Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, AA Editör Masası’nda gündeme ilişkin soruları yanıtladı — Transcript
Full transcript
- 0:002026 Anadolu Ajansı Editör Masası'nın
- 0:03konuğu Dışişleri Bakanı Sayın Hakan
- 0:05Fidan. Sayın Bakanım hoş geldiniz.
- 0:07>> Teşekkür ediyorum.
- 0:07>> Alışık olmadığımız bir saatte bir editör
- 0:09masası yapıyoruz. Çünkü gerçekten de çok
- 0:12özel bir gündemimiz var. Eee ayağınızın
- 0:15tozuyla geldiniz. Türkiye, Suudi
- 0:17Arabistan ve Pakistan
- 0:19eee bir anlaşmaya imza attılar.
- 0:22Mekke Savunma Anlaşması, Mekke
- 0:24Anlaşması. Öncelikle bununla başlamak
- 0:27istiyoruz. Mekke Anlaşması'na
- 0:30Türkiye'nin bu anlaşmadaki hedefleri
- 0:32nedir?
- 0:33Türkiye böyle bir anlaşmaya ihtiyaç
- 0:35duyuyor muydu? Bunu da konuşalım
- 0:36isterim. Bu anlaşmayı bize biraz anlatır
- 0:39mısınız?
- 0:40>> Tabii memnuniyetle. Eee dün ifade
- 0:43ettiğiniz gibi gerçekten tarihi bir
- 0:45gündü. Cumhurbaşkanımızın liderliğinde
- 0:47yürüttüğümüz dış politikamızın
- 0:49gerçekten eee uzun yıllardır
- 0:51hedeflediğimiz bazı
- 0:53köşe taşları var. Eee onlardan birinin
- 0:56gerçekleşmesiyle alakalı bir olaya
- 1:00tanıklık ettik.
- 1:02Şimdi eee
- 1:03bölgemizde uzun yıllardır devam eden bir
- 1:06istikrarsızlık var biliyorsunuz.
- 1:08Savaşlar, eee işgaller,
- 1:12sürgünler, yerinden edilmiş insanlar.
- 1:14Yani bunlar eee uzun zamandır bizim
- 1:17kendi Yakın Doğumuzda, kendi yakın
- 1:19Güneydoğumuzda, o dünyada genel olarak
- 1:22eee Orta Doğu ismiyle kabul görmüş olan
- 1:24coğrafyada eee devam eden olaylar. Tabii
- 1:26bu sistemsizlik uzun yıllardır iktidarda
- 1:29bulunan bir AK Parti hükümetlerinin çok
- 1:31yakından takip ettiği, analiz ettiği ve
- 1:34eee bu sorunlara kalıcı nasıl bir eee
- 1:37düzenleme eee getiririz diye sürekli eee
- 1:39üstünde kafa yorduğumuz bir husustu.
- 1:42Eee açıkçası son birkaç yıldır eee bu
- 1:44konudaki eee görüşlerimizi eee daha eee
- 1:47olgunlaştırarak pratikte ne türden
- 1:49adımlar atabiliriz, ilk önce
- 1:51tespitlerimiz, daha sonra bunların eee
- 1:53ilgili taraflarla paylaşılması, derken
- 1:56somutlaştırılması aşamasına nihayetinde
- 1:58çok şükür geldik.
- 2:00Bizim amacımız,
- 2:01her zaman söylüyoruz yani bölgesel
- 2:03sahiplenmemizin artırılması önemli.
- 2:05Çünkü dışarıdan gelen hegemonlar
- 2:07bölgedeki sorunları çözmüyorlar, daha da
- 2:10akut hale getiriyorlar. Maliyeti çok
- 2:12yüksek oluyor.
- 2:13Bölge ülkelerinin kendi güvenliklerini,
- 2:16kendi ekonomik istikrarlarını, kendi
- 2:18kalkınmalarını, kendi refahlarını
- 2:20kendilerinin aslında garanti altına
- 2:22alıcı, daha kurumsal noktalara gitmeleri
- 2:24gerekiyor. Biz bölge ülkelerinin hemen
- 2:26hemen hepsiyle çok iyi ilişkilerimiz var
- 2:28ama bunlar gerçekten konjonktüre dayalı,
- 2:31siyasi algılara, anlayışlara dayalı, her
- 2:34an değişebilen yapıda olan ilişkiler
- 2:36idi. Ama Türkiye'nin dış politikası uzun
- 2:39zamandır Cumhurbaşkanımızın liderliğinde
- 2:41aynı. Biz bunu daha kalıcı hale
- 2:43getirmenin daha faydalı olduğunu hep
- 2:44düşündük. Yani aradaki kardeşlik
- 2:46ilişkisi dediğimiz veya iyi ilişki
- 2:47dediğimiz konuların daha yapısal, daha
- 2:50profesyonel, daha kendi kendine
- 2:51gidebilen bir noktada olması gerekiyor
- 2:53bütün bölgenin istikrarı için.
- 2:55O açıdan
- 2:56biz
- 2:57özellikle zaman zaman da bu bana hep
- 2:59sorulurdu. Yani bölgesel vizyonunuz
- 3:02Türkiye olarak nedir diye. Biz hep şunu
- 3:03söyledik. Bir bölgede aslında savunma
- 3:06ittifakına ihtiyaç var. Savunma ittifakı
- 3:09yani
- 3:10ülkeler birbirlerinin güvenliğinden emin
- 3:12olmadan üstüne ekonomik yapılar bina
- 3:14edemiyorlar. Yani bu tarihin de
- 3:16gösterdiği bir husus. Biz bunu Avrupa
- 3:18Birliği'nde de gördük. Yani Amerikan
- 3:19güvenlik şemsiyesinin sağladığı atmosfer
- 3:21içerisinde Avrupa Ekonomik Topluluğu'nun
- 3:23hayata geçtiğini, daha sonra bunun
- 3:25evrildiğini gördük. Burada da yani
- 3:27bölgedeki istikrarsızlıkların
- 3:28giderilmesi,
- 3:30en azından durdurulması ve
- 3:32daha büyük ekonomik ve sosyal
- 3:34entegrasyonu sağlanarak
- 3:36bölge halkının refahının ilerletilmesi
- 3:38konusunda büyük bir irade var. Bu kolay
- 3:41bir iş değil. Çok başındayız. Bunun
- 3:44bilincindeyiz. Bunun bütün zihinsel,
- 3:47kavramsal hazırlıkları, planları var.
- 3:50Bunları kurumsal olarak nasıl hayata
- 3:52geçireceğiz, ona ilişkin çalışmalarımız
- 3:54var ve bunları yaparken ne türden
- 3:56sorunlarla karşılaşacağız, onları
- 3:58biliyoruz. Bunları tam 2 yıl 8 aydır eee
- 4:03ben
- 4:04ortaklarımızla, imza attığımız ortaklar
- 4:06ve diğer bölge ülkeleriyle kesintisiz
- 4:08konuşuyorum. Cumhurbaşkanımız lider
- 4:10seviyesinde yaptığı görüşmelerde tabii
- 4:11ki hep gündeme getiriyor.
- 4:14Bu bizim üzerimizde çok çalışıldı.
- 4:15>> 2 yıldır bu anlaşma hazırlanıyor muydu?
- 4:18>> Tabii.
- 4:19Yani bunu fikir düzeyinden kavrama,
- 4:22kavramdan eee anlaşma eee noktasına
- 4:25geçmesi
- 4:27>> Şimdi Sayın Bakanım, eee anlaşmanın
- 4:29detaylarına yavaş yavaş arkadaşlarımla,
- 4:31editör arkadaşlarımla birlikte eee
- 4:33girmek istiyorum. Öncelikle şu eee
- 4:36NATO'nun 5. maddesine benzediği ifade
- 4:40edilen
- 4:40>> Evet.
- 4:40>> üç ülkeden birisine herhangi bir saldırı
- 4:43durumunda
- 4:44bu eee bütün pakt da yapılmış bir
- 4:47saldırı addedilecektir ilkesi. Bu
- 4:50NATO'nun 5. maddesiyle aynı mı? Burada
- 4:53yaklaşımımız nedir?
- 4:54>> Burada yani teknik olarak eee aynı.
- 4:57Teknik olarak aynı. Zaten onun için bir
- 4:59güvenlik paktı kuruyorsunuz. Onun için
- 5:02eee nihai derecede bir eee ittifaka eee
- 5:06katılma kararı alıyor diğer ülkeler.
- 5:08Yani birbirinin koruyucu eee desteğinden
- 5:12faydalanmak için. Burada bir sıkıntı
- 5:13yok.
- 5:14>> Bir yükümlülük getiriyor yani imza
- 5:16ülkelerine. Peki hemen aktive olacak bir
- 5:18durum mu? Bunu biraz detaylandırır
- 5:20>> Tabii yani onu şöyle detaylandırayım.
- 5:22Çok fazla detaya girip yani
- 5:23izleyicilerimizi de sıkmadan esas
- 5:25itibarıyla bu türden anlış Bakın biz
- 5:271952'den itibaren NATO'dayız. Çok uzun
- 5:29yıllardır. Yani NATO toplantılarına
- 5:32gidiyoruz, katılıyoruz. İşte en son NATO
- 5:33zirvesini biz yaptık, kavram kağıtlarını
- 5:35hazırladık, stratejilere, planlara,
- 5:38programlara katkıda bulunuyoruz. Yani
- 5:40NATO eee bütün tarihinde bir veya iki
- 5:42defa, iki defa herhalde en son kontrol
- 5:45ettiğimde şeye girmiştir. Ortak müdahale
- 5:47kararı alıp bir operasyona girmiştir.
- 5:48Bir Afganistan'daki bir hususu
- 5:49destekledi. Bir de eee
- 5:53bu Kosova
- 5:53>> Kosova'da.
- 5:54>> da destekledi. Onun dışında NATO'nun
- 5:57hazırlıkları, NATO'nun en büyük
- 5:59caydırıcılığı eee
- 6:03defensive pozisyonda bir caydırıcılık
- 6:05yeteneği geliştirmek. Yani
- 6:07sen bana saldırırsan ben hazırlığını
- 6:09yapmış, bu kadar büyük bir topluluğa
- 6:10sahip eee askeri gücüm. Benim
- 6:16gücümü
- 6:17test etme. Dolayısıyla ben saldırıya
- 6:19uğramıyorum. Benim bulunduğum coğrafyada
- 6:22eee siyasi, ekonomik ne kadar sorunu
- 6:24varsa hallederek kalkınıyor ve daha
- 6:25normal bir yolda gidiyor. Şimdi bu
- 6:27önemli. Çünkü bütün gelişmeleri eee
- 6:30önünü tıkayan şey şiddettir, savaştır,
- 6:32eee göz yaşıdır.
- 6:35Bunu caydırıcılık gücünüzü
- 6:37artırıyorsunuz. İkinci bir husus da ya
- 6:39bu türden ittifaklara girmenin yolu eee
- 6:41bir dışarıya mesaj vermekten ziyade bu
- 6:44ittifakta imza atan ülkeler
- 6:46birbirlerinin
- 6:47eee güvenliğine tehdit olmayacaklarını,
- 6:49aslında birbirlerinin güvenliğine
- 6:51tersine garanti olacaklarını eee ortaya
- 6:53koyuyorlar, taahhüt ediyorlar. Başlangıç
- 6:55noktası bu. Bir güvenlik ittifakına
- 6:57girdiğiniz zaman
- 6:59dışarıdaki bir aktöre karşı değil,
- 7:01içeride biz birbirimizle artık bundan
- 7:03sonra dayanışma halindeyiz.
- 7:05Birbirimizden eee
- 7:07bir bir diğerimizden diğerine şey
- 7:08gelmez, zarar gelmez meselesi. Bu önemli
- 7:10bir başlangıç noktası. Daha sonra
- 7:13eee mevcut tehditlere göre eee çalışmak
- 7:15gerekiyor. Şimdi eee NATO'da onu
- 7:17söylüyordum. Yani yapılan hazırlık
- 7:18çalışmaları vardır, ortak çalışabilirlik
- 7:20vardır. Burada da eee belki daha ileride
- 7:23sorarsanız işleyişi nasıl olacak diye
- 7:25birkaç tane husus var.
- 7:27>> Yani en çok merak edilen konu bu eee
- 7:29saldırı durumunda hemen eee bir
- 7:32yükümlülük doğuyor mu ve bu yükümlülük
- 7:35nasıl eee işlevsel hale geliyor?
- 7:37>> eee anlaşma metnine baktığınız zaman
- 7:39orada tabii genel eee taahhütler var. Bu
- 7:42genel taahhütlerin hangi eee, pratikte
- 7:45net şekilde hayata geçeceği her zaman
- 7:47için eee, ifade ettiğim gibi bir şeye
- 7:48bağlı, tartışmaya ve ilgili kurumların
- 7:51karar almasına bağlı. Yani bir defa bir
- 7:53ülkenin bu konuda çağrıda bulunuyor
- 7:54olması lazım. Yani ben şu konuda
- 7:56sıkıntıdayım, bana bu konuda yardımcı
- 7:58olun. Bir.
- 7:59Yardımın keyfiyetini de ülke tanımlar.
- 8:02Der ki, benim istihbarata ihtiyacım var,
- 8:04lojistiğe ihtiyacım var, mühimmata
- 8:06ihtiyacım var. Olmadı daha ileri safhada
- 8:08askeri ünitelere ihtiyacım var. Yani
- 8:10bunlar çok aşamalı, tehdidin boyutuna
- 8:12göre değişen hususlar.
- 8:14Eee,
- 8:17Şu ana kadar eee, yapılan çalışmalarda
- 8:20eee, bizim ortaya koyduğumuz perspektif
- 8:22şu. Eee, şimdi bizim bir eee, yapısal
- 8:25olarak eee, bakanlar eee, komitesi
- 8:27olacak. Aynen NATO'da olduğu gibi
- 8:29Dışişleri Bakanları, eee, Savunma
- 8:31Bakanları ve Genelkurmay Başkanlığı'nın
- 8:32olduğu siyasi ve askeri komite var.
- 8:35Siyasi ve askeri komite liderlerin
- 8:37ortaya koyduğu vizyonu bu ittifak
- 8:40içerisinde eee, karara bağlayan,
- 8:43çalışmaları yapan eee, komite. Bunun
- 8:47ortaya koyduğu vizyonu hayata geçirecek
- 8:50bir genel sekreterlik olacak. Bir
- 8:51teşkilat olacak. Eee, bu da önemli bir
- 8:54yapısal adım. Yani biz burada imza
- 8:56attık, ayrıldık yok. Bu genel
- 8:58sekreterlik daha sonra eee, üç ülke
- 9:00arasındaki bu savunma ittifakı ile
- 9:02ilgili konuları yakından takip edecek,
- 9:04alınan kararların uygulanmasını. Burada
- 9:07eee, şu anda çalışmaya başlamadık. Daha
- 9:09imzalar yeni atıldı. Eee, ilk komite
- 9:11toplantısından sonra muhtemelen bakanlar
- 9:13olarak eee, liderlerin onayına
- 9:15sunacağımız hususlar, sekreteryanın
- 9:17kurulması, yapısı, işleyişi ve verilecek
- 9:20ilk ödevler eee, olur. Burada tabii eee,
- 9:23çok fazla husus var, askeri konular.
- 9:25Yani ortak çalışabilirlik dediğimiz,
- 9:27yani NATO'da interoperability diye eee,
- 9:30kavramsallaştırılan çok önemli bir husus
- 9:32var. Eee, yani farklı ordu yapıları olan
- 9:34eee, ülkelerin eee, beraber bir arada,
- 9:37eee, iş görebilmesi, çalışabilmesi,
- 9:40karşılıklı eğitim, destek, eee,
- 9:42hususları, lojistik mevzuları, eee,
- 9:44tehdit analizleri, istihbarat paylaşımı
- 9:46ve en önemlisi savunma sanayi
- 9:48alanlarında işbirliği. Yani dün, eee, en
- 9:50çok liderler arasında konuşulan konu,
- 9:52eee,
- 9:53savunma sanayi alanındaki, eee,
- 9:55işbirliği ve buradaki teknolojilerden
- 9:57ülkelerin birbirinden istifade etmesi.
- 10:00Eee, ifade ettiğim gibi yani bu, eee,
- 10:02ciddi ve süreklilik gerektiren kurumsal
- 10:04bir iş. Bunun da kendi içinde artık,
- 10:07eee, otomatiğe bağlanmış bir çalışması
- 10:10olacak. Yani ülkeler, eee,
- 10:12sıkıştıkça, "Ya biz ne yapacaktık
- 10:14beraber?"
- 10:16deme durumunda olmayacaklar.
- 10:17Farkındaysanız yani bizim her zaman
- 10:19için, eee, yani vurguladığımız husus,
- 10:22eee, dış politikada veya herhangi bir
- 10:24konuda başarıyı rastgeleliğe bırakmamak
- 10:27gerekiyor. Kurumsallaştırmak gerekiyor,
- 10:29devamlı hale getirmek gerekiyor. Bugün
- 10:31iyisiniz, yarın kötüsünüzden ziyade
- 10:34belli, eee,
- 10:36menfaatler, eee, etrafında eee,
- 10:39ülkelerin bir ittifaka üye olmaları
- 10:41gerekiyor. Bir diğer konu da, eee, bu üç
- 10:44ülke çekirdek ülke.
- 10:46>> Onu soracağım. Eee, ona geçmeden önce
- 10:48Yusuf Bey, eee, sizin bir sorunuz vardı.
- 10:50>> Sayın Bakanım, teknik olarak aslında 5.
- 10:51maddeyle aynı dediniz. Anlaşmanın ayrıca
- 10:54hiçbir ülkeyi hedef almadığı da, eee,
- 10:56ilan edildi. Ancak tabii ki şu anda
- 10:58devam eden bir İran savaşı, Rusya
- 11:00tehdidi, eee, İsrail'in bölgede
- 11:02saldırganlığı durumu söz konusu.
- 11:04Bu anlaşmanın, eee, caydırıcılık
- 11:07anlamındaki hedefle, hedefi nedir?
- 11:09Başlıca tehditleri ne olarak tanımlıyor?
- 11:12>> Şöyle şu anda, eee, dediğim gibi biz,
- 11:14eee,
- 11:15yani [boğazını temizler]
- 11:16bir herhangi yazıya, çizgiye bağlanmış
- 11:18bir, eee, üstüne, altına imza attığımız
- 11:20ortak tehdit diye bir husus yok. Biz
- 11:22artık birbirimizin güvenliğiyle yakından
- 11:25ilgileneceğiz taahhüdünde eee,
- 11:27bulunuyoruz. Bu bir başlangıç noktası.
- 11:29Ama ben size olayın ruhunu anlatayım.
- 11:30Yani, eee, ruhu nasıl geliştiyse,
- 11:33tartışmalar nasıl yapıldıysa, e pratikte
- 11:35de hem yazıya geçişte, legalitede hem
- 11:37de, eee, ünitelerin ve eylemlerin
- 11:40oluşturulmasında da, eee, o ruh
- 11:42doğrultusunda harekete geçildiğini
- 11:43görürsünüz olaylarda. Bizim
- 11:44tartışmalarımız
- 11:46şu andaki siyasal, eee, zeminin öncesi,
- 11:49eee, savaş zeminin öncesinde başladı.
- 11:51Yani, İran-Amerika Savaşı, İran-İsrail
- 11:53Savaşı o dönem yoktu. Eee,
- 11:57ama bölgedeki, eee, biz, eee, gerek
- 11:59Amerika'nın, eee, yeniden güvenlik
- 12:01endişelerini değiştireceğini, işte
- 12:03birtakım başka olaylar vardı, onların da
- 12:05olacağını, Türkiye'nin kendi terörle
- 12:06mücadelesi var, bunların gündeme
- 12:08geleceğini hep biliyorduk.
- 12:09Şimdi, eee,
- 12:11ülkeler, eee, açıkçası bu ittifaka
- 12:13girerken, eee, şunun altını da çizmek
- 12:15gerekiyor.
- 12:16Eee,
- 12:18Suudi Arabistan,
- 12:20Pakistan,
- 12:21Türkiye,
- 12:23dış politika tavırlarına baktığınız
- 12:25zaman,
- 12:27yayılmacı
- 12:30politikaları olan ülkeler değil.
- 12:32Kendi sınırları içerisinde,
- 12:34kendi dertleriyle, kalkınmalarıyla
- 12:36meşgul,
- 12:37mümkünse de iyi ilişkiler ve komşuluklar
- 12:39yoluyla da
- 12:41bulundukları ortama pozitif katkı
- 12:42sağlamak isteyen ülkeler. Farklı
- 12:44tarzları var, farklı kapasiteleri var,
- 12:46ama
- 12:47yani, şey bu. Şimdi, eee, biz bu
- 12:50ülkelerle bir bir araya geldiğimiz
- 12:51zaman,
- 12:53tabiiyetiyle savunmaya yönelik bir örgüt
- 12:54oluyoruz. Yani, ofansif gidelim şurada
- 12:56da hep beraber şunu yapalım, şunu edelim
- 12:58tarzında bir, eee, yaklaşım değil.
- 13:00Dolayısıyla,
- 13:01bölgede, eee, ister bölge içinden, ister
- 13:04bölge dışından saldırıya uğramadığı
- 13:06sürece, bu ittifakın
- 13:08herhangi bir ülkeyle
- 13:10alıp veremediği olamaz.
- 13:12Ama bölgesel istikrara katkıda bulunmak
- 13:14için tabii ki ortaya koyduğumuz bu güç
- 13:18kompozisyonunun yapıcı katkısı
- 13:20olacaktır. Yani, onu da, eee, söylemek
- 13:22gerekiyor. Zaten bunu da bu maksatla
- 13:24kuruyoruz.
- 13:25Bunu ileri taşımamızın sebebi de, eee,
- 13:27bu. Ama altını çiziyorum. Yani İran
- 13:31bu örgütün şeyi değildir.
- 13:34>> Hedefinde değildir.
- 13:35>> Yok.
- 13:35>> İsrail
- 13:37İran bütün bölgeyi
- 13:38>> bize bize saldırmayan
- 13:40>> Çatışma unsuru olarak
- 13:41>> Bize saldırmayan bize saldırmayan yani
- 13:43biz bunu ikili de de böyle yapıyoruz.
- 13:45Bize saldırmayan hiçbir ülke bizim
- 13:46hedefimizde değil.
- 13:48>> Biz derken üç ülkeyi mi kastediyoruz?
- 13:50Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan.
- 13:53Peki Sayın Bakanım Türkiye aynı zamanda
- 13:55bir NATO ülkesi. Burada
- 13:58NATO'daki müttefiklerinizle bu konuyu
- 14:00konuşuldu mu? Oradaki yükümlülükler,
- 14:03Türkiye'nin yükümlülükleri ve bu yeni
- 14:06savunma paktındaki Türkiye'nin
- 14:07yükümlülükleri arasında bir geçişkenlik
- 14:10olacak mı?
- 14:12>> Şöyle bu tabii teknik olarak üzerinde
- 14:15çok öncesinden düşündüğümüz bir konuydu.
- 14:17Yani bunu hem
- 14:19hukuki açıdan hem de siyasi
- 14:23stratejik açıdan
- 14:25çok mercek altına aldığımız bir husus.
- 14:26Yani kısa cevabı hayır. Yani burada bir
- 14:28çatışma yok. Burada bir sıkıntı yok.
- 14:30Bunu ilk yapan biz de değiliz zaten.
- 14:32Yani görüyorsunuz mesela Amerika'nın
- 14:36NATO dışı birçok ülkeyle
- 14:39eee buna benzer anlaşmalar var.
- 14:41İsrail'le var. Quad dediğimiz sistem
- 14:43var. İşte Asya Pasifik'te Avustralya,
- 14:45Yeni Zelanda
- 14:46Japonya'yla
- 14:47yaptığı anlaşmalar var. Suudi
- 14:49Arabistan'la yaptı bu anlaşmayı.
- 14:51Katar'la yaptı bu anlaşmayı yeni
- 14:53biliyorsunuz hemen sonrasında geçtiğimiz
- 14:55yıl içerisinde onlar da yaptılar bu
- 14:56anlaşmayı.
- 14:58Yani burada
- 14:59bu ülkelerin hani eee Fransa'nın NATO
- 15:03üyesi olmayan Kıbrıs Rum kesimi ile
- 15:05ileri askeri konuları var. İşte
- 15:09Macron hatta geçen Kıbrıs Rum
- 15:10kesimindeyken dedi yani size bir şey
- 15:12olursa biz buradayız tarzında. Yani bu
- 15:14aslında yeni bir fenomen değil NATO
- 15:17içerisinde. Bu türden ittifaklar
- 15:20mevcut. Yani Türkiye'de tabii ki
- 15:23sorumluluk bilincinin
- 15:26eee
- 15:28farkında olan bir ülke ve eee biz eee
- 15:30hiçbir şekilde
- 15:32bu eee farklı coğrafyaları, farklı
- 15:36öncelikleri birbiriyle çatışır halde eee
- 15:38tutacak durumda değiliz. Yönetilmesi
- 15:40gereken bir alan mı? Yönetilmesi gereken
- 15:42bir alan ama yaptığımız geniş yorumlarda
- 15:44hatta bugün Alman Dışişleri Bakanı
- 15:47meslektaşımla da konuşurken de hani
- 15:48gündeme getirdi. Aslında ben anlatırken
- 15:51de o zaman söyledim. Yani şimdi bizim
- 15:53eee burada yapmaya çalıştığımız, hani
- 15:56bölgesel sahiplenmeye dayalı bölgesel
- 15:58güvenlik mimarisini ki bizim 3-4
- 16:01stratejik eee lokasyonda biliyorsunuz
- 16:03ağırlığımız var.
- 16:05Avrupa'da da yapmamız gerekiyor.
- 16:07Avrupa'yla da ilgili biliyorsunuz çok
- 16:08ciddi güvenlik mimarisinde neler
- 16:10yapabiliriz konusunda eee bizim eee
- 16:12konuşmalarımız var, tartışmalarımız var.
- 16:15Türkiye coğrafyası itibarıyla Kafkaslar,
- 16:18Ortadoğu, Karadeniz, Akdeniz ve
- 16:20Balkanlar üzerinden Avrupa, daha geniş
- 16:22Avrupa coğrafyasına yönelik bir
- 16:24stratejik
- 16:25>> [boğazını temizler]
- 16:26>> oryantasyonu var. Burada her bir
- 16:28stratejik havza için sizin bir
- 16:30perspektif geliştirip bu
- 16:31perspektifleriyle eee gerilim alanları
- 16:34oluşsa oluşsa da uyumlaştırmanız
- 16:36gerekiyor. Çünkü eee yani bir stratejik
- 16:40Balkanlar için geliş
- 16:41Biz bunu gördük NATO'da. Avrupa güvenlik
- 16:43mimarisine dahil olduk.
- 16:46Sorunların hepsini Ortadoğu'dan gelenle
- 16:48yaşadık. Çünkü bizim dışımızda hiçbir
- 16:50NATO ülkesinin Ortadoğu'ya sınırı yoktu.
- 16:53Bunun dersini çıkardık, analizini
- 16:55yaptık. O zaman aynı şekilde Kafkaslar
- 16:57meselesi. Türkiye'nin unique
- 17:00pozisyonunda olan başka ülke yoktu NATO
- 17:02ülkesinin içerisinde.
- 17:04Eee onlar zaten eee yani transatlantik
- 17:07ilişki, Avrupa'yla ve Atlantik yani
- 17:09Amerika arasındaki eee coğrafyadaki eee
- 17:12askeri dayanışma. Şimdi eee bizim aynı
- 17:15şekilde kendi stratejik havzamız bir
- 17:18tane olmadığı için her stratejik havzada
- 17:20birbirinden farklı pozisyonlar
- 17:22ve şartlar içeriyor. Bunlara ilişkin
- 17:25güvenlik mimarisi geliştirmemiz
- 17:26gerekiyor, ekonomik mimari geliştirmemiz
- 17:28gerekiyor ve biz hegemon bir anlayışla
- 17:30gitmediğimiz için bunu
- 17:32bölge ülkeleriyle beraber yapmamız
- 17:34lazım. Kafkaslar'daki
- 17:36anlaşma sonrası inşallah
- 17:39şu anda ateşkes var, güzel bir işleyen
- 17:40bir ateşkes. Ermenistan-Azerbaycan
- 17:43kalıcı barış anlaşmasına doğru
- 17:44ilerliyorlar ve biz bunu destekliyoruz.
- 17:46Bunu desteklerken kafamızda bir güvenlik
- 17:49ve ekonomik
- 17:51mimari perspektifi var. Ortadoğu'yla da
- 17:53ilgili ayrı,
- 17:54Avrupa'yla da ilgili ayrı.
- 17:56>> Ya benzer bir mikro savunma paktı Kafkas
- 17:59bölgesinde, Orta Asya bölgesinde de inşa
- 18:01edilebilir mi?
- 18:03>> Bunlar gerektiği zaman inşa edilebilir.
- 18:06Zaman zaman hani ekonomiye daha fazla
- 18:08ihtiyaç olabilir ama Avrupa Ortadoğu'nun
- 18:10en büyük problemi şu anda şey,
- 18:11biliyorsunuz yani karşılıklı savaşlar,
- 18:13güvensizlikler ve çatışmalar olduğu için
- 18:15güvenlik mimarisiyle başlamak gerekiyor.
- 18:17Avrupa'da da bir güvenlik mimarisi
- 18:19arayışı var. Onu anlatıyordum, yarıda
- 18:21kaldı.
- 18:22Avrupa'yla Ortadoğu güvenlik
- 18:24mimarilerinin Türkiye üzerinden
- 18:27uzun vadede, hatta orta vadede
- 18:29uyumlaştırılması da mümkün. Bunun
- 18:31zihinsel
- 18:33ve düşünsel hazırlıkları aslında oturmuş
- 18:35durumda. Yani biz bu konuda senaryoları
- 18:37çalıştığımız zaman orta çünkü Avrupa'da
- 18:40da çok fazla yayılmacı bir anlayış yok.
- 18:42Onlar da bulunduğumuz yerde bize kimse
- 18:44saldırmasın lar.
- 18:45Biz ekonomimiz
- 18:48kalkınmamız iyi olsun, rekabet edebilir
- 18:51durumda olalım.
- 18:53Algısında olan çoğunluğu bir
- 18:56devlet anlayışı var.
- 18:57Biz bu stratejik konumlandırmaların
- 19:00uyumlaştırılabileceğini açıkçası
- 19:02düşünüyoruz ama dediğim gibi ben her iki
- 19:05tarafla da hem Ortadoğu'daki hem
- 19:06Avrupa'daki ortaklarımızla çok uzun
- 19:08süredir tartıştığımız konular
- 19:11oluşa geliyor. Bunlar genel manada kabul
- 19:14gören hususlar ama, eee, pratikte hayata
- 19:17geçmesi zaman alıyor. Yani Avrupa'daki
- 19:19dönüşüm daha uzun zamanlı bir dönüşüm
- 19:21olacak.
- 19:21>> Yahya Bey, buyurun.
- 19:22>> Çok teşekkür ederim. Efendim, şimdi
- 19:24belki de bu anlaşmanın kapsamına
- 19:25girebilecek önemli bir konu var. Eee,
- 19:28Kızıldeniz'de malum haliniz, eee,
- 19:30Suudi Arabistan'ın, eee, yani
- 19:32Kızıldeniz'de seyrüsefer güvenliğiyle
- 19:34ciddi bir tartışma var. Husilerin
- 19:35saldırıları oluyor Suudi Arabistan
- 19:36gemilerine özellikle. Suudi Arabistan
- 19:38burada bir çokuluslu güç kurma arayışı
- 19:40var. Geçtiğimiz günlerde de yaklaşık 40
- 19:42ülke Genel Kurmay Başkanları düzeyinde
- 19:44toplandılar. Eee, Türkiye bu
- 19:47uluslararası güce katılır mi? Bu
- 19:49anlaşmayı da bir, eee, göz önüne
- 19:51alırsak. Katılırsa bunun katkısının
- 19:53çerçevesi ne olur? Bunu merak ediyorum.
- 19:57>> Şimdi, eee, Suudi Arabistan'ın
- 19:59Kızıldeniz'deki durumu ortaya koyuş
- 20:01şekline baktığınız zaman, eee, ona
- 20:03dikkat etmek gerekiyor. Aslında dünya
- 20:05ticaret güvenliği açısından
- 20:06Babülmendep'in tabii emniyeti açısından,
- 20:08eee, olayı gündeme getirdi. Yani
- 20:10Husilerle kendi olan ikili problemine
- 20:13gelin bana yardım eder edin durumuna
- 20:15getirmedi bu konuyu diğer, eee,
- 20:17coğrafyalara çağrıda bulunurken.
- 20:19Aslında, eee, şimdi, eee, burada biraz
- 20:21daha ticari, eee, verilere ve teknik
- 20:23detaylara girmek gerekiyor. Eee, biz,
- 20:25eee, daha önce de söylemiştik, eee, şu
- 20:28anda, eee, İran Körfezi'nde olan, eee,
- 20:31savaş ve mücadelede, eee, Hürmüz
- 20:33Boğazı'nın kapatılması bize enerji
- 20:35tedariki açısından direkt çok fazla
- 20:37etkileyen bir durumu yok.
- 20:39Çünkü biz bunu boru hatlarıyla uzun
- 20:42yıllar içerisinde bir şekilde garanti
- 20:43altına almış durumdayız. Bundan çok daha
- 20:45farklı etkilenen, yani parası olma, olsa
- 20:47da enerji alamayan ülkeler var. Bizi
- 20:48ekonomik olarak etkiliyor. Ama, eee,
- 20:51Kızıldeniz ticaret havzasının
- 20:53kapatılması bizim tabii ki, eee,
- 20:55menfaatimizle doğrudan alakalı bir konu.
- 20:57Diğeri de öyle ama bu daha da doğrudan
- 20:59alakalı. Dolayısıyla bizim buna askeri
- 21:01ilgi göstermemiz, yani uluslararası
- 21:03camia orada toplanmışken burada nasıl
- 21:05bir tedbir alacağız diye
- 21:06durmuşken, eee gayet normaldi. Yani
- 21:09Cumhurbaşkanımız da bu konuda gerekli
- 21:11eee onayları verdiler. Yani Genelkurmay
- 21:12Başkanımız gidiyor toplantılara eee
- 21:15katılıyor. Yani buradaki güvenlik hani
- 21:17Türkiye'nin de büyük bir perspektifinin
- 21:19olması lazım. Kızıldeniz'in açıldığı
- 21:21nokta hemen yukarıda kuzeyde eee Süveyş
- 21:23Kanalı üzerinden Akdeniz.
- 21:25Akdeniz'in en önemli ülkesi kim? Biziz.
- 21:28Büyük limanların olduğu, ticari
- 21:29hareketlerin olduğu eee Akdeniz'deki
- 21:31bütün eee kargo gemilerinin bir yerden
- 21:34bir yere yük taşırken muhakkak durduğu
- 21:35liman yine biziz. Dolayısıyla bizim
- 21:38oradaki eee bir eee oluşum üzerinde eee
- 21:42tabii ki eee eee söz sahibi olmak için
- 21:45eee var olmamız gerekiyor. Yani ondan
- 21:47daha normal bir şey yok.
- 21:48>> Sayın Bakanım, burada en kritik
- 21:49sorulardan bir tanesi şu bence.
- 21:52Eee Türkiye bu bölgesel krizlerde hep
- 21:54yatıştırıcı, bazen arabulucu rol oynadı.
- 21:57Bu konuda bir liderlik gösterdi. Fakat
- 22:00Suudi Arabistan-İran geriliminde
- 22:03bu eee sıcak çatışmanın da zaman zaman
- 22:05yaşandığı aşikar. Eee bu paktın, bu
- 22:09oluşan savunma anlaşmasının
- 22:11Türkiye'nin bu noktadaki rolünü
- 22:13etkileyebileceği dile getiriliyor.
- 22:15>> Hım.
- 22:16>> Bunu nasıl yönetmeyi planlıyor Türkiye?
- 22:19>> Ya burada tabii eee şöyle eee düşünün.
- 22:23Eee şimdi Rusya
- 22:25nın NATO'ya karşı bir alerjisi var.
- 22:27Ukrayna'yla da savaşıyor. Eee Türkiye de
- 22:29bir NATO üyesi ülke. NATO'nun birçok
- 22:32ülkesi Ukrayna'yı destekliyor ama eee
- 22:34arabuluculuk yapmada bir şey yok. Bu
- 22:36biraz ülke olarak sizin nerede
- 22:38durduğunuz ve nasıl eee iş yaptığınızla
- 22:40alakalı. Eee burada siyasal liderliğiniz
- 22:42ki yani Cumhurbaşkanımıza herkesin
- 22:43güveni bu noktada son derece eee tam.
- 22:46Eee ben burada bir sıkıntı olacağını
- 22:48açıkçası görmüyorum. Yani taraflar bu
- 22:49noktada eee bir arabulucuya ihtiyaç
- 22:52duydukları zaman uygun arabulucunun
- 22:55Türkiye olduğuna inandıklarında
- 22:56Türkiye'nin bu işin üstesinden gelmemesi
- 22:58için hiçbir sebep yok. Ya burada eee ben
- 23:01bir sıkıntı görmüyorum. Ya zaman zaman
- 23:02şunu soruyorlar. Ya, Suudi
- 23:03Arabistan-İran geriliminden siz nasıl
- 23:05etkileneceksiniz? Bu biraz siyah-beyaz,
- 23:08grisi olmayan bir alan gibi direkt
- 23:10soruluyor ama şimdi, Suudi Arabistan'la
- 23:13da biz konuştuğumuz zaman, yani onların
- 23:14da kendilerinin en büyük deklarasyonu,
- 23:16İran'la ilgili yani, biz İran'la
- 23:20savaşalım, İran'ı yok edelim, İran'da
- 23:21şunu yapalım, İran'da bunu yapalım gibi
- 23:23bir stratejileri ve niyetleri yok. Bu
- 23:25konuda daha farklı düşünceleri var.
- 23:28Özellikle Hürmüz Boğazı'nda devam eden
- 23:30şiddetin bir an önce durmasını,
- 23:32Amerikalılara yaptığı en büyük telkin
- 23:34ki, son birkaç gün önce de
- 23:37biz
- 23:39Mekke'deyken de Sayın Muhammed bin
- 23:40Salman anlattı bunu. Sayın Trump'la
- 23:42yaptığı görüşmede de, yani bu savaşın
- 23:45bir an önce durmasını, askeri
- 23:47müdahalenin, hiçbir şekilde İran'a
- 23:48yönelik askeri
- 23:50müdahalenin çözüm olmadığını
- 23:53konuşma yoluyla, anlaşma yoluyla
- 23:55bu meselenin halledilmesi konusunda bir
- 23:57duruşları var.
- 23:58Şimdi bakın, Suudi Arabistan da şunu
- 24:00görüyor. Yani, bölgedeki herhangi bir
- 24:01savaş, ne kadar ittifak sahibi olursanız
- 24:03olun, yani şey yapmıyor.
- 24:05Sizi zarar görmekten alıkoymuyor.
- 24:08Ama tabii ki, saldırı görmeyecek kadar
- 24:11caydırıcı olmanız gerekiyor. Ama
- 24:13sorunların
- 24:14eee
- 24:15farklı türden yönetilmesi gerekiyor.
- 24:17Şimdi, Suudi Arabistan meselesi, aslında
- 24:19Suudi Arabistan'la İran problemli olduğu
- 24:21için araları açılmış bir konu değil.
- 24:23Amerika ve İsrail'le bunların arası
- 24:25problemli olduğu için
- 24:27bir noktada sorun oraya çıktı. İkinci
- 24:29bir konuda tabii ki, Hürmüz Boğazı'ndan
- 24:33en fazla etkilenenler
- 24:35meselesi var. Burada tabii ki, Suudi
- 24:37Arabistan şu anda aldığı tedbirler ve
- 24:39coğrafi konumu gereği, Hürmüz Boğazı'nın
- 24:41kapatılmasından bir Irak, bir Katar, bir
- 24:44Kuveyt kadar etkilenmiyor. Onlar %100
- 24:46etkilenen ülkeler arasında. BAE ile
- 24:49Suudi Arabistan ise
- 24:50% hani işte 45'le 60 arasında değişen
- 24:55ürünlere ve kargoya göre etkileşimleri
- 24:57var. Eee, yani
- 24:59bu gri bir alan ama eee
- 25:02>> İranlı muhataplarınızla da bunları
- 25:04konuştunuz mu? Bu savunma anlaşmasına
- 25:06ilişkin kendilerine
- 25:09>> Yok, İranlılarla biz hani ben ifade
- 25:11ettim yani 2 yıldan fazladır biz bölgede
- 25:13bunu konuşuyoruz. İranlılarla da bunları
- 25:15konuştuğumuz dönemler oldu. Yani İran'ın
- 25:18bölgede kendi hani sorunlarını çözdüğü
- 25:21zaman bölgenin hani yapıcı
- 25:23politikalarına katkıda bulunmaya
- 25:25o kollektif bir alana girilmesi
- 25:27gerektiği zaman eee onların da hani bu
- 25:30rolüne ihtiyaç var. Eee biz onu her
- 25:32zaman söylüyoruz yani İranlılar bu
- 25:34konuya yabancı değiller.
- 25:36>> Faruk Bey, buyurun. Sizle devam edelim.
- 25:37>> Sayın Bakanım, ortak savunma anlaşması
- 25:40kurumsal bir yapı öngörüyor mu? Anlaşma
- 25:42çerçevesinde
- 25:44eee daimi bir ortak askeri komuta
- 25:46merkezi, koordinasyon eee konseyi veya
- 25:49sekreterya gibi yapısal kurumların
- 25:51oluşturulması bekleniyor mu anlaşma
- 25:53çerçevesinde?
- 25:54>> NATO'yu mu modelleyeceğiz ya da bir
- 25:57başka ifadeyle?
- 25:58>> Şimdi NATO'daki tecrübelerimizden tabii
- 26:00ki eee
- 26:02ders alacağız. Ondaki
- 26:05yani en iyi uygulama örnekleri
- 26:07dediğimiz, best practice dediğimiz ki
- 26:08NATO dışında şu anda kalıcı büyük
- 26:11savunma organizasyonu pek yok. Bu da
- 26:14muazzam bir tabii ki tecrübe ortaya
- 26:16koyuyor. Buradaki örnekler tabii ki
- 26:18ortaya konacak. Şimdi dediğim gibi
- 26:21siyasi ve askeri düzeyde stratejik
- 26:23kararların alınması için bakanlar
- 26:25komitesi var. NATO'da da Dışişleri
- 26:27Bakanları Komitesi var, Savunma
- 26:28Bakanları Komitesi var. Biz burada bu
- 26:30komiteyi birleştirdik. Bir tane
- 26:32stratejik, politik ve askeri komite
- 26:35kuruldu.
- 26:36Burada Dışişleri Bakanı, Milli Savunma
- 26:38Bakanı ve Genelkurmay Başkanı
- 26:40var ülkelerin.
- 26:42Bu komitenin alacağı kararlar tabii ki
- 26:44liderlerin vizyonu çerçevesinde olacak.
- 26:47Senede belli defalar toplanmaları
- 26:49gerekiyor. Bir sekreterya var. Yine
- 26:52kurumsal bir
- 26:53durum. Bir sekreterya, genel sekreterlik
- 26:55kurulacak. Bunun
- 26:57kuruluşu, yapısı, işleyişine ilişkin
- 27:00detayları ilk toplantımızda
- 27:03muhataplarımızla görüşeceğiz.
- 27:04>> Merkezi neresi olacak gibi?
- 27:06>> Sekreteryanın merkezi Suudi Arabistan'da
- 27:09olacak. Yani onu o şekilde
- 27:12kararlaştırdık. Daha sonra
- 27:16kurulacak diğer üniteler, askeri, sivil
- 27:18üniteler nasıl olur, buna kendi aramızda
- 27:20karar vereceğiz.
- 27:21>> Ortak askeri tatbikatlar da olacak mı
- 27:22bakalım?
- 27:22>> Tatbikatlar
- 27:24olacak, eğitimler olacak. Bunlar zaten
- 27:26hani ortak askeri ittifakların doğasında
- 27:29olan hususlar. Yani bunlar yapmadan
- 27:32ortak çalışabilirliği, ortak hareket
- 27:33edebilirliği ortaya koyamazsınız. Çünkü
- 27:37bir müddet sonra şunu göreceksiniz.
- 27:38Ortak bir Allah korusun muharebe
- 27:42senaryosunda kendinizi bulduğunuz zaman
- 27:44sizin silah sistemleriniz, haberleşme
- 27:46sistemleriniz
- 27:48birbiriyle nasıl konuşacak, nasıl
- 27:50uyumlaşacak? Bunlar önemli konular. Yani
- 27:53ama dediğim gibi bu sekreterya
- 27:55kurulduktan sonra yapacağı işler bunlar.
- 27:57Oradaki sivil ve askeri komitenin
- 28:00bunları yapması gerekiyor. Buna ilişkin
- 28:02standartlar geliştirmesi gerekiyor.
- 28:04Analizler, tahliller o ayrı bir konu.
- 28:08Ama yapacak çok işleri var. Yani NATO'da
- 28:10biliyorsunuz büyük bir NATO genel
- 28:11sekreterliği var Brüksel'de.
- 28:14Mons'ta da büyük bir askeri karargah
- 28:16var. O askeri karargahın alt
- 28:17karargahları var.
- 28:19Bunlar tabii çok büyük yapı NATO.
- 28:22Şu anda 32 ülkenin üyesi olduğu çok
- 28:25büyük bir devasa askeri ittifak. Yani
- 28:28biz burada üç ülkeyle şu anda başlamış
- 28:30durumdayız. Çok mütevazı adımlar ama
- 28:32somut adımlar atmamız gerekiyor.
- 28:34>> o noktada Büşra Hanım'ın bir sorusu var.
- 28:36Buyurun.
- 28:36>> Sayın Bakan, bu mekanizmanın başka
- 28:38ülkeleri kapsayacak şekilde genişlemesi
- 28:41gündemde mi? Katılmak isteyen başka
- 28:42ülkeler var mı? İlerde nasıl bir
- 28:44mekanizma göreceğiz?
- 28:45>> Şimdi adını vermek Başka ülkeler var.
- 28:48Buna
- 28:51katılmak isteyen. Bu hatta biz bu
- 28:54anlaşmayı oluştururken ve imzalarken
- 28:56üzerinde hani karar vermede biraz
- 28:59zorlandığımız bir husus oldu. Yani diğer
- 29:02ortaklarımızın ağırlıklı tercihi
- 29:05bu anlaşmadaki ilgili maddeyle de
- 29:07eee
- 29:09ifade [boğazını temizler] edildiği gibi
- 29:11üç ülke kurucu çekirdek ülke olsun. Hani
- 29:13prensipleri standartları ve eee yani bu
- 29:17yapının bekasın da
- 29:19belirlemede aktif rol ülkesi oynasınlar.
- 29:23Ama bu çekirdek ülkelerin onayıyla da
- 29:25diğer ülkeler buraya katılsınlar.
- 29:28Cumhurbaşkanımızın vizyonunda zaten
- 29:31bizim üç ülkeyle sınırlı kalmamamız
- 29:34ve daha da büyümemiz, bölge mümkünse
- 29:36bölgedeki bütün ülkelerin bir gün bu
- 29:38çatının altında toplanması
- 29:41vizyonumuz var. Bu bölgeye kalıcı
- 29:45istikrarı getirecek en önemli adım.
- 29:47Bakın bu bölge son 100 yıldır
- 29:49Osmanlı'nın bölgeden çekilmesinden beri
- 29:52istikrarsızlıkla anılan bir bölge. O
- 29:54veya bu şekilde. Ama artık bölge
- 29:56ülkeleri yani kendileri bir araya
- 29:58gelerek eee kendi sorumluluklarını
- 30:02üstlenerek bir eee
- 30:04önemli adım atıyorlar. Şu ana kadar
- 30:07ikili adımlarla bir şeyler yapılmaya
- 30:08çalıştı. Ama
- 30:10şu anda daha büyük bir adım atılıyor.
- 30:12Bir şeyin daha altını çizmek isterim.
- 30:13Pakistan'ı da coğrafi konumuna
- 30:14baktığınız zaman aslında klasik bir
- 30:16Ortadoğu tanımının da biz ötesine
- 30:17gidiyoruz. Eee yani bu daha geniş bir
- 30:21bölgeden
- 30:23eee biz olaya bakıyoruz. Bu da önemli
- 30:26bir husus bizim açımızdan.
- 30:27>> Teşekkür ediyorum. Anlaşmayla alakalı
- 30:28başka soru var mı?
- 30:29>> Son bir müsaadenizle bir soru sorayım
- 30:31mi?
- 30:31>> Efendim şimdi bölgesel dörtlü diye bir
- 30:33mekanizma var.
- 30:34>> Eee Regional Four adı da kondu. Eee
- 30:36bununla nasıl bir konuşma bu bu
- 30:38ittifakla nasıl bir konuşması aslında
- 30:40ittifakın önemli kısmı o bölgesel dörtlü
- 30:42de Bir de anlaşma söz
- 30:44>> bahsediyorsunuz.
- 30:45>> Evet. Anlaşma var ama bu ittifakın bir
- 30:47adı da kondu mu? Adı da var mı?
- 30:50>> İsminin ne olacağı meselesi tabii yani
- 30:53genel şu anda söylenen
- 30:55yani Mekke ittifakı
- 30:58olarak hani konuşuluyor
- 31:00ama buna hani Mekke savunma
- 31:03ittifakı diyenler de var. O belki
- 31:05zamanla oturacak biraz da ortakların
- 31:06karar vermesiyle alakalı bir konu ama
- 31:09biz kısalttığımız zaman biraz daha Mekke
- 31:11ittifakı diyoruz. Mekke hepimiz için çok
- 31:13önemli bir yer.
- 31:15Mısır ve yani bölgesel dörtlü bölgesel
- 31:19dörtlü çok önemli bir siyasal platform
- 31:22informal gayri resmi bir siyasal
- 31:24platform çok da büyük esneklik sağlıyor.
- 31:27Bu var olmaya devam edecek var olmak
- 31:29zorunda zaten. Burada Mısır'da zaten
- 31:32bizim doğal bir ortağımız bütün
- 31:35meselelerde.
- 31:36Ben bir sonraki aşamada Mısır'ın da
- 31:38bizim aramızda hani
- 31:40ittifak olarak bulunacağına inanıyorum.
- 31:41Zaten şu anda ittifak üyesiymiş gibi
- 31:44davranıyoruz birbirimize. Bütün
- 31:46ülkelerle ilişkiler öyle.
- 31:48Orada birkaç tane teknik husus var.
- 31:50Bunlar hayata geçirildiği zaman
- 31:51[boğazını temizler] Mısır'ın da
- 31:53olmaması için hiçbir sebep yok ama
- 31:55bölgesel dörtlü önemini koruyor.
- 31:58Mısır önemli bir ülke bu konuda diğer ne
- 32:01Pakistan'ın ne Suudi Arabistan'ın bir
- 32:03şeyi yok görüş ayrılığı yok. Buna hep
- 32:05beraber devam edeceğiz.
- 32:06>> Teşekkür ediyorum.
- 32:07Anlaşmayla alakalı sorularımızı
- 32:09bitirdiysek tek ABD İran savaşına geri
- 32:12dönelim.
- 32:13Tabii belki bu savunma paktı da bu
- 32:16savaşın
- 32:17bir çıktısıydı. Yani çünkü bazı
- 32:20düşünceler fikirler vardı ama savaş
- 32:22sayesinde hızlandı bunu anlıyoruz. Siz
- 32:24şu an ABD İran arasındaki bu krizin
- 32:27hangi aşamada olduğunu
- 32:28değerlendiriyorsunuz? Hürmüz Boğazı ile
- 32:30alakalı bir anlaşmaya yakınız deniyor
- 32:33ama her gün tabii değişiyor. Her hafta
- 32:36başka yaklaşımlar sergileniyor. Sizce şu
- 32:39an durum nedir ABD-İran krizinde?
- 32:42>> Ya şu anda
- 32:43en önemli öncelik, herkesin üzerinde
- 32:45çalıştığı ıı
- 32:49yani
- 32:50geçici süre de olsa ki 60 gün olarak
- 32:52nitelendiriliyor, boğazın açılmasını
- 32:54sağlayacak
- 32:56bir
- 32:57uzlaşmanın sağlanması.
- 32:59Bu konudaki teklifler olgunlaştı,
- 33:01olgunlaştı yazımlar ıı
- 33:03bir noktaya geldi ve şu anda
- 33:07Umman'la İran arasındaki iki, biri
- 33:09kuzeyinde biri güneyinde bulunuyor
- 33:11boğazın, onların kendi arasındaki bir
- 33:13rejim, bir prosedür üzerinde
- 33:16tamamıyla mutabık kalması neticesinde
- 33:19bir bir şey ortaya çıkacak. Buna da
- 33:21yakın olduğumuzu düşünüyorum açıkçası.
- 33:23Tabii İran'ın içerisinde zaman zaman
- 33:25hani karar alma süreçlerinin
- 33:27uzayabildiğini de görüyoruz
- 33:28anlaşılabilir nedenlerden dolayı. Hani
- 33:31liderliğin içerisinde bulunduğu durum
- 33:32tabii güvenlik tehdidi vesaire
- 33:34ulaşılabilir
- 33:35de
- 33:36şey taşıyor, önem taşıyor ama şu anda
- 33:40bölge ülkeleri Amerika,
- 33:43Batı, Avrupa, herkes açıkçası Asya,
- 33:47bu boğazın bir an önce açılmasını
- 33:49talep ediyor. Bu konuda büyük bir baskı
- 33:51var.
- 33:52>> Türkiye olarak bizim üstlendiğimiz bir
- 33:53rol var mı bu diplomatik süreçte?
- 33:56>> olarak yani şu anda
- 33:57taraflarla konuşuyoruz.
- 33:59Iı
- 34:01olayda tıkandığını düşündüğümüz yer
- 34:02varsa açılmasına çalışıyoruz. Burada
- 34:05aslında şu anda
- 34:06tarafların belli konularda bir tercih
- 34:08şeyi var yani haberleşmeyle ilgili
- 34:10sıkıntıları yok yani zaman kendileri de
- 34:12direkt görüşüyorlar. Hiçbir sıkıntıları
- 34:14yok o konuda. Artık o süratliliğe
- 34:16erişmiş durumdalar. Yani hepimizin
- 34:18ortaya koyduğu arabuluculuk aslında
- 34:21öyle bir noktaya geldi ki tarafların
- 34:23direkt birbiriyle haberdar olabilir
- 34:25noktaya.
- 34:26Şu anda dediğim gibi yani prosedürel bir
- 34:29durum var yani
- 34:31mevcut şekilde geçişin nasıl
- 34:32düzenleneceği meselesi.
- 34:34Bunu kendi aralarında konuşuyorlar.
- 34:36Burada eee
- 34:38belki bir iki tane boğazda sınırı olan
- 34:41ülkeler onlardan bir bir iki katkı
- 34:43gelebilir ilave. Teşekkürler Yusuf Bey
- 34:46buyurun.
- 34:46>> Bir diğer büyük mesele tabii Gazze'de
- 34:48barış planı. Burada da ikinci aşamaya
- 34:50geçildi Sayın Bakanım. Bu hususta
- 34:52Hamas'ın özellikle bu aşamanın
- 34:54gerekliliklerini yerine getirdiğini
- 34:56getirmeye
- 34:57yönelik olarak iradesini ortaya
- 34:59koyduğunu görüyoruz.
- 35:00>> Ancak İsrail
- 35:01bu hususlarda şu anda geri adım atıyor.
- 35:04Ne tip yaptırımlar uygulanabilir askeri
- 35:07olarak
- 35:08İsrail'in bu duruma ilişkin katılmaması
- 35:11anlamında ne tarz baskı mekanizmaları
- 35:13devreye sokulabilir bunu
- 35:15sizden duymak istiyorum.
- 35:17>> İfade ettiğiniz gibi barış
- 35:18görüşmelerinde ikinci aşamaya geçilmesi
- 35:21için
- 35:22en büyük aslında madde
- 35:26olarak görülen belli şartlar
- 35:28karşılığında Hamas'ın
- 35:31silahları bırakması meselesi vardı. Bu
- 35:35konuda bir uzlaşma sağlandı ve hemen
- 35:38akabinde ikinci aşamaya geçilmesi
- 35:39gerekiyordu. Yani Filistinlilerden bir
- 35:42şekil komitenin Filistin'in yönetimine
- 35:44ele alması için içeriye girmesi istikrar
- 35:47gücünün
- 35:49konumlaş konuş laşması konuşlanması
- 35:51gerekiyordu.
- 35:53Şimdi buna İsrail başlamakta tereddüt
- 35:56etti. Yani biz İsrail'in stratejilerini
- 35:58çok iyi biliyoruz. İsrail belli
- 36:00konuların asla
- 36:02Hamas'ın ve Filistinlilerin diplomatik
- 36:04olarak çözebilecekleri kabiliyetinde
- 36:06olduğunu hiçbir zaman için düşünmedi.
- 36:09Dolayısıyla bu konularda böyle bir tavır
- 36:11içerisinde oldu. Çözüldüğü zaman hep bir
- 36:14sonraki noktaya erteledi. Biliyorsunuz
- 36:16Hamas'ın
- 36:17teklifi kabul etmesinden
- 36:19yaklaşık 4-5 saat sonra 18 kişinin
- 36:21şehadetiyle sonuçlanan
- 36:23bir saldırıya
- 36:24imza attı İsrail.
- 36:27Bu İsrail'in hep yaptığı bir şey ama
- 36:29artık hiç kimsenin
- 36:31bu konuda İsrail'i bir destekleyecek bir
- 36:33cümlesi bile yok. Yani en fazla İsrail'i
- 36:35destekleyen
- 36:36Siyonist odaklar bile
- 36:38söz konusu bu şey olduğu zaman
- 36:39destekleyemiyorlar.
- 36:41Burada
- 36:42Hamas'ın özellikle yani Filistin halkını
- 36:45önceleyen
- 36:47onların
- 36:48varoluşunu
- 36:50kendi varoluşunun önüne alan yaklaşımı
- 36:53takdire
- 36:54şayan bir yaklaşım. Filistin halkı
- 36:56muhakkak bunu ödüllendirecektir,
- 36:58değerlendirecektir. Bu noktadaki
- 37:00çalışmaların bu haliyle devam etmesi
- 37:02gerekiyor ama
- 37:03İsrail'in temel hedefi
- 37:05Gazze'yi Filistinsizleştirmek olduğu
- 37:08sürece bu türden oyunlara
- 37:10başvurması devam edecek. Peki bunun
- 37:12önüne nasıl geçilecek? Burada
- 37:14uluslararası
- 37:15siyasal mobilizasyonun
- 37:18hiç inkıtaya uğramadan kesintisiz devam
- 37:20ettirilmesi gerekiyor. Yaratıcı
- 37:22fikirlerle sürekli meselenin gündemde
- 37:24tutulup hareket İsrail'in en çok
- 37:26korktuğu şey uluslararası izolasyon.
- 37:29Bugüne kadar yani
- 37:31elindeki çok geniş imkanlarla ki bu
- 37:34başka ülkelerde bulunan imkanlar onları
- 37:36kullanarak bir illüzyon oluşturdu
- 37:38dünyada. Bu illüzyonun üzerine inşa
- 37:41ettiği bir siyasal pratik var.
- 37:43Sürekli İsrail lehine çalışan şartlar ne
- 37:45olursa olsun. Yani soykırım yapıyor.
- 37:47Onda bile bir şey olmayabiliyor. Ama
- 37:50bütün dünya kendi vicdanıyla oluşturulan
- 37:54illüzyon ile arasındaki
- 37:56şeytani farkı
- 37:57artık görüyor. Bunun
- 38:00sıradan bir
- 38:02yanılsama veya bir hatadan dönme
- 38:04olmadığını giderek aslında bir
- 38:07bağımsızlık mücadelesine
- 38:10dönüşmesi gereken bir husus olduğunu
- 38:12dünyanın aslında
- 38:14bir ahtapotun kolları gibi böyle bir
- 38:17bilgi ve enformasyon ve illüzyon
- 38:19hareketiyle insanların zihninin birçok
- 38:21noktada şekillendirildiğini, bunun çok
- 38:23katmanlı, çok pratik, çok sistematik bir
- 38:26hareket olduğunu dünya, biz biliyoruz
- 38:29aslında yani siyasal şuurlu,
- 38:30farkındalığı yüksek olan, bu coğrafyada
- 38:32yaşayan insanlara haber değil bu.
- 38:35Biz bunun ne farkındayız? Yani
- 38:36çocukluktan beri hep bu vardı. Biz
- 38:37sadece büyüdükçe şunu gördük. Dünyadaki
- 38:39olaylarla etkileşime girdikçe ya bu
- 38:41gerçekten şu şu şekilde oluyor diye
- 38:43mekaniğini gördük. Ama dünyanın geri
- 38:45kalanına, özellikle batıya bu çok büyük
- 38:47bir haber.
- 38:49Çok kitlelere, geniş kitlelere İsrail de
- 38:51zaten bu kitlelerin
- 38:53eee
- 38:56yıllarca şeyiyle,
- 38:58yani farkındasız, farkında olmadığı bir
- 39:01mesele olduğu için istifade etti bu
- 39:02meseleden. Eee şu anda farkındalık
- 39:04arttıkça artık izolasyonun da daha fazla
- 39:07olacağını görüyor. Ha burada yeni bir
- 39:09hikaye çıkartılır, yeni bir provokasyon
- 39:11çıkartılır, yeni bir
- 39:13anlatı çıkartılır. Bunlara karşı da
- 39:15hazırlıklı olmak gerekiyor ama işler
- 39:18artık eskisi gibi kolay değil. Ben hep
- 39:20söylemiştim
- 39:21o zaman da yani içim acıyarak
- 39:23söylemiştim ama yani olaylar başka
- 39:24olaylarda gördüğümüz için bu hep böyle
- 39:26bunu yani
- 39:28eee işte işte de böyle bir şey var
- 39:30sünnetullah'ta. Yani
- 39:32eee Filistinli o kadar masum şehidin
- 39:34kanı orada
- 39:35aktığı zaman Gazze'de
- 39:38eee o orada hemen bir zafere
- 39:40dönüşmeyebiliyor ama
- 39:42başka birçok yerdeki
- 39:44hayrın
- 39:45kapısını açıyor.
- 39:47Ve bu hayrın ne olduğunu çoğu zaman
- 39:48bilemeyebiliyoruz.
- 39:50Çok yakından bakmadığımız sürece.
- 39:52Bir zihinsel örgütlenme, farkındalık
- 39:54yükselmesi, insanların daha farklı bir
- 39:57dünyaya uyanması, ezen, ezilen, sömüren,
- 39:59sömürülen konusundaki
- 40:01bir yeni ruh, yeni şuur,
- 40:04eee yani İsrail'in aslında
- 40:07kendi ortaklarının bile farkına varmadan
- 40:09onların imkanlarını nasıl istimal ettiği
- 40:11bir dünyanın
- 40:13gizlice nasıl inşa edildiği.
- 40:16Ben bu kurtuluş, çok büyük bir kurtuluş.
- 40:19Yani her şey İsrail'in aleyhine
- 40:22ilerliyor. Bir bakış açısıyla
- 40:24diyorsunuz. Zaten çocukları öldürerek,
- 40:26soykırım yaparak bugüne kadar dünya
- 40:29tarihinde de kazanılmış bir zafer söz
- 40:31konusu değil. Yahya Bey, buyurun sizle
- 40:34devam edelim.
- 40:34>> Efendim, eee, Türkiye'yi çok yakından
- 40:36ilgilendiren bir başka kriz noktası
- 40:38Ukrayna-Rusya. Orada stratejik bir
- 40:39sıkışma var. Yani savaş derinleşiyor.
- 40:42Rusya toprakları da artık savaşın bir
- 40:44parçası haline geldi Ukrayna'nın
- 40:46saldırılarıyla. Ama asıl önemlisi
- 40:47Karadeniz'de Türk gemileri özellikle
- 40:50hedef alınıyor. Burada iki tane sorun
- 40:51var. Bir, Karadeniz bağlamında
- 40:53biz, eee, Ankara tabii uyarıyor hem
- 40:56Kiev'i hem Moskova'yı ama
- 40:57burada, eee, bu saldırıların, Türk
- 41:00gemilerinin özellikle, Karadeniz'deki
- 41:02saldırıların durması için bir mekanizma
- 41:04devreye girebilir mi? Burada bir plan
- 41:05var mı? İkincisi, siz Moskova'ya da
- 41:07gittiniz geçtiğimiz ay. Çok kritik bir
- 41:09ziyaretti. Sonra Kiev'e gittiniz.
- 41:11Barışacakları çok konuşuluyordu ama bir
- 41:14anda iş bambaşka bir noktaya gitti. Eee,
- 41:16Rusya-Ukrayna arasındaki anlaşmanın
- 41:18önündeki en en önemli engel şu anda
- 41:20nedir? Bu konuda ne düşünüyorsunuz?
- 41:23>> Yani sorunuzun ilk kısmından başlayacak
- 41:26olursak,
- 41:28uyarılarımız maalesef çıkıyor. İşte
- 41:30savaşın yaygınlaştığı alanlardan biri de
- 41:33Karadeniz'in tamamı oldu. İlk önce
- 41:35askeri tarafları, limanları
- 41:36vuruyorlardı, askeri gemileri
- 41:37vuruyorlardı. Şimdi ticari bütün
- 41:40gemileri vuruyorlar. Şey yapmadan, ayrım
- 41:43yapmadan. Maalesef burada,
- 41:45Türk gemileri, yani Türk sahipli veya
- 41:46Türk bayraklı gemiler de,
- 41:49nasibini alıyor. Eee, yani yabancı
- 41:51bayraklı oluyor ama Türk sahipli
- 41:52olabiliyor.
- 41:55Bazen yabancı bayraklı, yabancı sahipli
- 41:57ama Türk tayfaların çalıştığı gemiler
- 42:00olabiliyor.
- 42:02Üç kategoride gemi var. Bunların hepsini
- 42:04yakından takip ediyoruz. Şu anda,
- 42:07diğer hedef alınan gemilere nazaran Türk
- 42:09gemilerinin sayısı biraz daha az ama
- 42:11oranladığımız zaman ama yine de çok
- 42:14fazla bizi endişeye sevk eden husus. Bu
- 42:17konuda yani Cumhurbaşkanımıza da arz
- 42:19ettiğimiz birkaç tane tedbirimiz var.
- 42:21Eee, onları hayata geçiriyoruz. Ama,
- 42:24eee, yani kamuoyuna söyleyebileceğim
- 42:26husus şu, eee, iki tarafa da biz bu
- 42:29konuda bir moratoryum ilan edilmesiyle
- 42:31ilgili bir mekanizma kurulması konusunda
- 42:34bir, eee, çağrımızı ilettik.
- 42:36Ukraynalıların bu konuda bir talebi de
- 42:38vardı zaten. Biz bunu Rus
- 42:40mevkidaşlarımıza da ilettik. Bu konudaki
- 42:43şeyi bekliyoruz. Ama şimdi savaşın
- 42:45seyrine baktığınız zaman
- 42:47her iki taraf da birbirinin lojistik,
- 42:49birbirleri için önemli olan lojistik,
- 42:50eee, tesislerini hedef aldığını
- 42:53görüyoruz.
- 42:54Eee, bu çok tehlikeli bir
- 42:55>> Sivil tarafa
- 42:57>> Eee, sıçradı sıçradı evet.
- 42:58>> Sıçradı sıçradı. Bunu görüyorduk.
- 43:00Maalesef 5. yılında bu savaşa buraya
- 43:03geldi. Şimdi arabuluculuk ne
- 43:06ler neden hızlıca harekete geçmiyorlar?
- 43:08Yani bunlardan birincisi aslında
- 43:09arabulucu taraflar devreye girdiği
- 43:11zaman, başta Amerikalılar, şunu
- 43:13görüyorlar. Yani savaşan tarafların
- 43:15ellerinde birbirlerine karşı hala
- 43:17kullanabileceklerini düşündükleri askeri
- 43:19imkanlar olduğu sürece hiç kimse kolay
- 43:23kolay biraz taviz verici adım atmıyor
- 43:25açıkçası.
- 43:27Ya bu da arabulucunun işini
- 43:28kolaylaştırmaz. Arabulucunun işini her
- 43:29zaman için kolaylaştıracak olan şey iki
- 43:31tarafın da taviz vererek ortada bulunma
- 43:34buluşması meselesidir. Ama kimsenin
- 43:36taviz vermediği bir yerde
- 43:38savaş
- 43:40kendi taviz alanını kendi oluşturana
- 43:41kadar
- 43:43şiddeti artarak devam eder. Şimdi
- 43:45maalesef şahit olduğumuz da bu. Yani bu
- 43:47eee, benim geçen sene aslında, eee,
- 43:49Amerikalı meslektaşlarımıza da
- 43:51söylediğim buydu. Yani onlar da bir
- 43:53moral düşüklüğü gördüğümüz zamanda dedim
- 43:55ki bunlar artık şeyi bırakacaklar,
- 43:58gidecek. Şimdi, eee, şu olacak. İki
- 44:01taraf da artık birbirini tamamıyla
- 44:02yıprattığı zaman
- 44:07artık bir masaya etrafına
- 44:11gelelim ve barışalım zihni oluşacak diye
- 44:13bekliyorlar. Şimdi bu önceden yine vardı
- 44:15bu. Ne zaman vardı? Bir hatırlıyorsanız
- 44:17müzakerelerin çok
- 44:18zirvede olduğu bir noktada
- 44:20işte
- 44:22şöyle bir husus vardı. Yıpratma savaşı
- 44:25dediğimiz bir savaşa dönüşmüştü savaş.
- 44:27Cephedeki yıpratma savaşıydı. Yani ne
- 44:30oluyordu? Cephedeki askerler karşılıklı
- 44:31yerlerinde duruyorlar. 1. Dünya
- 44:33Savaşı'nda, 2. Dünya Savaşı'nda olduğu
- 44:34gibi siperlerinde çünkü
- 44:36ilerleyemiyorlar. Drone'larla ve
- 44:37toplarla öldürüyorlar. Kimse yerinden
- 44:39kımıldayamıyor ve sürekli orada binlerce
- 44:42asker her ay ölüyor.
- 44:44Ve ülkelerde buraya para ve insan
- 44:46akıtıyorlar. Bu o zaman yıpratma savaşı
- 44:49diye tanımlamıştık. Bu yıpratma
- 44:51savaşının tam aslında
- 44:53optimum yerinde arabuluculuk olarak
- 44:56devreye girdiğimizde bir şey zemini
- 44:58çıkmıştı.
- 44:59>> Bir uzlaşı.
- 45:00>> Uzlaşı zemini çıkmıştı. Orada
- 45:03bu Donetsk bölgesindeki
- 45:06Rusların alamadığı
- 45:08geçen sene %24-25 dedikleri, bu sene %15
- 45:12dedikleri ölçekteki bir toprağın
- 45:14alınamadığı için taraflar anlaşmaya bir
- 45:17türlü varamadılar.
- 45:22Savaş da burada tıkanmıştı. Bu da sonuç
- 45:25vermeyince bu sefer yıpratma savaşı
- 45:29sivil hedefleri de içine alacak şekilde
- 45:31bir yok etme savaşına
- 45:35dönüştü.
- 45:38>> Nereye kadar gider Sayın Bakan?
- 45:39>> İşte sıkıntı orada.
- 45:41Sıkıntı orada.
- 45:43Bu yok etme
- 45:45cephedeki yıpratma cephe gerisindeki
- 45:48yıpratmaya dönüştüğü zaman konu bir
- 45:51savaşı kaybedip kaybetmeme meselesi
- 45:53değil bir cephedeki bir muharebeyi
- 45:55kaybedip kaybetmeme değil
- 45:57millet olarak var olup olmamayla alakalı
- 45:59bir konuya gelir.
- 46:01Sizin elinizdeki en son
- 46:04imkan neyse
- 46:06bu sefer onu kullanırsınız.
- 46:09Yani eee burada
- 46:11>> Yani Rusya'nın elindeki en son imkanın
- 46:13ne olduğunu biliyoruz.
- 46:14>> Evet.
- 46:15>> Ona doğru mu gider bu iş analiz olarak?
- 46:17>> tabii tabii.
- 46:18Şey yıprat yok etme o boyuta doğru
- 46:21giderse
- 46:22maalesef yani şu ana kadar analizlerimiz
- 46:24maalesef hep haklı çıktı. Eee bunu
- 46:26Rusya'da da eee ziyaretim esnasında hani
- 46:29uzak larımızla görüştüğümüzde
- 46:31o konu gündeme eee gelir gibi oldu.
- 46:33Çünkü halk artık böyle bir şey talep
- 46:35ediyor diye. Eee bunu batılılara da
- 46:37söyledik. Batılılar da biliyorlar. Yani
- 46:39Rusya'yı eee Ha bu bu tehlikeli bir
- 46:41durum açıkçası. Yani burada eee bizim ne
- 46:44yapıp edip eee araya girip
- 46:46eee uluslararası toplum olarak bu savaşı
- 46:48durdurmamız gerekiyor. Yani burada eee
- 46:51çünkü olmaz denen her şey oluyor. Yani
- 46:54savaşın yaygınlaşması coğrafya olarak da
- 46:56yaygınlaşıyor, hedef olarak da
- 46:58yaygınlaşıyor, metot olarak da
- 46:59yaygınlaşıyor.
- 47:01Ve daha üst seviyeye çıkabilir. Eee
- 47:04bundan kaçınmamız gerekiyor. Bu kadar
- 47:05yeter olması lazım. Yani bu kadar
- 47:07yıpratma ve yok etme
- 47:09eee yetmeli. Eee ama eee
- 47:13yani Avrupalıların
- 47:14Avrupa güvenliği ve stratejisi açısından
- 47:16algıları, Rusların algıları,
- 47:18Amerikalıların farkları, Ukrayna'nın
- 47:20hani tarafın savaşın önemli bir tarafı
- 47:22olarak durduğu yer
- 47:24biraz farklılık arz ediyor. Yani çok
- 47:26derin konuşmalara girdiğiniz zaman işte
- 47:27her iki taraf liderlikleriyle de gittik
- 47:29bir ay içerisinde konuştuk uzun uzun.
- 47:31Sonra Avrupalılarla konuştuk, sonra
- 47:32Amerikalılarla konuştuk.
- 47:34Aslında eee stratejik değerlendirmeler
- 47:37şu anda eee ya çok ileri ve ağır çabalar
- 47:41gönderelim de savaşın hani sona ermesi
- 47:44her türlü
- 47:45eee maslahatın üstündedir eee anlayışı
- 47:48şu anda
- 47:49oluşmuş değil. Çünkü şöyle düşünülüyor
- 47:52detayına girmeyeyim eee belli
- 47:53taraflarda. Ben bu savaşı bu haliyle
- 47:55bırakırsam benim savaşın devam
- 47:58etmesinden
- 48:01olacak kaybım
- 48:02dan daha fazla kaybım olacak bu savaşın
- 48:04böyle. Onun için ben bu savaşı böyle
- 48:05bırakmam.
- 48:08Problem şu,
- 48:09matematik olarak,
- 48:11her iki taraf da kaybının aynı şekilde
- 48:12olacağını düşünüyor.
- 48:16Bu ender rastlanan durumlardan biri.
- 48:18>> Peki her iki tarafta aynı aynı şey aynı
- 48:20oranda mı kayıp olur sizce?
- 48:22>> Eee, yok, yok. Ama orada sübjektivite
- 48:25var, işin içinde hissiyat var ve eee,
- 48:29tabii ya detaya girmek istemiyorum
- 48:30burada. Başka konular var. Neyse.
- 48:32>> Evet, teşekkür ediyorum. Eee, Faruk Bey,
- 48:35sizin sorunuz birazcık iç iç politikayla
- 48:38da ilgili ama dış politikaya etki eden
- 48:40boyutları da elbette vardır. Sayın
- 48:42Bakanımızdan dinleyeceğiz.
- 48:43Sayın Bakanım, terörsüz Türkiye
- 48:45sürecinde malum çok önemli bir adım
- 48:47atıldı. Çerçeve yasa meclis teklifi
- 48:49meclise sunuldu. Sizin bu sürece ilişkin
- 48:52değerlendirmeniz nedir?
- 48:54>> Ya çerçeve yasa eee,
- 48:56taslağına hani baktığımız zaman eee,
- 48:58gerçekten eee, önemli hususlar var
- 49:01orada. Yani bu devam eden sürecin
- 49:03inşallah eee, başarıyla nihayete ermesi
- 49:06için önemli aşamalardan biri. Bu çerçeve
- 49:08yasanın eee, kabulü. Eee, burada zaman
- 49:11zaman kamuoyu nezdinde oluşan birtakım
- 49:13endişeleri de hani ben dinliyorum. Onlar
- 49:16tabii hani eksik bilgilendirme ile belki
- 49:19kendilerince endişe etmekte haklıdırlar
- 49:21ama yani şunu söylemek gerekiyor. Bu
- 49:22çerçeve yasanın çok eee, iyi yazılmış
- 49:26eee,
- 49:29garanti altına alıcı hükümleri var. Yani
- 49:31o yasa o açıdan eee, güzel bir eee, dili
- 49:34var. Mekanizması var. O da nedir? Yani
- 49:37örgüt
- 49:39kendi silahlarını bırakmadan imkan ve
- 49:41kabiliyetlerinden vazgeçmeden
- 49:44bu yasanın sağladığı hususlardan
- 49:47yararlanamayacak. Zaten orada
- 49:50tanımlandığı şekliyle örgütün imkan ve
- 49:52kabiliyetlerini silahlı olarak bırakıp
- 49:54normal, hani demokratik ve sivil hayata
- 49:57evrilmesi bizim açımızdan stratejik
- 49:59hedef olan terörün bitmesi ve halkın bir
- 50:02milli bütünlük beraberlik içerisinde
- 50:05yaşamaya normal şekilde devam etmesi.
- 50:07Normalde aslında en son demokratik
- 50:09reformların yapıldığı
- 50:10günden itibaren bunun hayata geçmesi
- 50:12gerekiyordu. 2013'te yani biliyorsunuz
- 50:14yani büyük reformlar yapılmıştı. Dille,
- 50:17eğitim, okullar yabancı seçmeli değil,
- 50:21Kürtçe yayın yap yapan televizyonlar
- 50:24yani
- 50:26kimlikle ilgili sorunların hepsinin
- 50:28ortaya kalktığı dönemden itibaren
- 50:30aslında örgütün
- 50:31bu barışçıl yola evrilmesi gerekiyordu.
- 50:34Fakat o zaman tabii zaman zaman da
- 50:36konuştuk. Bir takım bölgesel ve
- 50:38uluslararası değişimlerin ve dengelerin
- 50:41kendi lehlerine çalışacağını düşündüler.
- 50:43Bazıları da farklı şeyler söylediler.
- 50:45Sonuçta ondan istifade etmediler.
- 50:4713 yıl sonraki gelinen bu aşamada artık
- 50:50bölgesel konjonktürün de, küresel
- 50:51konjonktürün de çok fazla lehlerine
- 50:53olmadıklarını görüyorlar. Türkiye'deki
- 50:55bu demokratik ortam
- 50:57herkesin lehine çalışan bu ortamın
- 50:59aslında bir parçası olması gerekiyor.
- 51:02Yani yapılan
- 51:04şeyler Kürtlerin
- 51:06faydasına olan hususlar değil.
- 51:09Yani daha fazla ekonomik kaybın, daha
- 51:11fazla istikrarsızlığın, daha fazla
- 51:13endişenin oluşmasına katkıda bulunan bir
- 51:16eylem tarzı. İnşallah bu eli uzatılan
- 51:20eli bu sefer tutarlar. Ama ifade ettiğim
- 51:22gibi yani yasanın amir hükümleri
- 51:24gerçekten iyi mekanizmalar kurmuş. Teyit
- 51:27mekanizmaları var, kurulları var. Yani
- 51:30yani o konuda müsterih olabilirler.
- 51:32>> Teşekkür ediyoruz. Sayın Bakan, tabii ki
- 51:35Birleşmiş Milletler son
- 51:36[boğazını temizler]
- 51:37genel sekreter Kıbrıs konusunu giderayak
- 51:40çözmek üzere bir girişimde bulundu.
- 51:43Yakından izliyor Türkiye.
- 51:45Çok net bir soru sormak istiyorum.
- 51:49Türkiye için Kıbrıs'ta çözüm ne demek?
- 51:55>> Bizim için çözüm, eee, şu anda esas
- 51:58itibarıyla,
- 52:01iki devletli çözümün tanınmasıdır. İdeal
- 52:04çözüm bu.
- 52:06İdeal çözüm, iki devletli çözümün hayata
- 52:08geçmesi. Yani Rumların da Türklerin de
- 52:11kendilerine ait
- 52:12devletlerinin olduğu bir
- 52:14yapı. Ve bu iki devletin de adada
- 52:16birbirleriyle barış ve huzur içerisinde
- 52:18yaşamaları,
- 52:20eee, hem adanın refahına katkı, hem de
- 52:22bölgesel barışa ve istikrara katkı
- 52:24içerisinde bulunmaları. Bizim durduğumuz
- 52:26yer bu.
- 52:27Ha, pratikte baktığımız zaman bizim bu
- 52:29idealimizde ne kadar yakın bir pratik
- 52:31var?
- 52:33Yani oradan gittiğimiz zaman, orada
- 52:34biraz daha farklı bir manzara var.
- 52:36Oradaki, bizim ortaya koyduğumuz
- 52:38ideallerle pratikteki konu arasındaki o
- 52:40boşluğu, eee, bizim doldurmamız
- 52:42gerekiyor. Zaten bizim hani, eee, Kıbrıs
- 52:44müzakere leri, Kıbrıs'a yönelik çözüme,
- 52:46arayışlara yönelik destek vermesi,
- 52:48Cumhurbaşkanımızın da o arayışları hep
- 52:50desteklemesi o yönde.
- 52:52Şimdi, eee, Birleşmiş Milletler Genel
- 52:54Sekreteri gerçekten çok değerli bir
- 52:55şahsiyet, Sayın Guterres. Eee, Genel
- 52:58Sekreterliği süresince, yani insanlık
- 53:00onurunu, eee, hep
- 53:03öncelikli, eee,
- 53:05ele alan bir, eee, yönetim anlayışı
- 53:07oldu. Eee, yani gerek Filistin
- 53:10meselesinde, gerek başka konularda her
- 53:11zaman için, eee, doğrunun yanında
- 53:14durmaya çalıştı. Burada da, yani
- 53:16Cumhurbaşkanımız da onun şahsiyetine,
- 53:18eee, güvenir. Eee, ortaya konan
- 53:20insiyatiflerde biz, eee, adil olunması
- 53:22gerektiğini düşünüyoruz. Şimdi, eee,
- 53:241960 anlaşmasıyla ortaya çıkan Kıbrıs,
- 53:29Avrupa Birliği'nin 2004'te üye kabul
- 53:31ettiği Kıbrıs değil.
- 53:35Biz 1960'taki Kıbrıs'ı tanıdık. Garantör
- 53:38devlettik.
- 53:40Eee, iki toplumun
- 53:42eşit yönetimine dayanan
- 53:45bir Kıbrıs vardı.
- 53:47Daha sonra Rumlar dediler ki biz
- 53:49Türklerin yönetimde olmasını
- 53:50istemiyoruz. İlk önce Türkleri
- 53:52yönetimden atmakla
- 53:54işe başladılar. En sonunda 74'e gelince
- 53:57Kıbrıs Yunanistan'daki
- 53:59askeri cunta
- 54:02biliyorsunuz 74 yazında da Kıbrıs'ta bir
- 54:05eee,
- 54:06cunta yaptı ve adayı Yunanistan'a
- 54:08bağlama hususu çıktı. Bırakın 60'taki
- 54:12eee, Kıbrıs'ın ortadan kalkıyor olması
- 54:14Kıbrıs tamamıyla
- 54:16eee, ortadan kalkıyordu. Bunun için
- 54:19uluslararası toplum uyurken
- 54:21Türkiye hem Kıbrıs'ın daki Türklerin
- 54:23haklarını korumak hem de Kıbrıs'ın
- 54:26Kıbrıs olarak kalmasını, bakın bu da
- 54:28önemli noktalar,
- 54:29sağlamak için harekete geçti.
- 54:32Şimdi eee, geldiğimiz noktada eee,
- 54:36Rum kesimi bütün Kıbrıs'ı temsil eden
- 54:39bir devlet olarak tanınıyor.
- 54:42Ama
- 54:43kuzeyde yaşayan Türkler
- 54:45bu noktada göz ardı ediliyor, ihmal
- 54:47ediliyor.
- 54:48Ha bunların eee, hem ekonomik olarak hem
- 54:51güvenlik olarak teminatını veren kimdir?
- 54:53Türkiye Cumhuriyeti devletidir. Ya biz
- 54:55bunda eee, bizim kardeşlerimizdir.
- 54:57Hiçbir sıkıntımız yok. Biz Kuzey Kıbrıs
- 55:00Türk Cumhuriyeti'ni egemen ve bağımsız
- 55:02bir devlet olarak kabul etmişizdir.
- 55:03Tamam tek kabul eden biziz.
- 55:05Eee, ama eee, bu bizim durduğumuz yerin
- 55:10değiştirecek bir husus değil.
- 55:13Bununla birlikte 2004'te eee, 2004'ten
- 55:16itibaren gerek Annan Planı daha sonra
- 55:18Crans Montana süreçlerinde iki toplumun
- 55:21da
- 55:22eşit olabileceği
- 55:26bir yapı ortaya çıkabilir mi diye
- 55:29yapılan eee, görüşmelere Türkiye o zaman
- 55:33Cumhurbaşkanımız onay vermişti.
- 55:351960
- 55:40devleti iki toplumlu bir devletti.
- 55:43Şimdi
- 55:44gelen hem Annan Planı hem diğer planlar
- 55:47hem iki toplumlu hem iki zonlu, iki
- 55:50bölgeli. Artık Kıbrıslılarla Rumların
- 55:52yaşadığı yerler belli, ayrı bir yerler.
- 55:55Şimdi bunlar kendi aralarında bir çözüme
- 55:56gidilebilir mi? Burada Türkiye'nin
- 55:58menfaatleri, bölgenin menfaatleri,
- 56:00Kıbrıs Türkünün
- 56:02egemen, eşit, bağımsız duruşu meselesi.
- 56:06Bunlar önemli. Biz hep şunu gördük. Yani
- 56:09Rum kesimi hiçbir zaman için
- 56:12Türklerle eşit
- 56:15güç paylaşımına, otorite paylaşımına,
- 56:17refah paylaşımına, devlet paylaşımına
- 56:19gitmeyecekler.
- 56:20Yani bu 2 2 daha 4 kesinliğinde bir
- 56:22konu.
- 56:23Adamın elinde şimdi bir devlet var.
- 56:26Avrupa Birliğine üye olmuş.
- 56:28BM'de temsil ediliyor. Bütün
- 56:30menfaatlerden o yararlanıyor. Şimdi bunu
- 56:32gidip bir başkasıyla paylaşacak.
- 56:34Bunun yalan olduğunu kendileri de
- 56:37biliyor. Biz uluslararası topluma
- 56:38söylediğimiz zaman onlar da biliyor.
- 56:42Böyle bir yalanı devam ettirmek
- 56:45rasyonel bir şey değil.
- 56:47Bu esnada kuzeyde yaşayan Türklerin
- 56:50haklarının uluslararası toplum
- 56:52tarafından gözetilmesi lazım.
- 56:54Çok şükür biz güçlü bir ülkeyiz. Yani
- 56:56bizim imkan ve kabiliyetimiz ona
- 56:57yetiyor. Onda bir sıkıntı yok. Onlar da
- 56:59kendi kendilerine çok çalışkan bir ülke.
- 57:02Kendi işlerinde dinamik bir
- 57:03demokrasileri var. Görüyorsunuz.
- 57:04Muhalefet, iktidar, partiler çok cayır
- 57:07cayır işleyen bir süreç.
- 57:09Ekonomileri var ama kendi başlarına
- 57:12bırakılmıyorlar. Rum kesimi kendi devlet
- 57:15olmaktan kaynaklı haklarını
- 57:18Kıbrıs Türklerinin uluslararası toplum
- 57:20tarafından gelebilecek bütün
- 57:21menfaatlerini engellemede kullanıyor.
- 57:23Ticarette, ulaşımda
- 57:25bütün bunları engelliyor. Şimdi
- 57:28yani çok uzun bir konu. Sadece iki
- 57:30şekilde nerede yoğunlaşıyoruz? Birincisi
- 57:32bu türden bize çözüm teklifleri geldiği
- 57:34zaman biz
- 57:35kimden geldiğine bakıyoruz. Birleşmiş
- 57:38Milletler'den geliyorsa, Sayın
- 57:39Guterres'ten bir şey geliyorsa, biz bunu
- 57:41dinliyoruz. Yani Cumhurbaşkanımız
- 57:43uluslararası toplum olarak BM çünkü 1960
- 57:46BM kararlarıyla kurulmuş bir devlet var.
- 57:48Dı. Gitti o.
- 57:51Uluslararası toplumun onu anlaması
- 57:53lazım. İkincisi, Kıbrıs Türklerini içine
- 57:56alan her türlü diyalog ortamını biz
- 57:58destekliyoruz. Çünkü Kıbrıs Türklerinin
- 58:01durduğu yerin
- 58:03iyi anlaşılması lazım. 20 sene önceki
- 58:05jenerasyon Avrupa'da veya başka
- 58:07yerlerdeki siyasi jenerasyon bunu
- 58:09anlamış olabilir. Ama bunu sürekli
- 58:11anlatılması lazım. Şimdi yeni bir
- 58:12jenerasyon var. Ve Kıbrıs Türklerinin
- 58:16niye devlet kurduğunu,
- 58:17niye devlet kurma dışında başka bir
- 58:19çarelerinin olmadığını, ama bu kurulan
- 58:21devletin uğradığı izolasyonun ne kadar
- 58:24haksız bir izolasyon olduğunu tekrar
- 58:27tekrar anlatmaları gerekiyor. Onun için
- 58:28bu bu biz bu diyalog ortamını
- 58:30destekliyoruz. İkincisi,
- 58:32eee
- 58:33Şöyle bir yöntem geliştirdi
- 58:35Cumhurbaşkanımız. Eee onu ben arazide
- 58:37teklif ediyorum taraflara. Yani belli
- 58:40menfaatlere ulaşmak için
- 58:42kalıcı çözümleri beklememize gerek yok.
- 58:47Adanın kuzeyinde, güneyinde suya,
- 58:49enerjiye, elektriğe
- 58:51ihtiyacı var. Turiste ihtiyacı var.
- 58:54Bunlar için
- 58:55ortak projeler, ortak çalışmalar
- 58:57yapılabilir. Yani biz bunu Sayın Genel
- 58:59Sekreter'e de ifade ettik. Yani bunu iki
- 59:02taraf arasında güven artırıcı önlemler
- 59:04konusunda değerlendirilebilir. Çünkü
- 59:07yani Rum tarafı bulunduğu yerden memnun.
- 59:09Türk tarafı eee bulunduğu yerde
- 59:12bulunuyor, memnun. Yani burada
- 59:14tarafların coğrafi olarak bulundukları
- 59:16yerlerde bir şeyleri kalmadı. Çünkü
- 59:181974'ten beri son
- 59:21>> [boğazını temizler]
- 59:21>> 50 küsur yıldır taraflar aynı yerdeler.
- 59:24Oralarda artık yeni jenerasyonlar
- 59:25oluşmuş. Eee
- 59:27hayata gelmiş ve
- 59:29sürüp devam edip giden bir hayat var.
- 59:31Fakat Türklerin sahip olduğu imkan
- 59:34diğerlerine nazaran daha kısıtlı. Bunun
- 59:36aşılması gerekiyor. Onun için ama biz ne
- 59:39yapıyoruz buna mukabil? Biz de Rum
- 59:40kesimini devlet olarak tanımıyoruz.
- 59:44Yani sen Kıbrıs'ın Türk'ün hakkını
- 59:46tanımazsan ben de senin devlet varlığını
- 59:47tanımam. Çünkü
- 59:49sen 1960'daki kurulan devlet değilsin.
- 59:54>> [boğazını temizler]
- 59:55>> Bunu herkes biliyor.
- 59:57Dolayısıyla bizim tanımamamız da son
- 1:00:00derece meşru. O da beraberinde Rum
- 1:00:03kesimine bir takım dezavantajlar
- 1:00:04getiriyor. Aslında
- 1:00:06uzun vadeye bu konuları bırakıp her iki
- 1:00:09tarafın da legal pozisyonları
- 1:00:11değiştirmeden ortak
- 1:00:13bir güven inşa edecek
- 1:00:15menfaat adımları atması mümkün. Bunun da
- 1:00:18dediğim gibi biz çok cesurca, yaratıcı
- 1:00:20fikirlerle karşı tarafa söyledik yani.
- 1:00:22Enerji işbirliği yapılabilir, su
- 1:00:24işbirliği yapılabilir, ticari işbirliği
- 1:00:25yapılabilir. Herkes para kazanabilir,
- 1:00:27herkes iyi yaşayabilir.
- 1:00:29Türk birliklerinin orada olması bakın
- 1:00:32statükoyu hiç değiştirmedi.
- 1:00:3450 yıldır statüko aynı.
- 1:00:37Bu şunu demek yani orada adadaki
- 1:00:38istikrar, barış tek bir sebepten dolayı
- 1:00:41oluyor.
- 1:00:44Türk askerinin adada
- 1:00:47var olmasından dolayı.
- 1:00:49>> Bu adanın olmazsa olmazı mıdır?
- 1:00:52>> Bu şartlar altında. Yani iki tarafın da
- 1:00:55kalıcı bir anlaşmaya rıza göstermediği
- 1:00:57şartlarda. Çünkü Rumlar da şunun önüne
- 1:01:00geçemezsiniz.
- 1:01:01Öyle bir şey var ki yani adanın tamamı
- 1:01:03bana ait diyor.
- 1:01:07Şimdi sen elindeki bu ezici imkanları
- 1:01:10Türklere karşı kullanırsan
- 1:01:12kim Türk'ün yardımına gelecek? Yine biz
- 1:01:15gideceğiz.
- 1:01:16Dolayısıyla bunun kalıcı bir çözüme
- 1:01:19bağlanmadığı bir yerde
- 1:01:20şartların aynı şekilde durduğu bir yerde
- 1:01:22bunun da değişmesini denklemde
- 1:01:24bekleyemezsiniz, değişmezdi.
- 1:01:26Ama dediğim gibi anlam planı
- 1:01:28hayata geçseydi, Crans Montana'da bir
- 1:01:30yere varılsaydı belki daha farklı
- 1:01:32adımlar atılabilirdi.
- 1:01:34Ama şu anda ki mevcut statüko
- 1:01:37yani bir takım dengelerin değişmesine
- 1:01:39asla izin vermez.
- 1:01:40>> Teşekkür ediyorum. Yavaş yavaş
- 1:01:41yayınımızın sonuna gidiyoruz. Büşra Nur
- 1:01:43Hanım buyurun.
- 1:01:44>> Sayın Bakan geçen ay Manila'da Türkiye
- 1:01:47ASEAN'ın diyalog ortağı statüsünü elde
- 1:01:49etti. Bu statü doğrultusunda Türkiye'ye
- 1:01:52ne gibi fırsatlar sunulacak? Bunu
- 1:01:54takiben de sanayi, yani savunma sanayi,
- 1:01:57ticaret hacminin artırılması, bölgesel
- 1:01:59güvenlik mekanizmasına katılım
- 1:02:01doğrultusunda ne gibi somut adımlar
- 1:02:03göreceğiz?
- 1:02:05>> Yani ASEAN'da gördüğümüz gibi
- 1:02:07biraz önceki açılışta da tartıştığımız
- 1:02:10güvenlik paktında gördüğümüz gibi yani
- 1:02:12dış politikada sürekli bir takım şeyleri
- 1:02:14kurumsal ve yapısal götürmeye
- 1:02:16çalışıyoruz yani sağlam yere demir
- 1:02:19atarak
- 1:02:21verimliliğin, başarının bir rastgele
- 1:02:24olmasını sağlamaya çalışıyoruz, devamlı
- 1:02:26olmasını sağlamaya çalışıyoruz.
- 1:02:29Son 3 yıldır üzerinde çalıştığımız
- 1:02:30konulardan biri de ASEAN
- 1:02:33ortaklığıydı.
- 1:02:35Burada
- 1:02:3711 ASEAN ülkesi
- 1:02:39ile
- 1:02:40diyalog ortaklığı yapan
- 1:02:4311-12 tane de dünyanın en büyük ülkeleri
- 1:02:45vardı. Çin, Amerika, Rusya. Bütün
- 1:02:48ülkelerin buluştuğu tek yer burası.
- 1:02:49Çünkü
- 1:02:50ASEAN ülkeleri 700 milyon nüfuslu,
- 1:02:53oldukça siyasi olarak nötr durumda
- 1:02:56olan
- 1:02:57ama ekonomiye, kalkınmaya ve pazara
- 1:02:59odaklanmış olan ülkeler.
- 1:03:02Orada da büyük hani şu anda Kamboçya'yla
- 1:03:04Çin arasında bir şey var.
- 1:03:07Eee
- 1:03:09>> [boğazını temizler]
- 1:03:13>> Unuttum onu.
- 1:03:14>> Ülkeyi mi?
- 1:03:15>> He.
- 1:03:16>> Eee, Kamboçya'yla eee
- 1:03:20Sınır
- 1:03:20>> Evet evet.
- 1:03:21>> Sınır tartışması evet.
- 1:03:22>> Tartışması olan eee ülke var. Yani
- 1:03:23bunların kendi aralarında eee bir
- 1:03:25sıkıntısı var. Onun dışında eee bölge
- 1:03:27şey, eee rahat bir ülke açıkçası. Eee
- 1:03:31burada büyük bir ekonomik imkan var,
- 1:03:33verimlilik var. Bu ekonomik verimliliği
- 1:03:35bizim hayata
- 1:03:37hani eee dan nasıl ifade istifade
- 1:03:39edebiliriz? Bununla ilgili eee ciddi
- 1:03:41şeyleriniz var, eee arayışlarımız var,
- 1:03:43eee çalışmamız var açıkçası.
- 1:03:46Eee Kamboçya'yla Tayland.
- 1:03:47>> Tayland Tayland.
- 1:03:48>> Evet.
- 1:03:49>> Tayland.
- 1:03:49>> Şimdi aklıma geldi. Şimdi eee buradan
- 1:03:52nasıl istifade eee edebiliriz? Eee bunun
- 1:03:55arayışı vardı. Biz biliyorsunuz bu
- 1:03:57ülkelerin hepsinde büyükelçilik açtık.
- 1:03:59İş adamlarımızın büyük faaliyetleri var,
- 1:04:01büyük yatırımlarımız var. Eee ama eee
- 1:04:03burayla yapıcı bir eee diyalog
- 1:04:05içerisinde olmamız gerekiyor. Yani
- 1:04:07Rusya'nın, Amerika'nın, Çin'in,
- 1:04:08İngiltere'nin, Amerika'nın, Fransa'nın,
- 1:04:10Kanada'nın olduğu bir yerde hani Türkiye
- 1:04:12ekonomisinin
- 1:04:13yapısal ortak olmaması eee yani kabul
- 1:04:17edilebilir bir şey değildi. Gerçi
- 1:04:18moratoryum ilan etmişlerdi Serdar Bey.
- 1:04:21Yani ASEAN ülkeleri biz zaten kendimiz
- 1:04:24azız. Bir de hani eee diyalog
- 1:04:26ortaklarımızla yani yürütebileceğimiz
- 1:04:28hani kapasite imkanlarımız az olabilir
- 1:04:30diye çok da fazla dünyadan talep vardı.
- 1:04:33Eee bunlar epey bir süre önce moratoryum
- 1:04:35ilan etmişlerdi yeni diyalog ortağı
- 1:04:37almakta. Ama bizim eee ısrarlı eee ve
- 1:04:40sistemli eee çalışmalarımız neticesinde
- 1:04:43çok şükür bu da hayata geçti. Eee bundan
- 1:04:45sonra ASEAN bölgesiyle çok yakından eee
- 1:04:48çalışmaya devam edeceğiz.
- 1:04:50Yani eee genel olarak şunu söylemek
- 1:04:52lazım. Yani Cumhurbaşkanımızın yani
- 1:04:54liderliğinde yürüttüğümüz bu dış
- 1:04:55politikada bizim klasik alanlarımızın
- 1:04:58çok ötesine giderek yani ticari,
- 1:05:00ekonomik ve sosyal, siyasal ilişkileri
- 1:05:02geliştirme politikamız çok sistemli
- 1:05:04gidiyor. Afrika ülkeleriyle de böyle,
- 1:05:06Latin Amerika'da böyleyiz, Asya
- 1:05:08Pasifik'te böyleyiz.
- 1:05:09Eee inşallah eee yani eee şuna
- 1:05:12saplanmıyoruz. Eskinin hatası oydu. Dış
- 1:05:14politika yapımının.
- 1:05:15Yani.
- 1:05:17Yakın bölgenizde olan ateş sizi o kadar
- 1:05:19içine alıyor ki.
- 1:05:21Tarihin aktığı başka yerleri.
- 1:05:24İster istemez pas geçiyorsunuz.
- 1:05:26Şimdi zihinsel olarak da yapısal ve
- 1:05:28kurumsal olarak da farklı krizleri.
- 1:05:31Aynı anda yöneten.
- 1:05:33İmkan ve kabiliyetleri, krizleri ve
- 1:05:35imkanları aynı anda görüp yönetecek.
- 1:05:37Zihne ve kurumsal yapıya sahip olmak
- 1:05:39gerekiyordu. Bizim de yaptığımız o. Yani
- 1:05:42Ortadoğu'da uğraştığımız bir kriz. Asya
- 1:05:44Pasifik'teki bir menfaate ulaşmamızdan
- 1:05:46bizi alıkoymamalı. Zihnimiz oranın
- 1:05:49içerisinde hapsolmamalı. Tamam, ağırdır,
- 1:05:51büyüktür. Oraya biz lider düzeyinde
- 1:05:52eğiliyoruz. Ama başka kurumlar, başka
- 1:05:54kurduğumuz yapılar. Oraya vaziyet
- 1:05:57edebilmeli. Çok şükür. Yani o kurumsal
- 1:06:00olgunluk, o yani zihinsel farkındalık, o
- 1:06:04diplomatik ustalık
- 1:06:06Türkiye'nin şu anda sahip olduğu bir
- 1:06:08şey. Biz bunu da sonuna kadar
- 1:06:09kullanıyoruz.
- 1:06:10>> Teşekkür ediyorum. Artık son sorumuz.
- 1:06:12Faruk Bey, buyurun.
- 1:06:13>> Sayın Bakanım, AK Parti'nin 25. kuruluş
- 1:06:16dönemi yaklaşıyor. Affedersiniz.
- 1:06:17[boğazını temizler]
- 1:06:19Ülkemizin bu süreçte en etkin olduğu
- 1:06:21konulardan biri de hiç şüphesiz dış
- 1:06:23politika.
- 1:06:24Türkiye'nin çok sayıda coğrafyada ve çok
- 1:06:27sayıda başlıkta çok etkin, eş zamanlı
- 1:06:30bir dış politika diplomasisi yürüttüğünü
- 1:06:32görüyoruz. Bu tabloyu siz nasıl
- 1:06:34değerlendiriyorsunuz?
- 1:06:36>> Program boyunca da ifade etmeye çalıştım
- 1:06:38aslında.
- 1:06:39Hem bölgenin hem dünyanın karşılaştığı
- 1:06:41bütün hayati sorunlara karşın
- 1:06:43Türkiye'nin.
- 1:06:44Saygın bir aktör olarak
- 1:06:47çok büyük yapıcı katkıları var.
- 1:06:50Ön alıcı katkıları var. Şimdi bu nasıl
- 1:06:53oldu? Bu aslında bir noktada AK
- 1:06:54Parti'nin dış politika.
- 1:06:56Sının da bir tarihi. 25 yıl önce
- 1:06:59yani AK Parti kurulduğu zaman şöyle bir
- 1:07:02dünya vardı. Soğuk Savaş'tan yeni
- 1:07:04çıkmış. Soğuk Savaş sonrası döneme
- 1:07:07hazırlanmaya çalışan bir zihinsel algı
- 1:07:09arayışında olan bir dünya eee 2001'de 11
- 1:07:13Eylül yaşanmış.
- 1:07:17Hemen arkasına AK Parti
- 1:07:19kurulmuş.
- 1:07:20Yani burada
- 1:07:22eee
- 1:07:26ortaya çıkan yeni dünyayı
- 1:07:29iyi okuyan, iyi anlayan
- 1:07:31ve Türkiye'nin buradaki yerini iyi
- 1:07:33konumlandıran, sadece
- 1:07:36hamaset, hedef ve ideoloji olarak değil
- 1:07:39var olan realiteyi de iyi okuyacak bir
- 1:07:41kadroya ve zihne ihtiyaç vardı.
- 1:07:43AK Parti'nin aslında geçmişin
- 1:07:45hatalarından ders çıkartarak, günümüzün
- 1:07:47de şartlarını iyi değerlendirerek ve bu
- 1:07:49milletin stratejik kültürünü, stratejik
- 1:07:51emellerini de stratejik eee ruh halini
- 1:07:54de eee hesaba katarak oluşturduğu bir
- 1:07:56formülasyon var.
- 1:07:58Tabii eee Soğuk Savaş sonrası dönemde
- 1:08:00biliyorsunuz eee Türkiye NATO eee
- 1:08:02Türkiye Soğuk Savaş dönemindeki eee dış
- 1:08:05politikadaki eee
- 1:08:07rahatlığını hissettiği otomatik pilot
- 1:08:09durumundan çıkmak zorunda kaldı. Ya o
- 1:08:11dönem ittifaklar belli, düşman belli,
- 1:08:14dost belli, hareket alanınız belli. Eee
- 1:08:17kaptan pilotu orada otomatik pilota
- 1:08:19vermişsiniz gidiyorsunuz dış politikayı
- 1:08:21birçok önemli hayati konuda.
- 1:08:23Ama dostun, düşmanın, ittifakların, her
- 1:08:25şeyin değiştiği
- 1:08:28Soğuk Savaş sonrası dönemde
- 1:08:30artık otomatik pilot değil
- 1:08:32eee serbest modda
- 1:08:34manuel modda gitmeniz lazım. Orada da
- 1:08:37kaptan önemli.
- 1:08:38Yani milletimizin en büyük eee buradaki
- 1:08:41aslında avantajı da yani
- 1:08:43Cumhurbaşkanımızın eee bir lider olarak
- 1:08:47ortaya çıkması
- 1:08:50kaptan pilot yerine oturup otomatik
- 1:08:52pilottan çıkmış olan dış politikayı
- 1:08:54manuel pilottaki
- 1:08:55yapmanız lazım. Çünkü otomatik o pilota
- 1:08:57bağlayacağınız bir yer kalmadı dünyada
- 1:08:58artık. O dünya o dünya değil.
- 1:09:00>> Otomatik pilot eee Mekke ittifakına
- 1:09:02götürmezdi herhalde bu gemi.
- 1:09:04>> Mümkün değil. Yani otomatik pilot zaten,
- 1:09:06eee, o o o orası kalmamış. Sen zihinsel
- 1:09:09olarak yaşatmaya çalışıyorsun.
- 1:09:10Transatlantik ittifakı birçok
- 1:09:12başkalaşıma uğramış. Eee, sen, eee, eee,
- 1:09:16dost kategorisinden çıkıp medeniyet
- 1:09:18çatışmaları itibarıyla düşman
- 1:09:19kategorisine itilmişsin. Hele 11
- 1:09:21Eylül'den sonra bu hepten
- 1:09:22belirginleşmiş. Sen ısrarla zihinsel
- 1:09:24olarak orada tutmaya çalışıyorsun ama bu
- 1:09:26olmuyor bir türlü. Yani AB'ye girmeye
- 1:09:28çalışıyorsun. Orada başka türden
- 1:09:29problemler falan. Eee, bütün
- 1:09:31hedeflerimizi, yani geçmişten gelen
- 1:09:33hedeflerimizi aynı anda devam ettirmek
- 1:09:35ama yeni risk ortamlarında iyi hesaba
- 1:09:38katıp gitmek gerekiyor.
- 1:09:40Tabii bu kolay olmadı. Bakın, çok zor
- 1:09:42oldu. Eee, bunu biz Suriye'de, Irak'ta,
- 1:09:45PKK'yla mücadelede, eee, başka konularda
- 1:09:48çok gördük. Yapısal Türkiye, AK Parti
- 1:09:52iktidara geldiği zaman
- 1:09:54zihinsel olarak da yapısal olarak da
- 1:09:57Soğuk Savaş sonrası ortaya çıkan
- 1:09:59belirsizlik dönemine hazır değildi.
- 1:10:02Kurumları da hazır değildi. İmkan ve
- 1:10:04kabiliyetleri de hazır değildi. Yani
- 1:10:06bugün şimdi söyleyebiliriz. O zaman hani
- 1:10:08devlet çalışanı olsak söyleyemeyiz. Biz
- 1:10:09şuna hazır değiliz, biz buna hazır değil
- 1:10:11diyemezsiniz.
- 1:10:13Bu, yani devlet, eee,
- 1:10:16i yönetmenin, eee, adabına aykırı bir
- 1:10:18husustur ama yıllar geçmiş. Bir takım
- 1:10:20şeylerin artık üstünden
- 1:10:21şey yapıyorsunuz değerlendirmesini.
- 1:10:23Burada, eee, böyle bir imkansızlık
- 1:10:25karşısında bir liderlik çıkıyor ortaya.
- 1:10:29İçerideki ekonomik ve kalkınmaya ilişkin
- 1:10:31birikmiş bir yığın sorun var. Altyapı
- 1:10:32sorunu var. Onları halletmeniz lazım.
- 1:10:36Demokrasiyle ilgili bir ton sıkıntınız
- 1:10:38var. Yani başta, yani bu işte kimlik
- 1:10:40inkarı diye ortaya konan konular vardı o
- 1:10:42dönemde.
- 1:10:44Eee, başka demokratikleşme sorunları
- 1:10:46vardı. Düşünce özgürlüğüyle alakalı. Dış
- 1:10:48politikada bir ton sorununuz var.
- 1:10:51İç politikada sorunlar. Bütün bunların
- 1:10:53hepsini aynı anda
- 1:10:55normal hayatın akışını inkıtaya
- 1:10:56uğratmadan
- 1:10:58insanlar evlenecekler,
- 1:11:00çocukları olacak, torunları olacak,
- 1:11:02işleri olacak,
- 1:11:03kazanacaklar, batacaklar. Yani normal
- 1:11:05hayattan bunu kastediyorum.
- 1:11:08Normal hayatı inkıtaya uğratmadan,
- 1:11:10zorlukların, iyiliklerin olduğu bir
- 1:11:12dünyayı
- 1:11:14nerede mümkün kılıyorsunuz? Herkesin
- 1:11:17ateşli olduğu yerde.
- 1:11:19Kuzeyiniz ateş,
- 1:11:21güneyiniz ateş,
- 1:11:22doğunuz ateş,
- 1:11:24batınız ateş. Her yer ateş ve siz burada
- 1:11:29manuel pilotta, pilotun, kaptan pilotun
- 1:11:31üstadıyla
- 1:11:34götürüyorsunuz işi.
- 1:11:36Şimdi bu AK Parti'dir.
- 1:11:38Bu AK Parti'dir. Eee, ben gittiğim her
- 1:11:40yerde, eee, yani parti organlarında
- 1:11:43konuşurken, eee, görevlendirildiğim
- 1:11:46zaman, eee, yani oradaki delegelere,
- 1:11:48üyelere hep aynı şeyi söylüyorum.
- 1:11:51Buradaki başarı sizin başarınızdır.
- 1:11:53Çünkü siz
- 1:11:55size hizmet eden, size başarı getiren,
- 1:11:58fayda getiren iktidarı sürekli seçtiniz.
- 1:12:01Cumhurbaşkanımızı tekrar tekrar yönetme
- 1:12:04makamına getirdiniz. Bu uzun erimli
- 1:12:06liderlik bize özellikle dış politikada
- 1:12:09çok büyük stratejik avantaj getirdi.
- 1:12:12Yani bir takım ittifakları,
- 1:12:15bir takım
- 1:12:16eee,
- 1:12:18dönüşümleri, değişimleri 5 yılda, 6
- 1:12:20yılda, 7 yılda yapamıyorsunuz.
- 1:12:23Uzun yıllar içerisinde aynı iradenin,
- 1:12:25aynı ittifakın, aynı kadroların beraber
- 1:12:27hareket edip yani konuları
- 1:12:30eee, belli aşamalara taşıya taşıya
- 1:12:32gitmesi gerekiyor. Özellikle bizim
- 1:12:34bulunduğumuz bölgede kişisel ilişkilerin
- 1:12:37ve oluşmuş tecrübelerin inanılmaz etkisi
- 1:12:39var olayları yönetmede. Dediğim gibi
- 1:12:41otomatik pilotta değilsiniz.
- 1:12:43Hegemondan bir şey beklediğiniz zaman
- 1:12:45hegemon size kendi kurumsal
- 1:12:47kapasitesiyle gelir, bir şey yapar. Hep
- 1:12:48bölge öyle olmuş. Ama şimdi bölgede uzun
- 1:12:51yıllardır yöneticilik yapmış, liderlik
- 1:12:53yapmış bir şahıs cumhurbaşkanımız.
- 1:12:55Çıkıyor
- 1:12:57ve diyor ki
- 1:12:58ben bu ülkede şu kadar bölgede şu kadar
- 1:13:00yıldır bir kardeşiniz olarak yöneticilik
- 1:13:02yapıyorum.
- 1:13:03Bu ülkenin lideriyim. Benim bu bölge
- 1:13:06için ve Türkiye için şöylesine bir
- 1:13:08vizyonum var.
- 1:13:09Ve insanlar bunu dinlediği zaman
- 1:13:10diyorlar ki ya bu hepimizin menfaatine
- 1:13:13olan bir şey.
- 1:13:15Yani Türkiye'deki olanı
- 1:13:17örnek almak istiyor herkes.
- 1:13:20Dolayısıyla eee AK Parti'nin ortaya
- 1:13:22koyduğu bu vizyonun inkıtaya uğramadan
- 1:13:24devam etmesi gerekiyor.
- 1:13:25Cumhurbaşkanımızın da liderliğinin devam
- 1:13:28etmesi gerekiyor.
- 1:13:29Bu dış politika
- 1:13:32meselesinde konuşulacak çok konu var.
- 1:13:34Yani AK Parti'nin ideolojik olarak
- 1:13:36durduğu yer, tabanın beklentileri ve
- 1:13:39tabanın yönlendirmeleri ve
- 1:13:41cumhurbaşkanımızın liderliği üçgeninde
- 1:13:44konuşulacak çok konu var. Belki onu
- 1:13:47başka bir programda yaparız. O biraz
- 1:13:48daha hani sosyal veyahut ne bileyim
- 1:13:50farklı bir konu.
- 1:13:51>> Sayın Bakan, çok teşekkür ediyorum. Peki
- 1:13:53Mekke Savunma İttifakı ile başladığımız
- 1:13:56bu programı yayını bitirmek durumundayız
- 1:13:59artık. Bu ittifakın
- 1:14:02dostlara güven,
- 1:14:04düşmanlara da kaygı ürettiğini
- 1:14:06değerlendiriyoruz. Son bir değerlendirme
- 1:14:08alalım, yayınımızı kapatalım.
- 1:14:10>> Dediğiniz doğru. Dostlara güven, çok
- 1:14:12sevinen var. Özellikle ittifakın üyesi
- 1:14:15olmayıp da buna en az kendileri girmiş
- 1:14:17kadar da sevinen ülkeler var.
- 1:14:20Bir o kadar da halk toplulukları var.
- 1:14:22Gerçekten özellikle İslam dünyasından bu
- 1:14:24konuya çok destek veren var.
- 1:14:27Batıdan da destek verenler var. İşin
- 1:14:29aslını bilenler itibarıyla yani
- 1:14:30Ortadoğu'nun insanlık için, uluslararası
- 1:14:34toplum için sıkıntı üreten, problem
- 1:14:36üreten
- 1:14:37bir yer olmaktan çıkıp tam tersine sahip
- 1:14:39olduğu her şeyle katma değer üreten bir
- 1:14:42yer olmasının yolu bu türden yapıcı
- 1:14:44ittifakların hayata geçmesinden
- 1:14:47geçiyor ve buna öncelik edenler de
- 1:14:50takdir ediyorlar açıkçası. Yani Suudi
- 1:14:52Arabistan,
- 1:14:54Pakistan, Türkiye burada liderlikleriyle
- 1:14:56büyük rol oynadılar. Bize düşen görev,
- 1:15:00bizim bulunduğumuz makamlarda
- 1:15:03ortaya çıkmış bu siyasi iradenin, üç
- 1:15:05ülkenin liderliği tarafından ortaya
- 1:15:07konulmuş lider siyasi iradenin
- 1:15:09çok büyük bir bölgesel ve küresel
- 1:15:12beklenti oluşturduğunun da farkındayız.
- 1:15:14Bunun altını çok profesyonel doldurarak
- 1:15:17adım adım ilerletip işlememiz gerekiyor
- 1:15:19ve bunu yapmaya da
- 1:15:21başladık. İnşallah devam edeceğiz.
- 1:15:23>> Teşekkür ediyorum. Bugün 8 Ağustos 2026
- 1:15:26Anadolu Ajansı Editör Masası'nın konuğu
- 1:15:28Dışişleri Bakanımız Sayın Hakan
- 1:15:30Fidan'dı. Yayınımız burada sona erdi.
- 1:15:32İyi akşamlar dilerim.
About this transcript
This page contains the full transcript of Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, AA Editör Masası’nda gündeme ilişkin soruları yanıtladı by Anadolu Ajansı, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 9,319 words across 2,085 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.
What you can do with it
Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.
Free YouTube transcript tool
YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.