyordu Nihayet 9
- 3:41:32subay uzun sorgulamalarda sonra mahkeme
- 3:41:34önüne çıkarıldılar hakim lafa sert girdi
- 3:41:38dedi ki yahu Dedi nedir dedi D hep dedi
- 3:41:41samed'in peşine takılmışsın dedi
- 3:41:44gidiyorsunuz dedi neyin nesidir bu dedi
- 3:41:47işte benim O
- 3:41:50heyecanla ve İşlediğim en büyük
- 3:41:57suç dedim ki paşam Ben
- 3:42:00hayatımda hiç vagon olmamış bir insanım
- 3:42:04ben hep lokomotif yaşamışım Eğer böyle
- 3:42:07bir olay yok ya olsaydı bunun lokomotifi
- 3:42:10Ben olurdum hemen zapta
- 3:42:13geçti ve benim bu ifadem akşamüstü Celal
- 3:42:17bayar'a okunduğu zaman demiş ki ben
- 3:42:20komiteci yim bunu sıkıştırın
- 3:42:24söylet ve ben 115 gün bu yüzden
- 3:42:28yattım
- 3:42:30orada Celal bay erd Hayır Lider odur
- 3:42:33diyor ben komiteci o liderdir söyledin
- 3:42:37diyor Güventürk Lider olduğunu ağzından
- 3:42:40kaçırmış eski komitacı cumhurbaşkanı
- 3:42:42Bayar da durumu sezmiş ısrarla
- 3:42:45ıceberg'in görünmeyen yüzünün ortaya
- 3:42:47çıkarılmasını istiyordu sayın
- 3:42:49cumhurbaşkanı kabineyi bir Aralık
- 3:42:51topladı kendileriyle konuştu dedi ki bu
- 3:42:53mesele ciddidir üzerinde duralım Bunu
- 3:42:55yalnız 9 subay kişi olarak kabul etmeyin
- 3:42:57İstanbul'da bu cuntalar kök salmıştır
- 3:43:00bütün memlekete Ordu içerinde yayılmış
- 3:43:03olabilir Ankara'da da vardır Erzurum'da
- 3:43:05da vardır Bunlar yerleşmiştir bu hücre
- 3:43:08olarak çalışılan bir grup
- 3:43:10bunları çıkartacağız meydana lazım gelen
- 3:43:12Kanuni muamele yapacağız üzerinde
- 3:43:14ciddiyetle durun diye başvekil ve kabine
- 3:43:17erkanına söyledi bilmiyoruz nedense
- 3:43:20rahmetli Başbakan üzerinde durmak
- 3:43:23istemedi bu işin Doktorum diyor ben bu
- 3:43:26orduda 7 sene çalıştım diyor 7 sene
- 3:43:29kaldım milli mücadelede kaldım diyor Ali
- 3:43:33İhsan Paşa'nın emrinde kaleminde
- 3:43:34çalıştım diyor Benden iyi bilemezsin
- 3:43:36diyor Biz bu orduya ait bir yaradır
- 3:43:39diyor orduya ait bir isap diyor bunu
- 3:43:42yaymak ve bütün Türk ordularına sirayet
- 3:43:44ettirmek olabiliri akla getirecek
- 3:43:47harekette bulunmak hata olurdu Bunlar
- 3:43:49kendileri te ettiler kendi aralarında
- 3:43:51haletler işler 6 aylık bir mahkeme
- 3:43:54Sonunda 9 subay Beraat ettiler Sadece
- 3:43:56ihbarı yapan Binbaşı Samet Kuşçu orduyu
- 3:43:59isyana teşvikten 2 yıla mahkum oldu olay
- 3:44:02kapatıldı Menderes Bayar'ın tüm
- 3:44:05uyarılarına rağmen ordunun üzerine
- 3:44:06gitmemekte ısrar etmiş ve yaklaşan
- 3:44:08müdahalenin aak seslerine kulak tıkamış
- 3:44:12ancak Birkaç ay sonra uzaktan duyulan
- 3:44:14bir başka müdahale sesi Menderes'i
- 3:44:16olayın ciddiyetine inandıracak
- 3:44:19[Müzik]
- 3:44:26o sıcak Temmuz sabahında havaalanında
- 3:44:28büyük bir karşılama töreni düzenlenmişti
- 3:44:31Cumhurbaşkanı Bayer Başbakan Menderes'le
- 3:44:33birlikte Bağdat Bakı toplantısı için
- 3:44:35Irak'tan gelecek uçağı bekliyorlardı
- 3:44:37uçak Türkiye'yi o gün en gözde müttefiki
- 3:44:41Irak'ın genç Kralı faysal'ı ve başbakanı
- 3:44:44Nuri said'i getirecektir ancak beklenen
- 3:44:47uçak bir türlü görünmüyordu Az sonra
- 3:44:49uçak yerine felaket Haberi geldi Irak'ta
- 3:44:52darbe olmuş ve beklenen kralla başbakanı
- 3:44:55darbeci subaylar ve halk tarafından feci
- 3:44:57şekilde öldürülmüş derdi havaalanında
- 3:45:00bekleyenler Özellikle de Menderes çok
- 3:45:02olmuştu Irak'taki darbenin o günlerin
- 3:45:05Türkiye'si için iki açıdan önemi vardı
- 3:45:07birincisi Türkiye'de de bazı subaylar
- 3:45:09darbe hazırlığında Ken yakalanmış lardı
- 3:45:12bu olay Türk yönetimine çok ciddi bir
- 3:45:14örnek veriyordu ikinci neden ise Bağdat
- 3:45:17pakti ydi İran ve Pakistan'ın da üye
- 3:45:19olduğu pakt Ortadoğu'da yükselen Nasır
- 3:45:22hareketine karşı Türkiye'nin Batı adına
- 3:45:24üstlendiği bir Misyonu temsil ediyordu
- 3:45:26Irak pakt içinde Türkiye'nin en önemli
- 3:45:29dayanağı ydı şimdi bu dayanak
- 3:45:31Türkiye'nin altından çekiliyordu yalnız
- 3:45:34Türkiye'de değil tüm Ortadoğu'da panik
- 3:45:36vardı en çok kaygılanan biri de Ürdün
- 3:45:39Kralı Hüseyin ve Ürdün Kralı o sabah
- 3:45:43beni
- 3:45:44çağırdı dedi ki Irak kaybolursa Ben de
- 3:45:49kaybolurum yaşayamam yani Ürdün
- 3:45:53yaşayamaz bunun
- 3:45:54anlamında
- 3:45:56ve
- 3:45:58Türkiye'ye birlikte Irak'ın üzerine yeni
- 3:46:02rejimin üzerine yürümek önerisinde
- 3:46:05bulundu Çünkü bu olayın cereyan ettiği
- 3:46:08sırada Eee İstanbul'da şey toplantısı
- 3:46:13Bağdat Paktı toplantısı olacaktı ve
- 3:46:15devlet başkanları İstanbul'da
- 3:46:16karşılanacaktır
- 3:46:18ve üç Başkan Bayer Şah Şehinşah ve Eee
- 3:46:24Pakistan başkanı Ankara'ya geçtiler
- 3:46:26orada
- 3:46:28durumu izlemeye başladılar işte Kral
- 3:46:32Hüseyin'in önerisi o sırada benim
- 3:46:35aracılığı o üç şeye başkana duyuruldu
- 3:46:40Ankara'da Bağdat vaktı toplantısı
- 3:46:42başladığında artık Bağdat adını verdiği
- 3:46:44örgütte yoktu Ürdün Kralı Hüseyin gibi
- 3:46:47Menderes'te ilk elde Irak'a bir askeri
- 3:46:50müdahaleyi düşünmüştü ama konferansta
- 3:46:52sadece bir kınama kararı çıktı İngiltere
- 3:46:54ve Amerika yeni rejimi tanıdılar bu
- 3:46:57darbe fiilen Bağdat paktının ve dp'nin
- 3:47:00ortadoğu politikasının sonu oldu Irak
- 3:47:03sarayını basan tanklar hem Türk dış
- 3:47:05politikasında hem de Başbakanın iç
- 3:47:07dünyasında derin etkiler yaptı
- 3:47:11arkadaşlarının ahbaplar başına gelenler
- 3:47:14Zannederim Adnan Menderes'in ruh
- 3:47:17aletinde sinir sistemi üzerinde çok
- 3:47:20hırpalayıcı bir etki yaptı bunu nereden
- 3:47:26çıkarıyorum Türkiye'de ilk defa dar
- 3:47:31ağaçlarından o yazın sonlarında
- 3:47:36bahsedildi Balıkesir'deki
- 3:47:38Demokrat partis ilk
- 3:47:40kongresinde birdenbire Menderes coştu
- 3:47:44tanınmaz bir hale geldi bunu kongreyi
- 3:47:47takip eden bizim gazeteci
- 3:47:50Çocuklar bana bildirdiler yazdık da
- 3:47:53zaten Yani cezbe halinde demişti
- 3:47:56Mükerrem sarol Menderes için bu artık
- 3:48:00cezbe halinden de ötede tamamen
- 3:48:02kendinden geçmiş Hatta Bizimkiler şöyle
- 3:48:05yazdılar dotor jackel gitti MR h geldi
- 3:48:10diye Menderes o konuşmada şunları
- 3:48:12söylemişti Irak'ı misal göstererek adeta
- 3:48:15bunları öldürecek bir serseri çıkmayacak
- 3:48:18mı
- 3:48:19demektedirler Biz onların bu meşum
- 3:48:21maksadını seciyoruz bir zamanlar
- 3:48:24Atatürk'e dahi suikastlar tertip
- 3:48:26edilmiştir ama buna cüret edenlerin idam
- 3:48:29sehpalarında Can verdiklerini
- 3:48:33[Müzik]
- 3:48:38hatırlasınlar
- 3:48:40Cumhuriyet Halk Partisi 14 büyük
- 3:48:42kurultayı partinin yaşamında Bir dönüm
- 3:48:45noktası oldu ilk kez o kurultayda CHP
- 3:48:48savunmayı bırakıp saldırıya geçti birkaç
- 3:48:51ay önce Hürriyet Partisi'nin CHP'ye
- 3:48:54katılmasıyla muhalefet safları iyice
- 3:48:56sıklaştırılması
- 3:48:58muhalefetinde iş hedefi göstermeye
- 3:49:01kalmıştı CHP İşte o kurultayda ilk
- 3:49:04hedefler beyannamesi adı verilen metni
- 3:49:07marşlar söyleyerek gözyaşları için de
- 3:49:09kabul etti 10 maddelik bu beyanname
- 3:49:12adeta bir anayasa taslağı ydı Parti
- 3:49:16tarafsız bir devlet başkanı yargıç
- 3:49:18güvencesi Anayasa Mahkemesi basın
- 3:49:21özgürlüğü demokratik yasalar Özer
- 3:49:23üniversite ve ikinci bir meclis
- 3:49:24istiyordu Orada sıralanan hedeflerin
- 3:49:27tümü 27 Mayıs sonrası kurulan yönetimin
- 3:49:30İcraatlarını oluşturacaktır
- 3:49:33Cumhuriyet Halk Partisi ilk hedefler
- 3:49:37Beyannamesi ile nasıl bir rejim bir
- 3:49:40idare bir yönetim kuracağını belli etmiş
- 3:49:43oluyor bunun prensiplerini ortaya
- 3:49:45koyuyordu fakat yavaş yavaş memlekette
- 3:49:49bu işin seçimle
- 3:49:53bitirilemeyen iktidarın seçimle gitmeyi
- 3:49:55kabul etmeyeceği endişesi böyle yavaş
- 3:49:58yavaş ağır ağır kendini hissettirmeye
- 3:50:02başlıyordu neydi alternatif Elbette ki
- 3:50:06bir askeri darbe veyahut bir halk
- 3:50:09İhtilali herhalde Sandık başında olmayan
- 3:50:12bir
- 3:50:13değişiklik o zaman Cumhuriyet Halk
- 3:50:17Partisi ilk hedefler beyannamesi le
- 3:50:21şöyle veyahut
- 3:50:22böyle idareyi eline
- 3:50:25alacaklara bir plan vermiş oluyordu
- 3:50:29muhalefetin Güç Birliği arayışına
- 3:50:31Menderes Vatan cephesiyle karşılık verdi
- 3:50:34birden yurdun dört bir yanında mantar
- 3:50:36gibi cephe ocakları türemeye başladı TP
- 3:50:39partiye yakın Gönüllüleri bu ocaklarda
- 3:50:42topluyor ve vatan cephesi adı altında
- 3:50:44bir blok oluşturuyordu radyolar her gün
- 3:50:47saatlerce Vatan cephesine katılan Aziz
- 3:50:50vatandaşların isimlerini ilan
- 3:50:51ediyorlardı bu bültenler yani isimleri
- 3:50:55içeren bültenler haber bültenleri ile
- 3:50:58beraber Anadolu ajansından gelirdi metin
- 3:51:01halinde Eee ve bunu radyoya o dönemde
- 3:51:05hem haber bültenlerini Hem bu listeleri
- 3:51:07bir bisikletçi getirirdi
- 3:51:09ve yayından aşağı yukarı 30 saniye önce
- 3:51:12bazen tam yayın başlarken yani haber
- 3:51:15bülteni başlarken speaker eline
- 3:51:18tutuşturulur ve
- 3:51:19Eee işte Daha ziyade bu haberleri ve
- 3:51:23listeleri Vatan cephesi listelerini Can
- 3:51:25Okan okurdu ve bir gün artık o kadar
- 3:51:28gına getirmiş ki bu isimleri okumaktan
- 3:51:31yayında Eee benim adımı da okudu
- 3:51:34Demokrat Parti'ye geçmiş gibi bir de o
- 3:51:37sırada görevde olan nöbette olan sper
- 3:51:39jul gülzarın adını okudu İkimiz de
- 3:51:43dinliyorduk Tabii ve birdenbire ilk
- 3:51:45girdik ve çok merakla ben bekledim acaba
- 3:51:48bunun tepkisi ne olacak diye hiçbir
- 3:51:50tepki gelmedi çünkü orada sayılan
- 3:51:53isimlerin hiçbir önemi yoktu Yani bunu
- 3:51:56sanıyorum Bütün Türkiye'de kamuoyu da
- 3:51:59biliyordu Ve bu kadar çok
- 3:52:01insanın Vatan cephesine geçtiğine
- 3:52:04herhalde hiç kimse
- 3:52:08inanmıyordu eden çıkmıştı kan davası
- 3:52:10güdülü muhalefet hırçın iktidar yorgun
- 3:52:13sinirler
- 3:52:15gergindi cephelere bölünmüş kadrolar
- 3:52:17ülkeyi boğaz boğaza bir felakete
- 3:52:19sürüklüyor lardı müdahalenin gerekçeleri
- 3:52:22zemini hazırdı ülke kanlı bir çatışmanın
- 3:52:24eşiğine gelmiş Menderes'te yolun sonuna
- 3:52:28yaklaşmıştı artık Türk siyasi
- 3:52:30literatüründe iki önemli sözcük vardı
- 3:52:33İhtilal ve dar ağacı kim ağzını açsa
- 3:52:36ihtilalden ve dar ağacından bahsediyordu
- 3:52:39Bunlar konuşulduğunda ihtilale 1 bu5 dar
- 3:52:41ağaçlarının kurulmasına da 3 yıl vardı
- 3:52:44Ancak hiç beklenmedik bir olay hem dar
- 3:52:47ağaçlarını hem de İhtilali unutturdu
- 3:52:50Menderes'in ve Türkiye'nin gidişatını
- 3:52:52değiştirdi 17 Şubat 1959 günü Menderes
- 3:52:55Londra'ya Kıbrıs Cumhuriyeti'ni Kuran
- 3:52:57Londra Zürih anlaşmalarını tamamlamak
- 3:52:59üzere İngiltere'ye gidiyordu ki aniden
- 3:53:02bir fırtına çıktı ve Başbakanın uçağı
- 3:53:06düştü Safi beyaz hiçbir şey g
- 3:53:11Ondan sonra Yalnız ben şeyi gördüm böyle
- 3:53:14girerken Oraya baktım böyle
- 3:53:17ağaçların tepeleri uçları görünüyor çam
- 3:53:21ağaçlarının yani şeyin içinden çıkmış
- 3:53:24ses tabakasının içen Tepesi gözüküyor
- 3:53:26yani biz o ağaçlıklı yere iniyoruz
- 3:53:31e tutturamamış bizi ormana indirdi
- 3:53:34rahmetli baş pilot hava Meydanı diye
- 3:53:38ormana indirdi bizi ormana indirdi
- 3:53:41Pilotaj
- 3:53:42hatası Pilotaj hatası çat pat filan
- 3:53:46ağaçların dallarını kıra kıra indik
- 3:53:50indik yerde kaydık gittik böyle torpil
- 3:53:54gibi sonra durdu o sırada bir çaresini
- 3:53:59bulduk çıktık bir delik filan bir şey
- 3:54:02açıldı kenarında oradan kendimizi itip
- 3:54:05dışarı çıktık rahmetli Menderes de
- 3:54:08arkadan atladı
- 3:54:10kuyruktan kuyruktan atladı o arkada
- 3:54:14oturuyordu vekillerle beraber ben daha
- 3:54:17çok ortalarda önlerde eydim hemen yanına
- 3:54:21gittim bir ağaç
- 3:54:24kenarına oturun filan dedim belki bel
- 3:54:26kemiğine bir şey olmuştur Hani sabit
- 3:54:29Dursun filan gibi böyle fazla bir şeysi
- 3:54:32yoktu yüzünde biraz yara var buralara
- 3:54:34yırtılmış
- 3:54:36ama fazla bir kırık dökük bir şey şey
- 3:54:39olmadığını anladım ama ihtiyaten oturun
- 3:54:41dedim çok tesir oldu zavalı Tabii şu
- 3:54:44hale bak dedi ne trajedi dedi haile
- 3:54:47kelimesini kullandığı için de arkadaşlar
- 3:54:50yanıyorlar Başbakan hemen Londra'da
- 3:54:53London klinikte tedaviye alındı kazada
- 3:54:56aralarında Turizm Bakanı Eskişehir
- 3:54:58milletvekili genel müdürler e
- 3:55:00Gazeteciler ve uçuş ekibinin de olduğu
- 3:55:0214 kişi ölmüş Menderes büyük bir şans
- 3:55:05eseri hafif yaralı olarak kurtulmayı
- 3:55:08başarmıştı
- 3:55:09haber Türkiye'de bomba gibi patladı
- 3:55:12sıkıntılar enflasyon Vatan cephesi
- 3:55:14ihtilal hepsi unutuverdi Türkiye
- 3:55:17başbakanına muhteşem bir karşılama
- 3:55:19hazırladı Sayın başvekilim beşuş bir
- 3:55:22çehreyle uçağın kapısında göründüler
- 3:55:24uçağın etrafı bir anda karıştı Bu
- 3:55:26Muazzam vatandaş topluluğu kıymetli ve
- 3:55:28Aziz başvekil bir an evvel bağrına
- 3:55:30basmanın heyecan ve telaşı
- 3:55:32[Müzik]
- 3:55:37içindeydi
- 3:55:40başvekilim kendisini karşılamaya
- 3:55:42gelenlerin teker teker ellerini sıkıyor
- 3:55:44ve bu esnada güçlükle ilerleye biliyordu
- 3:55:47zorl başvekilim binler vatandaşın
- 3:55:49tezahüratı arasınd Meyan ayrıldı karlı
- 3:55:52bir cumartesi sabahı menderesin treni
- 3:55:54Ankara yaklaşırken gard olağanüstü bir
- 3:55:57heyecan yaşanıyordu tüm devlet erkanı
- 3:56:00birlikte bay ve İnönü
- 3:56:07karşılam
- 3:56:17çayak
- 3:56:26[Müzik]
- 3:56:37sün
- 3:56:39Büyük Millet Meclisi
- 3:56:41reisi tren durdu Şimdi trenden
- 3:56:45iniyorlar vagonun basamaklarında
- 3:56:47kurbanlar
- 3:56:49kesiliyor zabıta Kuvvetleri trenin
- 3:56:51kapısı ile Şeref Salonu arasını açmaya
- 3:56:56uğraşıyor Sayın başvekilim teşrif
- 3:57:01buyuruyorlar yaklaşmak istiyorum ama
- 3:57:03imkansız öyle geniş bir muhabbet
- 3:57:06çemberiyle çişler ki olduğum yerde
- 3:57:09kımıldayamıyorum bile
- 3:57:12kalabalıktan biz annemle rahmetli babamı
- 3:57:16Ankara Garında karşıladık
- 3:57:20Eee Biz arkamızı İstanbul istikametine
- 3:57:24doğru duruyorduk Annemle
- 3:57:26beraber
- 3:57:28karşımızda İsmet Paşa ve Kasım Gürek
- 3:57:32duruyordu tren O noktada duracakken
- 3:57:35makinist durduramadı biraz ileriye kaydı
- 3:57:41Eee söylenildiği zannediyorum rahmetli
- 3:57:45babama İsmet Paşa da burada diye hep
- 3:57:48onun bulunduğu tarafa dönmek gibi bir
- 3:57:52Eee eğilimin içerisinde oldu o
- 3:57:55kalabalıklar kendisini alıp götürürken
- 3:57:58bundan son derece de memnun olduğunu
- 3:58:00duygulandığını sanıyorum Celal Beyer
- 3:58:02İsmet başı görmezlikten geldi fakat Adem
- 3:58:06Menderes eee gördü geldi İsmet Paşa da
- 3:58:10ona gitti işte çok üzgün olduğunu
- 3:58:13söyledi b y şifalar diledi ölenler için
- 3:58:17başsağlığı diledi adam Menderes çok
- 3:58:20mütehassı olmuştu işte lütfettiniz dedi
- 3:58:24zahmet ettiniz paşam dedi Çok teşekkür
- 3:58:26ederim dedi onca gerilimden sonra
- 3:58:28yaşanan bu sıcaklık o Karlı kış gününü
- 3:58:30güneşli bir bahara çeviri verdi Menderes
- 3:58:33yeniden doğmuştu adeta hem muhalefetle
- 3:58:36ilişkilerini düzeltmiş hem kitlelerin
- 3:58:38sevgis yeniden kazanmıştı o gün tren
- 3:58:41garından Çankaya'ya uzanan yolun iki
- 3:58:43yanı on binlerce insanla
- 3:58:48[Müzik]
- 3:59:00[Alkış]
- 3:59:07doluydu
- 3:59:08[Müzik]
- 3:59:21ama yol bitip de Bayer ve Menderes yakın
- 3:59:24arkadaşlarıyla köşkte görüşmeye
- 3:59:27çekildikleri ummadığı bir teklifle
- 3:59:30karşılaştı kendisine sağlığı açısından
- 3:59:33birkaç ay daha yurt dışında dinlenmesi
- 3:59:35tavsiye
- 3:59:37ediliyordu dedi ki bana bazı arkadaşlar
- 3:59:40dedi Benim 3 ay Hatta burada değil ülke
- 3:59:43dışına giderek istirahat etmem
- 3:59:44istiyorlar dedi tamamen yanlış dedim o o
- 3:59:48Entrika oyunlarıdır padişahtan kurtulmak
- 3:59:51için ya fetva çıkarırlar ya baskın
- 3:59:54yaparlar Tıpkı ona benzer bir harekettir
- 3:59:56katiyen Londra uçak kazasından
- 4:00:01sonra Adna
- 4:00:04Menderes'in bir süre yurt dışında
- 4:00:06kalması dinlenmesi istirahat
- 4:00:08etmesi Ankara'da belirli çevrelerde
- 4:00:12düşünülmüş bu çevrelerden bir tanesi de
- 4:00:17belki en önemlisi de
- 4:00:19Eee Cumhurbaşkanlığı makamıdır o düşünce
- 4:00:24gerçekleşmiş olsaydı belki En azından
- 4:00:28geçici bir süre için
- 4:00:30eee bir hükümet değişikli bir yeni baş
- 4:00:34şekil
- 4:00:35atanması sanıyorum ki o düşüncenin
- 4:00:38içerisinde kaçınılmaz olarak bir yer
- 4:00:41tutmuş olacaktı ama o gün
- 4:00:44Eee yaşı itibariyle dinamizmi
- 4:00:47itibariyle vermiş vermekte olduğu
- 4:00:49hizmetler itibariyle ve toplumdaki Eee
- 4:00:55itibarı kurduğu iletişim o siyasi
- 4:00:59partinin mensuplarıyla bir oluşturduğu
- 4:01:02bir bütünlük
- 4:01:04itibariyle Demokrat Parti'nin ne
- 4:01:07grubunda ne
- 4:01:10teşkilatında bir menderese alternative
- 4:01:14bulmak gibi siyasal bir ihtiyaç söz
- 4:01:17konusu değildi ama yakın bir gelecek
- 4:01:21için 59 60'a göre diyelim ki 60'ta ya da
- 4:01:2561'de seçim olduğu zaman öyle
- 4:01:28zannediyorum ki Demokrat Parti'nin
- 4:01:30gündeminde de Menderes'in gündeminde de
- 4:01:35eee bir Cumhurbaşkanı alternatifi
- 4:01:38oluşturmak Fikri olması
- 4:01:41gerekirdi olmamış olmasını da bir
- 4:01:44eksiklik
- 4:01:45olarak yorumlamak gerekecektir DP içinde
- 4:01:48bir grup Menderes'i yurt dışına
- 4:01:50göndererek Belki de bir başka başbakanla
- 4:01:53yola devam etme planları yaparlarken
- 4:01:54Menderes tersine daha uzun vadeli bir
- 4:01:58strateji hazırlığı uçak kazasının
- 4:02:00yarattığı siyasal yumuşama sürdürülmeli
- 4:02:03inönün gardaki jestine bir iade Ziyareti
- 4:02:06ile karşılık vermek ilişkilerde yeni bir
- 4:02:09çığır açabilirdi Menderes'e bu telkini
- 4:02:11yapanlardan biri de Mükerrem sar oldu
- 4:02:14tafsilatıyla anlattım neden götürmesi
- 4:02:17neden gitmesi neden İadeyi ziyarette
- 4:02:19bulunması lazım
- 4:02:22geldiğini dedi ki reis-i Cumhur bu
- 4:02:24düşüncede değil reis-i Cumhur bugün
- 4:02:27Demokrat Parti'nin İsmet Paşa'ya
- 4:02:29gösterdiği ilgiden dolayı Prestij
- 4:02:32kaybına uğradığı kanaatinde Başbakanın o
- 4:02:35gün kendisini karşılamaya gelen Ana
- 4:02:38muhalefet partisi liderine teşekkür
- 4:02:40etmesi iyi olurdu benim tanıdığım babam
- 4:02:43olarak tanıdığım insan da Eee kendisine
- 4:02:46elini uzatana elini sıkanı kucaklayacak
- 4:02:49yapıda olan bir insandı böyle bir adım
- 4:02:52atmaya Son derecede Müsait bir kişilik
- 4:02:56yapısına sahip olduğunu biliyorum onun
- 4:02:59için
- 4:03:01Eee bunun
- 4:03:03Engeli kendisi olamaz diye düşünüyorum
- 4:03:07en başında söylemiştik bazen küçücük bir
- 4:03:10jest samimiyetle uzanan bir el içten Bir
- 4:03:13iki cümle hiç umulmadık sonuçlar
- 4:03:15yaratabiliyor uçak kazası böyle küçük
- 4:03:18jestlerle büyük uzlaşmalar yatılabilecek
- 4:03:20bulunmaz bir olanaktır
- 4:03:23değerlendirilemedi
- 4:03:24menderes Paşa'yı ziyarete gitmedi İnönü
- 4:03:28yeniden sertlik politikasına döndü
- 4:03:29çizmelerini giydi ve büyük bir askeri
- 4:03:32Zafer kazandığı Uşak'ta Bu kez siyasal
- 4:03:35taarruzu başlattı ü 27 Mayıs'a varacak
- 4:03:39yolda Son bir yıla giriyordu Menderes ve
- 4:03:42İnönü Ankara garındaki o Karlı sıcak
- 4:03:45günden sonra bir daha hiç el
- 4:03:49[Müzik]
- 4:03:55sıkışmadı İnsanoğlu garip yaratık geriye
- 4:03:58dönüp nereden nereye geldiğine pek
- 4:04:00bakmaz övüldü çe alkışlandı Kendine
- 4:04:03güveni artar ve her şeyin en iyisini
- 4:04:05sadece kendisinin bildiğine sanır gitme
- 4:04:07zaman değişiklik zamanının geldiğini
- 4:04:09göremez veya kabul etmez Oysa toplumlar
- 4:04:12altı sonuna kadar açılmış ateşte
- 4:04:14kaynatılan su gibidirler ısı arttıkça
- 4:04:17buhar dışarı çıkmaya çalışır delik
- 4:04:19bulamazsa kapağını patlatır İşte
- 4:04:22demokrasilerin en güzel yanı da budur
- 4:04:24demokrasinin kuralları iyi işletildiği
- 4:04:26bir spak görevi yaparlar kapağı
- 4:04:28patlatmadan sıkışmayı yok ederler
- 4:04:31Demokrat partinin talihsizliği daha
- 4:04:33emekleme dönemindeki bu demokrasinin
- 4:04:35kurallarını bir türlü işlememesi
- 4:04:39vees alkış aldıkça Kendine güveni artmış
- 4:04:42bir defa özgürlüğü tatmış çevreleri ki
- 4:04:45bu çevreler ne kadar kısıtlı olursa
- 4:04:47olsun sertlikle baskıyla yola
- 4:04:49getirebileceğini sanmıştı sonunda artık
- 4:04:51işin ucu kaçmış tren rayından çıkmış
- 4:04:54dengeler bir defa bozulmuştu deneyimli
- 4:04:57demokrasilerde en yapılmayacak en
- 4:04:59düşülmeyecek şeyler yapılmaya
- 4:05:01düşünülmeye baı final çizgisi iç geriye
- 4:05:051959
- 4:05:06baharı
- 4:05:09sol geliyorum bir ihtilale doğu koştu bu
- 4:05:13adeta demokrasinin intihar
- 4:05:16[Müzik]
- 4:05:23koşuyu Eskiden Bahar Geldi mi Siyasette
- 4:05:26de bahar havası yaşanırdı ama 1959
- 4:05:29baharı tersine CHP'nin Bahar taarruzunu
- 4:05:31getirdi
- 4:05:36mendesin nisan ayında çizmelerini giydi
- 4:05:39yanına 46 milletvekilini de alarak
- 4:05:41sefere çıktı seçilen güzergah Kurtuluş
- 4:05:44Savaşı'nda büyük taarruzun güzergahı ydı
- 4:05:46İnönü'nün yunanı başkomutanı trikopisi
- 4:05:50esir aldığı Uşak ise ilk
- 4:05:52duraktı ilk olay Uşak'ta cereyan etti
- 4:05:57Üstelik Uşak Garp cephesi komutanlığının
- 4:06:00bulunduğu yerde yani İsmet Paşa büyük
- 4:06:04taarruzda Garp cepesi oradan idare
- 4:06:06etmişti halk sokaklara
- 4:06:09döktürülür sopalar taşlar bir küçük
- 4:06:12çocuğun attığı taş İsmet Paşa'nın başına
- 4:06:15geldi kanadı taarruzun ilk kanı akmıştı
- 4:06:18Oradan sonra CHP kafilesinin uğradığı
- 4:06:20her ilde olaylar çıktı en şiddetli
- 4:06:22saldırılardan biri İstanbul topkapıda
- 4:06:25gerçekleşti bir grup genç Paşa'nın
- 4:06:27arabasına hücum etti Arabanın camları
- 4:06:29kırıldı ünün o yılki olaylı geziler
- 4:06:32zincirinin en önemli halkası ise Kayseri
- 4:06:35Çünkü ilk kez Kayseri'de Ordu tavrın
- 4:06:37ortaya koydu olup bitenlerde rol almayı
- 4:06:40reddetti Kayseri'de silahlı kuvvetler
- 4:06:42İnönü'ye Bir siyasi parti lideri gibi
- 4:06:45değil bir komutan gibi davrandılar Ordu
- 4:06:48rengini belli ediyordu orada da askerler
- 4:06:51bir köprüyü tutmuşlar İsmet Paşa'yı
- 4:06:54geçemezsin dediler Emir var İsmet Paşa
- 4:06:58şapkası
- 4:07:01elinde şeyin önüne
- 4:07:04geldi köprünün önüne geldi Orada bir
- 4:07:07binbaşı
- 4:07:08vardı binbaşıya dedi ki bana Ateş mi
- 4:07:12açtıracak dedi Binbaşı dedi ki size Ateş
- 4:07:16açtıracağım Ben kurşunu kendi kafama
- 4:07:18sıkarım dedi pek öylesi İsmet Paşa ve
- 4:07:23köprüyü geçti yeşilistan gitti bütün
- 4:07:25asker Selam durdu orada İnönü'ye Yolu
- 4:07:27açan binbaşının adı Selahattin Çetiner
- 4:07:30Binbaşı Çetiner ertesi gün ordudan
- 4:07:32istifa etti 20 yıl sonra 12 Eylül
- 4:07:35kabinesinde ise İçişleri Bakanı oldu
- 4:07:37Kayseri'de İnönü adeta yeniden ordunun
- 4:07:40başına dönmüştü istifa eden askerler
- 4:07:42emirlere uymayan Birlikler İnönü'ye
- 4:07:44Selam Duran komutanlar Bütün bunlar
- 4:07:47iktidar cephesindeki kaygıları artırdı
- 4:07:49acaba İnönü orduyla el ele bir ihtilal
- 4:07:52mi
- 4:07:53hazırlıyordu bu hazırlıklardan bu
- 4:07:56kaynaşmaları haberi vardır Çünkü Eee
- 4:07:59milli birlik komitesinde de görev alan
- 4:08:02arkadaşların bir kısmının devamlı evine
- 4:08:05gidip kendisiyle görüştüğünü biliyorum
- 4:08:08herkes kadar o da sez iniyordu ki ve
- 4:08:10asker olduğundan subay tabiatını daha
- 4:08:13iyi tanıdığından kulağına da
- 4:08:16birtakım başkalarına gelmeyen haberler
- 4:08:19de ulaştığından böyle bir tertibin
- 4:08:23yapılmakta olduğunu
- 4:08:26biliyordum isim isim
- 4:08:30bilmiyordu kendisine gelip de biz
- 4:08:33ihtilal yapacağız Ne dersiniz diye de
- 4:08:36sorulmadı
- 4:08:39ama İsmet Paşa da pek hala biliyordu ki
- 4:08:42günü
- 4:08:43geldiğinde bir
- 4:08:46müdahale eğer
- 4:08:50kendisi onların yanında yani iktidarın
- 4:08:53yanında Bana karşı da yapılmıştır diye
- 4:08:56bir Vaziyet alır ise son derece büyük
- 4:09:00karışıklıklar Hatta kanlı olaylar Ceran
- 4:09:03edecektir diye korkuyorduk
- 4:09:06yani İsmet Paşa'nın bu tertiplerin
- 4:09:10içinde olmadığına % y00
- 4:09:13eminim bu tertipler haberdar mıydı
- 4:09:17haberdardı bu arada silahlı kuvvetler
- 4:09:19içindeki ihtilal örgütü 1959 başına dek
- 4:09:22dağınık bir yeraltı Teşkilatı
- 4:09:24görünümündeydi sürekli toplantılar
- 4:09:26yapılıyor planlar hazırlanıyor ama
- 4:09:27harekete geçilmiyordu Çünkü örgütün hala
- 4:09:30bir lideri yoktu ihtilal hala kendine
- 4:09:33bir baş arıyordu ileride ihtilalin
- 4:09:35başına geçecek asker Tüm bu
- 4:09:37hazırlıklardan uzak İzmir'de pasif bir
- 4:09:39görevde tayin bekliyordu Cemal Gürsel
- 4:09:44İzmir'de yurt içi Bölge Komutanı yurt
- 4:09:47içi Bölge Komutanlığı şube reisliği gibi
- 4:09:49bir yer yahut Kalem reisliği gibi bir
- 4:09:51yer yani çok geri bir hizmet sırtında
- 4:09:54taşıdığı kor generallik rütbesine
- 4:09:56yediremiyor içine sindiremiyor akşam
- 4:09:59kadifekale'de bir yemek verildi benim
- 4:10:01saham oturuyor O diyor ki Sayın sarol
- 4:10:04asker kökenli olduğun için askerlerin
- 4:10:08telafisi mümkün olan yaralarını
- 4:10:11acılarını problemlerini sana getirmeyi
- 4:10:13uygun gördük bunların başında Benim
- 4:10:16derdim var evvela bana çare bu Ben
- 4:10:20burada şube reisi gibi benim için Zillet
- 4:10:23teşkil eden bir görevde bulunuyorum Ne
- 4:10:26yapıyorum ben tavla oynamaktan bezik
- 4:10:29oynamaktan başka hiçbir faydam yok Oysa
- 4:10:32ben sizin
- 4:10:34iktidarınız aranızda bulunan V kil Kader
- 4:10:37neler yaptığını bilen bir adamım diyor
- 4:10:40ve bana bir saat icraatınız o güne kadar
- 4:10:43o tarihe kadar
- 4:10:46sıralıyor kronolojik olarak sıralıyor
- 4:10:49çok müteheyyic oluyorum heyecanlanıyorum
- 4:10:51ben geliyorum burada Genelkurmay
- 4:10:54Başkanı Baransel
- 4:10:57söylüyorum Ordu
- 4:11:01kumandanı da
- 4:11:03söylüyorum Ondan sonra Menderesi
- 4:11:06anlatıyorum bu adamı orduya çıkarıyoruz
- 4:11:09Erzurum'a Ordu kumandanı yapıyoruz Kara
- 4:11:11Kuvvetleri Komutanı yapıyoruz Cemal
- 4:11:13Gürsel'in Kara Kuvvetleri Komutanlığına
- 4:11:15gelmesi örgüt için nimetti Gerçi orduda
- 4:11:18bilinen adıyla Cemal Ağa ihtilalci bir
- 4:11:20asker değildi tek amacı emekli olup
- 4:11:22İzmir'de bahçe içindeki evine çekilmek
- 4:11:25ama örgüt üyeleri onu daha kolay ikna
- 4:11:28edebileceklerini düşünüyorlardı Cemal
- 4:11:30Gürsel Paşa'ya Bu
- 4:11:33konuda bir Avrupa Almanya seyahati sıras
- 4:11:37NATO'ya NATO manevralarına bir girişte o
- 4:11:41zaman Eee karargahta
- 4:11:44[Müzik]
- 4:11:45bulunan Kurmay zannediyorum o sırada Yar
- 4:11:49baydı Sadi koca tarafından konu
- 4:11:56açılmış Paşa
- 4:11:59Eee katılmayı kabul etmemiş katılma
- 4:12:01yönünde bir şey söylememiş fakat Hayır
- 4:12:04da dememiş örgüte şimdilik bu kadarı da
- 4:12:06yeterli ilk aşamada gel'den tek
- 4:12:09istedikleri bazı ihtilalcileri ordunun
- 4:12:11kilit noktalarına ataması bu başarıldı
- 4:12:14Alpaslan Türkeş Kara Kuvvetleri genel
- 4:12:17sekreterliği şube müdürlüğüne supi
- 4:12:19Karaman Erkan dairesine Osman Köksal da
- 4:12:22Cumhurbaşkanlığı muhafız alay
- 4:12:24Komutanlığına tayin edildi örgüt belli
- 4:12:26başlı köşe başlarını tutmuştu artık Bir
- 4:12:29de baktık ki Osman Köksal
- 4:12:31geldi Ben Sayın cumhurbaşkanına dedim
- 4:12:35efendim biz şey yapmıştık
- 4:12:37bu dedi eten Bey'in çok yakını mış en
- 4:12:40çok güvendiği arkadaşıymış bunu dedi
- 4:12:43tanığı mış getirdi dedi min Biz
- 4:12:46bırakalım mesuliyet onlara ait
- 4:12:49olsun Böylece Osman Bey
- 4:12:52geldi muhafız alayının başına gelen
- 4:12:55Osman Köksal'ın asıl görevi Köşkü
- 4:12:57korumak değil Köşkü ihtilal gecesi
- 4:12:59teslim almaktı örgüt en kritik noktayı
- 4:13:01da ele geçirmişti artık ihtilal için gün
- 4:13:04sayılıyordu iktidarın şaşkın bir halde
- 4:13:06oluşu hükümet sert politikası
- 4:13:08muhalefetin hırçın tavrı ile koşullar
- 4:13:10Günden güne olgunlaşıyor Bu aşamadan
- 4:13:13sonra artık bir tek şey İhtilali
- 4:13:14durdurabilir Erken seçim kararı
- 4:13:17demokrasilerin en tılsımlı ilacı
- 4:13:20toplumlara nefes aldıran unsur ancak bir
- 4:13:22erken seçimle gidiş değiştirilebilir
- 4:13:25gerilim düşürülebilir
- 4:13:27di rahmetli Adnen beyle sık sık
- 4:13:30konuşurduk bir yenilenme lüzumu olduğu
- 4:13:34kanısındayım yeni bir güven çünkü bir
- 4:13:38politik olarak Bir rahatsızlık vardı
- 4:13:41genelinde bir seçime gidelim Hatta o
- 4:13:46tarihte seçim kanununda değişiklik
- 4:13:49yapılması lazım Gelirse yapalım diye
- 4:13:52muhalefetle de temasa geçtim Hatta bir
- 4:13:55toplantımızda ayaküstü konuşuyorduk Eee
- 4:13:58köşkte ydik bayarda aramıza geldi Konuyu
- 4:14:01anlayınca dedi Ben şahsen dedi tamamen
- 4:14:05şey olarak söylüyorum
- 4:14:08% 60 taraftar değilim %
- 4:14:1140 Baharda seçim yapılmasına T ama
- 4:14:14hükümet bunu Arzu ederse Buna da hiçbir
- 4:14:16zaman karşı değil sık sık Erken seçim
- 4:14:19gündeme geldi fakat
- 4:14:21Eee Sayın Cumhur başkanı seçime gidersek
- 4:14:25Bu havada muhakkak kan dökülür seçim
- 4:14:28Meydanları sandıklar perişan olur
- 4:14:31dünyaya da şey oluruz Eee rezil oluruz
- 4:14:34ve kendi içimizde de bir takım hadiseler
- 4:14:37yol açar şu meseleler yatıralım Ondan
- 4:14:40sonra seçime gidelim sonunda ne olduysa
- 4:14:42oldu ve Erken seçim ayaküstü
- 4:14:43tartışmalarda kaldı Meclis tatile
- 4:14:46sokuldu tüm Bu hazırlıkları yapan adalet
- 4:14:48bakanı Esat Budakoğlu 2 Nisan Günü
- 4:14:50istifa etti emekleme dönemindeki
- 4:14:52Demokrasiyi ayakta tutacak en son şans
- 4:14:54kaçırılmıştı Oysa böyle bir seçimle her
- 4:14:57şey tekrar rayına oturtulabilir
- 4:14:58devrilmek üzere olan vagon
- 4:15:00kurtarılabilir Demokrasinin temel kuralı
- 4:15:04[Müzik]
- 4:15:06işemiş yaydan çıkmaya görsün karşılıklı
- 4:15:08hoşgörü uzlaşma arama yerine
- 4:15:12cezalandırmak güçleşiyor muhalefeti
- 4:15:15dinlemek ve ona göre önlem almak yerine
- 4:15:17susturmak yani subabı kullanıp gerilimi
- 4:15:20yatıştırmak yerine sertleşmek aksine
- 4:15:22tepkiyi
- 4:15:30artırıyor işi çığrından çıkaran gelişme
- 4:15:33mecliste bir tahkikat Komisyonu
- 4:15:34kurulması oldu DP grubu CHP'nin seçim
- 4:15:38dışı yollarla iktidara gelmek için hücre
- 4:15:40örgütü kurduğu silahlandı İsyan
- 4:15:43hazırladığı gibi gerekçelerle bir
- 4:15:44soruşturma komisyonu kurmaya karar
- 4:15:46vermişti 15 kişilik bu komisyon 3 ay
- 4:15:49görev yapacak basının ve CHP'nin
- 4:15:51faaliyetlerini soruşturacak
- 4:15:53karşı
- 4:15:55devrimcilik
- 4:15:57iyice tırmanmış
- 4:15:59durumda e partizanlık
- 4:16:03almış yürümüş Parti diktatörlüğü öyle
- 4:16:07ekonomik
- 4:16:09durum şartları
- 4:16:11tamamlıyor Bu sırada oldu olacak oldu
- 4:16:15olacak derken en çok milleti gayrete
- 4:16:18getiren bardağa taşıran Damla dediğim
- 4:16:20bir de üstelik Demokrat Parti kalktı bir
- 4:16:23tahkikat Komisyonu kurdu çok körlemesine
- 4:16:26gitti Yani İhtilali asıl
- 4:16:29yapan biz değiliz Aslında onlar yaptılar
- 4:16:33kurulan komisyon işe başlarken tüm
- 4:16:35siyasal faaliyetleri yasakladığı gibi
- 4:16:36gibi komisyonla ilgili haberlere de
- 4:16:39yayın yasağı kondu ardından getirilen
- 4:16:41bir yasayla da komisyona olağanüstü
- 4:16:43yetkiler verildi 15 dp'li basını ve
- 4:16:46muhalefeti yargılayacak Hatta
- 4:16:48cezalandırılacak ama alacakları
- 4:16:50kararlara itiraz edilmeyecek komisyon
- 4:16:53hem Savcı hem şahit hem de yargıçtır bu
- 4:16:56adeta CHP'nin idam
- 4:16:58kararıyo siyasal Yaşamının en önemli ve
- 4:17:01Unutulmaz konuşmalarından birini o gün
- 4:17:03bu kanunla ilgili olarak yaptı ve dedi
- 4:17:05ki
- 4:17:07arkadaşlar şartlar Tamam olduğu zaman
- 4:17:09Milletler için ihtilal Meşru bir haktır
- 4:17:12bu yolda devam ederseniz ben de sizi
- 4:17:16kurtaramam bu tahkikat komisyonunun
- 4:17:19kurulması için kararın
- 4:17:21alınacağı meclis toplantısında İsmet
- 4:17:25Paşa herkesin anlayacağı şekilde başka
- 4:17:29türlü Kurtarmak isteyen ama tekrar
- 4:17:32demokrasiye dönmeyi de amaç edinmiş esas
- 4:17:36Amaç edilmiş olan kuvvetlere yeşil ışık
- 4:17:39yakasa bile sarı ışığı yakmış
- 4:17:42oldu Paşa'nın sarı ışık yaktığı
- 4:17:45kuvvetler Elbette ki silahlı kuvvetler
- 4:17:47inünü şartlar Tamam artık ihtilal
- 4:17:50meşrudur mesajını
- 4:17:52iletiyi karıştırdı gazete bürolarında
- 4:17:55bomba gibi patladı akşam ben de sizi
- 4:17:58kurtaramam sözü Ulus gazetesinin manşeti
- 4:18:01gazeteyi baskıya
- 4:18:05verdik bir bir saat 2 saat geçti
- 4:18:08akşamüstü baskı
- 4:18:11sırasında bizim pek hep
- 4:18:16kapatma gazeteyi kapatma zamanlarında
- 4:18:19karşımıza çıkan polis Yahya elinde bir
- 4:18:22zarfla bana geldi Polis
- 4:18:27Yahya
- 4:18:31aylardır Ulusu kapatma emirlerini
- 4:18:35getiren memur
- 4:18:38arkadaşımız olduğu için iyi tanıştırdık
- 4:18:42iyi ahbaplık
- 4:18:48BIM gazeteyi toplama
- 4:18:54emri Halbuki gazete içeride
- 4:18:58basılıyor
- 4:19:00dağıtamaz lütfen dedim ik saat Kaybol
- 4:19:04ortadan ve ik saat sonra gel ve gazel de
- 4:19:08topla zaten daha henüz yeni baskıya
- 4:19:11başladık ki abi dedi hissesini
- 4:19:14çıkartmadan
- 4:19:15uzaklaştı Biz Gazi basmaya devam ettik
- 4:19:18Ve o arada Bütün
- 4:19:20arkadaşlarla arabası bulunan bütün
- 4:19:22chp'lilere CHP'li milletvekillerine
- 4:19:25telefonlarla haber
- 4:19:26yolladık gazetenin dağıtımı için
- 4:19:29arabalarıyla beraber gelsinler diye kimi
- 4:19:32ceketli Kimi ceketsiz Kimi kravatlı Kimi
- 4:19:34kravatsız Kimi şapkalı kimi şapkasız
- 4:19:37etye neferleri gibi Geldiler sabaha
- 4:19:41kadar hiçbir polis
- 4:19:42uğramadı en son gazeteleri y Tabii
- 4:19:46plansız
- 4:19:47oldu Yani yeterince planlı olamadı ama
- 4:19:51bütün gazeteler O ıslak ıslak
- 4:19:53ellerimle Sepetin içinden tel Sepetin
- 4:19:56içinden alıp otomobillere yüklerken
- 4:19:58çoğunu elimle tutmam gerekti aldığını al
- 4:20:01seninkini al senden sonrakileri orduya
- 4:20:05gönder hemen gece
- 4:20:07orduya Ordu aldı dedi ki sen hemen
- 4:20:10Giresun'a gönder Giresun aldı sen
- 4:20:12Trabzon'a gönder Rize gönderine kadar
- 4:20:15sabin ar de 100 gazete
- 4:20:19GTİ Onlar da bu gazeteleri teksir
- 4:20:22ettiler bu suretle yalnız Türkiye'de 19
- 4:20:27Nisan tarihini Taşıyan Ulus
- 4:20:31[Müzik]
- 4:20:35gazetesinde Gazeteciler ve CHP
- 4:20:37milletvekilleri ifade vermeye çağrıldı
- 4:20:40basın tam kontrol altındaydı siyasal
- 4:20:42gösteriler tamamen yasaklanmıştı
- 4:20:44tahkikat komisyonunun baskılarına karşı
- 4:20:46muhalefet ve basın yeni mücadele
- 4:20:48teknikleri geliştiriyor lardı en
- 4:20:50unutulmayan en etkili olanı ise Çetin
- 4:20:53Altan'ın tek satırlık bir köşe
- 4:20:54yazısıydın canım Yazı yazmak istemiyor
- 4:20:58diğer gazetelerde Kore'de halkın
- 4:21:00diktatöre karşı nasıl ayaklığına dair
- 4:21:02fotoğraf ve haberler yayınlıyor lardı bu
- 4:21:05Kore benzetmesi birkaç gün sonra
- 4:21:06mecliste İnönü'nün başına iş açtı Eee 27
- 4:21:10Nisan'daki meclis Eee oturumu o Eee
- 4:21:15başlı başına çığrından çıkmış bir
- 4:21:17oturumdur
- 4:21:18Eee şimdi bu kanun çıkacak muhalefet de
- 4:21:22işte Hem konuşarak hem de direnerek o
- 4:21:25kanunun Eee çıkmasını önlemek istiyor
- 4:21:31önleyemez işte Son sözlerini söylemek
- 4:21:33Eee
- 4:21:35istiyor İnönü'nün Eee konuşması
- 4:21:40Eee sert bir konuşma Tabii işte Türk
- 4:21:45milleti Kore milletinden daha az
- 4:21:47haysiyetli değildir sözünün söylediği
- 4:21:49oturum
- 4:21:51eee ondan sonra Başkan İnönü'ye 12
- 4:21:55oturum meclisten çıkma cezasını verdi
- 4:21:59polis soruyla meclisten çıkartılan
- 4:22:01muhalefet artık sokaktaydı parlamento
- 4:22:03İnönü'ye kapatılmıştı basın tamamen
- 4:22:05susturulmuş
- 4:22:06yay gerildikçe geriliyor basınç hiç
- 4:22:09durmadan artılı son bir aya girilirken
- 4:22:11artık muhalefet sokaklardan yükselecek
- 4:22:13haberler fısıltı gazetesinden
- 4:22:15okunacaktır beklenen deprem başlamıştı
- 4:22:18depremin merkez üssü ise
- 4:22:21[Müzik]
- 4:22:27üniversiteler ihtilalin işaret fişeği
- 4:22:30bir perşembe sabahı Beyazıt'ta İstanbul
- 4:22:32Üniversitesi önünde ateşlendi Sabahın
- 4:22:34ilk saatlerinden itibaren öğrenci
- 4:22:36Atatürk heykeli önünde toplanmaya
- 4:22:38başladılar Kahrolsun diktatörler
- 4:22:40Hürriyet isteriz diye bağırıyorlardı Çok
- 4:22:43geçmeden polis müdahale etti öğrenciler
- 4:22:45Kordon altına alındı gençler dağılmayın
- 4:22:48ateş açıldı bir öğrenci öldü 40 kişi
- 4:22:51yaralandı tutuklanan öğrenciler
- 4:22:53sürüklenerek götürüyorlardı o sırada
- 4:22:56rektör Sıddık Sami onar olaya müdahale
- 4:22:58etmeye kalkışınca O da tartaklandı iş
- 4:23:01iyice çığrından çıkmıştı takviye için
- 4:23:04üniversiteye Ordu birlikleri getirildi
- 4:23:06işte ne olduysa o anda oldu öğrenciler
- 4:23:10Türk ordusu çok yaşa diye slogan attılar
- 4:23:13askerler önce duralı Sonra birer ikişer
- 4:23:16gençlerle kucaklaşmaya başladılar
- 4:23:18sloganlar birden ordu ile beraberiz
- 4:23:21dönüştü kanlı Perşembe diye anılan 28
- 4:23:24Nisan'ı hemen ertesi gün aynı sahneler
- 4:23:27Ankara'da yaşandı Mülkiye ve hukuk
- 4:23:29fakülteleri
- 4:23:35önünde yasağ konunca fısıltı gazetesi
- 4:23:38harekete geçti İstanbul'da yüzlerce
- 4:23:41gencin öldürülüp cesetlerinin
- 4:23:42asfaltlanan yollara gömüldüğü haberleri
- 4:23:45yayınladı Mülkiye ayaklandı polis Yine
- 4:23:48ateş açtı ama asker durdu tanklar
- 4:23:50oradaydı ancak namluları artık iktidara
- 4:23:54dönmeye
- 4:23:55başlıyordu kriz dönemi
- 4:24:01başladığında yavaş yavaş
- 4:24:05Menderes kendisine olan
- 4:24:08eski güvenini kaybettiğine dair
- 4:24:11işaretler vermeye
- 4:24:13başladı Çünkü bazı anlarda tereddüt
- 4:24:15ediyordu çok çabuk sinirleniyordum
- 4:24:17üniversite olayları olduğunda Eee o
- 4:24:21zaman başbakanlıkta görev yapan Eee
- 4:24:24Profesör Memduh yaşı
- 4:24:26gönderdi üniversiteye gidip Bak gör diye
- 4:24:30dekanla konuştum herkes üzgündü ve
- 4:24:33herkes Tabii şeyi itham ediyordu suçlu
- 4:24:36iktidarı suçluyordu bu işe bir çare
- 4:24:39bulunmasını herkes yarı Ümit yarı
- 4:24:42ümitsizlikle istiyordu bekliyordu s Bey
- 4:24:46telefon ettim evine evi maşka daydı o
- 4:24:48zaman nişantaşında maşka yolunda kalktım
- 4:24:52gittim salon aldılar Biraz sonra kendisi
- 4:24:54geldi başında da bir kaş üzer bir bant
- 4:24:57vardı biliyorsunuz bugün olaylar
- 4:24:58Dolayısıyla ufak bir yara almıştı ama
- 4:25:02çok
- 4:25:04şeydi morali iyiydi gündü ben dedi
- 4:25:07talebe üzerine kontrolümü kaybettim dedi
- 4:25:10Başka unsurlar girdi araya Dedi taleb
- 4:25:13nereye sevk edileceğini kestirmek çok
- 4:25:16zor bundan sonra dedi Onun için bazı
- 4:25:19daha değişik tedbirler almak lazım dedi
- 4:25:22emniyet müdürüyle validen büyük şikayet
- 4:25:24var tarafsız davranmıyorlar Tabii onlar
- 4:25:28tek edesin demiyorum ama hiç de bir
- 4:25:31müddet için vazifeden uzaklaştırın
- 4:25:33[Müzik]
- 4:25:35dedi öğrenen Bayar diken üstündeydi
- 4:25:37hemen Genelkurmay Başkanı ile yaverin
- 4:25:39İstanbul'a gönderdi ne olup bittiğini
- 4:25:41öğrenmek
- 4:25:43istiyordu Ben hemen Refik tgı aradım
- 4:25:47efendim orada gördüm dedim
- 4:25:51ki Sayın generalim beni dedim
- 4:25:54Cumhurbaşkanımız gönderdi Bu hadiseler
- 4:25:55hakkında iyi malumat alamadık ne oluyor
- 4:25:58dedim nasıl şey yapıyor neden oluyor
- 4:26:00Vallah Tayyar Bey dedi Ben başa
- 4:26:03çıkamadım bu çocukları dedi bu öğretim
- 4:26:06üyeleri dedi CHP yanlıları
- 4:26:09kaldırıyorlar askerler o gün
- 4:26:11cumhurbaşkanının elçisine göstericilerin
- 4:26:14tutuklandığını söylediler gerçekten de
- 4:26:16üniversite çıkışında yürüyüş yapan
- 4:26:17yüzlerce genç cemselere doldurularak
- 4:26:20Davut Paşa kışlasına götürülmüştü Yaver
- 4:26:23Mustafa Tayyar bir ölçüde rahatlamış
- 4:26:25olarak Ankara'ya dönmüştü ki telefon
- 4:26:30[Müzik]
- 4:26:32çaldı İstanbul'dan beni Vali Yetkiner
- 4:26:36arıyor dediler çıktım telefona dedi ki
- 4:26:39Tayar Bey akşam yakaladığımız cmsl
- 4:26:42bildirdiğimiz o öğrencilerin hepsi Davut
- 4:26:45Paşa kışına gitmeden yolda cs'de
- 4:26:47bırakılmış efendime söyleyeyim oraya
- 4:26:50yalnız 4050 kişi gitmiş ertesi günü
- 4:26:53Davut Paşa kışlasının futbol takımıyla
- 4:26:55maç yapmışlar 22 berabere kalmışlar
- 4:26:58Vaziyet böyledir ordunun tavrı Böylece
- 4:27:01açığa çıkmıştı Ordu ık iktidarın
- 4:27:03kontrolünde
- 4:27:04değildi
- 4:27:06olaylarda ölen genç için yazdığı ağıtı
- 4:27:09Türk ordusu Yetiş gel diye bitiriyordu
- 4:27:12Mehmet der Malatya'nın kuzusu kurşunun
- 4:27:18da ciğerinde sızısı
- 4:27:21Atatürkün Atatürküm Neredesin Öyle miydi
- 4:27:25alnımızın yazısı Canım seni arzuluyor
- 4:27:29Mehmedim
- 4:27:31[Müzik]
- 4:27:32gyun
- 4:27:34Bir
- 4:27:36Türk Ordusu Türk
- 4:27:38ordusu gel Menderes bu olayların
- 4:27:42yaşandığı gece Radyo başa geçti Uzun bir
- 4:27:45konuşma yaptı sesi yorgun ve
- 4:27:48titrek aziz ve muhterem
- 4:27:51vatandaşlarım memlekette estirmek
- 4:27:53istenilen ısyan havası
- 4:27:56etrafındaki bugünün hadiseler bildirmek
- 4:27:59suretiyle bu konuşmalarımın asıl
- 4:28:02maksadını teşkil
- 4:28:04ed
- 4:28:08bugün Ankara'da Hadise olmamıştır
- 4:28:11İstanbul'da ise bugünün hadiseleri gayet
- 4:28:15basit ve ehemmiyetsiz iki teşebbüsten
- 4:28:18ibaret kalmıştır şu da var ki İstanbul
- 4:28:23ve Ankara hariç Esasen yurdun diğer
- 4:28:27yerlerinde kayda değer hiçbir şey
- 4:28:30yoktur Menderes kaymaların sadece birkaç
- 4:28:33büyük kte ve üniversitede görüldüğünü
- 4:28:36ülkenin geri kalan bölümünün sükunet
- 4:28:37içinde olduğuna bakıp olaylara önem
- 4:28:39vermiyordu Devletin istihbarat
- 4:28:41örgütlerine soruyor onlardan da elle
- 4:28:43tutulur bir bilgi gelmiyordu ordunun
- 4:28:46hükümete bağlı olduğu kargaşanın
- 4:28:48muhalefet ve onların kışkırttığı bir
- 4:28:50avuç insandan kaynaklandığı ileri
- 4:28:52sürülüyordu işte temel yanılgı da buydu
- 4:28:55MİT Teşkilatı Hiçbir haber getirmez
- 4:28:57kıvır zıvır günlük haberleri getir
- 4:29:00jandarmadan öyle haber alırdık milli
- 4:29:03şeyden
- 4:29:04Eee Güvenlik kurulundan aşağı yukarı
- 4:29:07aynı şeyler gelirdi hiçbir şekilde
- 4:29:09Radikal Efendim orduda şöyle şöyle bir
- 4:29:11kaynaşma ihtilal var olmazdı o Nisan
- 4:29:14gecesi Çankaya'da toplantı yapıldı Bayer
- 4:29:16Profesör Ali Fuat başgil'e güvenirdi ona
- 4:29:19akıl danıştı başgil'in önerdiği çözüm
- 4:29:21çok basitti hükümet Derhal istifa etmeli
- 4:29:24ardından da Halk Partisinin de
- 4:29:25katılacağı bir Milli Birlik Hükümeti
- 4:29:27kurulmalı ydı yani demokrasinin
- 4:29:29sağduyusu ve bir başka kuralı
- 4:29:31işletilmeli Bayer kızdı hayır dedi
- 4:29:34tenkit zamanı geçti şimdi tenkil yani
- 4:29:38sertlik zamanıdır en yapılmaması gereken
- 4:29:41seçilmişti sertlik Zira artık sertlik
- 4:29:43daha fazla sertliği getiriyor ve
- 4:29:45olayların önü alınamıyordu
- 4:29:47Sokaklardaki olaylar hemen orduya
- 4:29:49yansıyordu bir bölüm subay için Vatan
- 4:29:51kargaşaya düşmüş Kardeş kanı akmaya
- 4:29:54başlamıştı demokrasi veya oyunun
- 4:29:56kuralları değil önemli olan ülkeyi
- 4:29:59kurtarmaktır Onlara göre Bunun tek yolu
- 4:30:01bu gidişe dur demekti o ortam içinde
- 4:30:04kimse rejimin geleceğini ileride
- 4:30:06karşılaşılabilecek sorunları
- 4:30:07düşünmüyordu veya
- 4:30:16düşünemiyordum bir mektup aldı altındaki
- 4:30:19imzada Kara Kuvvetleri Komutanı
- 4:30:21Orgeneral Cemal gürsel'e
- 4:30:25[Müzik]
- 4:30:30aitti bir gün
- 4:30:32oturdu eski harflerle
- 4:30:36eten menderese hed Abin bir mektup
- 4:30:41yazdı
- 4:30:42mektupta
- 4:30:44Eee üniversiteye asker sevkinin doğru
- 4:30:48olmadığını üniversiteli gençlere Ateş
- 4:30:50açılmasının doğru
- 4:30:52olmadığını yanlış hareketler yapıldığını
- 4:30:55falan işaret ettikten sonra
- 4:30:58eee bunalımın giderilmesi
- 4:31:04için
- 4:31:06Celal Bayar'ın cumhurbaşkanından istifa
- 4:31:08edip yerine Adnan Menderes'in
- 4:31:11cumhurbaşkanına getirilmesinin iyi
- 4:31:14olacağını Çünkü halen diyor Bütün bu
- 4:31:17diyor Demokrat Parti'nin hatalarına
- 4:31:20rağmen yanlış davranışlarına rağmen
- 4:31:22büyük diyor halk kitlesi
- 4:31:25Menderes'e muhabbet beslemektedir
- 4:31:27Efendim ona güvenmek tedir böyle bir
- 4:31:31değişiklik memleketi yatıştırır diyor
- 4:31:32iyi olur diyor böyle bir mektup
- 4:31:36beni çağırdı dedi
- 4:31:39ki benim dedi Emir subayım dedi bir e
- 4:31:43Personel binbaşısı Şeref Bey vardı Emir
- 4:31:46subayı çok değerli bir subaydı dedi ki
- 4:31:50onu al odanıza gidin odanızın kapısını
- 4:31:54içeriden kilitle bunu dedi Ona daktilo
- 4:31:57ettir bu mektubumu dedi Üç nüsa
- 4:32:02yazdır getirin bana o üç daktilo mektubu
- 4:32:07götürdüm üçünü de imza ettim imza
- 4:32:09ettikten sonra birini bana verdi bunu
- 4:32:11dedi Siz saklayın sizde Dursun dedi
- 4:32:15bana birini de imza etti bunu dedi
- 4:32:19zarfla üzerine yedi Milli Savunma Bakanı
- 4:32:23ethen Menderes'in ismini yazdı
- 4:32:26kendisi bakana gitti bakana mektubu
- 4:32:33verdi Sonra döndü geldi
- 4:32:36K dedim ki bakanın tepkisi ne bakan da
- 4:32:39bizim gibi
- 4:32:42düşünüyor o
- 4:32:44da Demokrat iktidarın dedi çok ciddi
- 4:32:47hatalar yaptı
- 4:32:49görüşündedir Menderes Başbakanın
- 4:32:51çocukluktan arkadaşıydı kendisine
- 4:32:53soyadını alacak kadar yakındı birlikte
- 4:32:56Büyümüşler siyasal yaşama birlikte
- 4:32:58atılmış o güne dek
- 4:33:00[Müzik]
- 4:33:04heza muhtıra mektubuyla geliyordu İki
- 4:33:07Kader Arkadaşı o gün son derece önemli
- 4:33:09bir karara vardılar Adnan Bey'in evinde
- 4:33:13istifaya zorlamış ve Adnan beyi razı
- 4:33:15etmiş istifanın şekli de şu istifa
- 4:33:18evvela radyoda ilan edilecek Ondan sonra
- 4:33:21Bayar duyacak hadiseyi istifa Eee
- 4:33:27mektubu işte konuşmuşlar evet demiş Adam
- 4:33:30Peki demiş İkna etmiş heten bey evde o
- 4:33:32arada meclis başkanı gelmiş ad beyin
- 4:33:35evine Refik
- 4:33:36koraltan Refik koraltan bakmış eten
- 4:33:39beyin anlatması bana buu bakmış çocuklar
- 4:33:43size bir şey var demiş Bey dayanamamış
- 4:33:46dediğim gibi demin karak söyledim demiş
- 4:33:48böyle böyle ben istifa ediyorum demiş a
- 4:33:51demiş po bir şey söylememiş şey
- 4:33:55oran 5 dakika oturmuş müsaade edin demiş
- 4:33:58ben gideyim falan demiş
- 4:34:00ayrılmış yarım saat sonra kökten eten
- 4:34:03beyi
- 4:34:04çağırmışlar
- 4:34:05Adnan Bey değil eten
- 4:34:09Bey söylenen Şu banaen Bey'in
- 4:34:12söylediğine göre Seninki istifa
- 4:34:15edecekmiş Seninki tabir de aynen böyle
- 4:34:19söyle istifa
- 4:34:22etmesin Bey diyor ki ben diyor istifaya
- 4:34:27şey yapan Telkin eden
- 4:34:30benim istifanın lüzumlu olduğuna
- 4:34:33kanaatim var Bu kanaatimi da Adnan Bey'e
- 4:34:35Arz Ettim söyledim O da kabul etti şimdi
- 4:34:38ben istifa etme diyemem Adnan Bey'e
- 4:34:41diyorum
- 4:34:43ancak Cumhurbaşkanı Cumhurbaşkanı bu işi
- 4:34:47istemiyor
- 4:34:49derim Kabul eder etmez onun bileceği
- 4:34:52Hadise iniyor aşağı Adnan Bey'i görüyor
- 4:34:55Adnan beye diyor ki böyle böyle Hadise
- 4:34:57oldu ben de bu cevabı verdim ya diyor
- 4:35:00Adan Bey biraz daha diyor bekleyelim
- 4:35:03Bakalım bekle bekle Köşk bu görüşmelerde
- 4:35:07Gürsel'in mektubundan haberdar edilmedi
- 4:35:09eten Menderes o gece Kara Kuvvetleri
- 4:35:12Komutanı Cemal gürsel'i çağırarak
- 4:35:13kendisine 3 ay izin verildiğini söyledi
- 4:35:16Nasıl olsa temmuzda izni bittiğinde
- 4:35:18Gürsel emekli olacaktı Paşa İzmir'e
- 4:35:22gitmek üzere bavul toplarken örgüt
- 4:35:24telaşlandı Başsız kalma tehlikesi
- 4:35:26belirmişti ama tam Gürsel'in gideceği
- 4:35:28gün yeni bir lider sürpriz bir şekilde
- 4:35:31ortaya
- 4:35:32çıkıverdi Başkan Gürsel'in
- 4:35:36masasının üstüne izin
- 4:35:39kağıdı zarfı konduğu
- 4:35:43gün benim sekreterim bana geldi Durumu
- 4:35:50anlattı e dedim Gülsel Paşa'ya bir
- 4:35:54uğurlama yapılmıyor mu yapılmıyor dedi
- 4:35:57sakıncalı görüyormuş
- 4:36:00dedi ben bundan
- 4:36:03yararlanmaya karar verdim
- 4:36:06hem gürsel'i uğurlamak hem de kimse
- 4:36:13uğurlamaya çıkıp
- 4:36:15uğurlamada Ben buradayım demek
- 4:36:18istiyorum isteyeceğim örgüte
- 4:36:23oturdum bu uğurlama işleri protokol
- 4:36:29İşleri personel Başkanlığının görevidir
- 4:36:32Ama onların hiçbirisi hareket geçmedik
- 4:36:35için ben Lojistik Başkanlığı
- 4:36:37olarak bütün Kara Kuvvetleri odalarına
- 4:36:40birer Emir gönderdim Bu akşam saat
- 4:36:439.30'a orduevinde orgen Gürsel uğurlama
- 4:36:48Gürsel için uğurlama töreni yapılacaktır
- 4:36:51saat 9.0 oldu toplantı yerine geldim hiç
- 4:36:55kimse
- 4:36:58yok öyle baskısı var ki partinin gelde
- 4:37:02gidiyor diye zaten kızıyorlar Bizi
- 4:37:03bırakıp gidiyor diye
- 4:37:06beyler Benim yazı boşa gitti Yani kimse
- 4:37:09gelmedi çok zor
- 4:37:11durumdayım sekreterim
- 4:37:14geldi bir emrin var mı dedim git ordu
- 4:37:18evine ne kadar
- 4:37:20öyle briç oynayan Kağıt oynayan
- 4:37:24içen sivil asker ne kadar Hepsini topla
- 4:37:27buraya çabuk rezil oluyoruz biliyorsun
- 4:37:30durumu o gitti hepsini toparladı geldi
- 4:37:34Orası doldu neyse
- 4:37:36o sırada da Gürsel Paşa Benim şansım bu
- 4:37:39çıktı çok
- 4:37:44sevindi Güreli izmir' nicedir hayalini
- 4:37:47kurduğu bahçe içindeki evine taşıyan
- 4:37:48uçak havalanırken örgüt Cemal Ağın Çok
- 4:37:52geçmeden Ankara'ya geri çağrılı
- 4:37:54biliyordu ama o gün için başlarına yeni
- 4:37:57bir
- 4:37:57[Müzik]
- 4:38:03lazımı oğlun kapısını çaldığında
- 4:38:06karşısında kendisinden de ateşli bir
- 4:38:08Paşa bulmuştu Yahu dedim
- 4:38:12Orhan ne
- 4:38:14durumdayız bu komutanlar Uyuyorlar mı
- 4:38:17Ben böyle deyince Orhan dökülüverdi
- 4:38:23Komutanım dedi komutanlar uyuyorlar ama
- 4:38:26dedi biz
- 4:38:29uyumuyoruz yalnız başımız yok dedi
- 4:38:31başımıza geçeceksin kolu tütüyor ben
- 4:38:34güldüm dedim Orhan sen benden
- 4:38:36korkuyorsun yok paşam dedi Neden
- 4:38:38korkalım D Biz senin erkek adam olduğunu
- 4:38:40biliyoruz dedi kabul etmesen de Dedi
- 4:38:42kimseye söylemezsin bu şu koluna baksana
- 4:38:44dedim hala kolu tütüyor or koluna baktı
- 4:38:47hiç unutmuyorum kaptı kolu kucağına
- 4:38:59getirdi
- 4:39:01555k günlerdir tüm üniversiteler heres
- 4:39:05bu parolayı fısıldıyordu birbirine
- 4:39:08555k 5 ayın 5 günü saat 5'te kızılayda
- 4:39:13demekti tam o saatlerde Bayar ve
- 4:39:15Menderes havaalanından dönüyor
- 4:39:17olacaklardı Kızılay'da yaklaşan bir
- 4:39:19fırtınanın öncesindeki sessizlik vardı
- 4:39:22bu sessizliği ıslıkla mırıldanan bir
- 4:39:24marş
- 4:39:33bozdu
- 4:39:45bunu ıslıkla başlatacağız önce ıslıkla
- 4:39:48Bu şarkıyı söyleyeceğiz sonra eğer
- 4:39:51kalabalık büyürse O şarkı haline gelecek
- 4:39:55Eee Epi de tereddüt geçirdik işte
- 4:39:59gecikenler oldu falan 555k denir ama o
- 4:40:02nümayiş Aslında Eee 5i 45 geçe alıya
- 4:40:05çeyrek kala başladı O tereddütler
- 4:40:07arasında
- 4:40:08Eee
- 4:40:10sonunda biraz şeyle
- 4:40:13Eee tuhaf bir şekilde ıslık çalarak
- 4:40:17aşağı doğru yürümeye başladık ıslık
- 4:40:19sesleri de yükselmeye başlamış öyle
- 4:40:22aşağıya doğru bir süre gittik Eee orada
- 4:40:25eee bir daha baktığımda iyice
- 4:40:28kalabalıklaştı Yani bir 200 kişi falan
- 4:40:30olduğunu tahmin ediyorum Eee o zaman da
- 4:40:32marş söylenmeye başladı zaten
- 4:40:33kendiliğinden Böylece başlamış oldu Eee
- 4:40:36sonra e kalabalık tersine döndü en
- 4:40:40arkada olanlar en öne geçmiş oldu Biz de
- 4:40:43geride kaldık Eee diğer tarafta bir
- 4:40:47sesler duyuldu Menderes geliyor dediler
- 4:40:50Biz sayın cumhurbaşkanı önde biz üçümüz
- 4:40:54koraltan Sayın Menderes Ben beraber
- 4:40:57hareket ettik Kızılay'a geldiğim sırada
- 4:41:00baktım Ön
- 4:41:02kapalı bir takım hareketler var koşmalar
- 4:41:05var falan Arabayı şeye çevirdi Necati
- 4:41:08Bey caddesine doğru geriden e Annem Bey
- 4:41:11nereyi Tayyar Bey dedi Efendim orası
- 4:41:13kapalı Galiba dedim ve işaret de ettiler
- 4:41:15bize yolun kapalı olduğunu oradaki
- 4:41:17trafik memurları onun için Yok yok dedi
- 4:41:20girelim içeriye Biz o hengamenin
- 4:41:22içerisine
- 4:41:24girdik Kızılay bir anda yangın yerine
- 4:41:27dönmüştü eski Kızılay binasının önünde
- 4:41:29arabasından inen Başbakan kaynayan Bir
- 4:41:31kazanın ortasına balıklama atlamıştı
- 4:41:34adeta korumaların arasında Güven Park
- 4:41:37önünde yürürken çevreden bağıranlara da
- 4:41:39ne istiyorsunuz diye soruyordu bir genç
- 4:41:42Hürriyet istiyoruz diye bağırdı Menderes
- 4:41:44kızgındı Hürriyet olmasa bir başvekil
- 4:41:47bunları söyleyebilir misiniz diye
- 4:41:49bağırdı itiş kakış arasında Üstü başı
- 4:41:52hırpalanmış kravatı kaykılmış Gömleğinin
- 4:41:54ucu pantolondan çıkmıştı yolun kenarında
- 4:41:57bekleyen bir gazeteciye ait arabaya
- 4:41:58kendisini zor attı ve hızla başbakanlığa
- 4:42:01doğru uzaklaştı
- 4:42:03ben odamda oturuyordum Namık Gedik de
- 4:42:06benim odamda
- 4:42:09dı Birden Kapı açıldı Bayar girdi
- 4:42:14içeriye Namık gediye Namık Bey
- 4:42:19hemen Kızılay'a gidin megafonlar la ilan
- 4:42:25edin dağılmalarını ilan
- 4:42:28edin dağılmadı takdirde Ateş edileceğini
- 4:42:33söyleyin kızılayda o akşam ateş açılmadı
- 4:42:36ama Bayar'ın orada verdiği Emir yıllarca
- 4:42:39tartışıldı artık ipler iyiden iyiye
- 4:42:42Cumhurbaşkanın eline geçmişti Bayer
- 4:42:44duruma el koymuş Menderes iktidarın ilk
- 4:42:46yıllarındaki gibi ik plana
- 4:42:50[Müzik]
- 4:42:58düşmüştü işte meşhur İzmir gezisi bu
- 4:43:00atmosfer içind yapıldı anar'ın Oğ hav
- 4:43:04kendisine sürekli olarak yaklaşan
- 4:43:06felaketten istifadan baskı
- 4:43:08tedbirlerinden söz edenlerin arasında
- 4:43:09bunalmış Menderes bu tür durumlarda hep
- 4:43:12yaptığı gibi kendini kalabalıklara attı
- 4:43:15Demir kıratın 10 yaş gününde Ege'ye
- 4:43:18yetiştiği topraklarda kitlelerin
- 4:43:20sevgisinde Şifa aramaya gitti aradığını
- 4:43:23fazlasıyla buldu İzmir Rıhtımında
- 4:43:25200.000 kişi tarafından
- 4:43:30karşılandı bir insan
- 4:43:32selii Atatürk ile deniz arasında denizle
- 4:43:36insan birleşiyordu
- 4:43:39bütün yollar kapalıydı çok büyük bir
- 4:43:43kalabalık halkın arasından zor
- 4:43:47geçti kürsüye gitti konuşmasını
- 4:43:51yaptı ve büyük bir kalabalık İzmir
- 4:43:54bağrına bastı kendisini çok güzel bir
- 4:43:57toplantıyı dedi
- 4:43:59eee bir ülke büyük bir buhran geçiriyor
- 4:44:03dedi yani
- 4:44:06eee ülkeyi kötüye ülkenin devletin
- 4:44:10kötüye gitmesini isteyenler var dedi
- 4:44:15eee bir bunalımdan bu gerilimden
- 4:44:18bunalımdan ancak bir seçimle çıkılır
- 4:44:20dedi Ve bunu yapacağız dedi bir Erken
- 4:44:23seçim yapacağız dedi o geziye katılan
- 4:44:26bir kimse bir ay sonra bu iktidarın
- 4:44:27devrileceğim düşünmesi son derece güç
- 4:44:30olurdu çünkü Eee büyük bir coşku var
- 4:44:35mesela Tarsus'tan geçerken Ben gözümle
- 4:44:38gördüm bir baba oğlunu süslemiş Kucağına
- 4:44:41almış elinde
- 4:44:43bıçak kurban edeceğim dedi zorla elinden
- 4:44:46bıçağı
- 4:44:47[Müzik]
- 4:44:48aldılar İzmir'deki bu manzara Ankara'da
- 4:44:51kendisine istifa öneren lere de en iyi
- 4:44:53cevabı veriyordu kalabalıkların
- 4:44:55yanıltıcı büyüsü bir anda Menderes'i
- 4:44:58Sarmalı yı verdi istifayı düşünüyordu
- 4:45:01İsa da orada Vazgeçti Ege'nin sevgisi
- 4:45:04Menderes'in sonunu
- 4:45:16hazırladı ihtilalin ayak sesleri
- 4:45:19Ankara'da bir cumartesi günü çınladı bir
- 4:45:21süredir üniversite olayları nedeniyle
- 4:45:23zaten huzursuz olan Harbiye ayaklandı
- 4:45:25nehrunun Ankara'ya geleceği gün
- 4:45:28harbiyelilerin İnzibat gibi yollara
- 4:45:30dizilmesi bardağa taşınan Damla oldu
- 4:45:32genç öğrencilere noktasını fısıldayan
- 4:45:35asker Yüzbaşı Fuat noras Ordu evinde
- 4:45:39buluştuk
- 4:45:411.3a pek az bir
- 4:45:44Eee Grup oluşmuştu tehlikeliydi saat 2
- 4:45:48olduğu halde Biz kaldırımdan yürüdük
- 4:45:50harbi eli
- 4:45:52yoktu 2 bir ya da 3 gece Kızılay'a inen
- 4:45:58o kavşaklardaki bütün yollardan sanki
- 4:46:01kovayla dökülmüş gibi Harbiyeli döküldü
- 4:46:03oraya
- 4:46:06birdenbire Trafik durdu otomatikman o
- 4:46:09zaman e kötü bir imajı
- 4:46:15olan polisler taşmaya başladı üniformalı
- 4:46:21polisler korkuyorlardı askerden Yüzbaşı
- 4:46:24İhsan savim bu arkadaş Harita Genel
- 4:46:28Müdürlüğünde o
- 4:46:30zaman
- 4:46:32haritacılar genelde araziye çıkıp
- 4:46:35Eee görev yaparlar
- 4:46:38ilkbaharda
- 4:46:40evde Hazırlık yapmak için balyaları için
- 4:46:44gerekli bir urgan Almış
- 4:46:46eline yürüyüş esnasında heyecandan Bu
- 4:46:50urganın üzerindeki paket kağıdı gazete
- 4:46:53vesaire Neyse düşmüş çıplak urgan
- 4:46:57elinde O zamanki Örfi idare kumandanı
- 4:47:00Namık argüç hışımla üstüne yürüdü buna
- 4:47:04Biz grup olarak
- 4:47:06bakıyoruz Ne o elindeki urgan dedi beni
- 4:47:10mi asacaksın cevap Evet gerekirse
- 4:47:14ihtilal Aslında orada başlamıştı
- 4:47:16harbiler Zafer anıtına kadar yürüdüler
- 4:47:18orada İstiklal Marşı ile Harbiye marşını
- 4:47:20okuyup dağıldılar Ordu ayaklanmış
- 4:47:23iktidara en açık şekilde Meydan okuyordu
- 4:47:26harbiyelinin ayak sesleri çok kısa
- 4:47:28zamanda Çankaya köşkünde duyuldu Sayın
- 4:47:31cumhurbaşkanına dedim ki efendim bu bir
- 4:47:34harekettir bizi deniyorlar deniyoruz
- 4:47:37Bunun arkası ihtilale doğru gider Ordu
- 4:47:39sahnedir işte meydana çıktılar evvela
- 4:47:42bunları çarpıyorlar arkadan da diğer
- 4:47:44büyükler gelecek dedim Bunun şeysi
- 4:47:47yapılacak şey harp okulunu silahtan tec
- 4:47:51edip dışarıya göndermekten Başka çare
- 4:47:53yoktur Hemen dedim bunları uzaklaştırmak
- 4:47:55lazım
- 4:47:56Ankara'dan Peki dedi Hadi koraltan dedi
- 4:47:59evine gidelim oradan şey yapalım kalktık
- 4:48:01koraltan geldik
- 4:48:02koraltan yanında Ben durumu anlattım
- 4:48:05oradan başbakanlığa geldik Başbakanlık
- 4:48:07ana baba günü gibiydi başbakanlıktaki
- 4:48:10zirvede harp okulunun bir an önce tatile
- 4:48:12sokularak silahlarıyla birlikte İzmir'e
- 4:48:14nakli kararlaştırıldı karar Harbiye
- 4:48:17komutanı Sıdkı ula'ya bildirildi ama
- 4:48:19ulay da örgütlendi haberi derhal
- 4:48:22arkadaşlarına uçurdu mehmetçiği işin
- 4:48:24içine sokmayacak göre harbiye
- 4:48:26ellerindeki tek silahtı Harbiye giderse
- 4:48:30ihtilal biterdi Bundan dolayı derhal
- 4:48:32acele edilmeliydi
- 4:48:34o akşam ihtilal komitesi Madanoğlu
- 4:48:36başkanlığında toplandı onlardan habersiz
- 4:48:38yapılan Harbiye yürüyüşünden dolayı
- 4:48:40biraz ürkmüş derdi herkes fısıldıyordu s
- 4:48:45sari Bu mikrop gibi geçici herkes fısıl
- 4:48:50fısıl konuşmaya başlıyor ya ne biçim
- 4:48:51ihtilalcilik bu ama Önüne geçmenin
- 4:48:54imkanı yok artık ben iyice
- 4:48:57sinirlenmiştim tepsiye bir vurdum
- 4:49:00tepsinin içindekiler hepsi odanın içine
- 4:49:02yayıldı
- 4:49:05sıkı tutmuş ama tutuyormuş Demek ki
- 4:49:07tepsi elinde kaldı iki sapından tepsi
- 4:49:09elinde
- 4:49:10kaldı döndüm çocuklara oğlum dedim bu
- 4:49:15işi hemen yapıyor muyuz yapmıyor muyuz
- 4:49:17bağırarak
- 4:49:19ama kendimde değilim ben o fısıltıdan
- 4:49:22çıktım şimdi yırttım o
- 4:49:24perdeyi
- 4:49:26bağı yapıyor muyuz yapmıyoruz hepsi
- 4:49:29birden baılar yapıyoruz dediler
- 4:49:30yapıyoruz Hadi öyle dağılalım
- 4:49:39örgüt harekete geçerken iktidar
- 4:49:41Çankaya'da çare arıyordu Bayer
- 4:49:43başkanlığında yapılan toplantıda dp'nin
- 4:49:45beyin takımı Menderes'e bir teklifle
- 4:49:47gelmişti krizi aşabilmek için hükümetten
- 4:49:50bazı bakanlar
- 4:49:52değiştirilmeli bu
- 4:49:54teklifi
- 4:49:56Menderes'te
- 4:49:58bayarda Beğenmediler
- 4:50:02onlar bunu bir zaaf ifade edeceğini bir
- 4:50:07zaaf
- 4:50:10ve muhalefetin yaptığı
- 4:50:13baskıya bir ödün bir taviz
- 4:50:19sayılacağını ve bunun arkasının
- 4:50:22geleceğini işlerin daha da
- 4:50:32azacılı Belki daha fena sonuçlar
- 4:50:35doğuracağını söylediler
- 4:50:38[Müzik]
- 4:50:44TP genel idare kurulu toplantısına
- 4:50:46ertesi gün başbakanlıkta devam edildi
- 4:50:49Gündem yine aynıydı ama bu kez Başbakan
- 4:50:51daha sinirliydi anlatın dedi Ben
- 4:50:55anlattım yani bu gergin
- 4:50:57havayı değiştirmek gerektiğini bir
- 4:51:01siyaset değiştirmesi çarpıcı bir da bir
- 4:51:05şeyler yapmamız lazım
- 4:51:07geldiğini söyledim ve bazı örnekler
- 4:51:13verdim kçi olaylarını
- 4:51:17falan Tabii bunları dinlerken benim
- 4:51:21konuşmamı dinlerken
- 4:51:25Başbakanın sinirlendiğini görüyordum Siz
- 4:51:28bunu daha evvel de söylediniz Dün de
- 4:51:31söylediniz daha evvel de söylediniz ama
- 4:51:35bir
- 4:51:36idare bir devlet devlet İdaresi müşkülat
- 4:51:40gerginlik Buradan nasıl
- 4:51:43çıkılır
- 4:51:45buradan sizin dediğiniz yollarla
- 4:51:48çıkılmaz Ben çıkaracağım dedi sizi bu
- 4:51:53zorluğun içinden Ben
- 4:51:56çıkaracağım e çıkaramıyorsun
- 4:52:00dedik gerginlik hasıl oldu Başbakan
- 4:52:06attı Benim işim var
- 4:52:09dedi daha fazla kalamam Burada sizi
- 4:52:13Dinleyemem
- 4:52:14dedi bıraktı toplantıdan çıktı gitti
- 4:52:19Başbakan artık eleştiri duymak
- 4:52:21istemiyordu Oysa her ağzını açan ona
- 4:52:23hatalarını
- 4:52:24sırıyan kurulu vardı Halbuki o kendisini
- 4:52:28Eskişehir'e kalabalıkların kucağına
- 4:52:30atmak için sabırsızlanıyordu bütün
- 4:52:32bakanlar kuru şu seyahate tehir edin be
- 4:52:35tehir edin de şu işi
- 4:52:38bitirelim dedik canım İki günden ne
- 4:52:40olacak ik gün sonra geleceğim Ben 2 gün
- 4:52:43sonra kıyamet koptu başbakanlıkta bu
- 4:52:45soğuk rüzgarlar eserken Ankara'nın
- 4:52:47değişik karargahların ihtilal komitesi
- 4:52:49son hazırlıkları gözden geçiriyordu
- 4:52:51iktidar artık sadece birkaç günlük
- 4:52:55mesafedeyim müdahaleye hazırdı üst
- 4:52:57kademe ise aynı gün talihsiz bir
- 4:52:59girişimle Başbakana endişe edilecek bir
- 4:53:02şey olmadığını söyleme gidiyorlardı
- 4:53:05Harp Okulu öğrencilerinin yürüyüşünden
- 4:53:07sonra önemli
- 4:53:09ölçüde yüksek
- 4:53:12rütbeli
- 4:53:14generallerin devrin başbakanı Adnan
- 4:53:17Menderes olan görüşmeleri var ve bu
- 4:53:20görüşme
- 4:53:21içerisinde rejime bağlılıkları ve Eee
- 4:53:26Harp Okulu yürüyüşüne filan bunlara
- 4:53:28bakılmaması
- 4:53:29gerektiği muhalefetle bir olup iktidarı
- 4:53:32devre dışı Bırakmak gibi böyle bir
- 4:53:34düşüncenin asla yer edemeyeceğini
- 4:53:38Özellikle de Eee Başbakan olarak
- 4:53:41kendisine güvenlerinin
- 4:53:43e ve müspet duygularının hiç eksilmeden
- 4:53:47devam ettiğini ifade eden
- 4:53:50bir durum var işte Menderes'i en çok
- 4:53:53yanıltan bu ziyaret oldu aralarında
- 4:53:55genelkurmay başkanının da bulunduğu
- 4:53:5720'ye yakın General sizden yanayız
- 4:54:00diyorlardı O halde rahat uyku yyb
- 4:54:02bilirdi
- 4:54:04o gece köşkün terasında gref suyunu
- 4:54:06yudumlarken kulakları yaklaşan tankların
- 4:54:09sesine kapalıydı askeri müdahaleden
- 4:54:11endişelenen Mükerrem saru dahi dinlemek
- 4:54:14istemi nöbetçi dolaşıyor arkada başını
- 4:54:18çevirdi nöbetçi gidiyor bir yere
- 4:54:21kadar sert adımlarla gidiyor oradan
- 4:54:24dönüyor yine sert adımlarla hareket
- 4:54:26ettiği yere geliyor Doktor dedi bu
- 4:54:30Mehmet mi bize silah çekecek dedi bumet
- 4:54:32bize dedi Menderes gidişi hissediyor
- 4:54:36ancak tam teşhisini koyamıyor bunu
- 4:54:38değiştirebilecek kesin adımları atmıyor
- 4:54:40veya atıyordu olaylar geliştikçe hatalar
- 4:54:44artıyor ve İçinden çıkılması güç bir
- 4:54:46kısır döngüye giriliyordu saat tam 12'ye
- 4:54:505 vardı Son anda kapısı çalındı ve en
- 4:54:53yakın arkadaşlarından uyarı geldi Yarın
- 4:54:56darbe oluyor istifa
- 4:54:59[Müzik]
- 4:55:02edin
- 4:55:06şartlar Tamam olunca Milletler için
- 4:55:09ihtilal Meşru bir haktır İsmet Paşa 27
- 4:55:12mayıs'tan bir süre önce bu sözleri
- 4:55:14söylediğinde Yer Yerinden oynamıştı en
- 4:55:17büyük tepki de Tepe'den gelmişti iktidar
- 4:55:19partisine göre ülkede bir askeri
- 4:55:21müdahaleyi haklı gösterecek hiçbir durum
- 4:55:24yoktu seçimlere bir yıl kalmıştı
- 4:55:26Başbakan gittiği her yerde coşkuyla
- 4:55:28karşılanıyordu birkaç büyük ildeki
- 4:55:31öğrenci olayları dışında ülke Huzur için
- 4:55:34ancak aynı manzaraya Muhalefet partileri
- 4:55:37ve diğer muhalif çevrelerin gözlüğüyle
- 4:55:38bakıldığında durum çok farklıydı basın
- 4:55:41üniversiteler sendikalar siyasal
- 4:55:43partiler baskı altındaydı özgürlükler
- 4:55:45giderek kısıtlanıyor iktidar kimseye
- 4:55:48ters söz söyletmem çalışıyordu ekonomi
- 4:55:51gittikçe kötüleşiyor günlük yaşamın
- 4:55:54getirdiği hoşnutsuzluk buna ekleniyor
- 4:55:56Ana muhalefet partisi kapatılıp bir
- 4:55:59diktatörlüğe kılıyordu sanki toplum bir
- 4:56:02patlamanın eşiğine gelmişti işte bütün
- 4:56:05Bu ortamın içinde yaşayan subaylara göre
- 4:56:07İsmet Paşa'nın dediği gibi şartlar
- 4:56:09tamamdı ihtilal artık Meşru bir haktı
- 4:56:12ülke uçurumun eşiğinden kurtarılmalıdır
- 4:56:14Bu arada kimsenin aklına demokratik
- 4:56:17rejimin derin bir yara alacağı
- 4:56:19gelmiyordu kimse demokrasinin kuralları
- 4:56:21uygulanarak krizden kurtulabileceğini
- 4:56:24düşünmüyordu artık 12'ye 5
- 4:56:27[Müzik]
- 4:56:32vardı
- 4:56:36en zor gün mecliste başladı DP grubu
- 4:56:39yine isyan halindeydi 90 milletvekili
- 4:56:41son gelişmeleri tartışmak üzere bir
- 4:56:43önerge vermişlerdi tahkikat komisyonunun
- 4:56:46kaldırılmasını erken seçime gidilmesini
- 4:56:48ordudaki kaynamanın konuşulmasını
- 4:56:50istiyorlardı ama Menderes orduyu gruba
- 4:56:53yargılamaya hiç niyetli değildi Başbakan
- 4:56:57çıktı en son
- 4:57:00yorgun asabi O da çünkü
- 4:57:07gruba Burada bugün konuşmayalım
- 4:57:10sakıncalıdır dediği halde Grup ısrar
- 4:57:13ediyor
- 4:57:14konuşmakta o bakımdan Hem kızgın hem
- 4:57:19yorgun hem
- 4:57:21asabi bu haleti Ruhiye içinde çıktı dedi
- 4:57:26ki parti lideriniz olarak Teessüf ederim
- 4:57:30dedi bu Başbakanın grubu son görüşü
- 4:57:33olacaktı Parti yönetimi ve bakanlar
- 4:57:36kurulundan sonra başbakan grubuyla da
- 4:57:38dargın ayrılıyordu Eskişehir'e hareket
- 4:57:40etmeden önce Menderes Çankaya'ya çıktı
- 4:57:43Asıl sürpriz kendisini Çankaya'da
- 4:57:45bekliyordu Bayar'ın yanında Genelkurmay
- 4:57:47Başkanı Rüştü erdelhun vardı
- 4:57:50Cumhurbaşkanı Menderes'e rejimi
- 4:57:52kurtarmak için bulduğu yeni formülü
- 4:57:54açıkladı Meclis kararıyla sıkı yönetimin
- 4:57:57yetkileri artırılacaktır önerilen şey
- 4:58:00bir yarı askeri rejim Sayın bear'ın
- 4:58:05Genelkurmay Başkanı rahmetli Rüştü erdel
- 4:58:08hunla da ayrı olarak görüştüğü
- 4:58:11Eee
- 4:58:14ve bir kabine toplantısına kendisinin
- 4:58:18başkanlık edeceği rüşt Erder hunla olan
- 4:58:22bu
- 4:58:23görüşmesinde Başbakanın da bulunduğu Eee
- 4:58:28En azından orduya daha geniş yetkiler
- 4:58:31ülke yönetiminde tanıyacak bir yasal
- 4:58:35düzenleme belki yapılmasını ihtiva eden
- 4:58:38böyle bir üçlü görüşme olduğu ertesi
- 4:58:41günün bunun kabine toplantısında
- 4:58:44görüşüleceği kendisinin hükümet
- 4:58:47toplantısına başkanlık etmek üzere
- 4:58:49başvekil gittii Fakat o toplantıya
- 4:58:52başvekil Adnan Menderes'in katılmadığı
- 4:58:54şeklinde Eee belirli
- 4:58:58Eee yazılar da yazıldı ve
- 4:59:02çıktı köşkte bu görüşme Başkentte türlü
- 4:59:04Söylentilere yol açtı Bayar'ın erdel
- 4:59:07huna Başbakanlık teklif ettiği dahi
- 4:59:08söylendi En azından belli Yetkilerin
- 4:59:11genelkurmay'a Devri söz konusuydu
- 4:59:14Eskişehir'e gideceği
- 4:59:16öğrenince erdelhun Paşa gidip görmüş
- 4:59:20başbakanı demiş
- 4:59:22ki sizin yokluğunuzda burada
- 4:59:25bulunmadığınız
- 4:59:26sırada 21 Mayısa olduğu gibi Harbiye
- 4:59:30yürüyüşü gibi ona benzer bir olay Zuhur
- 4:59:34ederse bu işlerle kim meşgul olacaktır
- 4:59:37kim Emir
- 4:59:40verecektir Eğer ete Menderesi
- 4:59:43bırakırsanız yanlış olur hatalı Olur
- 4:59:48demiş Başbakan da Siz meşgul olun siz
- 4:59:51bakın bu işlere
- 4:59:55demiş Sonra ayrıldıktan sonra
- 5:00:01güya Başbakanlık müsteşarı Ahmet Salih
- 5:00:07korur
- 5:00:09Başbakana demiş ki bu iş siyasi bir
- 5:00:13iştir Politik bir iştir kabineyi
- 5:00:17ilgilendirir yani böyle bir yetkiyi
- 5:00:20veremezsiniz erdelhun
- 5:00:24Paşa'ya uyarmış
- 5:00:27başbakanı
- 5:00:28fakat Rüştü Paşa Bana anlattığı zaman
- 5:00:31dedi ki başbakan bana hiçbir şey
- 5:00:33söylemedi Menderes bayar'a bir düşüneyim
- 5:00:36demiş ve kendini havaalanına atmıştı
- 5:00:38uçağı Eskişehir için havalanırken
- 5:00:40Ankara'nın O kendisini kemiren
- 5:00:42kasvetinden kaçıyor sadakatinden hiç
- 5:00:45kuşku duymadığı halkın kollarına
- 5:00:47koşuyordu Oysa Eskişehir Onun için son
- 5:00:59duraktı Menderes'in uçağı Eskişehir ask
- 5:01:02havaalanına indiğinde çarp dönmeye
- 5:01:04başlamıştı o güne dek Hiçbir zaman bir
- 5:01:07askeri darbeye ihtimal vermeyen Menderes
- 5:01:09ilk kez orada havaalanın çıkışında
- 5:01:11uçurumun kenarında olduğunu fark etti
- 5:01:13biz
- 5:01:15Eee Üstün önünde otururken
- 5:01:20Menderes kafilesi
- 5:01:24otomobillerle
- 5:01:25geldi bir güzergahı takip ederken 40-50
- 5:01:29kişilik bir subay topluluğu öne çıktı
- 5:01:33O da kendisini selamlayacaklar
- 5:01:36zannetti ama
- 5:01:39Subaylar bir komutla geriye döndüler ve
- 5:01:43ellerinden bir harekette bulundular Yani
- 5:01:46bir
- 5:01:47protesto hareketinde bulundular Başbakan
- 5:01:51bu İsyan karşısında şok olmuş
- 5:01:52sarsılmıştı miting meydanında kürsüye
- 5:01:55çıktığında hala kendine
- 5:01:57gelememiş o sarsılmasını tamamen
- 5:02:00bertaraf etmediği or oldğu bir
- 5:02:03konuşmadan da anlaşıldı Çünkü bir Eee
- 5:02:06eee hazırlanmış bir konuşması vardı
- 5:02:09genellikle konuşmasını hazırlar fakat
- 5:02:11Eee onu önüne koyar daha çok irticalen
- 5:02:15konuşurdu Bu sefer o konuşmayı da hiç
- 5:02:17çıkarmadan tamamen irticalen konuştu ve
- 5:02:20yumuşak bir konuşma çoğunu da duyamadık
- 5:02:23Çünkü
- 5:02:25orada vilayetin önünde hazırlanan o
- 5:02:28perlerin birisi şeyini kesmişti
- 5:02:31kablosunu kesmişti bağırarak konuşmak
- 5:02:33mecburiyetinde kaldı Menderes'in
- 5:02:36bağırarak duyurmaya çalıştığı şey
- 5:02:37aslında tahkikat komisyonunun görevini
- 5:02:40tamamladığı ve yakında seçimlere
- 5:02:42gidileceği
- 5:02:43haiyu duyabilecek kadar sesi ne de
- 5:02:46gerçekleştirebilecek kadar ömrü
- 5:02:59kalmıştı Menderes Eskişehir'de temel
- 5:03:02atarken Genelkurmay Başkanı Rüştü
- 5:03:04erdelhun Ankara'da genelkurmay'ın sinema
- 5:03:06salonunda yüksek rütbeli komutanlarla
- 5:03:08bir değerlendirme toplantısı yapıyordu
- 5:03:10erdelhun komutanlara bütün Yetkilerin
- 5:03:13kendisinde olduğunu açıkladı silahlı
- 5:03:15kuvvetler hükümete karşı bir hareketin
- 5:03:17içinde değildi orada onu dinleyen
- 5:03:20komutanlardan bazılarının birkaç saat
- 5:03:22sonra hükümeti
- 5:03:24devireceklerdi Hun Toplantıdan sonra
- 5:03:26ordunun iktidara bağlılık mesajını köşke
- 5:03:28götürürken ihtilal komitesinin çekirdek
- 5:03:31kadrosu gece yarısı operasyon
- 5:03:33son rötuşları yapıyordu evvela öğleden
- 5:03:36sa sonra evvel saat 11'de sonra öğleden
- 5:03:40sonra saat 2'de toplanarak ayaküstü yani
- 5:03:43Sami küçüğün odasında ayaküstü
- 5:03:45toplanarak kesin kararımızı verdik
- 5:03:48ve ihtilal makinesi işlemeye başladı
- 5:03:52saat 2'den sonra her şey bitti yani
- 5:03:5614'te ihtilal kararı verildi ve makine
- 5:03:59işlemeye başladı ihtilal çek kosu saat
- 5:04:0421'de har bokunda top olmak üzere
- 5:04:05ayrıldık Herkes kendi kanallarını
- 5:04:08işletmeye
- 5:04:09başladı ihtilal sabırsızlanıyordu
- 5:04:12karargah harb kaydı İstanbul'da
- 5:04:15operasyonu Binbaşı Ahmet Yıldız sıkı
- 5:04:17yönetim idare merkezinden yönetecek
- 5:04:20Cumhurbaşkanlığı köşkünde Osman Köksal
- 5:04:22bayarı tutuklamak için işaret bekliyordu
- 5:04:24hava karardığında Harbiye'de bütün eller
- 5:04:29[Müzik]
- 5:04:37Menderes o gece Eskişehir şeker
- 5:04:39fabrikasında Başbakan olarak yiyeceği
- 5:04:41son akşam yemeğine oturdu başta her şey
- 5:04:44yolunda
- 5:04:45görünüyordu
- 5:04:47Başbakan neşelendi orada bir subay geldi
- 5:04:51Ona bir gül ikram etti neşelendi Hadi
- 5:04:53Dağ başını duman almış maşları
- 5:04:55söyleyelim herkes Marşı söylemeye
- 5:04:57başladı orkestraya işaret etti filan
- 5:05:00derken telefona çağırdılar telefona
- 5:05:04arayan Refik koraltan İstanbul'da
- 5:05:06üniversite profesörlerinin sessiz bir
- 5:05:08yürüyüş başlattıklarını haber veriyordu
- 5:05:10Başbakan döndüğünde keyfi kaçmıştı Adnan
- 5:05:13Bey
- 5:05:14heyecanlanıyor bakıyoruz yüzü kızarıyor
- 5:05:17gittikçe hazırl biraz da içiliyor Tabii
- 5:05:20ve biz e de biraz Tedirgin oluyoruz
- 5:05:23Hatta bandoya Ercüment haber yolladı
- 5:05:26artık çalmasınlar diye Ve nitekim çıktı
- 5:05:29Adnan bey o meşhur Kara cübbeliler diye
- 5:05:32gayet sert bir Nutuk söyledi ve ben
- 5:05:37Ercümen çok üzüldük Ben kalktım gittim
- 5:05:41yanına Biraz sert oldu dedim Evet öyle
- 5:05:45oldu değil mi dedi gazeteciler var
- 5:05:47beyefendi burada gazetelerine telefon
- 5:05:49etmeye gittiler dedim Menderes
- 5:05:51Üniversite hocalarına Kara cübbeliler
- 5:05:54diye hitap ettiği o konuşmasına yayın y
- 5:05:56koyd zaten bu haberin hiç y şı yü günü
- 5:06:02al haberleriyle çıkacaklardır
- 5:06:04[Müzik]
- 5:06:10Ankara'da Harekat başlamak üzereydi
- 5:06:12çekirdek kadro harbiyee toplandı
- 5:06:14dışarıya telefon bağlantıları kesildi
- 5:06:16şehir planları yerlere serildi artık
- 5:06:19geri dönülmez bir noktaya gelinmişti
- 5:06:21dedim Arkadaşlar bunlar dokununca
- 5:06:25devrilir ve devrilecekler
- 5:06:31göreceksiniz
- 5:06:33artık işe başlamış bulunuyoruz Biz
- 5:06:35başlayıncaya kadardır Bunun
- 5:06:37zorluğu bundan sonra bir şey
- 5:06:40yok Siz dedim şimdi bana söz verin ne
- 5:06:45Bern Elçiliği ne İçişleri Bakanlığı
- 5:06:49Hiçbirimiz hiçbir vazife görevimizin
- 5:06:52dışında kabul
- 5:06:53etmiyoruz bu
- 5:06:55işi
- 5:06:58bu devlet için bu ülke için bu millet
- 5:07:01için yapıyoruz
- 5:07:02böyle yuvarlak Şimdi
- 5:07:06tam anımsayamıyorum
- 5:07:09yemin ettirdim bu yeminin de çok da
- 5:07:11tesiri oldu tek canlandılar Hepsi 26
- 5:07:15Mayıs gecesi harp okulunda ihtilal için
- 5:07:17işte böyle yemin edildi ihtilalin gecesi
- 5:07:20başlıyordu Menderes Eskişehir'de Bayar
- 5:07:22Ankara'da uykuya çekilirken tanklar ağır
- 5:07:25ağır meydanlara doğru yürüyorlardı 10
- 5:07:28yıl önce bir Mayıs gecesi sandıkla
- 5:07:30iktidarı alan Demokrat Parti yıl sonra
- 5:07:32yine bir Mayıs gecesi silahla devrilecek
- 5:07:3526 Mayıs gecesi sadece bir iktidarın
- 5:07:37değil Türkiye Cumhuriyeti'nin kaderinin
- 5:07:40değiştiği bir gece
- 5:07:48oldu iktidar derin bir uykudayken
- 5:07:50ihtilalin beyin kadrosu harb okulunda
- 5:07:53son hazırlıkları tamamlıyordu 6 yıldır
- 5:07:55hazırlanan ihtilale Artık birkaç saat
- 5:07:57kalmıştı 6 yıllık hazırlığa rağmen
- 5:07:59Aslında elde hiçbir ciddi plan yoktu
- 5:08:02plansız programsız tam bir gece baskını
- 5:08:05düzenlenecek ordunun yönetim kademesi
- 5:08:08iktidar yanlısı ydı Bu nedenle
- 5:08:09müdahalenin Emir komuta zinciri içinde
- 5:08:12gerçekleşmesi olanaksızdı bu Tabandan
- 5:08:15gelen bir Harekat olacaktı harekatın
- 5:08:18temel direği ise harbiyei Harbiye
- 5:08:20dışında tam Güven duyulacak hiçbir
- 5:08:22kuvvet yoktu Hatta Merkez Komutanlığı
- 5:08:25gibi birimlerin direnişe geçmesi bile
- 5:08:26mümkündü 27 Mayıs günü işte böyle
- 5:08:29bilinmezler ve risklerle başlıyordu son
- 5:08:32sözü ihtilal karargahının komutanı tu
- 5:08:35General Cemal Madanoğlu söyleyecekti ben
- 5:08:38içeri girdiğim zaman Eee Cemal Madanoğlu
- 5:08:42Paşa sohbet etmiyor böyle dizlerinin
- 5:08:45üzerine iki dirseğini koymuş Efendim ik
- 5:08:49dirseği şeyin üzerinde şu iki başparmak
- 5:08:52ve şehadet parmaklarının arasında başını
- 5:08:55böyle tutuyor yere bakıyordu böyle
- 5:08:59oturuyor
- 5:09:01yanında
- 5:09:03ben kapının
- 5:09:05eşiğinde
- 5:09:29belirdik
- 5:09:31ki
- 5:09:32plan yok dedi hazırlık yok
- 5:09:36dedi hiçbir şey yok
- 5:09:39dedi bırakalım bu işi
- 5:09:42dedi gidelim dedi Celal Bay'dan Randevu
- 5:09:45alalım dedi Adnan Menderes'i görevden
- 5:09:48alsın dedi bu iş dedi Böylece daha iyi
- 5:09:50Hall olur dedi hiçbir planımız yani
- 5:09:53kağıda dökülmüş planımız yoktu her şey
- 5:09:56kafalarda diı kafadan yapıyorduk
- 5:09:57planlamaları ama kağıda dökülmüş yasaktı
- 5:10:00yoktu ilk defa o saat yani gece 23 15'te
- 5:10:06Eee herkesi yatırıp sükunete kavuşturduk
- 5:10:10sonra yerlere Masaların üzerine Ankara
- 5:10:13planları küçük mastaki planlar açıldı
- 5:10:15ölçekli planlar ve onların üzerinden
- 5:10:17başladık birlikleri ayarlamaya ve
- 5:10:20görevleri bölüştürme Az sonra yere
- 5:10:22serili planlarda kilit hedefler
- 5:10:24seçilmeye başlandı ilk ele geçirilecek
- 5:10:26noktalar ve ilk tutuklanacak isimler
- 5:10:28belirlendi Harbiye artık
- 5:10:30sabırsızlanıyordu bir an önce Harekat
- 5:10:32emrini bekliyordu saat 11'e
- 5:10:36doğru Emreler
- 5:10:42bitti herkes çekildi biz bize 56 kişi
- 5:10:56kaldık harp okulunun kaçta hareket
- 5:10:59edeceğini sordular
- 5:11:00bana
- 5:11:023te başlayacağız
- 5:11:08harekete üçe çeyrek kala dedim Bu arada
- 5:11:12Sıdkı Paşa
- 5:11:13Eee planlamanın sonunda Peki dedi
- 5:11:18radyodan anons yapmak
- 5:11:21lazım bir şey hazırladınız bir şey
- 5:11:23hazırlamadı dedi Dedim ki onu Ben
- 5:11:26hazırlarım siz onun için endişe
- 5:11:29etmeyin kalktım oradan
- 5:11:32eğitim ve Harekat subayının odası var
- 5:11:35yan tarafta oraya geçtim orada
- 5:11:38oturdum
- 5:11:39ilk yayınlanan bir numaralı bilgiyi
- 5:11:43bildiriyi orada kaleme aldım Bu arada
- 5:11:47yazanlar da arada bir yazdıklarını bana
- 5:11:49okuyorlar
- 5:11:52Mesela benim aklımda
- 5:11:55kalan üç defay diı ama ikisi
- 5:11:58aklımda birinde dediler ki
- 5:12:02Türk ordusu iktidarı ele
- 5:12:06almıştır idareyi ele almıştır diye Ha
- 5:12:09tamam dediler düzelttiler en
- 5:12:13sonunda altına imza atılacak altına ne
- 5:12:17imza atalım Tüm general Cemal Madanoğlu
- 5:12:20çok küçük gelir Türk ordusunun
- 5:12:26karşısında or General Cemal Gürsel desek
- 5:12:29Cemal Gürsel ortada yok herkes biliyor
- 5:12:31İzmir'i
- 5:12:33gittiğini izinli
- 5:12:37olduğunu ben Silahlı Kuvvetler birliği
- 5:12:40değil silahlı kuvvetler değin Türk
- 5:12:42Silahlı Kuvvetleri tamam dediler Türk
- 5:12:44Silahlı
- 5:12:51Kuvvetleri Böylece Harekat Türk Silahlı
- 5:12:54kuvvetlerine mal edildi parola
- 5:12:56inkılaptır o saatte ihtilalcilerin
- 5:12:58kafasındaki en önemli soru hala Acaba ne
- 5:13:01olacak direnen Birlik olacak mı
- 5:13:03şeklindeydi ülkede ortam müsaitti ancak
- 5:13:06hiç
- 5:13:07bilinmezdi önce İstanbul'daki Zırhlı
- 5:13:10Birlikler harekete geçti ardından da
- 5:13:11saat tam 0 3'te harp okulundan 4 ekip
- 5:13:14çıktı ilk görev Merkez komutanını teslim
- 5:13:17almaktı Merkez Komutanlığı ihtilale
- 5:13:19katılırsa büyük bir askeri güç elde
- 5:13:21edilecek Aksi halde direniş
- 5:13:24yaygınlaşan uyandırıldı durum anlatıldı
- 5:13:27Merkez komutanı direnme yerine hemen
- 5:13:29telefona sarıldı ve birlikler ihtilale
- 5:13:32katılma emri verdi en büyük güçlük
- 5:13:34aşılmıştır ancak Ordu evindeki
- 5:13:37komutanları teslim almaya giden ekip
- 5:13:40direnme ile karşılaşıp ateş açmak
- 5:13:42zorunda kalınca Ankara derin uykusundan
- 5:13:44uyanı verdi Herkes yatağından fırlayıp
- 5:13:47telefona koştu lambaları anında yanan
- 5:13:49yerlerin başında Cumhurbaşkanlığı Köşkü
- 5:13:52geliyordu Sayın cumhurbaşkanına Koşarak
- 5:13:54çıktım yukarıya giyiniyor lardı dedim
- 5:13:56Efendim böyle böyle Ateş sesleri geliyor
- 5:13:58ciddi bir şey olsa gerek tank seslerini
- 5:14:01de duyuyor Rus tanklarla beraber gürültü
- 5:14:03oluyor saat gece 31ü çeyrek geçe falan
- 5:14:07ki zihri Karanlık Her taraf şeyli
- 5:14:10vaziyette geliyorum
- 5:14:12[Müzik]
- 5:14:17dedi Bayer endişe içinde giyinirken
- 5:14:20Ankara'da Belli başlı askeri hedefler ve
- 5:14:22komutanlar ele geçirilmiş Silahlı
- 5:14:24kuvvetlerin desteği sağlanmıştı Şimdi
- 5:14:27sıra sivil hedeflerde Özellikle de
- 5:14:29radyod daydı Radyo ele geçmeden
- 5:14:31Türkiye'yi ayaklandırmak olanaksızdı
- 5:14:34saat 3.30'a Harbiye öğrencileri iki
- 5:14:37Tabur halinde şehre doğru yürüyüşe
- 5:14:38geçtiler ilk Hedef Radyo eviydi radyoyu
- 5:14:41ele geçirmekle görevli subay isi Kurmay
- 5:14:44Albay Alpaslan Türkeş'i Radyo evine
- 5:14:46geldim baktım ki Radyo evinde hiç kimse
- 5:14:50yok kapıyı
- 5:14:52vurarak içeride bulunan
- 5:14:54bir
- 5:14:56hademeyi getirmeye muvaffak oldum ve
- 5:14:59kapıyı açtı kendisine dedim ki
- 5:15:02görevliler Nerede kimse yok
- 5:15:04dedi evlerini bilmiyor
- 5:15:07musunuz işte Bazısını biliyorum dedi
- 5:15:11Bazısını bilemiyorum dedi E peki
- 5:15:13müstahdem başkaları nerede onları
- 5:15:17bulalım dedim Onları buldurdu bir iki
- 5:15:21kişi falan dedim ki hemen radyoyu
- 5:15:24çalıştıralım
- 5:15:26anasıl yapacağız falan işte orada girdik
- 5:15:30yayın odasına
- 5:15:32bildiri daha Tamamlanmamış bildirinin
- 5:15:35bir kısmını da orada tamamladım orada
- 5:15:39yazdım oradan evvela canlı yayına
- 5:15:43başladık Burası Türkiye Radyo yayın
- 5:15:47postaları Türk Silahlı Kuvvetleri Türk
- 5:15:51vatandaşlarını radyolarının başına davet
- 5:15:53Ed sevgili
- 5:15:56[Müzik]
- 5:16:00vatandaş Hava Kara Türk Silahlı
- 5:16:03Kuvvetleri el ele vererek memleketin
- 5:16:07idaresini ele almıştır Bu hareket
- 5:16:11silahlı kuvvetlerimizin müşterek
- 5:16:13işbirliği sayesinde kansız başarılmıştır
- 5:16:17sevgili Vatandaşlarımızın Sükun içinde
- 5:16:21bulunmalarını ve resmi sıfatı ne olursa
- 5:16:23olsun hiç kimsenin sokağa çıkmalarını
- 5:16:27rica
- 5:16:30ederiz
- 5:16:32[Müzik]
- 5:16:50Kurmay Albay Alpaslan Türkeş'in Tok
- 5:16:52sesiyle tane tane okuduğu bu bildiri
- 5:16:53radyoda sık sık tekrarlanır Ken dışarıda
- 5:16:56silah sesleri yoğunlaşıyor Yenişehir ve
- 5:16:59Ulus bölgelerinde çatışmalar başlamıştı
- 5:17:01Harp Okulu öğrencisi temen Ali İhsan
- 5:17:04Kalmaz Bu arada vuruldu ve öldü ihtilal
- 5:17:07bir anda kana bulanmış Ankara birbirine
- 5:17:09girmişti ihtilal başladı haberi başkenti
- 5:17:12kör karanlıkta yanardağ gibi kaynatmaya
- 5:17:23başlamıştı Ankara'da silahlar konuşurken
- 5:17:25Başbakan Menderes Eskişehir'de uykudaydı
- 5:17:28yapılan planlamaya göre sabah erkenden
- 5:17:30Konya'ya gid ile Ama kimse bu kadar
- 5:17:33erken kılacağını tahmin etmiyordu
- 5:17:36yattıktan birkaç saat sonra sabah 4'e
- 5:17:38doğru bir telefon
- 5:17:41geldi bizim başbakanlıkta özel kalemin
- 5:17:44nöbetçi memurları devamlı gece kalırlar
- 5:17:46orada nöbetçi memuru telefonda çok
- 5:17:48heyecanlı bir sesle
- 5:17:51bana beyefendi burada silahlar
- 5:17:55patlıyor başbakanlığa
- 5:17:57girdiler Ben şimdi Medeni Berk Bey'in
- 5:18:00odasındaymışım
- 5:18:01Buradan da kaçacağım Siz de kaçın
- 5:18:07dedi Bunun üzerine
- 5:18:10Ben maliye bakanı ve maliye bakanını
- 5:18:13uyandırdım Hasan Polat kan'ı ondan
- 5:18:17Başbakanın yanına gittik ve
- 5:18:19anlattım böyle böyle de başbakan
- 5:18:22uyuyordu Tabii uyandı giyinmeye başladı
- 5:18:24ama son derece serin kanlıydı hiçbir
- 5:18:26panik şeyi Eee alameti
- 5:18:30göstermedi
- 5:18:32[Müzik]
- 5:18:33benden Genelkurmay Başkanı sıkı yönetim
- 5:18:36komutanı Ankara Valisi İçişleri Bakanı
- 5:18:39Milli Savunma Bakanı filan bunları
- 5:18:40telefondan bana pahalıyı verin dedi Biz
- 5:18:44genellikle telefon için o zaman otomatik
- 5:18:47telefon yok
- 5:18:48Eee özel bir numara verirlerdi
- 5:18:51gittiğimiz yere o özel numaraya telefon
- 5:18:54ederdik anında bağlarlı telefon
- 5:18:58ettim söyledim Fakat bir tür Ankara'dan
- 5:19:01cevap
- 5:19:02[Müzik]
- 5:19:11gel Ankara o anda telefonlara cevap
- 5:19:13veremeyecek haldeydi şehrin tüm kilit
- 5:19:16noktalarına harbiyeliler yerleşmişlerdi
- 5:19:18Bu arada ihtilal karargahı da harp
- 5:19:20okulundan yeni ele geçirilen sıkı
- 5:19:22yönetim binasına taşınıyordu çıktık
- 5:19:25yukarıya
- 5:19:27Argun sıkı yönetim komutanı olarak
- 5:19:31kapısını kırdık o sırada içeride bir
- 5:19:34telefon
- 5:19:36çalıyor
- 5:19:39telefonda ben dedi PTT memuru bilmem kim
- 5:19:43dedi ne oluyor dedi orası burada dedi
- 5:19:46askerler dedi ortalığı alt üst ediyorlar
- 5:19:50dedi dedim bayım Burası sıkı
- 5:19:54yönetim binası Ama şu anda ihtilal
- 5:19:57karargahı hay ağzını öpeyim Senin dedi
- 5:20:01telefonu kapattı başkentteki Birlikler
- 5:20:04artık ihtilalin emrindeydi Şimdi sıra
- 5:20:06Anadolu'daki Ordu komutanların daydı
- 5:20:08İhtilali Anadolu'ya Onlar
- 5:20:11taşıyacakları önce Ordu komutanlarını
- 5:20:14bulun bana dedim ikinci ordu çıktı ik
- 5:20:17orduda Kumandan yok ik Ordu
- 5:20:21kumandanı Kara kuvvetlerine gürzel
- 5:20:25yerine vekalete
- 5:20:27gelmiş oradaki generalle görüştüm durumu
- 5:20:34anlattım hiç kimse karşı
- 5:20:37çıkmıyor
- 5:20:39yalnız biraz temkinli cevaplar
- 5:20:43veriyorlar 3ün ordu
- 5:20:46komutanı hazır dediler 3 ordu
- 5:20:48komutanıyla konuşuyorum çankay ii kaç
- 5:20:51dümenden sardınız diyor canım paşam
- 5:20:52dedim elimizde sıkı yönetim birlikleri
- 5:20:54var Kaç Dümen olacak çank kayıya bir
- 5:20:57Tabur zor çıkardık çank kayıya peki peki
- 5:21:00filan
- 5:21:01Bu
- 5:21:02sırada aklıma geldi Ben tüm generalim
- 5:21:07bunlar or
- 5:21:09General dedim
- 5:21:11paşam bizim başımızda dedim or General
- 5:21:15Gürsel
- 5:21:16var Onu
- 5:21:19getirttiği daha canlı çıkmaya başladı
- 5:21:23saat tam 4'te sıkı yönetim karargah
- 5:21:25Kurmay Yarbay Sezai Okan köşkün
- 5:21:28numarasını çevirdi ve karşısına çıkan
- 5:21:29Yav sert şekilde bir ultimatum okudu
- 5:21:32Bayar'ın 45 dakika içinde teslim olması
- 5:21:35isteniyordu telefonda bir ses Efendim
- 5:21:38Burası ihtilal karargahında karargahı
- 5:21:40Biz
- 5:21:41ihtilalciler sayın cumhurbaşkanı hemen
- 5:21:44teslim olsun yoksa Köşkü berhava
- 5:21:48ederiz Kimsiniz Nesiniz kim Başınızda
- 5:21:51kim var dedim şey yapar Biz ihtilal
- 5:21:53karargahı yız bu kadar dedi ve telefonu
- 5:21:57[Müzik]
- 5:21:59kapattı
- 5:22:03bu telefon görüşmesi yapıldığı sırada
- 5:22:05artık Ankara'da tüm mevziler düşmüş
- 5:22:07Geriye bir tek Cumhurbaşkanlığı Köşkü
- 5:22:09kalmıştı ihtilalcileri en çok
- 5:22:11kaygılandıran Hedef de burasıydı
- 5:22:13Bayar'ın Muhafız Alayı ile bir direnişe
- 5:22:16kalkmasından ve Çankaya'da kan
- 5:22:18dökülmesinden korkuyorlardı bu tüm
- 5:22:20rejimin kaderini değiştirebilir tanklar
- 5:22:23çankaya'yı sarmış namlular köşke
- 5:22:25çevrilmişti Bayar Pencereden camlar
- 5:22:28arasından görünen tanklara doğru baktı
- 5:22:31sonra Muhafız Alayı komutanı Osman
- 5:22:33köksal'ı yanına çağırarak Kumandan Bey
- 5:22:35dedi bu tanklar acaba niçin gelmişler
- 5:22:38kudretleri nedir bizde bu tanklardan var
- 5:22:41mı Köksal ihtilal örgütünün kökteki
- 5:22:44adamıydı bayarı korumakla değil teslim
- 5:22:46almakla görevliydi dışarıdaki tankların
- 5:22:49Ateş gücünün çok yüksek olduğunu söyledi
- 5:22:51bizde bunlardan yok dedi Oysa dışarıdaki
- 5:22:594 birlikte köşkün balkonuna çıktı
- 5:23:02direnme olanakları arıyordu tankların
- 5:23:04niyetini anlamak için Köşk kapısına bir
- 5:23:06üste gönderildi Üsteğmen Az sonra geldi
- 5:23:09ve şunu söyledi tankların başındaki
- 5:23:12Yüzbaşı Osman Köksal'ın emrine
- 5:23:14girdiklerini söylüyor Bayar balkonda
- 5:23:17yanı başında duran Adamın ihtilalciler
- 5:23:20biri olduğunu ancak o anda anladı hızla
- 5:23:23içeri girdi ve yukarı odasına çıktı
- 5:23:26zihninde direniş kararı almıştı yazı
- 5:23:28masasının çekmecesinden asını aldı sol
- 5:23:32cebine koydu gerekirse DT kurşunu
- 5:23:35karşısındakilere son kurşunu da kendi
- 5:23:37beynine sıkacak o sırada telaşla köşke
- 5:23:40gelmiş olan Başbakanın eşi ve oğluyla
- 5:23:43karşılaştı
- 5:23:45günceli
- 5:23:46ve belki telaşlı da diye ifade
- 5:23:50edebileceğim
- 5:23:52Eee Ama bunun yanında
- 5:23:55soğukkanlı ve emin bir hava
- 5:23:59içerisinde Eee önümüzden geçerken ve
- 5:24:03başıyla bizleri Orada oturanları
- 5:24:06selamlarken
- 5:24:08annemin ayağa kalkarak
- 5:24:11kendisine beyefendi
- 5:24:13Adnan'la görüşebiliriz mi bir temasını
- 5:24:16oldu mu
- 5:24:18sorusunu rahmetli bayar'a yönelttiğini
- 5:24:21hatırlıyorum Aynen Bu kelimelerle
- 5:24:24kendisinin de biraz duraklayıp anneme
- 5:24:27doğru yönünü çevirerek
- 5:24:29eee E artık çok geç hanımefendi dediğini
- 5:24:34ben
- 5:24:42hatırlıyorum gerçekten de artık çok
- 5:24:44geçti aylardır tüm uyarılara rağmen
- 5:24:46önlem almamakta direnen Menderes Şimdi
- 5:24:48Eskişehir'de başkentten Haber Almaya
- 5:24:50çalışıyordu o sırada ikram edilen bir
- 5:24:53kahve Durumun ne kadar ciddi olduğunu
- 5:24:55gösterdi Yurtiçi savunma
- 5:24:58Komutanlığı'nda savunma komutanı
- 5:25:01e kahve ikram
- 5:25:04etti ve gelen kahveyi Başbakana vermeden
- 5:25:08Kendi iş Çünkü orada anlaşıldı ki artık
- 5:25:11Yani bir ihtilal atmosferi var kimin
- 5:25:14kime ne yapacağı belli
- 5:25:16[Müzik]
- 5:25:22değil Eskişehir'de bir suikast
- 5:25:24endişesiyle Menderes'e gelen kahvenin
- 5:25:26zehirli olup olmadığı bu şekilde kontrol
- 5:25:28edilirken Bahçeli
- 5:25:32an
- 5:25:34hareketlilik Mali bıl ile İsmet paın
- 5:25:37evleri Harbiyeli öğrenciler tarafından
- 5:25:39kuşatılmıştı o gece yatarken ihtilal
- 5:25:42kapımızda diyen İsmet Paşa sabah
- 5:25:44İhtilali gerçekten de kapısında bulmuştu
- 5:25:46Biraz sonra
- 5:25:50tonlu ton o duym
- 5:25:53sesini
- 5:25:59ırı zaman uyandıracağız Hanımefendi onun
- 5:26:03üzerine siz gelin de öyle uyandıralım
- 5:26:05dedi Ben geçtim karşıya Paşa'ya paşayı
- 5:26:08Uyandırdık demki paşam ihtilal olmuş Ha
- 5:26:11demek oldu dedi Tabii herkes olayı böyle
- 5:26:14doğal karşılamadı yoğun bir telefon
- 5:26:16trafiği ile birbirlerinden haber almaya
- 5:26:18çalışan diler Sabahın ilk ışıklarıyla
- 5:26:20birlikte kapılarının önünde harbileri
- 5:26:22buldular tutuklamalar başlıyordu bir kum
- 5:26:26arabası gelmişti kum çekmek
- 5:26:28için kamyonet
- 5:26:31arkası açık bir kamyonet oraya aldılar
- 5:26:34bizi Namık giii rahmetli şoför yanında
- 5:26:37oturdular beni arkaya açık yerde Arkam
- 5:26:41şoför mahalline dayalı olarak giderken 3
- 5:26:43tane haybiye talebesi var üçgen şeklinde
- 5:26:47beni muhasara altına almışlar üçünden de
- 5:26:50tabanca valter tabanca u tipi horozları
- 5:26:54kalkık tabancaların
- 5:26:56hepsi birisi bana geliyor ikide bir
- 5:26:58alıma dayıyor Tabancayı namussuz diyor
- 5:27:01Emir alsam da şu kaşın arasına şunu
- 5:27:03sıksam diyor oruz kalkır Ken sarsıntıdan
- 5:27:06R
- 5:27:07düşebilir beni eski Harbiye Mektebi
- 5:27:10denilen yedek subaylığını yaptığım yere
- 5:27:12getirdiler ve arka kapıdan büyük bir şey
- 5:27:18vardır orada selamlık girişi vardır
- 5:27:20merdiven çok geniştir Subaylar genç
- 5:27:23Subaylar iki tarafını doldurmuşlar
- 5:27:26adımın
- 5:27:28duyulduğunu işte buş hayvan da geldi
- 5:27:32alçaklar namussuzlar Hırsızlar deyisler
- 5:27:35vatan hainleri beyinleri öyle yıkanmış
- 5:27:38ki hayatta bir kere karşı karşıya
- 5:27:40gelmediğim elini sıkmadığım insanların
- 5:27:42korkunç bir husumetin hedef oldum kalbim
- 5:27:46çarpıyor ne zaman bu insanlar bu kadar
- 5:27:49bizim aleyhimize kötü hislerle
- 5:27:53dolduruldu Aslında Harekat planlamasında
- 5:27:56ilk yapılan listeye göre sadece hükümet
- 5:27:58tahkikat Komisyonu üyeleri birkaç sivri
- 5:28:01milletvekiliyle asker tutuklanacak ancak
- 5:28:04zamanla 73 kişilik Bu liste kabardıkça
- 5:28:06kabardı şehirde adeta bir Demokrat avı
- 5:28:09başladı harbiyeye getirenlerin sayısı
- 5:28:12200'e yaklaşırken iş giderek kontrolden
- 5:28:16çıkıyordu silah sesini duyan sokağa
- 5:28:19fırlıyor
- 5:28:21atlıyor bir taksiye geliyor Herkes
- 5:28:27toplanmış ve herkes de
- 5:28:31bir iş yapmak
- 5:28:35istiyor Şurada da bir Demokrat Mebus Var
- 5:28:38Diyorlar O Demokrat mebusu dağlıyor
- 5:28:40Burada da bir tane var diyorlar burada
- 5:28:42da var diyorlar Mütemadiyen bir ben
- 5:28:46otururken
- 5:28:47önüme başladı tutuklama emirleri
- 5:28:53gelmeye bu Emirleri kim veriyor nasıl
- 5:28:58veriyor anlamadım ben imza
- 5:29:01etmek için emirleri okuyorum bakıyorum
- 5:29:04milli emniyet başkanı diyorlar peki
- 5:29:06diyorum tutuklansın
- 5:29:09işte Polis Emniyet Müdürü tutuklansın
- 5:29:12arada bir takım generaller var
- 5:29:14generalleri
- 5:29:19siliyorum böyle bir karmakarışık durum
- 5:29:22bir
- 5:29:24odada 202
- 5:29:27General Ben Bunlar gezmeye gelmişler
- 5:29:29duruma bakmaya filan gibi y ne
- 5:29:32arıyorsunuz şimdi dedim bu telaşın
- 5:29:34içerisinde Siz filan biz tutukluyu
- 5:29:37dediler nasıl tutuklu o generalleri de
- 5:29:39artık tutuklanacak Kimse kalmayınca
- 5:29:41Bizimkiler harbiyeliler generalleri de
- 5:29:43tutuklamaya
- 5:29:50başlamışlar gün doğarken Harbiye
- 5:29:52Demokrat partilerle doldurulmuş Fakat
- 5:29:55henüz Çankaya düşmemişti korkulan başa
- 5:29:57gelmiş Bayar direnişe geçmişti şimdi
- 5:30:00ihtilalin birlikleri Çankaya'ya Bu Son
- 5:30:02Direniş noktasını kırmaya gidiyorlardı
- 5:30:04bölgeye beş tankla takviyeli bir bölük
- 5:30:06daha gönderildi iki uçak savar topu
- 5:30:09çevrede mevzileri ve Köşk binlerce
- 5:30:11askerle çepe çevre sarıldı ihtilalciler
- 5:30:1445 dakikalık mühletin bitmesini
- 5:30:16beklemeye
- 5:30:17[Müzik]
- 5:30:20koyuldular Tabii bütün benim bu
- 5:30:22hadiseler
- 5:30:24içerisinde korkum şuydu sayın
- 5:30:26cumhurbaşkanı fevkalade hörl Eee ve
- 5:30:31karakteri bütün bir kimseydi cebinde de
- 5:30:34her zaman taşıdığı tabancası vardı bu
- 5:30:36olayın vahameti karşısında çeker intihar
- 5:30:38eder diye ödü patlıyordu dedim ki be
- 5:30:41aman sen dedim biraz göz kulak ol ver
- 5:30:45sayın cumhurbaşkanı tabancası var ne
- 5:30:47yapabilirim
- 5:30:48ben sonunda dışarıda sabırlar tükendi
- 5:30:51artık Muhafız Alayı birlikleri de
- 5:30:53ihtilalciler katılmışlardı tüm Burçak
- 5:30:57üzere bir
- 5:30:59ihtilal köşke doğru yürümeye
- 5:31:02başladılar o
- 5:31:05sırada kapıdan nöbetçi e polis memuru
- 5:31:09telefon etti Efendim dedi burada cip
- 5:31:12içinde 3 be tane şey geldi subay geldi
- 5:31:16yanlarında başlarında da bir General var
- 5:31:18onlarla beraber köşke girdiler o tarafa
- 5:31:20doğru Geliyorlar dedi E kimmiş Bunlar
- 5:31:23Oğlum niye yasak yasak dedik Efendim
- 5:31:25diler ve elimizdeki tabancalar da teslim
- 5:31:28aldılar Ben Köş merdivenine pemb köşkün
- 5:31:31merdivenlerine Çıktım baktım 81 kişi
- 5:31:33geliyorlar başlarında da bir General
- 5:31:35dedim Paşam ne oluyor kim dedim bunlar
- 5:31:37nasıl yu Burası dedim padişahlık değil
- 5:31:40Saray değil dedim şey yapacak seçimle
- 5:31:42gelmiş bir kimse içerde Silahlı
- 5:31:44kuvvetlerin orduya el koydu dinlemedi mi
- 5:31:46televizyon deyip radyodan beni iterek
- 5:31:48içeriye doğru girdiler Subaylar köşke
- 5:31:52girdiklerinde Bayar bilardo masasının
- 5:31:54yanında ayakta duruyordu sol Eli
- 5:31:56ceketinin cebinde tabancasını tutuyordu
- 5:32:00silahın namlusu karşıya dönüktü milli
- 5:32:02mücadelenin Galip hocası 40 yıl sonra
- 5:32:04bir kez daha silahına sarılmıştı General
- 5:32:07bürhan ettin Uluç odaya girince bayara
- 5:32:10millet ve Ordu sizi istemiyor buna bizi
- 5:32:13Siz mecbur ettiniz dedi İşte o an Bayar
- 5:32:16için karar anıydı
- 5:32:19onlara gayet sert ben dedi milli
- 5:32:22iradeyle Geldim seçilerek geldim ancak
- 5:32:24Milli iradenin sözüyle buradan
- 5:32:26gidebilirim hiçbir şekilde şey yapmam
- 5:32:29Gidemem beni bir yere götüremezsiniz
- 5:32:31efendim harbiyede seni misafir edeceğiz
- 5:32:34şöyle yapacağız hayır dedi Siz dedi bu
- 5:32:36işi yapamazsın gidemezsiniz o sırada
- 5:32:40çekti tabancasını şakana dayadığı sırada
- 5:32:43üzerine atıldılar tabanca şey
- 5:32:46yapmadan şey yaparak o da yürüyerek
- 5:32:48aşağı indirdiler Bayer son anda
- 5:32:51karşısındakilere Kurşun sıkmaktan
- 5:32:53vazgeçmiş silahı kendine yöneltmişti
- 5:32:55toplu tabancasının kurşunu Namlı oynamış
- 5:32:58fakat patlamadan
- 5:33:01[Müzik]
- 5:33:07alınmıştı Bayar'ın kırmızı Station bir
- 5:33:10arabayla Harbiye'ye götürülmesi le artık
- 5:33:12Ankara tamamen düşmüş oluyordu şimdi
- 5:33:14Geriye bir tek Canlı Hedef kalmıştı
- 5:33:16Adnan Menderes İhtilali haber alan
- 5:33:18Başbakan Eskişehir'den ayrılmaya karar
- 5:33:21vermişti bir an evvel oradan uzaklaşmak
- 5:33:23ve sığınabileceği daha Emin bir yere
- 5:33:26gitmek
- 5:33:26istiyordu biraz sonra
- 5:33:31dışarıda
- 5:33:33bir pickup cip Bir de cip kamyonet
- 5:33:37Hazırlandı cip kamyoneti bir Manga asker
- 5:33:40süngülü cip bir kapa da
- 5:33:43E bir iki subay Bindiler Yani bir subay
- 5:33:48için ayrılmış Önde de Başbakanın arabası
- 5:33:52özel kalem e arabası
- 5:33:56var Başbakan dedi ki ben dedi cip pikaba
- 5:33:59bineyim dedi
- 5:34:03kimse pek yanına binmek istemedi orada
- 5:34:07Ben genellikle yanına binmek için böyle
- 5:34:10yetişenler filan olurdu
- 5:34:12Eee o hali görünce ben gittim yanına
- 5:34:15binmek için bana dedi ki Siz kalın
- 5:34:18burada dedi Ercüment Bey Albay gelsin
- 5:34:20Benden dedi Kurmay Başkanı Albay da
- 5:34:23ister istemez o bindi
- 5:34:26Eee Biz
- 5:34:28de Başbakanın arabasına bindik ve
- 5:34:32hareket ettik Kütahya'ya doğru o zaman
- 5:34:37arabanın radyosundan Ankara'daki
- 5:34:39anonsların başladığını ilk defa ben
- 5:34:41orada
- 5:34:42duydum Türkeş'in sesi Eskişehir'e
- 5:34:45ulaştığında Jet Üssü garnizonunda herkes
- 5:34:47ayaklandı Albay Muhsin Batur Saatlerdir
- 5:34:50sabırsızlıkla bu sesi bekliyordu
- 5:34:52geleceğin bu ünlü Generali o günlerde
- 5:34:54eskiehir anet üü
- 5:34:56görevliydi
- 5:34:58mays kisine ihtilal hazırlığını
- 5:35:01bildirmiş ve Eskişehir'de gerekli
- 5:35:03önlemleri almasını istemişti gerekli
- 5:35:06önlem denilen şey Başbakan Menderes'in
- 5:35:08teslim almasıydı Batur radyoda dikkat
- 5:35:12anonsunu Duyar duymaz fırladı yola
- 5:35:14çıkmışlar ama ne tarafa çıktıklarını
- 5:35:16bilmiyoruz tabii onun üzerine muhtelif
- 5:35:20istikametlere yani Kütahya İstanbul
- 5:35:22Ankara istikametler uçaklar kaldırdık
- 5:35:26uçaklar Biraz sonra Kütahya'ya girerken
- 5:35:28konvoyu gördüler haber verd verdiler
- 5:35:31Eee orada bizim hava Eğer Eğitim Tugay
- 5:35:34mız vardı
- 5:35:35Kütahya'da onun komutanına telefon
- 5:35:38edildi Menderes'in Kütahya'da Ala
- 5:35:41konulması istendi bir müddet gittikten
- 5:35:44sonra jetler belirdi tepede ve jetler
- 5:35:49dalış yapmaya
- 5:35:51başladılar eğer tabii atış emri almış
- 5:35:57olsalardı Başbakan arabasında değil
- 5:35:59pikap
- 5:36:00daydı İlk roket Bizim Üstümüze gelecekti
- 5:36:05Bir müddet dolaştılar sonra
- 5:36:08döndüler döndükten sonra Kütahya'ya
- 5:36:11girdik Kütahya
- 5:36:13girişinde Eee Vali vekili Jandarma
- 5:36:17Komutanı ve oradaki zannediyorum eğitim
- 5:36:21Hava Eğitim Eee Alayı varmış onun
- 5:36:24komutanı bir iki subay
- 5:36:28karşıladılar Gayet şey bir şekilde
- 5:36:31saygılı bir şekilde vilayete gidildi
- 5:36:36vilayette
- 5:36:39Eee anlaşıldı ki tevkit edilmesi için
- 5:36:43Emir gelmiş albay'ın cebinde Emir var
- 5:36:46öyle anlaşılıyor Bir de yanında Üsteğmen
- 5:36:48var o Üsteğmen de hadi bir an evvel Yap
- 5:36:50şu işi filan diyor herhalde gidip gelip
- 5:36:52konuşuyor
- 5:36:54onunla yalnız albay'ın durumu tabi son
- 5:36:58derece güçtü anlaşı bir
- 5:37:03şekilde Ankara'da bir şey olmuş bir Emir
- 5:37:05gelmiş ama ne olmuş Ne kadar olmuş
- 5:37:07başaracak mı başarmaya mı Karşısında 10
- 5:37:10senelik bir başbakan var E o başbakanı
- 5:37:13haps etse başarılması
- 5:37:15fena halde Yani hayatını kaybedebilir
- 5:37:19buna mukabil elinden kaçırsa başarsa
- 5:37:23yine aynı durum Aslında o albay'ın
- 5:37:26görevi sadece başbakanı oyalamak
- 5:37:28Menderesi asıl tutacak
- 5:37:30o sırada bir c47 uçağıyla Kütahya'ya
- 5:37:33doğru gelen Kurmay Albay Muhsin baturu
- 5:37:36Bu arada Menderes Kütahya'dan birkaç
- 5:37:38yere telefon ederek Haber Almaya çalıştı
- 5:37:40ama nafile Ankara ve İstanbul duvar gibi
- 5:37:43sessizdi
- 5:37:45Albay sağlama almak için herhalde yine
- 5:37:48gayet sağlık şey nazik bir
- 5:37:52şekilde Sayın Başbakanım İşte bizim
- 5:37:55oraya gidelim Orada da telefonlar var
- 5:37:58Orada devam edelim filan dedi Başbakan
- 5:38:00da
- 5:38:01anladı
- 5:38:03ve tekrar arabalara
- 5:38:07binildiği Alayına doğru yola çıkıldı
- 5:38:10eğitim alayının Nizamiye kapısından
- 5:38:13girerken ki sabahın aşağı yukarı 6.5
- 5:38:167'sine doğruydu bulunduğumuz yerden
- 5:38:19baktık binanın etrafı süngülü askerlerle
- 5:38:22kuşatıldı ki artık kaçma durumu olmasın
- 5:38:25diye herhalde Başbakan da gördü
- 5:38:28onu
- 5:38:30Biraz sonra bir uçak
- 5:38:31indi Muhsin Batur çıktı uçaktan Garnizon
- 5:38:36komutanı beni karşıladı nerede Başbakan
- 5:38:38dedim benim odamda dedi yukarı çıktım
- 5:38:42Yanımda da öbür Subaylar
- 5:38:44vardı kendisine selam verdim
- 5:38:49e silahlı
- 5:38:51kuvvetler Türkiye'nin yönetimine el
- 5:38:55koydu benim görevim sizi Eskişehir'e
- 5:38:58götürmek dedim
- 5:39:03E benim suçum ne dedi yani beni beni
- 5:39:08tutuklamak mı istiyorsunuz dedi Hayır
- 5:39:10dedim emniyet altında Eskişehir'e
- 5:39:13götüreceğim dedim Peki suçum ne dedim O
- 5:39:16zamanki tabirle Arapça biraz ben size
- 5:39:20suç izafe edecek durumda değilim benim
- 5:39:23görevim bu
- 5:39:25kadar Menderes yani yorgun ve sar
- 5:39:29vaziyetteydi Eee Polatkan çok yani korku
- 5:39:34eserleri gösteriyordu Mütemadiyen
- 5:39:36telefonla bir yerleri aramak istiyordu
- 5:39:38ona mani olduk Tabii bizden izin
- 5:39:41istediler yani çıkın da biz aramızda
- 5:39:43konuşalım gibi tabii odayı terk etmedik
- 5:39:45etmeyince de vazgeçtiler uçağa
- 5:39:47bineceğiniz için de Üzerinizde silah
- 5:39:49araması yapmak lazım dedim o yapıldı
- 5:39:52Buyurun gidelim dedim Uçağa bindik Uçağa
- 5:39:55binerken de makineli tabancalı genç
- 5:39:58teğmenler vardı hatta birisi böyle
- 5:40:00makineli tabancayla Başbakan girerken
- 5:40:02şey Muhsin Batur münasip şekilde indir
- 5:40:05tabancanı
- 5:40:06dedi ve uçağa girildi e muhsim Batur
- 5:40:12uçağın Ancak bunu bu uçağı bulabildik o
- 5:40:15paraşütçülerin kullandığı uçaktır biraz
- 5:40:18şey yani konforsuz bir uçak özür dileriz
- 5:40:22dedi ve hareket ettik Ankara'ya giderken
- 5:40:27Eee çok üzgün yorgun ve bitik haldeydi
- 5:40:32Menderes devamlı sigara içiyordu e
- 5:40:36sigarası bitti Sonra biz kendisine
- 5:40:39devamlı sigara ikram ettik Hasan
- 5:40:42Polatkan
- 5:40:43O çok berbat bir haldeydi
- 5:40:47Yani şoktan daha ileri bir durumdaydı e
- 5:40:50Menderes o kadar değildi Menderes uçak
- 5:40:54yolculuğu sırasında herhangi bir panik
- 5:40:57emaresi gösterm
- 5:41:00yine her zamanki gibi yanındakilere
- 5:41:02filan Herkese çok nazik davranıyordu
- 5:41:04Yani bir korku alameti bir Hiddet
- 5:41:07alameti göstermedi ama
- 5:41:10Eee bu işin olduğu
- 5:41:13artık geri dönülmez nokta
- 5:41:16olduğu kanaatine vardığını zannediyorum
- 5:41:19Çünkü bir nevi bir teslimiyet içindeydi
- 5:41:22uçakta Zannederim ya Tahsin Yazıcı ya Z
- 5:41:26Özer General bana dedi ki albayım
- 5:41:27Başınızda kim var sizin dedi bilmiyorum
- 5:41:30Ben dedim Bilmiyorum dedim ama tam
- 5:41:32Ankara'ya inerken iki uçak telsiz
- 5:41:36konuştular İzmir'den Cemal güsel
- 5:41:38Paşa'nın da bce 47 Ankara'ya gelmek
- 5:41:41üzere olduğu bildirildi o zaman Anladık
- 5:41:43ki işin başına Cemal
- 5:41:48Gürsin garip cilvesi devrilen bir
- 5:41:50rejimin lideriyle devirlerin
- 5:41:58liderini
- 5:42:00ihtilal lideri olarak dönüyordu Menderes
- 5:42:03için is Durum tam tersiydi Eskişehir'e
- 5:42:05giderken bir başbakandı şimdi Ankara
- 5:42:08Güvercinlik havaalanına bir tutuklu
- 5:42:10olarak
- 5:42:11iniyordu Az sonra Orgeneral Cemal Gürsel
- 5:42:14imzalı bir tebliğ radyoda okundu ve
- 5:42:16Başbakan Adnan Menderes ile Maliye
- 5:42:18Bakanı Hasan polatkan'ın Kütahya'da
- 5:42:20yakalandıkları duyuruldu artık
- 5:42:25[Müzik]
- 5:42:28iktidar gün harb okulunda başbakanıyla
- 5:42:30son konuşmasını şöyle anlatacaktı
- 5:42:33lavaboya gidiyordum yanımda muhafızlar
- 5:42:36vardı Adnan Bey benden önce gelmiş
- 5:42:38ellerini yıkıyordu ansızın karşılaştık
- 5:42:41yüzü birkaç gün içinde incelmiş gözleri
- 5:42:43Kederle gölgelenmiş
- 5:42:45olan olmuştur Adnan Bey dedim Metin
- 5:42:49olunuz yüzünde Mahsum bir gülümseme
- 5:42:51belirdi ellerini iki yana açarak zaten
- 5:42:54Başka çare var mı dedi daha fazla
- 5:42:57konuşamadık askerler sözümüzü kestiler
- 5:43:0110 yıllık bir iktidar 4 saat içinde
- 5:43:03devril vermişti iktidarın doruğunda iki
- 5:43:06ismin baş başa son görüşmeleri de bu
- 5:43:08kadarla kaldı Sabahın ilk ışıklarıyla
- 5:43:11birlikte sokağa çıkma yasağına rağmen
- 5:43:13halk sokakları doldurdu bir yanda
- 5:43:15insanlar Sevinç içindeydi öte yanda ise
- 5:43:18dp'li avı yaşanıyordu Aslında demokrasi
- 5:43:22kapanması uzun yıllar sürecek bir yara
- 5:43:24almıştı O sırada bunun ne getirip ne
- 5:43:26götüreceği pek hesap edilmiyordu
- 5:43:29her şey güllük gülistanlık olacak
- 5:43:31sanılıyordu Türk siyasi tarihinde ilk
- 5:43:33gerçek Demokrasi denemesinde ilk kez
- 5:43:36asker seçimle gelmiş bir iktidara el
- 5:43:39koymuş tümüyle bir kadroyu tasfiye
- 5:43:41etmişti bu İyi de acaba devrilen yerine
- 5:43:45ne konacaktır işte darbeyi yapan
- 5:43:47subayların 26 Mayıs gününe kadar hiç
- 5:43:50düşünmedikleri bu soru 27 Mayıs günü
- 5:43:53öğle vakti karşılarına çıktı şimdi ne
- 5:43:58olacaktı
- 5:44:02ünlü bir söz vardır süngüyle iktidara
- 5:44:05gelinir ancak üstüne oturulmaz 27
- 5:44:08Mayıs'ı gerçekleştirenler süngüyle
- 5:44:10gelmişlerdi hem de bu genç Subaylar Türk
- 5:44:12ordusunun geleneksel Emir komuta
- 5:44:14zincirini parçalayarak iktidarı
- 5:44:16delirmişler aslında hiç alışılmamış ilk
- 5:44:18anından itibaren duyarlılıkları rencide
- 5:44:22eden bir durum yaratmışlardır Türk
- 5:44:24ordusu Yarbay rütbesindeki bir komite
- 5:44:26üyesi odaya girince generalin ayağa
- 5:44:29kalkmasına hiç
- 5:44:31alışmamış her ne kadar Sokaklar coşkulu
- 5:44:33kalabalıklarla dolu ise halkın desteği
- 5:44:36elde edilmiş ise de şimdi asıl iş asıl
- 5:44:39sorumluluklar başlıyordu 27 Mayıs sabahı
- 5:44:42müdahale başarıyla bitince gerçek soru
- 5:44:45gündeme geldi Peki şimdi ne
- 5:44:55yapacağız ihtilal Ankara'da bazı evlere
- 5:44:58hüz ve gözyaşı getirirken çoğunda tam
- 5:45:00bir devrim coşkusu yarattı sabahın erken
- 5:45:03saatlerinden itibaren balkonlardan
- 5:45:05sarkıtılan bayraklar bu bayram
- 5:45:07sevincinin ilk
- 5:45:10işaretleriyle demedi önce tanklar
- 5:45:13selamlandı ardından üzerlerine tırmanıp
- 5:45:16kutlamalar başladı Hele yasağın
- 5:45:18bitmesinden sonra ortalık tam Bayram
- 5:45:20yerine döndü askerler omuzlarda
- 5:45:22taşınıyor tanklar çiçeklerle süsleniyor
- 5:45:24on binlerce insan caddelerde birbiriyle
- 5:45:27kucaklaşıyor otobüsler ve taksiler Ordu
- 5:45:30mensuplarını ü gün bedava
- 5:45:32taşıyacaklarını bildirdiler Coşku o
- 5:45:34kadar büyüktü ki ertesi gün radyodan
- 5:45:37tezahürat artık durmalı diye açıklama
- 5:45:39yapılmak zorunda kalındı toplumun bir
- 5:45:41bölümü rahatlamış adeta bir kabustan
- 5:45:44kurtulmuştu doğrusu bu kadarını
- 5:45:46ihtilalciler bile beklemiyorlardı aynı
- 5:45:49Zafer sarhoşluğu o sabah ihtilal
- 5:45:50karargahında da yaşandı ancak saatler
- 5:45:53geçtikçe çok önemli bir soru karargahı
- 5:45:56yöneten generalin beynini kemirmeye
- 5:45:57başladı darbe başarılmıştır ama şimdi Ne
- 5:46:05olacaktı ne yapacağız diyorum ya koca
- 5:46:08Devleti 5 10 subay Ken bunu nasıl bir
- 5:46:12hale yola sokacağız bütün düşünce
- 5:46:17kafamda bu düşünceyle geziniyorum adeta
- 5:46:20neşem
- 5:46:21kaçtı Madanoğlu önce bayarı istifaya
- 5:46:24zorlayarak eski rejime bir nokta koymayı
- 5:46:27planladı ve yanına yeni Ordu
- 5:46:29komutanlarını alarak Harbiye'ye Bayar'ın
- 5:46:31yanına gitti Ben getirdim generalleri
- 5:46:34dizdim dedim Efendim işte Kara ordusunun
- 5:46:38işte hava ordusunun işte Deniz ordusunun
- 5:46:40General ve
- 5:46:42amiralleri şu anda duruma
- 5:46:44hakimiz
- 5:46:47sizden istifa etmenizi istemeye
- 5:46:52geldik Cal Bayar şöyle oturduğu
- 5:46:54koltuktan bir
- 5:46:57yekindi ini parmağını uzatarak Tan anına
- 5:47:01getirdi Ben dedi irade-i Milliye
- 5:47:07ile bu devletin
- 5:47:09cumhurbaşkanıyım anıma tabanca sıksan
- 5:47:13dahi istifa etmem Bayar'ın bu net tavrı
- 5:47:17üzerine istifa planından vazgeçildi o
- 5:47:19sırada Madanoğlu daha önceden aklında
- 5:47:21olan bir formülü hatırladı üniversiteyi
- 5:47:24devreye
- 5:47:25Sokacaktı içimde
- 5:47:27bir
- 5:47:29Işık çaktı sanki Tamam dedim ben ihtilal
- 5:47:34günü profesörleri
- 5:47:37çağırırım
- 5:47:40onlara o ihtilal heyecanıyla
- 5:47:43bir kurucu meclis
- 5:47:46kurdurur
- 5:47:48hemen
- 5:47:50hatırladım dedim Laz mehmede git Bahçeli
- 5:47:54kapı Bahçeli
- 5:47:57evlere Hikmet beyi o Hikmet Bey'in
- 5:48:01arkadaşı da oralarda evleri biliyorsun
- 5:48:03onu da al ikisini buraya getir
- 5:48:08dedim O ana kadar askeri müdahale basit
- 5:48:11bir darbeden ileri gitmemişti uzun
- 5:48:13vadeli Bir siyasi planı Sosyal boyutu
- 5:48:15yoktu madan olu verdiği Bu emirle Belki
- 5:48:17de farkında olmadan 27 Mayıs darbesini
- 5:48:2027 Mayıs devrimine dönüştürme çabasına
- 5:48:23da önayak oluyordu Az sonra güvenilir
- 5:48:26aile
- 5:48:27dostu topar getirildi kendisinden
- 5:48:30bildiği Profesör adlarını alt alta
- 5:48:32yazması istendi oluşan liste bir
- 5:48:35görevliye verildi ve sabah serinliğinde
- 5:48:37bir askeri uçak listedeki profesörleri
- 5:48:39getirmek üzere havalandı ilk kapısı
- 5:48:42çalınan lardan biri Profesör Tarık Zafer
- 5:48:44tunaya ı bir
- 5:48:47sabah evimin kapusu çalındı o zaman
- 5:48:50buradan biraz daha ötede
- 5:48:53oturuyorduk içeri evvela İsmet Giritli
- 5:48:57ondan sonra
- 5:49:00BİM başım Albay mı Ne albaydı galiba
- 5:49:04Şefik Bey onlar geldiler ve
- 5:49:09bizi Ankara'ya getirmek üzere
- 5:49:15Eee harekete geçmemizi hazırlanmam
- 5:49:18istediler gariptir Ben adeta hazırdım
- 5:49:21asker
- 5:49:23uçağına bindirdiler
- 5:49:27Ankara'ya sizi istiyorlar
- 5:49:31dediler gidiyoruz Ne yapacağız ne olacak
- 5:49:35Onu bildiğimiz
- 5:49:37yok o Hatta Uçakta bir
- 5:49:42ara rahmetli Sıdık Sami onar Benim
- 5:49:46yanımda bir boş ydi kalktı geldi hıfsı
- 5:49:49veldet Bey dedi bir semti Meçhule
- 5:49:53gidiyoruz bakalım sonu Hayırlı olur
- 5:49:56inşallah dedi aslında askeri uçaktaki bu
- 5:49:59yi profesörün Meçhule yolculuğu hayırlı
- 5:50:01bir iş içindi Sıddık Sami onar hıfsı
- 5:50:04veldet Veli Dedeoğlu Hüseyin Nail kubalı
- 5:50:06Tarık Zafer tunaya Ragıp Sarıca Naci
- 5:50:09Şensoy ve İsmet Giritli oluşan
- 5:50:11profesörler Kurulunu Ankara'da tarihi
- 5:50:13bir görev bekliyordu yeni anayasayı
- 5:50:16hazırlamak geldim profesörleri
- 5:50:18genelkurmay'da bir salona
- 5:50:21oturtmuşlar böyle sinema seyredecek gibi
- 5:50:25yan yana dizmişler onlar da
- 5:50:27oturmuşlar karşılarında bir masa var Ben
- 5:50:30masaya geldim oturmadım ayakta
- 5:50:34masada bütün o konuştuklarım
- 5:50:36konuşacaklarım kafamda düşündüklerimin
- 5:50:38Hepsi gitti
- 5:50:40başımdan
- 5:50:42dedim Sayın hocalar
- 5:50:46profesörler Biz bir iştir yaptık
- 5:50:50ağzımdan böyle
- 5:50:53çıktı bunlar hemen bağırdılar Siz Vatan
- 5:50:56kurtaran aslansınız şöyle yaptınız böyle
- 5:50:58falan dedim şimdi edebiyatın Sırası
- 5:51:01değil bu
- 5:51:02sonra şimdi beni dinleyin dedim ben
- 5:51:04şöyle düşünüyorum siz dedim profesörler
- 5:51:09heyeti Yargıtay Danıştay Askeri Şura
- 5:51:14hepinizi Millet Meclisinin önünde
- 5:51:17toplayalım kurucu meclisinizin içeriye
- 5:51:20sokalım müddet yarın saat 12'ye
- 5:51:24kadar saat 12'ye kadar hükümetiniz ilan
- 5:51:27edin
- 5:51:29kurucu meclis olarak ben askeri çekeyim
- 5:51:32işte harekatın ilk saatlerindeki tablo
- 5:51:34buydu Ordu iktidarı tasfiye etmiş ülkeyi
- 5:51:38güvendiği Ere teslim edip kışlasına
- 5:51:40çekilmeye hazırlanıyordu ancak Söz
- 5:51:42sırası profesörlere gelince durum
- 5:51:44farklılaş verdi Sıddık Sami onar ayağa
- 5:51:48kalktı dedi ki efendim biz
- 5:51:52dedi aramızda görüştük düşündük
- 5:51:57taşındık bu iş sizin dediğiniz gibi
- 5:51:59değil dedi şöyle olması lazım Nasıl
- 5:52:01dedim siz dedi teşrii salahiyetleri
- 5:52:06mücehhez bir ihtilal komitesi
- 5:52:09kuracaksınız
- 5:52:11yani yasama yetkisiyle
- 5:52:15donatılmış bir ihtilal komitesi
- 5:52:17kuracaksınız devlet reisi de sizden
- 5:52:19hükümet de sizden her şey o anda değişti
- 5:52:22Sıddık Sami onar başkanlığındaki
- 5:52:24profesörler heyeti yeni bir rejim
- 5:52:26formülüyle çıka gelmişlerdi hocalar
- 5:52:28gitmek isteyen askere kalın diyorlardı
- 5:52:32Peki ama bu ihtilal komitesi nasıl
- 5:52:33kurulacaktı komite denilen şey Dünyada
- 5:52:36eşi görülmedik bir topluluk generaller
- 5:52:39albayların emrine girmişti ortada 50'ye
- 5:52:41yakın subay vardı ama değişik
- 5:52:43örgütlerden geldikleri için kimse
- 5:52:45kimseyi tanımıyordu başlarına lider
- 5:52:47olarak getirdikleri orgen Cemal Gürsel
- 5:52:50ise hiçbirinin adını dahi bilmiyordu
- 5:52:53kamuoyunda Lider diye Gürsel tanınıyordu
- 5:52:55Ancak o sadece bir simgeyi Harekatı
- 5:52:59baştan sona bir avuç genç subay
- 5:53:03örgütlemişler en kısa sır katarına Geri
- 5:53:06dönmeleri eğilimi vardı tabii çoğu buna
- 5:53:09razı değildi beyin kadro içindeki ilk
- 5:53:12bölünmelerin temeli böylece atılmıştı
- 5:53:14asıl sıra komiteyi seçmeye gelince işler
- 5:53:18iyice karıştı herkes İhtilali Ben yaptım
- 5:53:21havasına girdi 45'i geçti hatırımda
- 5:53:24kaldığına göre milli birlik komitesi
- 5:53:26üyelerinin sayısı bunu Arkadaşlar falan
- 5:53:29konuştu Bu böyle
- 5:53:31olmayacak arkadaşlar dediler ki bir
- 5:53:35kurul teşkil edelim Bu işin ta biday
- 5:53:37etinden meselelerin üzünü bilen bir
- 5:53:40kurul bu
- 5:53:43kurul milli birlik komitesinde
- 5:53:45kalacakları gidecekleri tespit etsin
- 5:53:47gidecekler ayrılsın gitsin kalacaklar
- 5:53:50kalsın uzun tartışmalardan sonra En
- 5:53:52kıdemli örgütçü se subay bir odaya
- 5:53:55kapandılar ve ortaya harekata katılmış
- 5:53:57olanlardan 38 kişilik bir liste
- 5:53:59çıkardılar işte milli birlik komitesi
- 5:54:02hazırdı en başta ayağının tozuyla
- 5:54:04Doğruca genelkurmay'a gelen or General
- 5:54:07Cemal Gürsel'in adı yazılıydı
- 5:54:09gürser Paşa
- 5:54:11geçti başkanlık mevkine oturdu
- 5:54:15Ve bize dedi
- 5:54:19ki üniversiteye inanıyoruz
- 5:54:22dedi hatta sadece inanmıyoruz iman
- 5:54:25ediyoruz dedi sizden istediğimiz yeni
- 5:54:29bir anayasadır
- 5:54:30dedi hiçbir şey bakımından size size
- 5:54:35baskı yapmak istemiyoruz dedi yalnız iki
- 5:54:38şeyin konmasında ısrarlı yız
- 5:54:41dedi birisi
- 5:54:43Eee laikliğe karşı olan maddeler
- 5:54:47bulunsun dedi ve dini istismar eden
- 5:54:51maddeler bulunsun dedi Öteki de bir
- 5:54:53ikinci meclis bulunsun dedi profesörler
- 5:54:56heyeti yeni anayasayı hazırlamak için
- 5:54:58çekildiler Bu arada Yasama ve yürütme
- 5:55:00görevi milli birlik komitesinin üzerine
- 5:55:02kalmıştı hocalar topu askerlere attığına
- 5:55:05göre hükümeti Gürsel kuracaktı peki Ama
- 5:55:08kimle kuracaktı Zira İhtilali yapan
- 5:55:11Subaylar daha 810 saat önce hiçbir görev
- 5:55:14kabul etmeyeceklerini dair yemin
- 5:55:16etmişlerdi ben genelkurmay'a çıktım
- 5:55:19Çıktım Genelkurmay Şura
- 5:55:21salonunda uzun bir basa basanın başına
- 5:55:25Gürsel
- 5:55:27oturmuş
- 5:55:29yanında bir koltuk var boş o koltuğa ben
- 5:55:33oturdum bütün masanın etrafı Hani
- 5:55:37sandalyelerin ucundan
- 5:55:40şöyle dokunabiliyor masaya ikişer kişi
- 5:55:43ikişer kişi bütün masanın Etrafını
- 5:55:50sarmışlar Gürsel Paşa
- 5:55:54konuşuyor başka hangi bakanlıklar kaldı
- 5:55:56diyor hemen anladım güsel Paşa orada
- 5:56:00hükümet
- 5:56:04kuruyor dedim Gürsel Paşa'ya
- 5:56:08paşam Biz dedim Dün akşam harp okulunda
- 5:56:12Yemin Ettik Gürsel Paşa bu sefer döndü y
- 5:56:15dedi Madanoğlu bir yeminden söz ediyor
- 5:56:17nedir bu yemin
- 5:56:18dedi bakıyorum ben şimdi arkadaşlara
- 5:56:21kimsenin sesi çıkmıyor masanın tam
- 5:56:23gürele karşı gelen kısmında
- 5:56:26samü bu yanağında adaleler böyle böyle
- 5:56:29kalkıyor kalkıyor iniyor ben o
- 5:56:33sırada işte Nasıl Kendi kendine oluyor
- 5:56:37bunlar masaya bir yumruk
- 5:56:40attım ve attığım yumruğu da güm diye
- 5:56:44koca masa öttü Gürsel Paşa'ya karşı
- 5:56:48atmış görünmemek için
- 5:56:51döndüm
- 5:56:52arkadaşlara B köfte orlar
- 5:56:56dedim sizin hanginiz maliyeden hanginiz
- 5:56:59ticaretten hanginiz iktisattan
- 5:57:01anlarsınız
- 5:57:02menderese böyle yaptığı için bu duruma
- 5:57:04geldi dedim şimdi ben onlara böyle
- 5:57:08çıkışına masanın çevresindeki subaylara
- 5:57:12o
- 5:57:14Subaylar birkaç örgütçü var içinde
- 5:57:17öbürküler
- 5:57:19hepsi sonradan
- 5:57:21gelen durumun üstüne koşan görev almaya
- 5:57:24çalışan
- 5:57:25insanlar Gürsel Paşa bunun üzerine benim
- 5:57:28bu yumruğun üzerine e Madanoğlu ne
- 5:57:30olacak dedi Gürsel tam çaresiz kalmıştı
- 5:57:33hocalar hükümeti kurmaya yanaşmaması
- 5:57:36kendilerini Yeminle bağlamışlardır o
- 5:57:38halde ne olacaktı dedim Hocam ne olacağı
- 5:57:41yok Bunlar genç
- 5:57:44dedim siz ve ben yorgunuz gider yatarız
- 5:57:48Bunlar sabaha kadar dedim zağar gibi bu
- 5:57:51tabiri kullandım genç oldukları için
- 5:57:53dedim
- 5:57:55dolaşırlar her bakanlık için size dedim
- 5:57:574 be isim
- 5:58:00getirirler ve bu sivil hükümeti kurarız
- 5:58:04kurarsınız Yarın sabah
- 5:58:06ded anlaşıldı dedi tamam dedi
- 5:58:09arkadaşlar hükümet Yarın sabah kurulacak
- 5:58:12hemen telefonlar başına geçildi ve
- 5:58:14geçmişleri temiz sivillerden bir
- 5:58:16teknisyenler hükümeti kuruldu Böylece
- 5:58:19kargaşa bir kat daha artmış oluyordu
- 5:58:21şimdi elde bir profesörler heyeti bir
- 5:58:24milli birlik komitesi Bir de Bakanlar
- 5:58:25Kurulu vardı tümünün Baş
- 5:58:31[Müzik]
- 5:58:34mik ve merakla yeni yöneticilerden haber
- 5:58:37bekleyen halka hitaben şu konuşmayı
- 5:58:41yaptı
- 5:58:42türle aydan beri memlek cereyan Ed ve s
- 5:58:47korkunçlar sürükleyen hadiseleri
- 5:58:56biliyorsunuz
- 5:58:58her aklı başında
- 5:58:59vatandaş takdir ettiğine
- 5:59:02kan bu hal nereye kadar gidecek bu feci
- 5:59:06akıbete hissiz ve alakasız seyirci mi
- 5:59:09kalmak lazım işte vatandaşların bu
- 5:59:11ahvali ız içinde aylardan beri düşündüm
- 5:59:15ve bu zevata çıkar Yolları
- 5:59:18gösterdim fakat onlar kapıldıkları
- 5:59:21politika ihtirasın şuura verdiği
- 5:59:24bozukluk Dolayısıyla denediler
- 5:59:27işi zorla yürütmek Sevdasına düştüler
- 5:59:30çıkarılan kanunlar takip edilen
- 5:59:33hareketler Türk milletini Zincire vurmak
- 5:59:36kında olduklarını gösteriyor işte bu
- 5:59:39düşünceler ve mülahazalarla bu feci
- 5:59:43girişte son vermeye karar verdim ve
- 5:59:45devletin idaresine el koydum
- 5:59:47derhal bütün
- 5:59:50vatandaşlara şunu ifade etmek isterim ki
- 5:59:53asla bir Diktatör olmak hevesinde değil
- 5:59:56bütün
- 5:59:58süratle bu memlekette temiz dürüst bir
- 6:00:01demokratik Nizam kurmak ve devletin
- 6:00:04idaresini milletin iradesine terk
- 6:00:06etmektir bana inanınız ve
- 6:00:10güveniniz Gerçekten de bu sözler Türk
- 6:00:12ordusunun hiçbir zaman terk etmeyeceği
- 6:00:14bir ilkenin altını çiziyordu yönetime
- 6:00:17diktatörlük hevesiyle bir daha gitmemek
- 6:00:19için gelmemişti Hedef bir gidişi bir
- 6:00:22kargaşayı durdurmak ve Demokrasiyi
- 6:00:24tekrar rayına oturtmak kendi
- 6:00:26düşüncelerine göre en doğruyu
- 6:00:28yapmışlardı amaçları temizdi ancak iş
- 6:00:31bununla bitmiyordu Asıl sorun yapmak
- 6:00:34istediklerini nasıl gerçekleşeceği ddi
- 6:00:37deneyimsiz idiler her yönden baskılar
- 6:00:39geliyor herkes onları bir başka yöne
- 6:00:41çekmeye çalışıyordu gerçek tehlike de
- 6:00:44ülkenin en yararına olanını yapalım
- 6:00:46derken işlerin ardı ardına hatalar
- 6:00:49yapılmasıyla daha da
- 6:00:52karışmasıyla
- 6:00:56oldu
- 6:01:01Gürsel'in Radyo konuşması chp'lilere
- 6:01:03moral verdi Herkes bir anda İnönü'nün
- 6:01:05evine koşu verdi Öyle ki İsmet Paşa
- 6:01:08tandoğan'daki evinin balkonuna
- 6:01:09çıktığında gözlerine İnanamadı evinin
- 6:01:12önü miting alanı gibiydi bir yanda
- 6:01:14tezahürat yapan halk bir yanda kendisini
- 6:01:16korumakla görevli askerler ve hemen
- 6:01:18Paşa'nın yanında ziyaretine gelmiş
- 6:01:20ihtilalci bazı Subaylar dışarıda sanki
- 6:01:23ortak bir eylemin zaferi kutlanıyor
- 6:01:25gibiydi Oysa içeride İsmet Paşa tamamen
- 6:01:29farklı bir havadaydı korktuğu adeta
- 6:01:31başına geliyordu işte öğlen oldu İsmet
- 6:01:34Paşa'nın yüzünden çok ciddi bir endişe
- 6:01:38ifadesi hiç eksik olmadı di Aralık Hatta
- 6:01:41İşte o konuşmanın birini kesti yazık
- 6:01:44dedi çok çalıştım önleyemedi dedi uyarım
- 6:01:47dedi kendilerine anlatamadım dedi daha
- 6:01:50mı iyi oldu şimdi Dedi tabir bu daha mı
- 6:01:53iyi oldu dedi Şimdi ihtilal
- 6:01:56gelir askeri idare gelir Ama ne zaman
- 6:01:59gideceği ve nasıl gideceği belli olmaz
- 6:02:02Biraz ileride
- 6:02:04karşımızda Ferit Melen oturuyor Ferit
- 6:02:07Melen CHP Milletvekili fakat maliye
- 6:02:11Bakanlığından gelme maliye Bakanlığında
- 6:02:15gelirler umum müdürlüğü
- 6:02:17yapmış mekanizm biliyor baktım evinden
- 6:02:21çıkmış gidiyor Paşa derim ki Ferit Bey
- 6:02:23çıktı çağır dedi Ferit Bey geldi dedi ki
- 6:02:27Nereye gidiyorsun dedi ki baş 3 gün
- 6:02:30sonra Maaşlar verilecek Bunlar nasıl
- 6:02:33verileceğini falan bilmezler bir takım
- 6:02:35prosedürü var bunun bunları yapmak lazım
- 6:02:37Ben gidip maliye Bakanlığı'na bu işleri
- 6:02:39halledeceğim is taş dedi ki sen git evin
- 6:02:41odur bu bizim ihtilalim değil bu onların
- 6:02:44yani askerin yaptığı bir hareket Halk
- 6:02:46Partisi'nin
- 6:02:48karışmasına da lüzum yok herhalde onl da
- 6:02:50zaten istemeden gerçekten de askerler
- 6:02:53ihtilalin CHP ile birlikte yapıldığı
- 6:02:55izlenimi doğmasını istemiyorlardı
- 6:02:57ama İnönü her ne kadar bu bizim
- 6:02:59ihtilalim değil dese de kimi CHP'liler
- 6:03:02çoktan ayaklanmış Hatta bir kısmı
- 6:03:04askerlerle birlikte dpi tutuklama
- 6:03:07kampanyasına katılmışlardı bile hatta
- 6:03:10bunun üzerine inönün evine bir haberci
- 6:03:12geldi komite Paşa'nın CHP örgütünü
- 6:03:15uyarmasını istiyordu hemen bir bildiri
- 6:03:17kaleme alındı Ve bu nazik dönemde
- 6:03:19İntikam hislerinden uzak durulması
- 6:03:21istendi CHP ihtilalin ne içinde ne
- 6:03:26dışındaydı
- 6:03:28[Müzik]
- 6:03:37müdahalenin ertesi günü en önemli
- 6:03:38gelişme artık Başbakan olan Cemal
- 6:03:41Gürsel'in inönü'yü arasıydı sabah
- 6:03:43telefon çaldığında Paşanın kulakları
- 6:03:45ağır işittiği için bu görüşmeye Metin to
- 6:03:48aracılık etti toin o gün tuttuğu
- 6:03:51[Müzik]
- 6:03:56notlara hareketimizi size önceden haber
- 6:03:58vermedik fakat verseydik bizi bundan
- 6:04:02caydırmak isteyeceğinizi biliyorduk
- 6:04:04yapacak başka bir şeyimiz kalmamıştı
- 6:04:06bizi affetmenizi rica ediyoruz
- 6:04:09emirleriniz bizim için daima peygamber
- 6:04:13buyruğudur Sayın Paşa İsmet Paşa
- 6:04:17memleket ve millet için hayırlı bir iş
- 6:04:19yaptınız büyük bir iş yaptınız mutlu ve
- 6:04:23uğurlu olmasını dilerim asıl başarınız
- 6:04:26için Ben sizin Emrinizdeyim Paşa
- 6:04:28hazretleri sizleri anlıyorum ne zaman
- 6:04:31Bir arzunuz olursa emrinize amadeyim
- 6:04:34dedi telefon konuşması bitti Gürsel
- 6:04:37İsmet Paşa'nın manevi desteğini almış
- 6:04:39rahatlamıştı hemen o gün bir basın
- 6:04:41toplantısı düzenleyerek 27 Mayıs
- 6:04:43hareketinin İsmet Paşa ile en ufak bir
- 6:04:45ilgisi olmadığını açıkladı Gürsel aynı
- 6:04:48basın toplantısında dpi yargılayacağız
- 6:04:57Paşa ertesi gün gürsel'i ziyaret etti
- 6:04:59seçim sözü verilmişti ancak İnönü
- 6:05:15kuşkuluyum İsmet Paşa o kadar memnun
- 6:05:21ayrılmadı dedi ki söylediklerimi pek
- 6:05:25anlamadı gibi Paşa ona üç tavsiyede
- 6:05:29bulmuş
- 6:05:31bir ordunun birliğini muhafaza ediniz
- 6:05:35ikincisi demiş ki
- 6:05:38siz milli birlik komitesi olarak Kendi
- 6:05:42içinizde birliğinizi muhafaza ediniz
- 6:05:45İsmet başarın 3üncü basit tavsiyesi şu
- 6:05:48olmuş demiş ki derhal seçime gidiniz bir
- 6:05:52an evvel seçime gidiniz ve o meşhur
- 6:05:55lafını söylemiş bir an evime gitmekte
- 6:05:59sayılamayacak kadar çok milli menfaat
- 6:06:02vardır Gürsel bu ü öneriyi de garipsi
- 6:06:05Zira hem ordunun hem de milli birlik
- 6:06:07komitesinin tam birlik içinde olduğunu
- 6:06:09düşünüyordu 3 ay içinde seçim
- 6:06:12yapılacağını da açıkladığına göre kaygı
- 6:06:14duymaya gerek yoktu Gürsel bu konuşmayı
- 6:06:17Paşa'nın seçim için
- 6:06:20sabırsızlanmak arkadaşlarına görüşmeyi
- 6:06:23aktarırken İsmet Paşa gerye girecek bir
- 6:06:25delikanlı kadar acele ve heyecanlıydı
- 6:06:28dedi Oysa İsmet Paşa'nın kaygısı bazı ön
- 6:06:32sezilen kaynaklanıyordu Daha ilk günden
- 6:06:34itibaren hava değişmeye başlamıştı
- 6:06:37komitenin içinde seçim konusunda acele
- 6:06:39edilmemesi gerektiğine inananlar vardı
- 6:06:41Alpaslan Türkeş bunlardan biriydi erken
- 6:06:45seçime karşı
- 6:06:47çıkıyordu ki erken seçim Emri vaki
- 6:06:50halinde iktidarı olduğu gibi Cumhuriyet
- 6:06:53Halk Partisi İsmet Paşa'ya vermek demek
- 6:06:56olacak
- 6:06:57Bu da düşündüğümüz ordunun partiler üstü
- 6:07:01tarafsız hareket etmesi görünümünü
- 6:07:04yıkacaktır
- 6:07:06zaten bu müdahale Eee orduya bir Eee
- 6:07:11belirli şey getirmiştir yani Demokrat
- 6:07:14partinin üzerine yürüdü Demokrat
- 6:07:16iktidarı
- 6:07:18yıktı
- 6:07:19Dolayısıyla halkın bir
- 6:07:23bölümünün Şikayetini davet etmiştir E
- 6:07:27böyle bir seçimde Bu şekilde bir netice
- 6:07:30verince Tamam işte aldılar o tarafa
- 6:07:33verdiler denecek milli birlik komitesi
- 6:07:36içinde seçime karşı çıkan bir başka grup
- 6:07:38ise daha değişik bir gerekçe öne
- 6:07:40sürüyorlardı Onlara göre devrilen
- 6:07:43iktidarın sorumluları yargılanmadan
- 6:07:45Demokrat Parti seçime
- 6:07:51sokulmaması
- 6:07:52oluşturanlar bir rapor yazıp bu görüşü
- 6:07:55destekleyin hava daha da değişti hocalar
- 6:07:59bu raporda 27 Mayıs hareketinin bir
- 6:08:02darbe olmayıp meşruiyetini kaybetmiş bir
- 6:08:05iktidara karşı yapılmış Eylem Hatta
- 6:08:07Devrim olduğunu belirtiyor lardı komite
- 6:08:10ve Ordu içinde bir an önce seçim yapıp
- 6:08:12tekrar kışlaya dönmek isteyen askerlerin
- 6:08:15de elleri kolları Böylece bağlanmış
- 6:08:17oluyordu Tabii bu durumda da eski rejim
- 6:08:20mensuplarının ne olacağı sorunu gündeme
- 6:08:22geldi Harbiye tutuklularla dolup taşınca
- 6:08:25Madanoğlu 27 Mayıs akşamı çoğunu salı
- 6:08:29vermişti gelen profesörler
- 6:08:33şimdi Sıddık Sami onar Veli
- 6:08:39Dedeoğlu ismini
- 6:08:42unuttum 4 be
- 6:08:47Profesör Sıddık Sami onar dedi
- 6:08:51ki efendim Bu dediği Demokrat
- 6:08:55mebusların
- 6:08:58hepsi anayasa
- 6:09:01suçlusu
- 6:09:04hepsi idam
- 6:09:08kaçağı bunları dedi Gürsel
- 6:09:11Paşa salı vermiş nasıl olur
- 6:09:15dedi ben hemen anladım Gürsel Paşa'nın
- 6:09:19salı vermediğini Benim salı verdiğimi
- 6:09:21herkes biliyor üzerinden bir gün geçmiş
- 6:09:24çünkü ama komiteciler profesörler
- 6:09:28konuştular profesörler komiteciler
- 6:09:32hazırdı benden
- 6:09:35şimdi bu işten vazgeçmem isteniyor ve
- 6:09:39istenecek bunu hissettim ben Madanoğlu
- 6:09:42yerde bağdaş kurdu bizi dinledi
- 6:09:46dikkatle dikkatle dinledi ona dedik
- 6:09:51ki siz hangi yetkiyle bunları Tevkif
- 6:09:56ettiniz
- 6:09:58Bu bir ihtilal yani E peki hangi
- 6:10:02yetkiyle
- 6:10:05bırakıyorsunuz dedi
- 6:10:07ki Sıdkı yırcalı
- 6:10:11şahitliği le kimler aşırı ydı kimler
- 6:10:16aşırı değildi
- 6:10:19onları sorduk suku yırcalı da Demokrat
- 6:10:23Parti'nin
- 6:10:25üyesi ve bu suretle dedi bir kısmını
- 6:10:30bıraktık bir kısmını
- 6:10:33kaldı E o zaman Sıddık Sami Bey dedi ki
- 6:10:38Peki meclis
- 6:10:41Eee ne olacak
- 6:10:44sonunda sizleri mahkemeye verirse niçin
- 6:10:49nasıl hangi yetkiye dayanarak Tevkif
- 6:10:52ettiniz hangi yetkiye dayanarak
- 6:10:55bıraktınız mahk etmeden karar vermeden
- 6:10:59Efendim
- 6:11:00sorgulamadan
- 6:11:03bıraktınız Madanoğlu dedi ki bak ben
- 6:11:06bunu düşünmemiştim E dedim bu
- 6:11:11iş kolay Yanlış yaptıysak bunu dedim
- 6:11:14Cemal Gürsel değil Ben Cemal Madanoğlu
- 6:11:17tahliye ettim çünkü dedim böyle
- 6:11:19konuşmuştuk tutuklamalar sınırlı
- 6:11:22olacaktı bunları salıverdik gerekirse
- 6:11:26Bun
- 6:11:27konuyu komiteye getiririm karar verir
- 6:11:30tekrar içeri
- 6:11:31alırız ve öyle oldu komite toplandı
- 6:11:34karar verildi ve tüm salı verilen diler
- 6:11:37teker teker yeniden toplandılar iki gün
- 6:11:40içinde çarklar Geri dönmeye başlamıştı
- 6:11:42Bu arada dp'nin İçişleri Bakanı Namık
- 6:11:45Gedik harbiyede tutuklu olduğu odanın
- 6:11:47penceresinden anlaşılamayan bir nedenle
- 6:11:50atladı ve öldü hava birb
- 6:11:55gerginleşti da devrik rejim hakkında
- 6:11:58geniş bir kampanya başlatıldı dp'nin
- 6:12:00Harbiye'yi havaya uçurma planlarından
- 6:12:03Konya yolundaki toplu mezarlardan
- 6:12:05gençlerin cesetlerinden hayvan yemi
- 6:12:07yaptırıldığında Kars ve art B'nin
- 6:12:10Ruslara bırakıldığından söz ediliyordu
- 6:12:12Bayar'ın bankada 103 milyon lira
- 6:12:15parasının çıktığı da günün önemli
- 6:12:17söylentileri arasındaydı Hiçbiri
- 6:12:19doğrulanamayan bu iddialar kamuoyunu
- 6:12:22sert cezalara hazırlarken Ankara'da
- 6:12:24depeler saklanıp kaçmaları için için
- 6:12:26arabalar bagaj kapakları açık
- 6:12:29seyrediyorlardı Biz
- 6:12:31Eee Demokrat Parti
- 6:12:34Eee
- 6:12:36yöneticilerinin
- 6:12:38İsviçre'ye gönderilmesini
- 6:12:41Eee ve bir süre yurt dışında orada
- 6:12:45ikamet etmelerinin yeterli olacağı
- 6:12:55görüşündeyim
- 6:12:56eee söylenmişti bir kısım profesörler de
- 6:13:01efendim sizin İhtilalinin meşru
- 6:13:04olabilmesi
- 6:13:05için bunların suçluluk lının ortaya
- 6:13:10konması ve suçlu olarak ceza görmeleri
- 6:13:13icap etmektedir Siz bunları
- 6:13:15cezalandırmaz
- 6:13:17sanız gayri meşru duruma düşcek
- 6:13:20düşeceksiniz ve suçlanacak yarın Efendim
- 6:13:25eee
- 6:13:27Meşru bir iktidara karşı kanun
- 6:13:30düşü bir ihtilal yapmış olarak Cezanız
- 6:13:35da
- 6:13:36idamdan o halde
- 6:13:39Eee haklı
- 6:13:41olduğunuzun ortaya konulması lazımdır Bu
- 6:13:45da ancak bunların suçluluğunun bir
- 6:13:47mahkeme kararıyla tescil
- 6:13:50ettirilmesi ve haklarında ceza
- 6:13:53uygulanmasıyla mümkün olur telkinler Dee
- 6:13:57bulunuyorlardı
- 6:13:58şimdi Eğer bunlar muhakeme edilmeyip de
- 6:14:02bıraksalardı hepsi ne
- 6:14:06olacaktı Onu bir düşünün bakalım o
- 6:14:11zaman hemen bir punduna getirip bu
- 6:14:15zavallıları Demokrasiyi kurmak için
- 6:14:18müdahale etmiş olanları yakalayıp
- 6:14:22Hadi Divanı harbi askeri mahkeme Örfi
- 6:14:25idareye vesaire O halde gene demokrasi
- 6:14:30kurulacak
- 6:14:31mıydı yargılanmaları Aslında
- 6:14:35yargılanmaları çok daha iyidir Çünkü
- 6:14:39yargılamada Eee yargılanmama da hukuk
- 6:14:43yoktur ama yargılandığı zaman bir insan
- 6:14:46muayyen kurallara göre kanunlara göre
- 6:14:50yargılanır o bakımdan bu
- 6:14:53eee çok daha iyi olmuştur
- 6:14:57bu görüş askerleri etkiledi ilk gün
- 6:14:59yargılama olmayacağını söyleyen Gürsel
- 6:15:01fikrini değiştirdi onların suçlu
- 6:15:04olduğuna kiyiz dedi artık Demokrat
- 6:15:06partiye mahkeme kapısı görünmüştü bir
- 6:15:09akşam üzeri yağmurlu çisenti bir havada
- 6:15:13Ankara'dan
- 6:15:16ayrılıyoruz insana hüzün verici bir
- 6:15:20hava
- 6:15:21fakat şehrin dışından bizi
- 6:15:25götürüyorlar içeriden
- 6:15:27götürmüyorlar dışarıdan götürdüler
- 6:15:29Nereye gittiğimizi bilmiyoruz ama etim
- 6:15:32hava meydanına gittiğimizi anladık eti
- 6:15:35Mesut havaalanına
- 6:15:40götürüldükten
- 6:15:42sonra
- 6:15:45bize bizimle beraber vazifeli olarak
- 6:15:48olan Subaylar vardı baktık onlar kovuk
- 6:15:51giydiler kalın
- 6:15:55kovukları bir kaç tane cam açtılar
- 6:15:58dışarıdan hava giriyor yüksek zayıf
- 6:16:01arkadaşlar var üşüyorlar çünkü yaz
- 6:16:04olduğu için kimsenin üzerinde pardüsü
- 6:16:06falan yok ellerinde şeyler makineli
- 6:16:09tüfekler işte gelişim gizler arkadaşlar
- 6:16:12Hedef alıyorlar yeşil yurda geldik
- 6:16:15geldiği zaman ışıldaklar cemsin kapağı
- 6:16:18açıldı size dedi 25 baş hayvan Biraz
- 6:16:22sonra ayağım zemine değdi çöktüm
- 6:16:26fırladım ne taraftan gideceğiz Efendim
- 6:16:27dedim bu taraftan Ulan dediler o taraf
- 6:16:30baktım bir koridor koridorun sonunda bir
- 6:16:32tekne Allah'ını seven beni tutmasın 100
- 6:16:35metre bir defar at ettim ya ileri yaşıma
- 6:16:38rağmen o zaman 51
- 6:16:41yaşındaydım bir 100 metre koşucusu gibi
- 6:16:44fırladım arkamdan sesler vurmayın
- 6:16:47Ayıptır etmeyin agahın sesi Emin kalı
- 6:16:50atın sesi nefes nefese geldik gemiye
- 6:16:53binilen gemi devrik iktidarın tüm
- 6:16:55kadrosu Marmara'da küçük bir adaya yassa
- 6:16:58adaya götürdü o güne dek sadece bir
- 6:17:00askeri tesisi ağırlayan yassa Ada o
- 6:17:02günden itibaren Türk siyasi tarihinde
- 6:17:04bir devrin yargılandığı yer olarak
- 6:17:07alınacaktı 27 Mayıs'ı izleyen Bu iki gün
- 6:17:10içinde her şey tersine dönü vermişti 3
- 6:17:13ay içinde seçim projesi rafa kaldırılmış
- 6:17:15onun yerine eski dosyalar raftan
- 6:17:17indirilmişti o günden itibaren tüm
- 6:17:20ülkeye büyük yolsuzlukların ortaya
- 6:17:22çıkarılacağı zannıyla radyoların başında
- 6:17:25bitmek tüen bilmez talihsiz bir Davay
- 6:17:28dinledi Yıllar yılı üzüntüyle
- 6:17:31hatırlanacak bir macera
- 6:17:47başladı Menderes 1 Haziran Gecesi yas
- 6:17:50adaya çıktığında Hayret hissi yüzünden
- 6:17:53okunuyordu iskelenin yanına sil
- 6:17:56dizilmişler nereye ve neden
- 6:17:58getirildiğini
- 6:18:01[Müzik]
- 6:18:10bilmiyordu ürkek adımlarla adanın
- 6:18:13merdivenlerini tırmanırken süngülerin
- 6:18:15arasından
- 6:18:16geçti
- 6:18:18[Müzik]
- 6:18:24şaşırdı
- 6:18:27ardından Bayar geldi Mağrur tavrından
- 6:18:30hiçbir şey kaybetmemişti sol elini
- 6:18:32ihtilal sabahı silahını tuttuğu ceket
- 6:18:34cebine sokup umursamazca
- 6:18:37[Müzik]
- 6:18:54yürüdü vuran bu iki liderin farklı
- 6:18:57yapılarını daha da ortaya çıkaran bir
- 6:18:59laboratuvar olacaktı
- 6:19:07adeta bir hafta içinde yası ad'ın
- 6:19:10merdivenlerini 400 Demokrat Partili
- 6:19:12tırmandı Cumhurbaşkanı başbakanı meclis
- 6:19:15başkanı bakanları komutanları
- 6:19:17milletvekilleri ile tüm bir iktidar O
- 6:19:20zamanki deyimiyle düşükler için bir buç
- 6:19:22yıl sürecek acı bir dönem başlıyordu
- 6:19:46Ada çok sıkı güvenlik çemberine
- 6:19:48alınmıştı çevrede emniyet muhripleri
- 6:19:51dolaşıyor kıyıda uçak savarlar
- 6:19:53bekliyordu adanın e kumandası ise
- 6:19:55elinden eksik etmediği değneğiyle ilk
- 6:19:58günden itibaren üns salan Yarbay Tarık
- 6:20:01gaydı Güray müdahalenin hemen ertesi
- 6:20:04günü Ada komutanlığına atanmış ve gelir
- 6:20:06gelmez ilk iş olarak tutukluların
- 6:20:08kalacağı odalara dinleme cihazları
- 6:20:10yerleştirmişti koğuşlar gizlice
- 6:20:12dinlenecek Tüm konuşmalar kaydedilecek
- 6:20:15ikinci dereceden Tutuklular daha önce
- 6:20:17erlerin kaldığı koğuşlara ikişer üçer
- 6:20:20yerleştirilirken Bayar ve Menderes tek
- 6:20:22kişilik odalara tecrit edilmişlerdi
- 6:20:25kimseyle
- 6:20:36görüştürülmemesi etkiledi daha birkaç
- 6:20:38hafta öncesine kadar yüz binleri
- 6:20:40coşturan bir başbakan şimdi kimseyi
- 6:20:42göremiyordu tek tesellisi eşi Berin
- 6:20:45Hanım'dan her gün aldığı 50 kelimelik
- 6:20:48[Müzik]
- 6:20:50mektuplardan yassı Ada'dan ilk sıhat
- 6:20:53haberini gece
- 6:20:54aldık Sevindik bilemezsin Kabaklı Dere
- 6:20:58Göreme Sokakta bir kat varmış görmeden
- 6:21:01tuttu gazetelerde geceyi gömlekle
- 6:21:04geçirdiğini öğrenince çok üzüldüm Neyse
- 6:21:08İhtiyacın olan Valizin arkadan gelmiş
- 6:21:11çamaşır para göndereceğim ama nasıl
- 6:21:14bilemiyorum istediğini bana hemen yaz
- 6:21:18Aydın Metin bana büyük destek oluyor
- 6:21:22Yavrucuk her an sana dua ediyoruz
- 6:21:26burada ikimiz pek yalnız
- 6:21:35kaldık ara sıra mektupta rahmetli babam
- 6:21:39benim bu evden çıksanıza
- 6:21:41diyordu biz de bir anlam veremiyordu
- 6:21:44Acaba onun bildiği bizim
- 6:21:47bilmediğimiz ne olabilirdi bu evden
- 6:21:51çıkmanın ya neden olabilecek diye de
- 6:21:54düşünüyorduk orada Annem ona hatırlattı
- 6:21:57rahatız merak etme
- 6:22:00Eee Adnan Evden de memnunuz bir
- 6:22:05sıkıntımız şikayetimiz yok dedi o vakit
- 6:22:09e Rahmetli babamın onun için değil
- 6:22:13sokağın ismini
- 6:22:14beğenmedim dediğini
- 6:22:17hatırlıyorum göremeye Göreme emi
- 6:22:21şeklinde de Anlamak mümkün yani
- 6:22:23Nevşehir'deki Göreme gibi Bir de bir tür
- 6:22:27inkisar şeklinde yani Göreme emi Eee o
- 6:22:31bizi tabii biz de bir anda irkildik
- 6:22:34Bizim hiç aklımıza
- 6:22:36[Müzik]
- 6:22:42gelmemişti Elbette yası adada bir daha
- 6:22:45yakınlarını görememe endişesi içinde
- 6:22:46olan sadece Menderes değildi diğer
- 6:22:49Tutuklular için de adada yaşam kolay
- 6:22:51sayılmazdı gelen ve giden mektuplar
- 6:22:53askeri bir heyet tarafından sıkı sıkıya
- 6:22:55denetleniyorda
- 6:22:56[Müzik]
- 6:22:57olduğundan dış dünyadan tamamen kopuk
- 6:23:00yaşıyorlardı
- 6:23:01[Müzik]
- 6:23:11Oysa dışarıda son derece önemli
- 6:23:13değişiklikler vardı ordunun artık işleri
- 6:23:16yoluna koymadan kışlasına
- 6:23:17çekilmeyeceğini kesinleşmiş Haziran
- 6:23:20ayında ihtilalin yasaları işlemeye
- 6:23:22başladı milli birlik komitesi çıkardığı
- 6:23:24ilk yasayla
- 6:23:26ha Ordu iç hizmet kanaki bir madde
- 6:23:30dayanak gösterildi Buna göre Türk Ordusu
- 6:23:33Türk cumhuriyeti' kollamak ve korumakla
- 6:23:36görevliydi ve ihtilal bu yasadan aldığı
- 6:23:39yetkiyle
- 6:23:40yapmıştı numaralı yasa ile milli birlik
- 6:23:43komitesi 1924 anayasasını askıya aldı
- 6:23:46Yasama yetkisini tümüyle üstlendi artık
- 6:23:54giğ
- 6:23:57başkanı Old aynı zamanda Başbakanlık
- 6:24:00Milli Savunma Bakanlığı ve silahlı
- 6:24:02kuvvetler baş Komutanlığı da onun
- 6:24:04uhdesinde daha bir ay önce emekliliğini
- 6:24:07bekleyen bir askerken şimdi Bayar'ın
- 6:24:09koltuğuna oturuyor ve ihtilal yemini
- 6:24:12ediyordu bir
- 6:24:14[Müzik]
- 6:24:16karşılık
- 6:24:21adalet
- 6:24:24ve sınırla bağlı olmamak iin kendini
- 6:24:28Türk milletine
- 6:24:31adadın vatanın ve milletin kumunda ve
- 6:24:35milletin
- 6:24:37egemenliğine aykırı bir ülkü Gülmeyecek
- 6:24:40demokratik Cumhuriyeti Yeni anayasaya
- 6:24:44göre düzenlemek ve iktidarı yeni meclis
- 6:24:47devretmek ülküsüne bağlılıktan
- 6:24:49ayrılmayacak bunun için Şerefi namusu ve
- 6:24:53kkat çatım üzerine anı
- 6:24:56[Alkış]
- 6:25:01milli birlik komitesi'nin tüm üyeleri
- 6:25:02bayraklarla süslenmiş meclis salonunda
- 6:25:05birer birer demokrasi yemini ederlerken
- 6:25:07anayasa Komisyonu da cumhuriyetin
- 6:25:09gördüğü en liberal en demokratik
- 6:25:12Anayasası üzerinde çalışmaya başlıyordu
- 6:25:15yeni ve genç Cumhuriyet bu yeni
- 6:25:17anayasanın üzerine
- 6:25:24kurulacaktı
- 6:25:30milli birlik komitesi'nin bir numaralı
- 6:25:32yasasının yasada tutuklularına en çok
- 6:25:34ilgilendiren maddesi bir yüksek adalet
- 6:25:37divanının kurulmasını öngörmesi divanın
- 6:25:40görevi eski iktidarı yargılamak adeta
- 6:25:43bir ihtilal Mahkemesi mahkemenin
- 6:25:46kararlarına itiraz edilemeyecek sadece
- 6:25:49idam kararlarının infazı milli birlik
- 6:25:51komitesinin onayı ile mümkün
- 6:25:54olacaktı
- 6:26:06[Müzik]
- 6:26:14yı
- 6:26:1728T
- 6:26:24mek
- 6:26:26olduu gibi ifade edemim fakat umumi
- 6:26:30şekilde izah edeceğim Yeşil Hisar bir
- 6:26:34Hadise olmuş size bu Yeşil Hisar
- 6:26:37hadiseler kimler ne şekilde intikal
- 6:26:39ettirdiler mektubunuzda diyorsunuz ki
- 6:26:41yeşil vakı üzerinde durdum mahallinde
- 6:26:44vaziyeti gü gördüğüme göre elbette bir
- 6:26:50derecede olar der on vazifeli bir insan
- 6:26:54olarak icap ederse o Tedbiri al yani
- 6:26:58şöyle hasta yatıyordu Evet Eee hadiseyi
- 6:27:02ehemmiyetli tekki ettim ve gitmek
- 6:27:05istedim onu anlatıyorum Eğer
- 6:27:09gidebilmem de Tedbiri alırdım ama ne gak
- 6:27:12had olmuş gitmi Tabi o zaman hayır
- 6:27:14Hadise olmuş gitmiş İşte bilmiyoruz
- 6:27:17derhal gitmekten yarle gitmeyi
- 6:27:19düşünüyorum ve Hadisenin üzerine gitmeyi
- 6:27:22düşünüyorum Tayar Mahallesi çok
- 6:27:28Çünkü arkadaşların gitmesini Arzu ettim
- 6:27:31sorgulamalarda ayrıntılı inceleme Bayer
- 6:27:33ve Menderes'e yaklaşmakta olan davanın
- 6:27:35boyutları hakkında bir fikir veriyordu
- 6:27:37uzun uzun ifadeler alınıyor ve dosyalar
- 6:27:40şiştikçe şişiyordu bu sorgulamalarda
- 6:27:42genellikle Ada komutanı Gür yayda
- 6:27:45bulunuyordu bir gün bu yüzden olay çıktı
- 6:27:47adanın birkaç bayan tutuklan olan DP
- 6:27:50milletvekili Perihan arıburun bir sorgu
- 6:27:53sonrasında Ada komutanın odasına
- 6:27:55çağrılınca
- 6:27:58patladı ayakta Biz duruyoruz kendisi
- 6:28:02oturuyor ben de siz halk Partili misiniz
- 6:28:06dedim
- 6:28:07B Ama bu birdenbire
- 6:28:10hiddetlen fena halde
- 6:28:13şiddetlendi ve Çık Çık dışarı diye
- 6:28:17bağırdı ayağa kalktı ben de kendimi
- 6:28:19çıktım dışarıya Bir de baktım arkamdan
- 6:28:21geliyor ve bana yaklaşıyor elini uzattı
- 6:28:24on omzuma doğru dokundu omzuma
- 6:28:27dokundu Yarbay Dokunma Bana dedim
- 6:28:32ona bu Sanki her işe şey gibi gene elini
- 6:28:36uzattı beni
- 6:28:38itecek Yarbay Çek vur beni
- 6:28:41dedim o zaman korktu gözlerinin içinde
- 6:28:45böyle bir korku işareti oldu döndüm
- 6:28:51mehmetçiğe benimle beraber gelen tüfeği
- 6:28:54omzunda Mehmet
- 6:28:56Mehmetçik Oğlum sen vur dedi Mehmetçik
- 6:29:00de bana yürü anne yürü gidelim dedi
- 6:29:03Hazin bir hava vardı
- 6:29:06yani Demokrat Parti iktidarından Çok
- 6:29:09çekmiş olanlar bile O adamların bir
- 6:29:12kısmının hallerini orada
- 6:29:23düşürüldükten
- 6:29:28adada asıl üzüntü veren durum 14 Eylül
- 6:29:30günü yaşandı gece yarısı bütün
- 6:29:32Tutuklular aniden kaldırıldılar hemen
- 6:29:34giyinmeleri ve hazır olmaları istendi
- 6:29:37çoğu işte vakit geldi diye düşündü Oysa
- 6:29:39Tüm bu hazırlık sadece bir film çekimi
- 6:29:41içindi o günlerde halk arasında yassı
- 6:29:44adadakiler durumunun çok kötü olduğuna
- 6:29:46dair söylentiler çıkmıştı bunun üzerine
- 6:29:49de askeri yönetim hemen sinemalarda
- 6:29:51gösterilmek üzere bir film
- 6:29:53hazırlanmasını emretmişti tüm Tutuklular
- 6:29:56yeni geliyorlarmış gibi gece yarısı
- 6:29:57iskeleye götürülüp merdivenlerden
- 6:30:00yürütüldü iş bununla da bitmedi adada
- 6:30:03yaşamın ne kadar iyi olduğunu göstermek
- 6:30:05için berberde hastanede koğuşlarda
- 6:30:08çekimler yapıldı odasında kitap okuma
- 6:30:11taklidi yapan Fatin Rüştü Zorlu'nun
- 6:30:13tedirginliği yüzünden okunuyordu Refik
- 6:30:16koraltan kantinden alışveriş yaparken
- 6:30:19rahatsızdı fihan Arab burun filmde hafif
- 6:30:23aksayarak yürüyebiliyorsan yürüyemiyordu
- 6:30:27bu sağ ayak tutulmuş indik aşağıya
- 6:30:31baktık Yollar döle Temizce Şimdi biz
- 6:30:34oradan alışveriş edecekmiş
- 6:30:37efendim biz böyle film makinelere geldi
- 6:30:42Biz kol kola o dar yolda Güya şeyle
- 6:30:46Yürüyoruz gezintide yiz Halbuki bir daha
- 6:30:49o dar yolu görmedim de hiç
- 6:30:53görmedim düşükler yassı adada filmi
- 6:30:56hemen piyasaya sürüldü ve sinemalarda
- 6:30:58gösterilmeye başlandı Tabii hiç
- 6:31:00alışılmadık bir seslendirme ile yapıldı
- 6:31:03bu vatan cephesi başkumandanı Kemal
- 6:31:06Aygün barların Haraççı başı Faruk Oktay
- 6:31:10ve üniversite gençliğinin Amansız
- 6:31:13celladı Bumin Yamanoğlu
- 6:31:18[Alkış]
- 6:31:18[Müzik]
- 6:31:22işte İstanbul'un kumar Eroin ve cinayet
- 6:31:26Kollektif
- 6:31:29şirketi Daha yargılamalar başlamadan
- 6:31:31hükümler giydirilmiş gibiydi hele
- 6:31:33aylardır kamuoyunda görünmeyen
- 6:31:35Menderes'in kamera karşısında zorla
- 6:31:37yemek yemeye çalıştığı sahne izleyenleri
- 6:31:40şaşırtı
- 6:31:41[Müzik]
- 6:31:44verdi poz vermeden
- 6:31:53edemez
- 6:31:55[Müzik]
- 6:31:57sofrasında kilosu 1000 liraya satılan
- 6:32:00siyah havyar bulunmamakla beraber Bayar
- 6:32:02iştah andan bir şey kaybetmiş
- 6:32:04görülmemektedir
- 6:32:08[Müzik]
- 6:32:12ben o filmi serer etmez hemen koştum
- 6:32:15Cemal Gürsel O da orada Aman efendim bu
- 6:32:17dedim halka gösterilem niye dedi ya Ne
- 6:32:20var Ben şim şartım ya bütün duygularım
- 6:32:25ayağa kalktı ya yani Olmaz Böyle Şey
- 6:32:29Acıdım ya hani menderesin ifadesi
- 6:32:31alırken ayaklar böyle ezmesini büzmesi
- 6:32:34alttan gösteriyorlar falan acımaya
- 6:32:37başladım kamuoyunda şimdi siz al kamuoyu
- 6:32:40bizim aleyhimize mi dönsün diye katiyen
- 6:32:42dedim y uygun da değil hani küçük
- 6:32:44düşünmeye anlamını taşıyor Ama uygun
- 6:32:46değil kaldı ki aksi tesir yapacak bu
- 6:32:48filmler Bizim okulumuzda da oynatılıyor
- 6:32:51Fransız müdüre çok hoş bir insandı Bana
- 6:32:53çok büyük duyuyordu Nazlı diyordu girme
- 6:32:57bu filmlere Çünkü sen üzülürsün yok
- 6:33:00diyordum Ben gireceğim ve giriyordum
- 6:33:02filmlere filmde mesela Menderes çıkıyor
- 6:33:06orada arka planda bir ses Menderes'in
- 6:33:08aleyhinde konuşuyor Ben büyük bir
- 6:33:11Alkışla Bravo Menderes yaşa Menderes
- 6:33:14diye bağırıyordum o salonda tek başına
- 6:33:17hiç kimse tepki
- 6:33:20vermiyordu filme tepki hiç Bekik bir and
- 6:33:25yerden Celal bayan geldi Bayar 25 Eylül
- 6:33:28pazar sabahı ailesine hitaben şu
- 6:33:31satırları yazdı aileme Bayar isminden
- 6:33:35utanmayız onunla iftar edeceğiniz günler
- 6:33:38yakındır sonra elinde çantası ve
- 6:33:41çamaşırları ile adanın banyosuna gitti
- 6:33:44belindeki kemeri çıkardı boynuna doladı
- 6:33:47ve olanca gücü sıkmaya başladı O sırada
- 6:33:49içeri giren nöbetçi 77 yaşındaki devrik
- 6:33:52Cumhurbaşkanını yüzü mosm kulağından
- 6:33:55kansız erken buldu Bayar acilen tedaviye
- 6:33:57alındı son anda kurtarıldı ayıldığını
- 6:34:02çam oyuncuları gibi film çeviriler revai
- 6:34:07hak mıdır
- 6:34:07[Müzik]
- 6:34:11bu Bayar'ın bu başarısız intihar
- 6:34:14girişiminden İki gün sonra Ankara'da bir
- 6:34:15Asliye Hukuk Mahkemesi Demokrat partiyi
- 6:34:18kapatı verdi karar bir avukatın
- 6:34:21başvurusu üzerine ve partinin 5 yıldır
- 6:34:23kongresini yapmadığı gerekçesiyle
- 6:34:25alınmıştı yargılama 5 dakika bile
- 6:34:28sürmedi gazeteler bunu haberden bile
- 6:34:30saymadılar 10 yıl bütün ülkeye hükmetmiş
- 6:34:3315 yaşındaki bir parti 5 dakika içinde
- 6:34:36tarihe karıştı yaralı Demir kat'ı
- 6:34:39öldürmekten başka bir çare
- 6:34:42kalmamıştı süvarilerinin kaderi ise
- 6:34:44yassı adada başlayacak 100 yılın
- 6:34:47davasında belli olacaktı duruşma
- 6:34:50salonunda açık olarak duruşmaya
- 6:34:53başlandı
- 6:34:55sanıklar getirildiler bağlı olmayarak
- 6:34:58yerlerine alındılar
- 6:35:01müdafiler
- 6:35:03hazır şimdi sanıkların isim ve soyadları
- 6:35:08okunarak yoklama yapılacak isim ve
- 6:35:10soyadı okunan sanık burada mevcut
- 6:35:14olduğunu göstermek için ayağa
- 6:35:19[Müzik]
- 6:35:22[Alkış]
- 6:35:23kalkacak
- 6:35:24yolun sonuna geldik ik ayı aşkın süredir
- 6:35:28bir demokrasinin kuruluş öyküsünü
- 6:35:30anlattık sizlere tek partili bir rejimin
- 6:35:33yıkılışına milli şefliğin yok oluşuna
- 6:35:35tanıklık ettik ilk serbest genel
- 6:35:37seçimlerin yapılışını demokrasinin
- 6:35:39sancılar içinde yeşertilmesi birlikte
- 6:35:42yaşadık ve Nihayet yeni bir iktidarın
- 6:35:45doğuşunu yükselişini ve inişini izlettik
- 6:35:48sizlere sonunda vardığımız yer bir
- 6:35:51askeri müdahale oldu gerekçeleri ol
- 6:35:54olsun ihtilal Fırtınası bir kez esmiş
- 6:35:58şimdi 27 Mayıs sabahı iktidara el koyan
- 6:36:00subaylara düşen o fırtınayı dizginlemek
- 6:36:03ama olmadı fırtına bir süre sonra Onları
- 6:36:06da önüne katıp sürüklemeye başladı
- 6:36:08tarihten kalma senaryo tekrarlandı
- 6:36:12ihtilal çocuklarının bir bölümünü yedi
- 6:36:14ihtilal artık kendi dilinden
- 6:36:18[Müzik]
- 6:36:23konuşuyordu
- 6:36:24[Müzik]
- 6:36:29Cumhuriyet tarihinin en büyük siyasi
- 6:36:31davası 5 ay süren bir hazırlık
- 6:36:32soruşturmasından sonra Ekim ayında
- 6:36:34başladı Dolmabahçe'de kurulan irtibat
- 6:36:37bürosu önünde mahkemeyi İzlemek
- 6:36:38isteyenler uzun bir kuyruk oluşturmuştu
- 6:36:41sanık yakınları gazeteciler milli birlik
- 6:36:43komitesi üyeleri herkes Dolmabahçe
- 6:36:45vapurunda bir aradaydı 10 yıllık bir
- 6:36:48dönem topyekün bir iktidar koca bir
- 6:36:50parti yargılanacaktır
- 6:36:51[Müzik]
- 6:37:04yargılama için yası Adadaki Kapalı Spor
- 6:37:06Salonu seçilmişti civarda olağanüstü
- 6:37:08güvenlik önlemleri alınmış yasda alarma
- 6:37:11geçirilmişti dünyada benzeri görülmemiş
- 6:37:14bir davayı 592 sanık tam 19 ayrı davadan
- 6:37:18yargılanacaktır ihtilalin havası daha
- 6:37:21sanıklar getirilmeden mahkeme salonuna
- 6:37:23yayılmıştı adeta herkes nefesini tutmuş
- 6:37:26aylardır ilk kez kamuoyu önüne çıkacak
- 6:37:28DP kadrosunu
- 6:37:30[Müzik]
- 6:37:32bekliyordu Az sonra spor salonunun
- 6:37:35kapısında Celal Bayar gözüktü hemen
- 6:37:36arkasında Menderes vardı ardından da
- 6:37:39tekli kollar halinde tüm bakanlar ve
- 6:37:41milletvekilleri salona alındılar
- 6:37:44cumhurbaşkanından genelkurmay başkanına
- 6:37:46kadar topyekün bir iktidar şimdi Sanık
- 6:37:51[Müzik]
- 6:37:53sandalyesinde ilk e
- 6:37:56duruşmayı hatırlıyorum
- 6:37:58Çok dramatik bir olaydı yani ondan kısa
- 6:38:03bir süre önce mecliste seyrettiğimiz
- 6:38:07Eee meclisin çok büyük bir kısmını
- 6:38:10teşkil eden milletvekilleri oradaydı
- 6:38:12yani neredeyse meclis oradaydı muhalefet
- 6:38:16bir kenara bırakılırsa
- 6:38:18Eee böyle galiba onar onar getiriliyor
- 6:38:22lardı salona yerlerine oturt
- 6:38:24tutuyorlardı
- 6:38:25dinleyiciler
- 6:38:27arasında tanıdık bakıyorlardı
- 6:38:29akrabalarına da bir kısmına galiba şey
- 6:38:33yapılmıştı müsaade edilmişti
- 6:38:38Yani bir hüzün duyduğumu
- 6:38:41hatırlıyorum yadırgadığını
- 6:38:44ve Keşke olmasa böyle şeyler diye
- 6:38:47düşündüğümü
- 6:38:49hatırlıyorum y numaralı
- 6:38:53sıkı oturuyordu elinde kasketi vardı son
- 6:38:56derece şık ve sakindi hemen yanında
- 6:38:58başbakanı Adnan Menderes vardı yan yana
- 6:39:01oturdukları halde Hiç konuşmuyorlar
- 6:39:03adeta bakışlarını birbirlerinden
- 6:39:04kaçırıyorlardı yassa da 15 yıllık bu
- 6:39:08birlikteliğin son durağı
- 6:39:10[Müzik]
- 6:39:12dı Birazdan salona Yüksek Adalet Divanı
- 6:39:16üyeleri girince Herkes ayağa kalktı
- 6:39:17Divan 15 Yargıç ve 9 savcıdan kuruluydu
- 6:39:23başkan KS tığı bir Yargıtay Üyesi olan
- 6:39:26baş O günden sonra yas duruşmaların
- 6:39:29Unutulmaz ismi haline gelecekti daha
- 6:39:32sonra hafızalara kazanacak sesi o Sabah
- 6:39:34ilk defa
- 6:39:35duyuldu Türk milleti
- 6:39:38adına yı hakkını kullanma yetkili yüksek
- 6:39:42adalet divanının çalışmalarını açı bu
- 6:39:47sözlerle tam a sü bir
- 6:39:50[Müzik]
- 6:39:52düe Aki her şey Radyodaki Yassı Ada
- 6:39:56saati programından anında Bütün
- 6:39:57Türkiye'ye ulaşıyordu bir olay bir
- 6:39:59aksilik her şeyi değiştirebilir
- 6:40:01bozabilir di yoklama yapılırken herkes
- 6:40:04kadar baş olda heyecanlıydı yıllar sonra
- 6:40:06yakınlarına o günü şöyle
- 6:40:09[Müzik]
- 6:40:10anlatacaktı ilk duruşmaya çıkacağız
- 6:40:13diyor çok heyecanlıyız Neden Çünkü bir
- 6:40:17dönemi yönetmiş bir döneme imzasını
- 6:40:20atmış Başbakan yargılanacak kimi ona oy
- 6:40:24vermiş kimi sempatiyle izlemiş kimi
- 6:40:27kızmış kimi sevmiş e Divan üyeler
- 6:40:32arasında da böyle düşünenler vardı bu
- 6:40:34toplumun insanlarıydı ilk duruşmada
- 6:40:37çıkıp dese ki siz ihtilal mahkemesin
- 6:40:40sizi
- 6:40:41tanımıyorum böyle söyler diye endişe
- 6:40:44ettik Ben şahsen ettim acaba böyle
- 6:40:48söylese ne derdik Ne
- 6:40:51diyebilirdim ve endişeye düştüm
- 6:40:54Başol tam Bu beklentinin gerginliği
- 6:40:56içindeyken bir avukat kürsüye geldi ve
- 6:40:58korktuğu şeyi söyledi mend
- 6:41:05hastalanmış
- 6:41:07arun eend söz
- 6:41:11istiyorlar işte beklenen an gelmişti
- 6:41:14Menderes aylardır ilk defa konuşacaktı
- 6:41:16elini kaldırdı önünü ilik Kürsü heres
- 6:41:22ağe Beyefendinin büyük Lütfi olmasa
- 6:41:27zaman zaman biraz görüşmek ve çıkarmak
- 6:41:32imkanını vermemiş olsalar şimdi
- 6:41:34huzurunuzda bulunmak imkanını dahi elde
- 6:41:38bulundurmak bulundurmaya muktedir
- 6:41:42olamayacaktı arzım şu
- 6:41:45ki bana imkan verecek beni moralimi ve
- 6:41:50asabımı rahatsızlığımı düzeltecek bir
- 6:41:56kendiniz huzurunuzda Kumandan
- 6:41:59beyefendiye şükranlarımı arz ederim y
- 6:42:03huzurunuzda bütün
- 6:42:06Gençay Beylerin nazik
- 6:42:10muam teşekkür
- 6:42:13[Müzik]
- 6:42:22ederim
- 6:42:25gücünün ve Akli yeteneklerin
- 6:42:26zayıfladığını söylüyor bu koşullarının
- 6:42:28düzeltilmesini istiyordu mahkemeyi
- 6:42:31reddetmişti her şey o anda değişiverdi
- 6:42:33devrik Başbakanın konuşmasındaki aşırı
- 6:42:36nazik üslup ihtilal mahkemesini ve
- 6:42:38izleyiciler arasındaki ihtilalci
- 6:42:40subayları rahatlı Menderes'in direnmeyi
- 6:42:44belli olmuş en önemli kuşku geride
- 6:42:46kalmıştı mahkeme için bundan sonı
- 6:42:49kolaydı
- 6:42:52kiana
- 6:42:56Eee çok dedi
- 6:42:59manen Yıkık bir duruma sokmuşlar
- 6:43:02hepsinin
- 6:43:03dedi burada dedi usul konuşuyoruz burada
- 6:43:07dedi bunu yırtıcı bir konuşmanın
- 6:43:11yapılması zorunlu dedi mutlak bir
- 6:43:14konuşma yap dedi Biz sorgular başlayacak
- 6:43:18diye
- 6:43:18bekliyoruz Halbuki bir nevi teşhir oldu
- 6:43:22sanıkların teşhiri anlamında onun
- 6:43:26üzerine Ben kalktım söz istiyorum dedi
- 6:43:29Reis beyefendi usul bakımından müsaade
- 6:43:32duyulursa
- 6:43:33Bendeniz
- 6:43:35zabıtlar zabıtlara geçmiş bulunan ve bir
- 6:43:39anayasa prensibi ile ilgili bulunan bir
- 6:43:43hususa kısaca temas etmek
- 6:43:46istiyorum Ve ben usul hakkında sözü
- 6:43:49istemle beraber mikrofona yürüdüm
- 6:43:52dünyada ilk defa olar
- 6:43:54teşri yasama organının yargı organı
- 6:43:58karşısında yargılanmak durumuna
- 6:44:01sokulmasının kuvvetler ayrılığı
- 6:44:03prensibine aykırı düştüğü hususunu ifade
- 6:44:06ettim Böylece divanın görevsiz olduğunu
- 6:44:09belirtmek
- 6:44:11[Müzik]
- 6:44:15istedim buluşma salonunda açık olarak
- 6:44:19duruşmaya
- 6:44:20başlandı
- 6:44:22sanıklar getirildiler bağlı olmayarak
- 6:44:25yerlerine alındılar
- 6:44:28müdafiler
- 6:44:30hazır şimdi sanıkların isim ve soyadları
- 6:44:35okunarak yoklama yapılacak isim ve
- 6:44:37soyadı okunan sanık burada mevcut
- 6:44:41olduğunu göstermek için ayağa
- 6:44:43kalkacak duruşmalar başolun her gün
- 6:44:46tekrarlanan bu Unutulmaz takdimi ile
- 6:44:50başladı ilk davanın konusu bir köpekti
- 6:44:53kamuoyunda köpek davası olarak
- 6:44:55adlandırılacak bu davaya konu olan köpek
- 6:44:57aslında bir Afgan tazısı dı bayara Afgan
- 6:45:01Kralı tarafından hediye edilmişti
- 6:45:02iddianameye göre Bayar en fazla 00 lira
- 6:45:05edecek tazının 20.000 liradan alınması
- 6:45:08için Atatürk Orman çiftliği' emir vermiş
- 6:45:10ve bu parayla da bir köye Çeşme
- 6:45:12yaptırmıştı bu suçtan Bayar'ın 5 yıl
- 6:45:15hapsi isteniyordu doğrusu böylesine
- 6:45:17görkemli bir mahkemenin ilk elde böyle
- 6:45:19sudan bir suçlama ile açılması yadırgan
- 6:45:22da fare doğurdu diyenler oldu hatta
- 6:45:25Bayar biraz rahatlamış göründü
- 6:45:27suçlamalar Hep böyleyse Korkacak bir şey
- 6:45:29yok demekti tazıyla ilgili görüşü
- 6:45:32sorulunca kürsüye geldi ve şöyle
- 6:45:35dedi bu kadar küçük bir meseleden dolayı
- 6:45:39böle yüksek bir mahkemenin huzuruna
- 6:45:41çıktığım için en büyük cezayı çekmiş
- 6:45:44bulunuyorum Bayar köpek davasından 4 yıl
- 6:45:472 ay hapse mahkum oldu Menderes'in
- 6:45:49şansına ise bebek davası düşmüştü dava
- 6:45:52konusu Başbakanın bir gayrimeşru
- 6:45:54çocuğunun doğum sırasında öldürttüğü
- 6:46:05iddiasıyla dolu bu duruşma beklenenin
- 6:46:08aksine Menderes'e ve gizli aşkına puan
- 6:46:11kazandıracak ve eski Başbakanın aklandı
- 6:46:13tek dava olacaktı mahkeme ilk
- 6:46:16duruşmalarda seçilen suçlama konularıyla
- 6:46:18itibar kaybediyor ihtilal her geçen gün
- 6:46:21biraz daha yar alıyordu
- 6:46:24bu iş cıvıtılır
- 6:46:29yani
- 6:46:30böyle
- 6:46:33büyük şey mizansen le yazsı
- 6:46:38adada
- 6:46:40Eee ve ve
- 6:46:43de
- 6:46:45suçlamalar bir garip suçlamalarla
- 6:46:49başladı Şöyle
- 6:46:51ki bebek davası
- 6:46:54köpek davası
- 6:46:57Bunlar
- 6:47:00yargıyı
- 6:47:10cıvıtılır kim
- 6:47:13bunu ihlale teşvik eden kimlerdi Bayar
- 6:47:19mı Menderes mi yoksa başkaları mı Bun lı
- 6:47:23bulacaklardır
- 6:47:24Yani hayır bebek davası köpek davasıyla
- 6:47:28başladılar ve bu surette
- 6:47:32de
- 6:47:34mahkemeler uzadıkça uzadı köpek davası
- 6:47:38bebek davası diye halkın dilinde dolaşır
- 6:47:41durur basında dolaşır durur niçin Yüksek
- 6:47:46Adalet Divanı işe bunlardan başladı der
- 6:47:49der işte arz ettiğim gibi başlama sebebi
- 6:47:52şu
- 6:47:53yüksek soruşturma kurulu bize Tam her
- 6:47:58tarafıyla tamamlanmış bir anayasayı
- 6:48:02ihlal dosyası
- 6:48:04gönderemedi
- 6:48:07gönderemeyecek Varın maddi vakalarına
- 6:48:09ait dosyaların gelmesini beklemek
- 6:48:12mecburiyetinde kaldık onların hepsi
- 6:48:14gelecekti ki hepsiyle bütünleşme
- 6:48:17yapılacaktı bunu yapamadığımız için
- 6:48:20mecbur kaldık parça parça küçük daval ın
- 6:48:23dosyasına bakmaya ve bu tabiatiyle zaman
- 6:48:26aldı
- 6:48:27ve kayıptır aslında bir zaman kaybıdır
- 6:48:31Ama bunda divanın kusuru
- 6:48:40yoktu o sıralarda ihtilal komitesi
- 6:48:43Subaylar da birbirine düşmüşler
- 6:48:45Tesadüfen bir araya gelen kadrolar
- 6:48:47arasındaki anlaşmazlıklar hemen su
- 6:48:49yüzüne çıkıvermiş komite içinde Cemal
- 6:48:53önderlik ettiği bir grup derhal
- 6:48:54seçimlere gidip kışlalara çekilmekte
- 6:48:56ısrar ederken Başbakanlık müsteşarlığına
- 6:48:59getirilen Alpaslan türkin grubu bunun
- 6:49:02iktidarı İnönü'ye teslim etmek anlamına
- 6:49:04geleceğini savunuyordu kışlalara dönmek
- 6:49:06yerine bir süre daha iktidarda kalınmalı
- 6:49:09partileşme ve seçimlere girilmeli
- 6:49:16Türkeş
- 6:49:19Başbakan baş
- 6:49:22müsteşarı
- 6:49:23kendi kendisine bir takım işler
- 6:49:27yapıyor gece gündüz çalışıyor bize oldu
- 6:49:30bittiler karşısında
- 6:49:32bırakıyor komite toplanıyor git gide de
- 6:49:35taraftar kazanıyor onun tarafından
- 6:49:39konuşanlar el kaldırıyorlar 2022 kişi
- 6:49:43oluyorlar Biz azınlıkta kalıyoruz
- 6:49:46gerginlik gittikçe arttı arttı arttı ama
- 6:49:50biz çoğunluktaydı milli birlik
- 6:49:52komitesinde herhangi bir karar almak yüc
- 6:49:54ettiği zaman bizim kararlarımız
- 6:49:57Eee aşağı yukarı 10 veya 12'ye karşı 25
- 6:50:0226 27
- 6:50:04oyla karar haline geliyordu veya karşı
- 6:50:08tarafın kabul ettirmek istediği herhangi
- 6:50:11bir karar herhangi bir teklif Eee oy
- 6:50:16çoğunluğu bizim tarafta olduğu için
- 6:50:18kabul edilmiyordu
- 6:50:20aramızda böyle bir
- 6:50:23gerginlik sürüyor bu gerginlik çok kısa
- 6:50:27sürede her alana yayıldı önce Ağustos
- 6:50:29ayında 235 gener ve 5000 subay emekliye
- 6:50:32sevk edildi eminsular olayı diye bilinen
- 6:50:35bu geniş tasfiye orduda bozulan Piramidi
- 6:50:38yeniden kurmayı amaçlıyordu ancak
- 6:50:40kurunun yanında yaş da yandı kimi
- 6:50:42kişisel nedenler kimi tuttuğu Grup Kimi
- 6:50:44de bir hiç uğruna çekememezlikten
- 6:50:47emekliye ayrıldı Ordu açıkça kendi
- 6:50:50kendini de yalıyordu ardından sıra geldi
- 6:50:53Tam 147 öğretim üyesi yine birbirini
- 6:50:56tutmayan gerekçelerle üniversiteden
- 6:50:58atıldı eleştiriler arttıkça da basına
- 6:51:01kısıtlamalar konmaya başlandı milli
- 6:51:03birlik komitesi adeta 10 yıl önce dp'nin
- 6:51:06yaptığı hatayı tekrarlıyor iktidarının
- 6:51:09dayanaklarını birer birer karşısına
- 6:51:12alıyordu askerlerin belirli bir eğitimi
- 6:51:15vardır askerlik yapmak için eğitilir
- 6:51:17hele son derece karışık dengeler içinde
- 6:51:19yeni bir devlet çatısı kurmak çok daha
- 6:51:22güç bir şey
- 6:51:23subayların ise bu konuda hiçbir deneyimi
- 6:51:25yoktu Nitekim kısa sürede işler giderek
- 6:51:29bozulur oldu kısa yoldan seçimlere
- 6:51:31gitmek ve Demokrasiyi tekrar işletmek
- 6:51:33yerine gruplaşmalar tasfiyeler rencide
- 6:51:37edici davalarla iş uzadıkça uzadı
- 6:51:39ihtilalci Subaylar hem zaman hem prim
- 6:51:43kaybediyordu durum gittikçe kontrolden
- 6:51:45çıkmaya başlamıştı artık Cemal Gürsel de
- 6:51:48duruma hakim
- 6:51:49değildi gürsel'i anlattık dedik bu ne
- 6:51:52kepazelik ne
- 6:51:54durum Biz bu işi şu niyetlerle
- 6:51:58yaptık
- 6:51:59şimdi birçok oldu bittiler karşısında
- 6:52:04kalıyoruz Gürsel Paşa da bizden tarafı
- 6:52:07oldu dedi ki çocuklar dedi benim her gün
- 6:52:09burada dedi bana sorulmadan Emir
- 6:52:17subaylarımız kimselerle görüşmek
- 6:52:20istiyorum onu bulun getirin diyorum
- 6:52:23benim görüşmek istemediğim adamı
- 6:52:25Getiriyorlar görüşmek istediğim Adamdan
- 6:52:28beni görüştürmüyor sizle şimdi
- 6:52:30konuşurken dedi Şu masanın altında bir
- 6:52:33dinleme aleti var mı yok mu onu da
- 6:52:35bilmiyorum emin olun dedi milli birlik
- 6:52:37komitesi içerisinde ayrılıklar meydana
- 6:52:40getirmek için ve benim
- 6:52:43Eee
- 6:52:47zayıflatılmış gerek milli birlik
- 6:52:49komitesi üyelerine böyle bir tema
- 6:52:51işleniyordu yani Türkeş de Türkiye'nin
- 6:52:54nasırı olacak Cemal nasırı olacak Cemal
- 6:52:57Gürsel Paşa da Muhammed Necip durumuna
- 6:53:00düşecek Yani yarın o bir gün Türkeş
- 6:53:03Cemal Gürsel Paşa'yı Muhammed Necip
- 6:53:06durumuna sokup onu uzaklaştıracak bir
- 6:53:09yere hapsedecek Kendisi de devlet
- 6:53:11başkanlığın da her şeyi de eline alacak
- 6:53:14o günlerde bu Propaganda çok yapıldı ve
- 6:53:20tesirli de
- 6:53:21oldu Türkeş bir süre sonra Başbakanlık
- 6:53:24müsteşarlığından istifa etmek zorunda
- 6:53:26kaldı ancak komitede ağırlığı sürüyordu
- 6:53:28müdahalenin ikinci günü İnönü'nün
- 6:53:30gürsel'e yaptığı uyarı doğru çıkmış ve
- 6:53:32komite bölünmüştü İnönü tetikteyim
- 6:53:45geciktirebilir Ken milli birlik komitesi
- 6:53:48Üyeleriyle Teke Tek bazı
- 6:53:51evlerde oturup konuşmalar yaptığı ve
- 6:53:56ben seçimle gelmiş bir iktidarın bir an
- 6:54:01önce kurulması taraftarıyım buna karşı
- 6:54:04çıkanların da karşısında olurum mesajını
- 6:54:08onlara vermiş olduğu muhakkaktır
- 6:54:12komitenin Erken seçim yanlısı Madanoğlu
- 6:54:14grubu İsmet Paşa'nın da desteğini
- 6:54:16almıştı şimdi tek yapılacak iş kanserli
- 6:54:18sayılan hücreyi yok etmekti bu işi de
- 6:54:21Gürsel ve Madanoğlu kimse duymasın diye
- 6:54:24yola çıktılar ve makam arabasında
- 6:54:26konuşarak hallettiler
- 6:54:27Gürsel Düğmeye bastı şoförle aramızda
- 6:54:32cam kalktı yani konuşmamızı şoför
- 6:54:36duyamayacak döndü
- 6:54:39bana dedim Adan oğlu ne
- 6:54:42dersin bunların
- 6:54:45dedi 7 tanesini dedi Kars kalesine
- 6:54:48kapatsak nasıl
- 6:54:51olur
- 6:54:53şimdi bunların 7 tanesini Kars kalesine
- 6:54:57kapatmak Ben başka bir hazırlık
- 6:54:59içerisindeyim ama bu çok cezri kısa
- 6:55:03yoldan hedefe
- 6:55:07gidiyor kararlı mısınız dedim kararlıyım
- 6:55:10dedi Öyleyse dedim 7 mi olur 14 mü olur
- 6:55:14onu bana bırakın dedim Peki dedi Döndüm
- 6:55:17geldim arkadaşlardan çok
- 6:55:19güvendiklerinden
- 6:55:2156 kişiyle birleştik buluştuk karar
- 6:55:26verdik oyladı
- 6:55:3014 kişi durduk yani rastlantı
- 6:55:34oldu yeter
- 6:55:36dedik kendimizden
- 6:55:40fazlasını Sürgüne göndermiş durumda
- 6:55:43olmayalım bir E sabah kalktık ki
- 6:55:48evimizin etrafı kuşatılmış
- 6:55:51efendim bize bir Emir tebliğ ettiler
- 6:55:56milli birlik komitesi lağv edilmiştir
- 6:56:01Efendim yeniden kurulmuştur yeni milli
- 6:56:04birlik komitesi şunlardan kuruldur
- 6:56:06diyor Biz
- 6:56:0914'ler
- 6:56:11yokuz
- 6:56:13diğer üyelerin isimleri var ve bize de
- 6:56:17deniyor ki evinizden dışarı çıkmayın
- 6:56:21eee emekliye ordudan da emekliye sevk
- 6:56:26edildiniz Türkeş 10 gün gözaltında
- 6:56:28kaldıktan sonra Hindistan'a yeni Delhi
- 6:56:30büyükelçiliğinde Pasif bir göreve
- 6:56:32yollandı Diğer 13 arkadaşı da benzer
- 6:56:34görevlerle yurt dışına sürüldüler 14'ler
- 6:56:37dosyası böyle kapandı ihtilal
- 6:56:39evlatlarını yemeye
- 6:56:42[Müzik]
- 6:56:48başlamıştı dışarıdaki yumuşamanın y
- 6:56:50adaya ilk etkisi olanağı sağlanması oldu
- 6:56:546 aydır birbirinden ayrı olan aileler
- 6:56:56ilk kez bir araya geleceklerdi herkes
- 6:56:58heyecan
- 6:57:00[Müzik]
- 6:57:05içindeydi Bizi aldılar Bir yere
- 6:57:08götürdüler sonra orası yasda komutanının
- 6:57:10odası olduğunu öğrendik önce
- 6:57:16komutan bizi karşılamış oldu annem ve
- 6:57:19ben vardık
- 6:57:21eee eee bir süre sonra rahmetli babam
- 6:57:25geldi kucaklaştık
- 6:57:29Eee kaldığımız süre zannediyorum 4550
- 6:57:33dakikalık bir süredir o süre
- 6:57:38içerisinde Biz yalnız kalamadık devamlı
- 6:57:41Ada komutanı oradaydı Onun için hep
- 6:57:45söylemeyi istediğimiz şeyleri değil de
- 6:57:48söylememiz gerekenleri orada söylüyorduk
- 6:57:52ve tabii ikide birde fotoğraflar
- 6:57:56çekiliyordu Ondan sonra ara sıra komutan
- 6:57:59Adnan Bey sen benim yanımda dur falan
- 6:58:01şeklinde sözleri oluyordu O fotoğraflar
- 6:58:05beni çok şey etmişti rahatsız etmişti
- 6:58:08şöyle rahatsız etmişti o fotoğraflar bir
- 6:58:10yerde
- 6:58:11eee bir teşhir aracı olacaktı belki de o
- 6:58:16fotoğrafları çektiren İnsan bir gün işte
- 6:58:19ben İyi muamele ettim beraberdik diyecek
- 6:58:22ama Eee o fotoğraflarda herkesin
- 6:58:25yüzündeki ifade Aslında tabi olduğu
- 6:58:28şartları yansıtıyordu Hasan geldiği
- 6:58:31zaman tabii 7 aydan beri görmemişim
- 6:58:33rengi sapsarıydı çok zayıflamıştı yarım
- 6:58:39saat nefes alamadı Ne oldu Hasan dedim
- 6:58:42bizi gördüğüne memnun olmadın mı dedim
- 6:58:45sonradan öğreniyorum ki
- 6:58:49Eee Hiçbir haber vermeden gel Polat
- 6:58:52demişler almışlar bir şeyin içerisine
- 6:58:55barakanın içerisine bizle Yüz yüze
- 6:58:58gelince artık çocuklarım Ailelerimiz de
- 6:59:01buraya geliyorlar diye heyecandan nefes
- 6:59:03alamamış Ama bu sevinci yaşayamayanlar
- 6:59:06da oldu bazıları Dolmabahçe'deki irtibat
- 6:59:08bürosu önünden geri
- 6:59:10döndüler gittim
- 6:59:12Eee oradaki işte bir subay var isim
- 6:59:16sordu bana Ben ismimi Nazlı Çavuşoğlu
- 6:59:19dedim Sen muamer Çavuşoğlu'nun nesi
- 6:59:21oluyorsun değil
- 6:59:22kızı oluyorum dedim E peki dedi Sen bu
- 6:59:25bileti nereden buldun parayla mı satın
- 6:59:27aldın dedi yok dedim Niye parayla satın
- 6:59:30alacakmışım ki E bana dedi ki senin dedi
- 6:59:34baban hapiste babanı görmek için dedi
- 6:59:37Elbette parayla satın
- 6:59:41alırsın Ben de dedim ki E madem dedim
- 6:59:45sizin için bu kadar önemli bir baba
- 6:59:48niçin Siz beni
- 6:59:51göndermiyorsun
- 7:00:03[Müzik]
- 7:00:07Neyse onlerin gidişiyle birlikte hava
- 7:00:11birden değişiverdi artık Hedef bir an
- 7:00:13önce seçim bir an önce demokrasiye dönüş
- 7:00:14idi Nitekim askerler hemen bazı
- 7:00:17yetkileri sivillere devretmeye başladı
- 7:00:19kurucu meclis Bunun ilk adımı oldu
- 7:00:22kurucu meclis hem anayasa komisyonunun
- 7:00:24aylardır üzerinde çalışıp bir türlü
- 7:00:26anlaşamadığı anayasayı tamamlayacak hem
- 7:00:28de bir seçim yasası çıkararak ülkeyi
- 7:00:31seçime götürecekti yepyeni meclis
- 7:00:33binasının siftahı yapmak kurucu meclise
- 7:00:36nasip oldu milli birlik komitesi üyeleri
- 7:00:38bir günde parlamenter oldular çeşitli
- 7:00:40baskı gruplarının temsilcilerinden de
- 7:00:42bir temsilciler meclisi kuruldu ve İnönü
- 7:00:45yeniden meclise
- 7:00:47döndü kurucu
- 7:00:49meclisin eksiği tabii Parti oldu
- 7:00:53Demokrat Parti
- 7:00:55kapatılmıştı aslına bakarsanız kurucu
- 7:00:59meclis 3 ay sonra seçim yapılabilseydi
- 7:01:04teşkil olunacak
- 7:01:08meclis tarafından yapılacak görevleri
- 7:01:11yüklendi ama o arada Demokrat Parti
- 7:01:14kapatıldığı
- 7:01:15için kurucu meclis sadece Halk Partisi
- 7:01:19ile millet partisinin y Cumhuriyet
- 7:01:22millet partisinin ve daha tarafsız diye
- 7:01:25bilinen kimselerle kuruldu Çok kaliteli
- 7:01:27bir meclis oldu
- 7:01:30bunlara 1960 öncesindeki
- 7:01:34son Cumhuriyet Halk Partisi kurultayında
- 7:01:37kabul edilmiş ilk hedefler
- 7:01:39beyannamesinin esasları öncülük etti bu
- 7:01:43ilk sivilleşme adımını hemen diğerleri
- 7:01:45izledi siyasi partiler serbest bırakıldı
- 7:01:47Şubat ayında 3 gün içinde 7 Parti birden
- 7:01:50kuruldu Adalet Partisi Türkiye İşçi
- 7:01:52Partisi yeni Türkiye Partisi o günlerde
- 7:01:55doğdular Demokrat Parti Yaslı Ada'da
- 7:01:57yargılanırken mirası Ankara'da
- 7:02:00[Müzik]
- 7:02:09[Müzik]
- 7:02:11paylaşılıyor acılarla dolu bir dönemden
- 7:02:14çıkış ümidi veriyordu Türkiye
- 7:02:16Cumhuriyeti'nin en ileri en liberal
- 7:02:18Anayasası getirilmişti ileriki yıllarda
- 7:02:22özgürlükçü diye şikayet dahi edilen 61
- 7:02:24Anayasası 9 Temmuz 1961 günü yapılan
- 7:02:27referandumda % Evet oyu aldı Türkiye
- 7:02:31Cumhuriyeti tarihinde yeni bir sayfa
- 7:02:33açılıyordu
- 7:02:43artık ülke yeni bir dönemin heyecen yas
- 7:02:47da davalar olanca ağırlığıyla sürüp
- 7:02:49gidiyordu Üstelik güne sertleşmeye de
- 7:02:52başlamıştı İstanbul'da Yenikapı
- 7:02:55sahillerinden yası adıya tünel kazarak
- 7:02:57sanıkları kaçırma planları yapıldığı
- 7:02:59söylentisi yayıldı bunun üzerine Gürsel
- 7:03:01sert bir çıkış yaptı böyle bir girişim
- 7:03:04olursa gidenlerin orada et ve Kemik
- 7:03:06yığınından başka bir şey bulmayacak
- 7:03:08söyledi mahkemede de sanıkların
- 7:03:11yakılmasına karşılık Salim başolun Ne
- 7:03:13yapalım sizi buraya tıkan kuvvet böyle
- 7:03:15istiyor demesi yüksek adalet divanının
- 7:03:18baskı altında olduğu söylentilerini
- 7:03:20arttırdı yazsada da
- 7:03:24yerini dahdi suçlamalar dolu yenileri
- 7:03:27alıştı anayı ihlal örtülü ödenek Topkapı
- 7:03:30ve 67 Eylül Olayları türünden davalar
- 7:03:32dilere Zorlu anlar yaşatıyordu
- 7:03:36eyü
- 7:03:38kararlar
- 7:03:39İzmirde İstanbul'da Ankara'da mürettep
- 7:03:43bir şekilde başlaması
- 7:03:50hakkında
- 7:03:52Kim idar etmiş olabilir kendiliğinden
- 7:03:54olamaz Elbette bunu bir bunun bir
- 7:03:56mürettib olmak gerektir Siz o zaman
- 7:04:00cumhurbaşkanı bulunduğunu göre ve hase
- 7:04:03mahallede gelmiş olduğunuza göre ne
- 7:04:06diyebilirsiniz kim tertip etmiştir Arz
- 7:04:08Ettim
- 7:04:11Bu her milli hareketi takip etmek etliğe
- 7:04:16Hatta maddeten imkan yoktu çünkü o zaman
- 7:04:19efkarı Umumiye şu haldeydi ki en küçük
- 7:04:22köyde dahi nümayiş ve mitik yapmak Arzu
- 7:04:24ediliyordu ve bunların yakınen takip
- 7:04:28etmek benim için mümkün değildi
- 7:04:31başbakanlıkta bulunan bir yazı Bu bir
- 7:04:33kağıt malumat böyle söyled Reis
- 7:04:36beyefendi hazretleri bu tamamen aklı
- 7:04:38mantık haricinde kında bir şey müsaade
- 7:04:41buyurursanız arz edeyim Bu bir
- 7:04:44defaş savcu Beyefendinin
- 7:04:48ifadeleri tertibin vun muhakkak olduu
- 7:04:51esasına istinat ederek İrat edilmiş ve
- 7:04:54Tevcih edilmiş bir sual oluyor Halbuki
- 7:04:57biz bunun böyle bir tertibin mevcut
- 7:05:00olmadığını iddia etmekteyiz ve böyle bir
- 7:05:03tertip hakikaten ve fiilen mevcut
- 7:05:06değildir Bayar ve Menderes arasındaki
- 7:05:09üslup farkı herkesin dikkatini çekiyordu
- 7:05:11Bayar ne kadar mahkemeye yukarıdan bakar
- 7:05:13bir havadaysa menderes o kadar alttan
- 7:05:15alır görünümde eydi yargıçların oturduğu
- 7:05:17kürsüden bakıldığında bu fark daha
- 7:05:20açıkça göze çarpıyordu
- 7:05:22Adnan
- 7:05:23Menderes daha müeddep yani edepli
- 7:05:27terbiyeli bir tavır içinde oturur ve
- 7:05:30öyle konuşurdu Celal bayar'a sürekli yan
- 7:05:35otururdu tam cephesini vermezdi arkası
- 7:05:39yarı olarak Celal bayar'a daima böyle
- 7:05:42dönüktü Hiçbir
- 7:05:45gün Celal Bayar adını ifade
- 7:05:50etmemiştir yani adını ağzına almak
- 7:05:55istemiyordu
- 7:05:57adeta başına gelenlerin Celal bayar'dan
- 7:06:02geldiğinin farkında ve onun Hiddet ve
- 7:06:06hıncı içindeydi Celal Bayar adını
- 7:06:08söylemesi Gerektiği zaman hep sakıt
- 7:06:11Cumhurbaşkanı diyerek geçiştirdi bayarla
- 7:06:15Menderes arasındaki bu ilişki ve üslup
- 7:06:17farkı Elbette onlara yönelik tavırları
- 7:06:20da hemen etkiliyordu
- 7:06:22yas adaya girerken bütün hücumlar Bay
- 7:06:24araydı 2i ay sonra soruşturmalar
- 7:06:27başladıktan sonra hücumları
- 7:06:29hakaretleri hedefi Menderes'e irca
- 7:06:32ettiler Menderes'in üstüne topladılar
- 7:06:35her olayın altında Vatan cephesinden
- 7:06:37Tutun da
- 7:06:39Selanik'teki Atatürk'ün evinin
- 7:06:42bombalanması hikayesine Ekspres
- 7:06:44gazetesinin bu olayı vermesi
- 7:06:46hikayesinden 67 olaylarına işte Giz
- 7:06:50barajına İzmir tu gutlu Yeşilhisar 28
- 7:06:54Mayıs 555k olaylarına varıncaya kadar
- 7:06:57her davada Menderes kafilenin başında
- 7:07:00gitti mahkemeye siyasal Eee Hedef Bayar
- 7:07:04değil Menderes'te davada Eee siyasal
- 7:07:07gücün halk sevgisinin Menderes'te
- 7:07:09olduğunu hesaplıyo ihtilalciler ve
- 7:07:11Cumhuriyet Halk partiler Menderes'i
- 7:07:14yıpratmak için orada çeşitli davalar
- 7:07:16açtılar Maddi manevi Güç gösterisi
- 7:07:19yaptılar fiziki etkiler yaptılar
- 7:07:22Menderes'i halkın gözünden düşürmeye
- 7:07:24uğraştılar Oysa daha birkaç ay önce
- 7:07:26Şimdi devlet başkanı olan gürser
- 7:07:28Menderes'e bir mektup yazıp millet sizi
- 7:07:30seviyor Bayer istifa etsin Siz
- 7:07:32Cumhurbaşkanı olun dememiş miydi Gürsel
- 7:07:3627 mayıs'tan sonra bu mektubu kamuoyuna
- 7:07:38açıklamış ancak çok Hayati olan bu iki
- 7:07:40satır çıkarılmıştı Menderes'in avukatı
- 7:07:43Burhan Apaydın mektubun Aslı açıklanırsa
- 7:07:45bunun savunmaya çok yardım edeceğini
- 7:07:48düşünerek konuyu mahkemeye getirdi
- 7:07:50Menderes'ten habersiz bir dilekçe
- 7:07:52yazarak mahkemeye verdi Gürsel'in
- 7:07:54mektubunun Aslı mahkemede okunursa
- 7:07:56Menderes büyük bir Baskıdan
- 7:07:59kurtulacaktı o
- 7:08:01arada bir deyiniz mi var
- 7:08:06diye Salim
- 7:08:08başolun sesini duydum duyunca başımı
- 7:08:12kaldırdım
- 7:08:13Adan Menderes
- 7:08:17mikrofonda var
- 7:08:19dedi birden Şaşırdım çünkü Çünkü Adnan
- 7:08:23Menderes mahkeme başkanı söz vermeden
- 7:08:27gel demeden imkanı yok isken mesen
- 7:08:31kalkması mümkün değil Ve çoğu defa da
- 7:08:34söz
- 7:08:35vermezdi
- 7:08:37şimdi mahkeme başkanından söz istemeden
- 7:08:41Adnan Menderes'in kalkıp mikrofonun
- 7:08:44başına gelişi
- 7:08:47Eee dikkati çeken bir olay derh anladım
- 7:08:51her
- 7:08:52şeyi Menderes söze şöyle
- 7:08:56başladı
- 7:08:58memleketin ve devletin yüksek
- 7:09:01menfaatlerini
- 7:09:02korumanın herkes için bir görev olduğunu
- 7:09:06belirtti o arada devlet başkanın devlet
- 7:09:11başkanının isminin
- 7:09:14buç Mukaddes çatı altında
- 7:09:17geçmesini memleket menfaatlerine uygun
- 7:09:20görmüyorum
- 7:09:23dedi ve başını hafif çevirerek
- 7:09:27Sayın avukatımdan rica ediyorum dedi
- 7:09:31bana bakarak yandan talebini geri
- 7:09:35almasın
- 7:09:37dedi herkes donup kaldı Menderes bu
- 7:09:40şekilde elindeki en önemli savunma
- 7:09:42kozunu harcamıştı birkaç gün sonra
- 7:09:44avukatı Apaydın da tutuklandı ve
- 7:09:46Gürsel'in mektubu sorunu Böylece
- 7:09:50kapandı
- 7:09:51[Müzik]
- 7:09:53Başkent kaynıyordu 14'ler sürülmesine
- 7:09:56rağmen komitede bölünme
- 7:10:17giderilememesi rejim bir günde tasviye
- 7:10:20edild halde yenisi bir yılda hala
- 7:10:23kurulamamıştır ülkenin kaderi demokrasi
- 7:10:26ile askeri bir diktatörlük arasında
- 7:10:28gidip geliyordu seçimler tehlikeye
- 7:10:31girdiği gibi yası kararlarına müdahale
- 7:10:34olasılığı da artık
- 7:10:43doğmuştu Ordu hastaydı bunu 27 Mayıs'ın
- 7:10:47üzerinden daha ay geçmeden devlet
- 7:10:49başkanı Orgeneral Cemal Gürel sö
- 7:10:51hastalığın mikrobu ise politikayı Gürsel
- 7:10:54askerin siyasetle uğraştığı bir ülkede
- 7:10:57yıkılıp mahvolmak mukadderdir diyordu
- 7:10:59Oysa asker şimdi gırtlağına kadar
- 7:11:01politikanın içindeydi yavaş yavaş
- 7:11:03komutanlarla ihtilalci Subaylar arasında
- 7:11:05da güvensizlik baş gösterdiği
- 7:11:07anlaşılıyordu temel sorun harekatın Emir
- 7:11:10komuta zinciri içinde yapılmamış
- 7:11:12oluşuydu bir grup kurmay subay ülke
- 7:11:15yönetimine el koymuş Dolayısıyla
- 7:11:17komutanlar da onların emrine girmişlerdi
- 7:11:20milli birlik komitesi üyesi bir Kurmay
- 7:11:22Albay Genelkurmay başkanını çağırsa
- 7:11:24Kıyamet kopuyor ordunun alışa geldiği
- 7:11:26hiyerarşik düzen altüst oluyordu bunun
- 7:11:29üzerine silahlı kuvvetler içinde komite
- 7:11:32karşıtı bir eğilim baş gösterdi
- 7:11:34aralarında Genelkurmay Başkanı Cevdet
- 7:11:36sunaya bulunduğu komutanlar komite
- 7:11:39üyelerinin orduyla ilişkilerini kesip
- 7:11:40tamamen politikayla
- 7:11:43[Müzik]
- 7:11:48uğraşmalarının ihtilalci Subaylar da bu
- 7:11:50akıma katıldı
- 7:11:51[Müzik]
- 7:11:55buer is
- 7:11:57güçlerini destekten aldıklarını biliyor
- 7:12:00birliklerinden kopmak istemiyorlardı
- 7:12:02ordu ile komite arasındaki bu
- 7:12:04huzursuzluk 6 Haziran günü yaşanan bir
- 7:12:07olayla su yüzüne çıkıverdi Bakanlar
- 7:12:09Kurulu Hava Kuvvetleri Komutanı ir
- 7:12:12Washington tayin kınca Kıyamet
- 7:12:14[Müzik]
- 7:12:20k birkaç gün sonra tanseli görevine iade
- 7:12:23etmek zorunda kaldı komitenin artık eski
- 7:12:26gücünde olmadığı Böylece açıkça ortaya
- 7:12:28çıktı Bir Silahlı Kuvvetler birliği
- 7:12:32oluştu bu Silahlı Kuvvetler birliği
- 7:12:35oluşturunca oluştuktan sonra ben artık
- 7:12:38durumun kontrolünü elden kaçırdığımı
- 7:12:41Anladım daha Üstelik daha azdırmak
- 7:12:46için bir dilekçe
- 7:12:48verdim başkan gürsel'e bilgi olarak da
- 7:12:51komiteye istifa
- 7:12:55ettim ayrıldım O andan itibaren komiteye
- 7:12:59sarsılmaya başladı Yani bizi korumak
- 7:13:02için örgütlendi yini söylüyorlardı fakat
- 7:13:056 Haziran 1961'de bize Muhtara verdiler
- 7:13:09filan tayin gidecek filan tayin
- 7:13:11edilmeyecek filan emekli edilecek filan
- 7:13:13edilmeyecek diye ve o gün 21 Mayıs büyük
- 7:13:19bir tehlikeyle karşılaştı
- 7:13:22Eee çünkü 20 Mayıs amaçladığı
- 7:13:26doğrultusundan artık yapıcıların
- 7:13:29dışındaki insanlar tarafından
- 7:13:32saptırılan bize zor kullanan bazı
- 7:13:36dilekleri için zor kullanan o insanlar
- 7:13:38ileride başka şeyler için de zor
- 7:13:39kullanacaklardır ve bunların başında da
- 7:13:43yasada verilecek
- 7:13:45kararların infazı ya da infaz edilmemesi
- 7:13:47olacaktı belliydi Bu ikincisi
- 7:13:51vahimi meclis seçimlerin yapılmaması
- 7:13:54meclislerin toplanmaması
- 7:13:58[Müzik]
- 7:14:04olacaktı Ankara'da Ordu ve milli birlik
- 7:14:06komitesi kaynarken yassı adada Artık
- 7:14:09karar aşamasına yaklaşılmış sonucu hemen
- 7:14:12herkes tahmin ediyordu Öyle ki ağustos
- 7:14:14ayı sonunda sanık aileleri ikinci kez
- 7:14:16Yaslı adaya geldiklerinde hemen herkes
- 7:14:19bunun bir veda ziyareti olduğunu
- 7:14:21biliyordu sanki Ama kimse söylemeye
- 7:14:24cesaret
- 7:14:27edemedi
- 7:14:30görüşmenin çok Hazin bir tablo
- 7:14:33oluşturduğunu söyleyeyim
- 7:14:35Eee hep gözleri yaşlıydı Hatta rahmetli
- 7:14:38babamı alıyordu Annem öyle hepimiz
- 7:14:40öyleydim
- 7:14:42eee bir taraftan bir Helalleşmek bir
- 7:14:46vedalaşmak imkanı da yoktu bir başka
- 7:14:48şahıs
- 7:14:49vardı ve
- 7:14:52herhalde orada bulunan insanın nasıl bir
- 7:14:55Akıbet beklediğini biliyorlardı
- 7:14:58bilmeseler bile büyük bir ihtimal
- 7:15:01Eee ölüm cezalarının geleceği bir iki
- 7:15:05dakika bile baş başa kalamadık
- 7:15:09Eee o Hazin tablo içerisinde Rahmetli
- 7:15:14babamın anneme dönerek bir ara
- 7:15:19eee Cemal Gürsel devlet başkanı olan bir
- 7:15:25görüşme imkanı aramasının iyi
- 7:15:27olabileceği
- 7:15:31istikametinde bazı şeyler söylediğini
- 7:15:33hatırlıyorum Menderes gelecek kararı
- 7:15:36artık tahmin ediyor ve dışarıda neler
- 7:15:38olup bittiğini bilmese de bir iç güdüle
- 7:15:40Gürsel'in yardımcı olabileceğini
- 7:15:42düşünüyordu yassı adadan çıkacak idam
- 7:15:44kararlarını onaylama yetkisi komitede
- 7:15:47komitenin başkanı da güreldi ve idamlara
- 7:15:49karşıydı üzer son sözü Gürsel'in
- 7:15:52söyleyeceği sanılıyordu Oysa iş hiç de
- 7:15:55öyle değildi ipler çoktan Gürsel'in
- 7:15:57elinden çıkmıştı Cemal Aga komiteyi
- 7:16:00kontrol edemeyeceğini anlayınca
- 7:16:01mahkemeyi uyarmayı düşündü 2 ağustos
- 7:16:03günü yanına komiteden 6 üyeyi de alarak
- 7:16:06mahkeme başkanı Başol görüşmeye çağırdı
- 7:16:08Florya'daki Bu toplantıya katılanlar
- 7:16:10arasında subhi Karaman da vardı Cemal
- 7:16:13Gürsel orada Türkiye'nin o and içinde
- 7:16:17bulunduğu
- 7:16:18durumu hemen ay sonraki kurulacak
- 7:16:21Demokrasiyi yapılacak seçimleri ve o
- 7:16:24demokrasinin 61 arasıyla birlikte
- 7:16:26yaşamasını şartlarını anlatan bir güzel
- 7:16:29konuşma yaparak hakimlere bu iki Hakime
- 7:16:32şunları söyledi Biz bugüne kadar size en
- 7:16:36ufak bir etki yapmadık çok önemli bir
- 7:16:39yani kararlara varacaksınız o kararları
- 7:16:43hukuksal
- 7:16:44düşüncelerinizle vicdani kanatlarınız da
- 7:16:46o hamlar alacaksınız hiçbir etki
- 7:16:49dışarıdan bizim adımıza biz yapmıyoruz
- 7:16:52ama bizim adımıza hiçbir etkinin de
- 7:16:54yapılmasına tahammülümüz yok bildiğiniz
- 7:16:56gibi yapın ama ülkenin geleceğini de bir
- 7:17:00ölçüde
- 7:17:01düşünün hukuktan ayrılmayacak ama bir
- 7:17:04ölçüde siyasi durumu da düşünürsünüz
- 7:17:08düşünesiniz
- 7:17:09Gürsel satır arasında idam cezası verip
- 7:17:12işi zora sokmayın demek mi istiyordu
- 7:17:14yoksa komite adına mahkemeyi etkilemeye
- 7:17:17çalışanları devre dışı bırakmaya mı
- 7:17:19uğraşıyordu hangisi olursa olsun kesin
- 7:17:22olan bir şey vardı Ankara gibi
- 7:17:24yassıada'da Cemal aganın denetiminden
- 7:17:26çıkmış durumdaydı İstanbul ekibi olaya
- 7:17:28el koymuş yassı adayı kontrol altına
- 7:17:30almıştı dahası infazların yapılacağı
- 7:17:33yeri seçmiş Hatta hazırlıkları bile
- 7:17:35başlatılmıştı yass adada duruşmalar
- 7:17:38sürerken İmralı'da mezarlar
- 7:17:49kazılıyken çağrılmış idi dönüşte
- 7:17:53kendileriyle yaptığımız görüşmede
- 7:17:55infazların İmralı cezaevinde
- 7:17:57yapılacağını bunun münasip görüldüğünü
- 7:17:59söylediler
- 7:18:00dolayısıyla da infaz hazırlıklarına
- 7:18:04başlanması
- 7:18:06gerekiyordu askeriye cephane
- 7:18:09yapılıyor şeyiyle Eee o Zan içinde Eee
- 7:18:15tabut yapmaya başlanıldı bu arada
- 7:18:21infaz
- 7:18:23sehpaları
- 7:18:26Hazırlandı zeytin ağacı dikeceğiz diye
- 7:18:29bir dikkati çekmesin diye 80 küsur mezar
- 7:18:35[Müzik]
- 7:18:41kazıldı Eylül ayına girildiğinde geriye
- 7:18:44sayma başlamıştı kararların açıklanması
- 7:18:46gün meselesiydi idamlar kapıdaydı komite
- 7:18:49tam bir kargaşa içinde görün
- 7:18:51y hepsini asalım görüşünü D getirir olmu
- 7:18:54Eylül başında 22 komite üyesinden 13'ü
- 7:18:57idam kararlarının hayat boyu hapse
- 7:19:00çevrilmesinden yanaydı asalım diyenlerin
- 7:19:02ise sayısı 9d ancak Ordu öylesine
- 7:19:05kaynıyordu ki bu dengeler her an
- 7:19:07bozulabilir iş kontrolden çıkınca iki
- 7:19:10komite üyesi son bir girişim yapmaya
- 7:19:12karar verdiler İnönü'ye gittiler onlar
- 7:19:15gücü kalı
- 7:19:19İsler kullanmasını
- 7:19:22istediler kamuf etmek için eşlerimizi de
- 7:19:24bir ziyarete guruz gibi alarak Ahmet
- 7:19:27Yıldız ve ben inin evine Ayten sokaktaki
- 7:19:31evine gittik hanımlarımız aşağıda kaldı
- 7:19:34biz yukarı çalışmalan çekilerek orada
- 7:19:37durumu açıkladık evvela şunu söyledi Ben
- 7:19:42aradan 16 ay geçtikten sonra milli
- 7:19:45birlik komitesi üyeleri içerisinde hala
- 7:19:47idam düşüner olduklarını sanmıyorum dedi
- 7:19:50aklım almıyor dedi sizi hepinizi Akıllı
- 7:19:52insanlar biliyorum 17 ay sonra 16 ay
- 7:19:55sonra idam olur
- 7:19:57mu yani demek ki böyle düşünenler var
- 7:20:00hayretler içinde kaldım diye başladı
- 7:20:04idamların son derece yanlış bir şey
- 7:20:06olacağını söyledi İnönü'ye önce
- 7:20:09kamuoyuna bir açıklama yapması önerildi
- 7:20:11Ama bu devam eden bir davayı etkilemek
- 7:20:13sayılırdı bunun üzerine İsmet Paşa
- 7:20:15bizzat gürsel'e hitaben bir mektup
- 7:20:17yazmaya kar verdi 1 Eylül 1961 tarihini
- 7:20:20Taşıyan mektup sert bir dille kaleme
- 7:20:22alınmıştı İnönü ülkenin ihtilalden bir
- 7:20:25buç yıl sonra seçimlere gittiğini
- 7:20:27hatırlatıyor ordunun böyle bir idama
- 7:20:29onay vermesinin halkla Ordu arasında
- 7:20:32deva bulmaz bir kırgınlık yaratacağını
- 7:20:34söylüyor ve bu görüşlerinin milli birlik
- 7:20:37komitesine de iletilmesini istiyordu
- 7:20:39komitede idam eğiliminin ağır basmaya
- 7:20:41başladığı ortadaydı bazı anayasa
- 7:20:43profesörleri bile Mahkeme karar verirse
- 7:20:46idamların infazından yaydılar Bunlardan
- 7:20:48biri de profesör
- 7:20:51Veli Dede oğluydu
- 7:20:52inünü şuradan buradan konuşurken
- 7:20:56bana hocam idam var mı idam dedi elini
- 7:21:01böyle uzatarak o kendine özgü
- 7:21:04tavırlarıyla
- 7:21:06paşam Bunu ben bilemem dedim idam var mı
- 7:21:11veya yok mu yasalar
- 7:21:13nasıl emrediyorsa Hangi yolda ş diyorsa
- 7:21:19Eğer suçluluk
- 7:21:23o zamanın Osmanlıca sözle tebeyyün
- 7:21:26ederse yani kanıtlanırsa açığa çıksa
- 7:21:30Elbette idamda olur dedim Onun üzerine
- 7:21:36dedi
- 7:21:37ki ama dedi idam bir şeyi halletmez dedi
- 7:21:43Yahu İsmet
- 7:21:45demiş bu kadar adam astık bunların
- 7:21:48asıldık varı unutuldu bunların yedikleri
- 7:21:52kepazelik yaptıkları işler unutuldu
- 7:21:54asıldık varı unutulmadı aman dikkat
- 7:21:56madan o dedi ancak Ordu içinde kimse
- 7:21:58inönün sesine kulak kabartacak halde
- 7:22:00değildi Gürsel kabinesinin 14 Bakanı bir
- 7:22:03uyarı mektubu yazıp idam olmasın dediler
- 7:22:06ama onların da artık bir ağırlıkları
- 7:22:09kalmamıştı kararların açıklanmasına iki
- 7:22:11gün kala komite ile Ordu Komutanları
- 7:22:14ortak bir toplantı yaptı komutanlar
- 7:22:16sertlik yanlısı ydı idam etmek adeta
- 7:22:18askerin gücünü gösterecek
- 7:22:20K günü yaklaşırken rüzgarlar ters esmeye
- 7:22:24başlamıştı cevd Sunay'ın başkanlığında
- 7:22:27Kuvvet Komutanları Jandarma Genel
- 7:22:29Komutanı milli Bakanlı müsteşarı
- 7:22:31geldiler onlarla müzakere ettik onlara
- 7:22:35sunuk ne düşünüyorsunuz Siz bunun fayda
- 7:22:38ve sakıncalarını söyleyin dediler Biz
- 7:22:41iki temsilci çıkardık birisi lehinde
- 7:22:43birisi aleyhinde çok şiddetli
- 7:22:45tartışmalar oldu dinlediler bizi en
- 7:22:48sonunda Biz bir destek bulalım
- 7:22:50derken Onlar bu konuda yetki milli birik
- 7:22:54komitesine aittir cevde Sunay'ın
- 7:22:55ağzından Aynen biz yetkimiz yok eee bir
- 7:23:00işin bu tarafıyla meşgul olmak
- 7:23:02istemiyoruz bu yetki mevcut anayasamıza
- 7:23:05göre milli birlik komitesi aittir
- 7:23:08Eee silahlı kuvvetler milli birik
- 7:23:11komitesi desteklemektedir
- 7:23:15idam çıkmazsa mimsiz olacaktır olabilir
- 7:23:20Allah yardımcın olsun dedi
- 7:23:24ve başka bir şey
- 7:23:26[Müzik]
- 7:23:35söylemedi Nihayet karar günü geldi o gün
- 7:23:38yass da son sözü Salim Başol
- 7:23:40söyleyecekti ancak Menderes sözü ona
- 7:23:42bırakmadı çocukluğundan beri hep ümden
- 7:23:44korkm üm
- 7:23:47[Müzik]
- 7:23:49Ümüt uzak adada ölümün artık kapısını
- 7:23:52çaldığını duyuyordu ölüm bu kadar
- 7:23:54yaklaşınca bu kez kendini onun kollarına
- 7:23:56atmak istedi sabah saat 4te kapısındaki
- 7:23:58nöbetçiler yatağından düştüğünü duydular
- 7:24:01içeri girdiklerinde Menderes komad daydı
- 7:24:03kendisine verilen uyku ilaçlarını
- 7:24:04dilinin altına biriktirmiş saklamış ve o
- 7:24:07sabah hepsini birden yutmuştu Doktorlar
- 7:24:09yetiştiğinde O son ayların en derin
- 7:24:12uykusunu uyuyordu yasa adayı panik sardı
- 7:24:14Menderes'in hemen midesi yıkandı ve son
- 7:24:17anda
- 7:24:18kurtarıldı Menderes
- 7:24:20yass sanıkları mahkeme salonu önünde
- 7:24:22toplandılar 9 ay 20 gün süren 287
- 7:24:25oturumluk maratonun sonuna gelinmişti
- 7:24:27öğleye doğru sanıklar gruplar halinde
- 7:24:30salona alınmaya başılar sinirler
- 7:24:32gerilmişti sinek uçsa duyulacaktır
- 7:24:37sanık Celal
- 7:24:39Bayar Türk Ceza Kanunu'nun 146 taksim 1
- 7:24:45maddesi hükmünce ölüm cezasına
- 7:24:47çarptırılmasına oy birliği
- 7:24:51gayet vakur dinlediler idam kararların
- 7:24:53dahi fevkalade vakur dinlediler ve
- 7:24:58Eee mahkemeyi biraz da kızdırıcı bir
- 7:25:01tutum içinde Vurdum Duymaz bir tutum
- 7:25:03içinde dinleyip gittiler bilhassa bayarı
- 7:25:07hatırlıyorum Bayar gayet soğuk kalı attı
- 7:25:09şey kulaklıkla dinliyordu Kulaklığı attı
- 7:25:13gitti hiçbir şey denemedi B hüküm tebliğ
- 7:25:16ediyorlar tebliğ edilir edilmez bir
- 7:25:18resminizi çekiyorlar
- 7:25:21tahmin ediyorum ki o andaki reaksiyonunu
- 7:25:25ölçmek
- 7:25:29istiyorlar Tabii bu esnada İnsan kendi
- 7:25:32kendine de düşünmüyor değil
- 7:25:35düşünüyor kendime hazırladım bu En
- 7:25:38azından mühebbet ama idam olması da daha
- 7:25:42çok ihtimal dahilinde benden evvel Emin
- 7:25:45Kalafat vardı Emin Kalafat
- 7:25:481461
- 7:25:50tatk idamına dedi Çanakkale mebusu eski
- 7:25:55bakanlardan Emin Kalafat Emin Kalafat
- 7:25:57bir sallandı
- 7:26:01bu Londra Uçak kazasında da falan arıza
- 7:26:06geçirmişti fakat kendisini dik tuttu Ama
- 7:26:09bir sallantı hissetti Ben kendi kendime
- 7:26:12sallanmam gayret edeyim dedim ben da
- 7:26:16geldi 1461 idamına dedi
- 7:26:20adam İçimden bir Gülmek geldi ve o resim
- 7:26:25çekene rahatlık ve şöyle bir poz verdim
- 7:26:27gülümseyerek
- 7:26:29kararların okunması bittiğinde başta
- 7:26:31Bayar ve Menderes olmak üzere toplam 15
- 7:26:33idam vardı 43 sanıkta çoğu anayasayı
- 7:26:36ihlalden hayat boyu hapse mahkum olmuştu
- 7:26:39çıkışta idamlıklar mühebbet elleri
- 7:26:41ayırdılar ve ellerini kelepçelediler
- 7:26:44[Müzik]
- 7:26:56o
- 7:26:57kelepçeyle şeyler e mühebbet olanlar
- 7:27:01motora bindirdiler bir motora idamlıklar
- 7:27:03bir başka motora
- 7:27:05Eee o da bir Hazin manzara Hazin manzara
- 7:27:09tasar biliyor musunuz milletvekili
- 7:27:11olmuşsunuz bakan olmuşsunuz memnun
- 7:27:13olmuşsunuz günün birinde siyasi bir
- 7:27:17suçlama Ve mahkumiyet le kelepçelenir
- 7:27:21musunuz ve Nihayet 15 idan mahkum undan
- 7:27:24Menderes dışındaki 14'ü bir muhrip yassı
- 7:27:27adadan ayrıldılar Marmara'da bir adada
- 7:27:30başlayan dönem yine Marmara'da bir başka
- 7:27:32adada
- 7:27:34kapanacaktı İmralı'ya giderken yeminin
- 7:27:38ambarında geçen
- 7:27:42dakikalar
- 7:27:45fizik zayıf düşmüş ama moral
- 7:27:50hiçbir değişikliğe uğramamış insanlar
- 7:27:53grubunun seyahati oldu
- 7:27:56inanın pikniğe gidiyor gibi
- 7:28:01gittik yolda bir muhrib anara elleri
- 7:28:04kelepçeli son yolculuğunu yapanlar bir
- 7:28:06dönemin Cumhurbaşkanı bakanları
- 7:28:15[Müzik]
- 7:28:18milletvekilleriyle Bayar eski Dışişleri
- 7:28:21Bakanı Fatin Rüştü zorluya döndü ve
- 7:28:23adeta bir Bakanlar Kurulu
- 7:28:27[Müzik]
- 7:28:42toplantısındayız birisisin
- 7:28:45dedi Şimdi bize dedi izah et bakalım
- 7:28:51dedi müşterek pazara girmemiz
- 7:28:55Türkiye'nin hayrına mı olur zararına mı
- 7:28:58olur Bunu anlat bakalım dedi Şimdi bu
- 7:29:01sohbeti atlayınca Fatin Rüştü zorluğu bu
- 7:29:05işi anlatmaya
- 7:29:13başladı idam Yolcuları İmralı yolunda
- 7:29:16Türkiye Ortak Pazar ilişkilerini tken
- 7:29:19kararları bütün dünyada duyulmuş bu
- 7:29:21arada Amerika'da beyaz saraya da
- 7:29:23Ankara'daki elçiliğin mesajı ulaşmıştı
- 7:29:25mesajı ilk okuyanlardan biri Türkiye'nin
- 7:29:27eski Amerikan Büyükelçisi George
- 7:29:31[Müzik]
- 7:29:39[Müzik]
- 7:29:48m and He immediately Said We must do
- 7:29:52something and uh He picked up the Phone
- 7:29:54and got Kennedy on the Phone and
- 7:29:57explained the situation Kennedy had seen
- 7:29:59the Telegram and Kennedy Said do
- 7:30:01Everything You Can Do to Help these
- 7:30:03people Go the limit and so i went out
- 7:30:06and got raymond ha Who was our
- 7:30:08ambassador on the
- 7:30:10Phone
- 7:30:13and told him that the President
- 7:30:15authorized him to take very strong
- 7:30:17measures and He Said i'm Just going
- 7:30:32[Müzik]
- 7:30:39yaki oturumdan 3 saat sonra idam
- 7:30:41kararları bir Jet kurye uçağıyla
- 7:30:49tırmandığın saat 18 olmuştu artık son
- 7:30:52sözü 22 kişilik milli birlik komitesi
- 7:30:56söyleyecekti çok gergin bir ortamda
- 7:31:00saat 18'de toplandık
- 7:31:04yasdan bir Jet kuya uçağı getirdi iki
- 7:31:09takım kararlar
- 7:31:11Eee başında o getiren bir deniz Kurmay
- 7:31:15Albay bir arkadaş Eee işte komite
- 7:31:20toplandı Cemal Gürsel'in başkanlığında
- 7:31:23başkanlık divanın teşekkür ildi iki
- 7:31:25arkadaşımız katiplik tere geçti
- 7:31:29Eee Selahattin özgür ve Rafet akayoğlu
- 7:31:32ve Cemal Gürsel yi komite
- 7:31:36üyelerinin bu
- 7:31:39müzakerelerin çok şiddetlenmesi halinde
- 7:31:42birbirlerini
- 7:31:44öldürürler gibi bir izlenme de belki
- 7:31:46düştü
- 7:31:48işi uzatmadan kısa
- 7:31:51yoldan Kurtarmak istedi Aslında Cemal
- 7:31:56Gürsel'de infazların yapılmasına tarar
- 7:31:58değildi
- 7:32:02yani Yani gergin ortamı çok dikkate
- 7:32:06alarak işi usul Hani genel konu üzerinde
- 7:32:11açmadan hep Herkes her şeyi biliyor
- 7:32:13dedi nasıl karar vereceğiz bunun usul
- 7:32:16müzakerelerini yaptırarak
- 7:32:20şeye başladı toplantı açıldıktan Biraz
- 7:32:24sonra meclisin herkes tarafından bilinen
- 7:32:27dilsiz birkaç tane müstakimi vardır
- 7:32:30onlardan bir tanesi içeri girdi yani
- 7:32:33gizli oturumlara onlar duymadık için
- 7:32:36girmeler sakınca yok dedi girdi ve bir
- 7:32:38kağıt uzattı Cemal
- 7:32:40gürsel'e Cemal Gürsel kağıdı okudu
- 7:32:43dışarıda Dışişleri Bakanı bekliyor
- 7:32:47selimer Amerikan Cumhur başkanından
- 7:32:49aldığı bir mesajı Bu konuyla ilgili
- 7:32:52mesajı bize ulaştırıyor Kennedy Şimdi
- 7:32:55aldığım bir habere göre
- 7:32:57Eee
- 7:32:59yasada ki yapılan mahkemeler de Yüksek
- 7:33:03Adalet Divanı 15 ölüm cezası vermiştir
- 7:33:07bu cezaların milli birlik komitesi
- 7:33:09tarafından uygulanacağı haberi bana yani
- 7:33:13e onaylanacak veya onaylanmaya haberinin
- 7:33:15yetkisinin milb komites olduğunu haber
- 7:33:18verdiler Eee çok acele olarak size şey
- 7:33:21yapıyorum demokratik ülkelerde
- 7:33:24demokrasilerde siyasi suçlardan idamcı
- 7:33:26asını yapılmış olması kötü etki yapar
- 7:33:30Türk devletinin iç işlerine karışmak Biz
- 7:33:33Amerikalıların görevi değildir iç
- 7:33:35işlerinizde tamamıyla şeysiniz isiniz
- 7:33:37ama Eee bunları yapmamanız daha uygun
- 7:33:41olur hatta gerekirse bu konuda sizinle
- 7:33:43bir yerde de buluşmaya hazırım o işin bu
- 7:33:45kadar çabuk satılacağını bir farkında
- 7:33:47değil böyle yaptı bu okundu ve geçti O
- 7:33:50hava içinde komitede kimse kennedy'yi
- 7:33:52kulak verecek durumda değildi bir ara
- 7:33:54İsmet Paşa'nın gürsel'e yazdığı mektubun
- 7:33:56komiteye okunması önerilmiş Ama bu da
- 7:33:58reddedilmişti mektup toplantı masasının
- 7:34:01üstüne kondu isteyen okusun dendi
- 7:34:04çoğunluk okumadı dışarıda onlarca
- 7:34:06gazeteci kararı bekliyordu imralı'daki
- 7:34:0815 kişinin hayatı Ankara'daki 22 askerin
- 7:34:12elindeydi günlerdir evlerine asın da
- 7:34:15görelim türü tehditler geliyor Bu arada
- 7:34:17asms biz de sizi asarız diyenler de
- 7:34:20çıkıyordu komite üyelerinin bir bölümü
- 7:34:22tüm idam kararlarının hapse
- 7:34:24çevrilmesinden yanaydı Bir grup ise
- 7:34:26mahkemenin verdiği tüm idam kararlarının
- 7:34:29onaylanmasını istiyordu Bir de ara
- 7:34:32çözümü savunanlar vardı Onlar da
- 7:34:34bazılarını asalım diyorlardı hava iyiden
- 7:34:37iyiye elektrikliye silahlı
- 7:34:39harbiyelilerin Meclisi sardığı Haberi
- 7:34:42geldi herkes telaşlandı Gürsel çağrıyı
- 7:34:44bir an önce oylamaya geçmekte buldu
- 7:34:46Öncelikle komite üyelerine şu soruyu
- 7:34:48sordu
- 7:34:49tamamını müebbete mi çevirelim yoksa
- 7:34:52infaz olsun mu şimdi kalkacak Eller
- 7:34:55yaşamaya ya da ölüme karar
- 7:34:58verecekti Belki o
- 7:35:01saatlerde belki birkaç saat öncesine
- 7:35:04kadar da komitede çoğunluk onların MEV
- 7:35:06çevirmesinden yanaydı Kemal Gürsel'in
- 7:35:09başkanlığında Oylama yapıldı ve
- 7:35:12Oylamada kişinin ö tarafa kaydığı
- 7:35:15görüldü 9A 13 İnam fazı hakkında karar
- 7:35:20çıktı komite dört oy farkla idama Evet
- 7:35:23demişti Şimdi ikinci oylama geliyordu
- 7:35:26kimler idam edilecek o toplantıda
- 7:35:28nelerin konuşulduğu Bugüne dek bir sır
- 7:35:30olarak kaldı kimlerin neden idam isteyip
- 7:35:33kimlerin nasıl karşı çıktığı son anda
- 7:35:36dört üyenin neden saf değiştirdikleri
- 7:35:38hiç
- 7:35:39açıklanmadı içeride ne konuşuldu İsa
- 7:35:42konuşulmuş ve bazılarını asalım diyen
- 7:35:44görüş kazanmıştı kimlerin asılacağı
- 7:35:46belirlenirken de mahkeme kararı ölçü
- 7:35:48alını 15 idamlık 4ü hakkındaki karar
- 7:35:51yüksek adalet divanının oy birliği ile
- 7:35:54verilmişti diğerlerinde karara
- 7:35:56katılmayan üyeler de çıkmıştı işte
- 7:35:58komite bu 11 dp'nin cezasını yaşam boyu
- 7:36:02hapse çevirip diğer dördünün cezalarının
- 7:36:04infazını kararlaştırdı idamı onaylanan 4
- 7:36:08kişi Bayer Menderes zorlu ve Polat'ı
- 7:36:12aynı toplantıda Bayar'ın cezası 65
- 7:36:15yaşını aşmış olması nedeniyle hayat boyu
- 7:36:17hapse çevrildi 3 saatlik Toplantı 3 idam
- 7:36:21kararıyla
- 7:36:22bitmişti Saat 19 21'de Toplantı bitti
- 7:36:27şeyden çıkıyoruz toplantı salonundan
- 7:36:30hepimiz üniformalı
- 7:36:32yız aşağı merdivenlerin Mesan aşağı
- 7:36:35inerken merdiven ön kapısının O şeref
- 7:36:39kapısının önündeki aşağı düzlükte
- 7:36:42yüzlerce böyle Foto Muhabiri basın
- 7:36:46yabancı ve yerli birden Işıklar Parladı
- 7:36:49Akşam karanlık artık merdivenlerden
- 7:36:52iniyoruz ama biz karar verdik hiç
- 7:36:53kimseye bir şey söylemeyeceğiz karar
- 7:36:55bitti ama kararın ilanını yasada irtibat
- 7:36:58bürosu yapacak diye karar aldık Yani o
- 7:37:00anda toplum birden karışmasın
- 7:37:02düşüncesiyle yasada irtibat bürosu
- 7:37:04verecek dedik sonucu diyecek diyece
- 7:37:08şimdi herkes bir soru soruyor
- 7:37:09anlatıyorlar Biz hiçbir şey söylemiyoruz
- 7:37:11bir kişi Cemal gürsel'e bir soru sordu
- 7:37:15Efendim sivillerin mi dediği oldu
- 7:37:17Askerlerin mi dediği oldu
- 7:37:21Cemal Gürsel Buna cevap vermeden ben
- 7:37:23atıldım ne sivillerin dedii oldu Ne
- 7:37:25askerlerin dedii
- 7:37:26oldu vicdanımızın dediği oldu dedim o
- 7:37:30bir tehlikeli bir soru yani sivillerin
- 7:37:32değil askerlerin işe müdahale ettiğini
- 7:37:34gösteriyor yani onu da o anda kamuoyunun
- 7:37:36un durmasını
- 7:37:38istemedik komitenin kararı yine yası
- 7:37:41adadan gelen kuryeler tarafından
- 7:37:42İstanbul'a irtibat bürosuna uçuruldu
- 7:37:44büro gece yarısı basının merakla
- 7:37:47beklediği açıklamayı yaptı haber önce
- 7:37:49radyolarda ardından da gazetelerde bomba
- 7:37:51gibi patladı ü idam
- 7:37:54var o gece saat 11 Ajansı idamların
- 7:37:57tasdik edildiğini söyledi en az 20 çuval
- 7:38:00evraktır bu 20 çuval evrakı Ankara'ya
- 7:38:03götürmediler sadece karar götürdüler
- 7:38:05kararı o karar ise en az 500 sayfaydı o
- 7:38:09kararı dahi okumamıştır milli birlik
- 7:38:12komitesi tamamen bir pazarlık İşi kendi
- 7:38:15aralarında
- 7:38:17pazarlıktan
- 7:38:18[Müzik]
- 7:38:24Ankara'da haklarında verilen kararlardan
- 7:38:26haberdar olmayan 14 idam mahkumu o
- 7:38:29sırada İmralı'ya varmışlardı
- 7:38:31geldiklerinde ikindi Vaktiydi adı asker
- 7:38:33kaynıyordu elleri önden
- 7:38:36kelepçeliyim birer birer karaya
- 7:38:39çıkarıldılar ilk gelenler Celal
- 7:38:43Bayar ikinci
- 7:38:46bekliyoruz protokol sırra
- 7:38:49göre gariplik Menderes
- 7:38:52yok
- 7:38:54arkadan sırayla çıkıyorlar Refik
- 7:38:56koraltan falan filan Onların öndeki
- 7:38:59kelepçeler arkaya vurulup yukarıya benim
- 7:39:02dediğim o yukarıdaki infaz olacak
- 7:39:04yerlere hücrelere tek tek alınmaya
- 7:39:07başladılar sıralandı
- 7:39:10Biz 14 kişi Adnan Bey yok 14 kişi
- 7:39:15sıralandı öndeki Bayar olmak üzere
- 7:39:19işaret ediyorlar gidiyor gittikten sonra
- 7:39:23tam yukarıdan 15 dakika geçiyor Tamam
- 7:39:26diyor birisi arkasından öteki gidiyor
- 7:39:30Tamam
- 7:39:32diyor Ben hükümet apliği yaptım bilirim
- 7:39:36idama mahkum olan bir
- 7:39:39mahkum asılacağı zaman eli arkasına
- 7:39:42bağlanır hemen 5 dakika üzer içerisinde
- 7:39:45de infaz edilir ve iş tamam olur Bu
- 7:39:49benim bilgim malumatım dahilinde e bizi
- 7:39:52elimize arkamıza Bağlamışlar 15 dakikada
- 7:39:56bir Tamam diyor Herkes gidiyor ben
- 7:39:59zannediyorum ki giden adamı asıyorlar
- 7:40:00hadi yavrum etek gelsin diyorlar öyle
- 7:40:03zannediyor başka türlü düşünmek de
- 7:40:05mümkün değil
- 7:40:08ki Bizi aldılar sıra bize geldi Biz
- 7:40:12Tabii benden evvel benden evvel
- 7:40:15gidenlerin ne olduğundan malumatım Yok
- 7:40:17ben asıldı zannediyorum Dior onları
- 7:40:20sonra götürdüler bizi bir odanın
- 7:40:22içerisine tıktılar elleri arkadan
- 7:40:25kelepçeli olarak getirildikleri yer 1
- 7:40:27metrekare genişliğinde bir hücreyi
- 7:40:29karanlıktı Az sonra biri gelip
- 7:40:31fotoğraflarını çekti ardından bir Onbaşı
- 7:40:3414 nöbetçi ile kapıya dayandı
- 7:40:37nöbetçileri Taksim ettim rahmetli
- 7:40:39bayanın
- 7:40:41başındayım Fakat bu arada subay olmadığı
- 7:40:44için başımızda Yukarıdaki 10
- 7:40:47kişi
- 7:40:48Celal Bayar Refik
- 7:40:52koraltan Hasan Polatkan Fatin Rüştü
- 7:40:55Zorlu Agah
- 7:40:58azon İbrahim Kirazoğlu Emin
- 7:41:04Kalafat şu an hatırladığım Bunlar
- 7:41:06Bunların hepsine Geçmiş olsun dedim
- 7:41:08böyle de dar bir koridoru var Hepsine
- 7:41:11Geçmiş olsun
- 7:41:12dedim rahmetli Fatin Rüştü Zorlu biraz
- 7:41:16pek konuşmak istemedi
- 7:41:22sonra artık ben biraz daha şey yapınca
- 7:41:25bir tek kızının olduğunu Şişli'de bir
- 7:41:28evinin olduğunu ve kızının nişanlı
- 7:41:31olduğunu kızının mürvetini
- 7:41:35göremeyeceğini bana
- 7:41:37söyledi İnşallah Allah her şeyden
- 7:41:42kurtarır dedik bu arada dışarıda Hummalı
- 7:41:46bir faaliyet sürüyordu henüz kararların
- 7:41:48ş memesine rağmen dar ağaçları
- 7:41:50kurulmuştu Hatta infazı gerçekleştirecek
- 7:41:53iki de Cellat bulunmuş ve cezaevi
- 7:41:55müdürünün odasına
- 7:41:57alınmıştı
- 7:42:00geldi durum izah edildi kendisine görevi
- 7:42:03yapacağını
- 7:42:07söyledi biz ona Tabii Anar memurunu
- 7:42:10çağırdık orada urgan var onun
- 7:42:14verilmesini zeytinyağı tenekesi
- 7:42:16verilmesini
- 7:42:17söyledik
- 7:42:19bu kapıdan çıktı Ç çıktı Ondan sonra
- 7:42:21birden baktım geri döndü gardian dedi ki
- 7:42:24görüşmek istiyorum gelsin falan Savcı be
- 7:42:26de öyle
- 7:42:27oturuyor dedik
- 7:42:30nedir dedi ikimize de Cellat
- 7:42:33yazmışsınız ben dedi börekçi Aliyi astım
- 7:42:36dedi benim tecrübem fazla yedi Mümkünse
- 7:42:38baş Cellat yazın bana
- 7:42:40dedi Bu arada idam kararları da özel bir
- 7:42:43Kriye ile imralıya getirilmişti adada
- 7:42:46bir dalgalanma oldu özellikle nereden ve
- 7:42:48Neden getirildikleri belli olmayan bir
- 7:42:50grup subay kıpırdanmalar
- 7:42:54içeride belki 152 tane Teymen yeni
- 7:42:59çıkmış pırıl pırıl delikanlılar thoms
- 7:43:02sonlara böyle mermi sürüyorlar şakur
- 7:43:04şukur falan filan orada mermiler
- 7:43:07çekirdek böyle uçuyor bizim odanın içi
- 7:43:09yerlerde çekirdek alıp da tekrar koyan
- 7:43:10yok devletin malın NASA vermiş Ordu
- 7:43:14falan bunlar
- 7:43:17e
- 7:43:19şeye Eee bu olayı
- 7:43:22duyup niye üç tane
- 7:43:24idamlık niye diğerleri
- 7:43:27müebbete
- 7:43:29çevrilmiş gerekirse Biz infaz ederiz
- 7:43:33diye İmralı'ya gelen şahıslar durum
- 7:43:37Cemal turala aksetti Cemal Tural geldi o
- 7:43:42müdahale etti olaya dedi
- 7:43:45ki görüştüm Paşa böyle istiyor
- 7:43:49bu böyle olmuş kati surette burada
- 7:43:51herhangi bir olay çıkartmayın Buna
- 7:43:53müsaade edilmeyecektir dedi vakit gece
- 7:43:56yarasını geçtiğinde İmralı cezaevinin 14
- 7:43:58hücresinde ölümü bekleyenler için
- 7:44:00belirsizlik hala bitmemişti 9 saattir
- 7:44:03elleri arkadan kelepçeli olduğu halde
- 7:44:05bekliyorlardı
- 7:44:06Bayar son anda kendisine verilen Yassı
- 7:44:09Ada kararları kitabını sırtına destek
- 7:44:11yapmış uyuyordu saat 3E doğru dar
- 7:44:14koridorda ayak sesleri
- 7:44:17duyuldu be Agah Bey Yolculuk başladı
- 7:44:21gidiyoruz şehadet kelimesi getirin dedi
- 7:44:25şeyden hücreden bir
- 7:44:27ses bir ayetül kürsü duası hücrenin
- 7:44:31birinden yükseldi ayet kürsü duasından
- 7:44:35sonra ayak sesleri
- 7:44:36başladı
- 7:44:38geldiler gelenler yasada Başsavcısı
- 7:44:42Ömer ist sacs
- 7:44:45[Müzik]
- 7:44:47h' mal Bakanı Polat çoktan yakalarına
- 7:44:51iliştirilmiş olan kararları yeniden
- 7:44:54okudular sehpalar hazırlanmış
- 7:44:57idi ben şeyi rahmetli fath Rüştü Zorlu
- 7:45:02aldılar ilk önce aşağıya indirdiler
- 7:45:06e aşağıda kendisine hüküm tefhim edildi
- 7:45:11tekrar zaten yüzüne karşı yapılmıştı
- 7:45:15orada abdest almak unu hissettiğini
- 7:45:18söyledi müsaade etti abdest aldı ve bir
- 7:45:22karısına kızına annesine
- 7:45:26hitaben mektup yazdı bunun verilmesini
- 7:45:29istedi anneciğim
- 7:45:32[Müzik]
- 7:45:34emelcik huzuruna çıkıyorum sakinim huzur
- 7:45:37içindeyim Benim için Üzülmeyin Sizlerin
- 7:45:40de sakin ve huzur içinde yaşamanız beni
- 7:45:42daima Müsterih edecektir bir ve beraber
- 7:45:45olun Allah'ın takdiri böyleymiş
- 7:45:48hizmet ettim ve şerefimi daima muhafaza
- 7:45:51ettim anne siz sevdiklerimi muhafaza
- 7:45:54edin ve Allah'ın inayetiyle onların
- 7:45:57huzurunu temin edin hepinizi Allah'a
- 7:46:00emanet eder tekrar üzülmemi ve hayatta
- 7:46:03berdevam olarak beni huzur içinde
- 7:46:05bırakmanızı Rica ederim Allah memleketi
- 7:46:08korusun Fatin Rüştü
- 7:46:17Zorlu
- 7:46:19kravatını çıkarmak istememiş bir defa
- 7:46:22Tamam Son ana kadar Diplomat harici
- 7:46:25olmaz demişler Peki demiş o zaman sesini
- 7:46:27çıkarmamış ve iskemi kendi
- 7:46:31tekmelemiş yani
- 7:46:32hiç gözünü
- 7:46:34kırpmam şey olarak yani son onu maç da
- 7:46:40yazmıştı yaşadığı gibi büyük bir senyör
- 7:46:44olarak
- 7:46:46öldü kan alındı odasından beyaz gömlek
- 7:46:49giydirildi hüküm özeti boynuna asıldı
- 7:46:52bitkin
- 7:46:55görünüyordu erimişti biraz gecikmiş
- 7:46:59olsaydık bilmiyorum kalp var mı yok mu
- 7:47:00belki de ölürdü yani onu aldılar onu da
- 7:47:05kapıdan çıktıktan sonra aynı dini Telkin
- 7:47:08ona da yapıldı Ama
- 7:47:10halsiz bu bina ile onun arkasında
- 7:47:13bulunan hamam olarak kullanılan bir yer
- 7:47:15var önü de çorap atölyesidir onun o
- 7:47:19ikisinin arasında bir yol var çepa Oraya
- 7:47:22konulmuştu Onun da infazı orada
- 7:47:30yapıldı sabah olduğunda İmralı'da ayak
- 7:47:33sesleri dinmişti ayrı hücrelerde kalan
- 7:47:35mahkumlar birbirlerine seslenerek kimin
- 7:47:38gidip kimin kaldığını saptamaya
- 7:47:40çalışıyorlardı
- 7:47:41yalnız iki çağrı yanıtsız kaldı Az sonra
- 7:47:45yasağ komutanı Tarık yür geldi ve tek
- 7:47:48hepsine idamdan kurtulduklarını
- 7:47:51bildirdi Bu arada kravatını e Bayer
- 7:47:55döşen altına sokmuş bir de yeşil kalem
- 7:47:58şöyle sokmuş unutmuş orada kim nasıl
- 7:48:02vermiş lers Tarık güye vermişler
- 7:48:05kravatı salona çıktık aşağı inmek üzere
- 7:48:09paltosunu cebinden çıkardı Tarık Güya bu
- 7:48:12ne Bayar bu dedi 2627 Eylül'de yaptığın
- 7:48:16gibi mi yapacaktın yine dedi
- 7:48:20şöyle kafasını ters
- 7:48:23kaldırdı 26 27
- 7:48:26Eylül'de bana yapmış olduğunuz hakareti
- 7:48:30izzeti Nefsim kabul etmedi Ve yaptım
- 7:48:33Şimdi ise maalesef Ben ölümden korkan
- 7:48:37erkek değilim Buyurun beni de çekin ipe
- 7:48:40dedi Tarık Gür o zaman eliyle omuzuna
- 7:48:45vurdu Aslansın dedi Aslan ve aşağıya
- 7:48:48indik odada toplandığı zaman hep biz
- 7:48:52bize kalınca o yasada savcısı da
- 7:48:55gittikten sonra sayın Bayar dedi ki
- 7:48:59arkadaşlar Bakın
- 7:49:00[Müzik]
- 7:49:01bakalım Hasan beyle Polat K'dan başka
- 7:49:05bir de Adnan Bey'den başka aramızda
- 7:49:07olmayan kimse var mı dedi dediler ki
- 7:49:12Maalesef bu iki arkadaşımız var Adan
- 7:49:15Bey'in de zaten gelmediğini biliyoruz
- 7:49:17ama ne olduğunu
- 7:49:20bilmiyoruz yok dediler o zaman dedi
- 7:49:23ki
- 7:49:26beyler
- 7:49:28metanetini
- 7:49:31kaybetmeyin sükunetini ve itidalin ii
- 7:49:34muhafaza
- 7:49:36edin bu
- 7:49:38dedi
- 7:49:41siyasettir bizim hapishanede kalmamız
- 7:49:44uzun sürmez
- 7:49:46dedi
- 7:49:49O
- 7:49:53konuşma Ben dahil hepimize büyük bir
- 7:49:57moral gücü verdi Celal Bayar'ın bu
- 7:50:00gözlerinden İki Damla Yaş böyle
- 7:50:05Aktığını gördük herkes gördü bunu milli
- 7:50:08birlik komitesi sağ olsun dedi o kadar
- 7:50:10bir şey diyor çıkarttı gözlüklerini
- 7:50:12gözlerini şey yapacak yaşlarını
- 7:50:15silecek Tabii camlar kalınca camlar
- 7:50:17baktığım zaman bir derin boşluk var bir
- 7:50:19şey göz diye bir şey görmek mümkün deyil
- 7:50:21tekrar
- 7:50:24taktı 27 mayıs'tan O ana kadar her an
- 7:50:26direnmeyi Başaran Bayar o gün ilk kez
- 7:50:29gözyaşı döktü 10 yıl boyunca birlikte
- 7:50:31çalıştığı iki arkadaşı asılmıştı Şimdi
- 7:50:34sıra başbakanı Adnan Menderes'te ydi
- 7:50:36Menderes'le tüm yasda duruşmaları
- 7:50:38boyunca yan yana oturmuşlar ve tek
- 7:50:40kelime konuşmamış lardı yalnızca bir gün
- 7:50:43Menderes mahkemede not tutarken kalemi
- 7:50:45bitmiş Bayar kendi kalemi uzatmış o
- 7:50:48kalemle not tutup İşini bitirdikten
- 7:50:50sonra da Teşekkür ederim deyip iade
- 7:50:52etmişti Bayar'ın Menderes'ten duyduğu
- 7:50:55son söz bu oldu o kalemi ölene dek
- 7:51:00[Müzik]
- 7:51:04[Alkış]
- 7:51:04[Müzik]
- 7:51:08sakladı Cumartesi sabahı gazeteler
- 7:51:10komitenin idam cezalarından üçünü
- 7:51:12onayladığı haberiyle çıktı birinci
- 7:51:14sayfaların bir başka konusu da
- 7:51:16Menderes'in hasta yatağında ol oluşuydu
- 7:51:17inf fazlardan henüz kimsenin haberi
- 7:51:20yoktu karar sabahı ailem ble saklamaya
- 7:51:25çalıştı uzaklaştırdılar gazeteleri
- 7:51:27vermediler fakat
- 7:51:30eee bir yakınım kendine hakim olamadı bu
- 7:51:34imkansız bir şey yapamazlar Olmaz böyle
- 7:51:37bir şey diye bağırdığı zaman hissetmeye
- 7:51:39başladım israrla sordum bir arkadaşım
- 7:51:43Nihayet daha ben Ümit edebilir miyim
- 7:51:45Daha ben Ümit edebilir miyim diye
- 7:51:47vurduğum zaman gözlerinden böyle hayır
- 7:51:50dedi 16 Eylül sabahı kalktığımız vakit
- 7:51:53Eee gazetelerde hem ölüm cezaları hem
- 7:51:58Rahmetli babamın serum takılmış
- 7:52:01Eee gözleri kapalı yatakta yatarken ki
- 7:52:06resmi Diğer tarafta da
- 7:52:09Eee fa üçlü ve Hasan polatkan'ın if
- 7:52:13fazlarının
- 7:52:15yapıldığı belirten fotoğraflar varı
- 7:52:18hemen hemen yapacak bir şey kalmamıştı
- 7:52:21Öyle gözüküyordu
- 7:52:25Eee Bu arada
- 7:52:28Eee sağlık haberini de tam olarak almış
- 7:52:31değildik
- 7:52:33acaba ilaç mı
- 7:52:37verilmişti kamuoyunun tepkisi mi Böylece
- 7:52:44ölçülecek acaba Dar ağacına
- 7:52:48götürmeye cesaret edemeyecekleri de
- 7:52:51intihar süsü içerisinde mi bir tür ölüm
- 7:52:56olayı
- 7:52:58tertiplenmek bütün bu düşünceler
- 7:53:00kafamızdan
- 7:53:02geçiyordu sağlık durumunu öğrenmeye
- 7:53:05çalışıyorduk ama herhalde dünyada en zor
- 7:53:08şeylerden birisi ölüme mahkum edilmiş
- 7:53:10bir insanın sağlık durumunu öğrenmektir
- 7:53:13Çünkü iyileşirse iyileşirse bir ümit
- 7:53:16vardı ama iyileşirse belki o ankinden
- 7:53:20daha kötü şartlar içerisinde ölüme
- 7:53:23gitmiş olacaktı Berin Menderes O Gün Son
- 7:53:26bir umutla önce Osman bölükbaşı'nı aradı
- 7:53:28Bölükbaşı üzgündü yapacak pek bir şey
- 7:53:30görünmüyor dedi Geriye bir tek çare
- 7:53:32kalıyordu İsmet İnönü'ye gitmek daha bir
- 7:53:35yıl önce meclis kürsüsünde sizi ben bile
- 7:53:37kurtaramam diyen İsmet Paşa acaba şimdi
- 7:53:40Menderes'i kurtarabilir
- 7:53:42miydi Annem görüşürken Ben de dikkatle
- 7:53:45İsmet Paşa'ya bakıyordum isfet Paşa'nın
- 7:53:48gözleri buğulanmış tı gözleri
- 7:53:51yaşlıydı son derece de üzüntülü
- 7:53:54gözüküyordu
- 7:53:57Eee annemin
- 7:54:02söylediklerine bu tür girişimlerde
- 7:54:05bulundum Ama çılgın vaziyetteler
- 7:54:09kelimeler Aynen aklımda kalmıştır bir
- 7:54:13türlü söz dinlemiyorlar söz
- 7:54:15dinletemiyorum dediğini
- 7:54:17hatırlıyorum
- 7:54:20ve annemin
- 7:54:24birkaç cümlesinden sonra aynı doğrultuda
- 7:54:28üspet Paşa'nın tekrar anneme dönerek
- 7:54:31Bana da
- 7:54:33bakarak Tabii ben de kötü bir şey
- 7:54:36olmasını istemiyorum Bunu diliyorum ama
- 7:54:41neticenin ne olacağını
- 7:54:43bilemeyiz Fakat o veya bu istikamette ne
- 7:54:46olursa olsun
- 7:54:48ailesi olarak başta Hanımefendi siz
- 7:54:52hepiniz biliniz ki akıbeti ne olursa
- 7:54:56olsun Menderes'ten size ilzam edecek bir
- 7:55:01şey
- 7:55:02kalmayacaktır İnönü bu görüşmeden sonra
- 7:55:04Sabahın ilk saatlerinde gürsel'i ziyaret
- 7:55:06etmiş ve idamları durdurmasını istemişti
- 7:55:09zorlu ve polatkan'ın asıldık da orada
- 7:55:11öğrenmişti hiç ola Menderes
- 7:55:13kurtarılabilir Gürel buu değild artık
- 7:55:17onun elinden çıkmıştı İmralı tamamen
- 7:55:20silahlı kuvvetler Birliği'nin
- 7:55:21denetiminde Gürsel inenü ile görüştükten
- 7:55:24sonra önce İstanbul 2 ordu komutanı
- 7:55:27Celal Turalı aradı bulamadı sonra
- 7:55:29silahlı kuvvetler Birliği'nin bir başka
- 7:55:31güçlü ismini 66 tümen komutanı Faruk
- 7:55:34Güventürk arattı O da ortada yoktu
- 7:55:37telefona eşi
- 7:55:38çıktı oğlum Güventürk istiyorum dedi
- 7:55:42Söyle hanımefendi oğlum Güventürk
- 7:55:44konuşmak istiyorum dedi O zaman yok
- 7:55:46güven yerini biliyor musunuz ısrarla
- 7:55:49Efendim bilmiyorum diyor bilir Gürsel
- 7:55:52diyor ki bilir sorun bilmesi lazım
- 7:55:55bilmiyorum Efendim dedim katiyetle yani
- 7:55:58bilsem haber vereceğim hemen bir araba
- 7:56:00istedim tümene gittim Dedim ki galiba
- 7:56:02şey yapacaklar idamları durduracaklar
- 7:56:05e paşayı arıyorlar hiç kimse şey yapmadı
- 7:56:10Eee Talip olmadı durdurmak için yani
- 7:56:14bulmak için boşver yenge Ne bilelim
- 7:56:16şimdi nerede bulalım falan yani
- 7:56:18arkadaşlar Talip olmadılar an menderesin
- 7:56:21idamını şey yapmadı yani Ordu Tasvip
- 7:56:27etti Gürsel'in artık yapabileceği bir
- 7:56:29şey kalmamıştı İnönü öğleden sonra da
- 7:56:31Dışişleri Bakanı Sarper ve Genelkurmay
- 7:56:34Başkanı Sunay ile görüştü Sunay infazdan
- 7:56:37yanaydı Belki de şu ana kadar asmış
- 7:56:39lardır bile diyordu komitenin kararını
- 7:56:41durdurabilecek hiçbir otorite yoktu
- 7:56:43Ankara ayaktaydı Gürsel dört partinin
- 7:56:45lideriyle Zirve yapıyor ve ortamı
- 7:56:47yumuşatmaya Çalışıyordu bu arada yurt
- 7:56:50dışından Amerika Birleşik Devletleri
- 7:56:51başkanı Kennedy İngiliz kraliçesi
- 7:56:53Elizabeth Fransız devlet başkanı degol
- 7:56:55Pakistan Devlet Başkanı Eyüp Han
- 7:56:57infazların durdurulması için birbiri
- 7:56:59peşi sıra mesajlar yolluyor lardı ama
- 7:57:02nafile milli birlik komitesi son sözünü
- 7:57:06[Müzik]
- 7:57:13söylemişti adn Menderes'in son günü
- 7:57:16Pazardı nispeten iyileşmiş olarak uyandı
- 7:57:19odasına Ada komutanı Tarık gay ve
- 7:57:21çocukluk arkadaşı eem Menderes geldiler
- 7:57:24gay Menderes'in intihar girişiminin
- 7:57:26ileride başına iş açmasından kuşkuyu
- 7:57:29Adnan Menderes'ten intihardan kimsenin
- 7:57:31sorumlu olmadığına dair bir yazı
- 7:57:33yazmasını istediler Menderes odadaki
- 7:57:36teyp çalışırken Aslında ölmeye çoktan
- 7:57:39kararlıydım dayanmaktan katlanmaktan
- 7:57:42yorulup usanmışım dedi Nasıl intihar
- 7:57:45ettiğini anlattı Ayrıca bir de kağıda
- 7:57:47yazıp imzaladı Az önce döndüğü Ölüm
- 7:57:50Yolculuğu Az sonra yeniden başlayacaktı
- 7:57:53pijaması içinde bitkin görünüyordu
- 7:57:55mahkeme kararlarından bile haberi yoktu
- 7:57:58Son görüşmesini Ethem Menderes'te yaptı
- 7:58:00Ethem onun ilk ve son dostuydu
- 7:58:03çocukluktan başlayan bir arkadaşlık
- 7:58:06yarım Asır sürmüş ve işte sonuna
- 7:58:08gelmişti iki dost o gün çocukluklarına
- 7:58:11döndüler Aydın'ı çakırbeyli çiftliğini
- 7:58:14Çine çayını konuştular
- 7:58:24doğada demiş ki ah demiş Etem Bizim de
- 7:58:27bize gerek politika serbest fırkasına
- 7:58:30girdik yüzümüzü gözüme bulaştırdık
- 7:58:32Aydınlara çok istia sebep olduk Demokrat
- 7:58:36partiye girdik bütün gayretimiz bütün
- 7:58:38samimiyetimizle memlekete hizmet ettik
- 7:58:41hizmet etmek istedik Bak ne hale
- 7:58:43getirdik memleketi Anam avradım olsun
- 7:58:47Tövbeler olsun bir daha çiftlikten
- 7:58:48Aydın'a gelirsem deil politika Aydın'a
- 7:58:51gelirsem oturacağım Çine çayının
- 7:58:53kenarındaki Söğüt ağaçların dibinde
- 7:58:56oturacağım başımı göğe
- 7:58:58çevireceğim Söğüt ağaçlarının
- 7:59:01yapraklarının Yüzümde dolaşmasının bana
- 7:59:03getireceği saadetle yetineceğim hiçbir
- 7:59:06şeye karışmayacağım
- 7:59:07Oysa artık Aydın'da Çine Çayı da bir
- 7:59:11daha görülemeyecek kadar uzaktaydı Az
- 7:59:13sonra Menderes giydirildi iskeleye
- 7:59:15götürüldü nereye diye sordu Ada komutanı
- 7:59:18Deniz hastanesine
- 7:59:21gideceksin işittiği son yalan
- 7:59:23olacaktı ayrıl ne
- 7:59:27olen mekt geldiğ bana
- 7:59:31utı g Menderesi İmralı yolcu ETK son
- 7:59:35makamın döndü az son telefonı arayan
- 7:59:37Cemal GS hemen
- 7:59:42[Müzik]
- 7:59:45sö denem İstem ama Menderes yola
- 7:59:49çıkmıştı bile gay bir emriniz varsa
- 7:59:52hemen imralıya ileteyim dedi Gürsel
- 7:59:54emrinin İmralı'da uygulanıp
- 7:59:56uygulanmayacağı pek emin değildi hayır
- 7:59:59dedi Yapacak bir şey yok olan
- 8:00:02olmuş telefon kapandığında Menderes'i
- 8:00:05kurtarabilecek son kapıda kapanmış
- 8:00:07oluyordu Az sonra devrik başbakanı ölüme
- 8:00:10Taşıyan feribot imralıya yanaştı hemen
- 8:00:13arkasından başsavcının feribotu
- 8:00:14geliyordu iskelede subay koluna girdiler
- 8:00:17getirip iki Gardiyana teslim ettiler
- 8:00:20Menderes geldiği yerin hastane
- 8:00:22olmadığını orada
- 8:00:24anladı 3 tane hücum bot
- 8:00:27geldi ortadaki hücum bottan bir kişi
- 8:00:31lacivet elbiseli işte saat Yarım falan
- 8:00:35da olmamıştır Tahmin
- 8:00:40ederim o cam gibi açık olan hava fırtına
- 8:00:44Rüzgar toz toz çok hafif de bir yağmur
- 8:00:49yağdı rahmetli kordan
- 8:00:52indi iskelenin az berisinde bir bina y
- 8:00:58aldılar orada Menderes'in elleri önden
- 8:01:01kelepçelendi yakasına infaz kararı
- 8:01:03eriştir boş bir odada koltuğa oturtuldu
- 8:01:07Hüzün yüzünden okunuyordu
- 8:01:10gayet halsiz bitkin böyle Şaşkın bak
- 8:01:14Yani şunu söylemek istiyorum yanlış
- 8:01:17anlaşılmasın tam uyanıklık durumu yok
- 8:01:21belli değil geldi orada oturdu hatta bir
- 8:01:24ara ben içeri girdiğim zaman ayağa
- 8:01:25kalkıyor Yani bir tedirginlik var Ben
- 8:01:27Buyurun oturun dediğimde bana hiç
- 8:01:30unutmam Siz ayaktayken ben nasıl
- 8:01:32otururum Yani artık
- 8:01:35bu saygının bu kadarı da biraz fazla Bu
- 8:01:38bir korku gibi bir şey var yani
- 8:01:42insanda odadaki bekleyiş sırasında
- 8:01:44menderese bir hoca getirdiler hoc la baş
- 8:01:47başa kalmak istedi buna izin verilmedi
- 8:01:50son sözleri soruldu şunları yazdırdı
- 8:01:53hayata veda etmek üzere olduğum şu anda
- 8:01:56devletim ve milletime ebedi saadetler
- 8:01:58delelim Bu arada Karımı ve çocuklarımı
- 8:02:02şefkatle
- 8:02:04anıyorum elleri arkadan kelepçelendi
- 8:02:07üzerine beyaz infaz gömleği giydirildi
- 8:02:09binadan çıkarıldı yanında iki gardiyan
- 8:02:12olduğu halde İmralı cezaevinin bahçesine
- 8:02:14doğru yürümeye başladı yolun iki yanına
- 8:02:1720'şer adım arayla askerler
- 8:02:20[Müzik]
- 8:02:43dizilmişler son yolculuğuna çıkarken
- 8:02:45sonz dünyaya baktı ve ağzından şu iki
- 8:02:49cümle duyuldu hiç Küskün değilim Hiçbir
- 8:02:53dargınlık
- 8:03:15duymuyorum
- 8:03:18işte hikayemizin sonu bütün bu olayların
- 8:03:22üzerinden Çok zaman geçti ancak dün gibi
- 8:03:26tazeler o 27 Mayıs sabahı sokakları
- 8:03:29dolduran üniversiteli liseli gençlerin
- 8:03:30arasında Bizler de vardık bizim kuşağımı
- 8:03:33da vardı gençtik heyecan
- 8:03:36içindeydik göstericilere yiyecek taşımış
- 8:03:39onlarla birlikte olur mu Böyle Olur Mu
- 8:03:41şarkısını
- 8:03:42söylemiştik ülkenin yararına bir şeyler
- 8:03:44yaptığımıza inanıyorduk
- 8:03:47bugün geriye dönüp bakıyorum ve içimde
- 8:03:49bir burukluk hissediyorum İnsan kendi
- 8:03:51kendine bu şekilde olmamalıydı böyle
- 8:03:54bitmemeliydi diyor işte o zaman gerçek
- 8:03:58demokrasiye olan Tutku Daha da
- 8:04:00artıyor Peki bütün bu olaylardan kim
- 8:04:05sorumlu Aslında hepimiz
- 8:04:15sorumluyuz
- 8:04:22[Müzik]
- 8:04:45h
- 8:04:50[Alkış]
- 8:04:53[Müzik]
- 8:04:55[Alkış]
- 8:04:55[Müzik]
- 8:05:15h
- 8:05:18[Müzik]
- 8:05:45ah
- 8:05:46[Müzik]
- 8:05:51fore
About this transcript
This page contains the full transcript of Demirkırat Belgeseli | Tek Bölüm | 32. Gün Arşivi by 32.Gün, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 46,169 words across 9,869 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.
What you can do with it
Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.
Free YouTube transcript tool
YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.