YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, AA Editör Masası’nda gündeme ilişkin soruları yanıtladı

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, AA Editör Masası’nda gündeme ilişkin soruları yanıtladı — Transcript

by Anadolu Ajansı · 9,645 words · 1,906 segments · language en · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:002026 Anadolu Ajansı Editör Masasının
0:03konuğu Dışişleri Bakanı Sayın Hakan
0:05Fidan. Sayın bakanım hoş geldiniz.
0:07>> Teşekkür ediyorum.
0:07>> Alışık olmadığımız bir saatte bir editör
0:09masası yapıyoruz. Çünkü gerçekten de çok
0:12özel bir gündemimiz var. Eee ayağınızın
0:15tozuyla geldiniz. Türkiye, Suudi
0:18Arabistan ve Pakistan eee bir anlaşmaya
0:21imza attılar. Mekke Savunma Anlaşması.
0:24Mekke anlaşması. Öncelikle bununla
0:26başlamak istiyoruz. Mekke anlaşmasına
0:30Türkiye'nin e bu anlaşmadaki hedefleri
0:32nedir? Türkiye böyle bir anlaşmaya
0:34ihtiyaç duyuyor muydu? Bunu da konuşalım
0:36isterim. Bu anlaşmayı bize biraz anlatır
0:39mısınız?
0:40>> Tabii memnuniyetle. Eee dün ifade
0:43ettiğiniz gibi gerçekten tarihi bir
0:45gündü. Cumhurbaşkanımızın liderliğinde
0:47yürüttüğümüz dış politikamızın gerçekten
0:50eee uzun yıllardır hedeflediğimiz bazı
0:52eee köşe taşları var. eee onlardan
0:56birinin gerçekleşmesiyle alakalı bir
0:58olaya eee tanıklık ettik. Şimdi eee
1:03bölgemizde uzun yıllardır devam eden bir
1:06istikrarsızlık var biliyorsunuz.
1:08Savaşlar, eee, işgaller,
1:12sürgünler, yerinden edilmiş insanlar.
1:15Yani bunlar eee uzun zamandır bizim
1:17kendi yakın doğumuz, kendi yakın
1:19güneydoğumuzda dünyada genel olarak eee
1:22Ortadoğu ismiyle kabul görmüş olan
1:24coğrafyada e devam eden olaylar. Tabii
1:26bu sistemsizlik uzun yıllardır iktidarda
1:29bulunan eee biz AK Parti hükümetlerinin
1:31çok yakından takip ettiği, analiz ettiği
1:34ve eee bu sorunlara kalıcı nasıl bir eee
1:37düzenleme getiririz diye sürekli eee
1:39üstünde kafa yorduğumuz bir husustu. Eee
1:42açıkçası son birkaç yıldır eee bu
1:44konudaki eee görüşlerimizi eee daha eee
1:47olgunlaştırarak pratikte ne türden
1:49adımlar atabiliriz? İlk önce
1:51tespitlerimiz, daha sonra bunların eee
1:53ilgili taraflarla paylaşılması derken
1:56somutlaştırılması aşamasına nihayetinde
1:58çok şükür geldik. Bizim amacımız eee her
2:01zaman söylüyoruz yani bölgesel eee
2:03sahiplenmemizin artırılması önemli.
2:05Çünkü dışarıdan gelen hegemonlar eee
2:07bölgedeki sorunları çözmüyorlar. Daha da
2:10akut hale getiriyorlar. maliyeti çok
2:12yüksek oluyor. Eee bölge ülkelerinin
2:14kendi güvenliklerini, kendi ekonomik
2:17istikrarlarını, kendi kalkınmalarını,
2:19kendi refahlarını kendilerinin aslında
2:21garanti altına alıcı daha kurumsal
2:23noktalara gitmeleri gerekiyor. Biz bölge
2:26ülkelerinin hemen hemen hepsiyle çok iyi
2:27ilişkilerimiz var ama bunlar eee
2:29gerçekten konjonktüre dayalı eee siyasi
2:32algılara, anlayışlara dayalı eee her an
2:34değişebilen eee yapıda olan ilişkiler
2:37idi. Ama Türkiye'nin dış politikası uzun
2:39zamandır cumhurbaşkanımızın liderliğinde
2:41aynı. Biz bunu daha kalıcı hale
2:43getirmenin daha faydalı olduğunu hep
2:44düşündük. Yani aradaki kardeşlik
2:46ilişkisi dediğimiz veya ilişki dediğimiz
2:48konuların daha yapısal, daha
2:50profesyonel, daha kendi kendine
2:51gidebilen bir noktada olması gerekiyor
2:53bütün bölgenin istikrarı için. O açıdan
2:56eee biz eee özellikle zaman zaman da bu
2:59bana hep sorulurdu. Eee yani bölgesel
3:01vizyonunuz Türkiye olarak nedir diye biz
3:03hep şunu söyledik. bir bölgede aslında
3:05savunma ittifakına eee ihtiyaç var.
3:08Savunma ittifakı yani ülkeler
3:11birbirlerinin güvenliğinden emin olmadan
3:13üstüne ekonomik yapılar bina
3:14edemiyorlar. Yani bu tarihin de
3:16gösterdiği bir husus. Biz bunu Avrupa
3:18Birliği'nde de gördük. Yani Amerikan
3:20güvenlik şemsiyesi sağladığı atmosfer
3:22içerisinde Avrupa ekonomik toplumunun
3:23hayata geçtiğini, daha sonra bunun
3:25evrildiğini gördük. Burada da yani
3:27bölgedeki istikrarsızlıkların
3:29giderilmesi, en azından durdurulması ve
3:32eee daha büyük ekonomik ve sosyal
3:34entegrasyonun sağlanarak eee bölge
3:37halkının refahının e ilerletilmesi
3:39konusunda büyük bir irade var. Bu kolay
3:41bir iş değil. Çok başındayız. Eee bunun
3:44bilincindeyiz. Eee bunun bütün eee
3:46zihinsel, kavramsal eee hazırlıkları,
3:49planları var. Bunları kurumsal olarak
3:51nasıl hayata geçireceğiz? Ona ilişkin
3:53çalışmalarımız var. Ve bunları yaparken
3:56ne türden sorunlarla karşılaşacağız
3:58onları biliyoruz. Bunları tam 2 yıl 8
4:01aydır eee ben ortaklarımızla, imza
4:05attığımız ortaklar ve diğer bölge
4:07ülkeleriyle kesintisiz konuşuyorum.
4:09Cumhurbaşkanımız lider seviyesinde
4:10yaptığı görüşmelerde tabii hep gündeme
4:12getiriyor.
4:14Bu bizim üzerimde çok
4:15>> yani 2 yıl 2 yıldır bu anlaşma
4:17hazırlanıyor muydu? Tabii.
4:20Yani bunu fikir düzeyinden kavrama,
4:22kavramdan eee anlaşma e noktasına
4:25geçmesi.
4:27>> Şimdi Sayın Bakanım eee anlaşmanın
4:29detaylarına yavaş yavaş arkadaşlarımla,
4:31editör arkadaşlarımla birlikte eee
4:34girmek istiyorum. Öncelikle şu, eee,
4:37NATO'nun 5. maddesine benzediği ifade
4:40edilen
4:40>> Evet. üç ülkeden birisine herhangi bir
4:43saldırı durumunda bu eee bütün parkta
4:47yapılmış bir saldırı addedilecektir
4:49ilkesi.
4:50>> Bu NATO'nun 5. maddesiyle aynı mı?
4:53Burada yaklaşımımız nedir?
4:54>> Burada yani teknik olarak eee aynı.
4:57Teknik olarak aynı zaten. Onun için bir
4:59güvenlik paktı kuruyorsunuz. Onun için
5:02eee nihai derecede bir eee ittifaka eee
5:06katılma kararı alıyor diğer ülkeler.
5:08Yani birbirinin koruyucu eee desteğinden
5:12faydalanmak için. Burada bir sıkıntı
5:13yok.
5:14>> Bir yükümlülük getiriyor yani imzacı
5:16ülkelere.
5:17>> Peki hemen aktive olacak bir durum mu?
5:19Bunu biraz detaylandırır mısın?
5:20>> Tabii yani onu şöyle detaylandırayım.
5:22Çok fazla detaya girip yani
5:23izleyicilerimiz de sıkmadan esas
5:25itibariyle bu türden anla bakın biz
5:271952'den itibaren NATO'dayız. çok uzun
5:30yıllardır yani NATO toplantılarına
5:32gidiyoruz, katılıyoruz. İşte en son NATO
5:33zirvesini biz yaptık. Kavram kağıtlarını
5:35hazırladık. Stratejilere, planlara,
5:38programlara katkıda bulunuyoruz. Yani
5:40NATO e bütün tarihinde bir veya iki
5:42defa, iki defa herhalde en son kontrol
5:45ettiğimde şeye girmiştir. Ortak müdahale
5:47kararı alıp bir operasyona girmiştir.
5:48Bir Afganistan'daki bir hususu
5:50destekledi. Bir de eee
5:53bu Kosova
5:53>> Kosova'da da destekledi. Onun dışında
5:55NATO'nun
5:57>> hazırlıkları, NATO'nun en büyük
5:59caydırıcılığı eee
6:03defensive pozisyonda bir caydırılıcık
6:05yeteneği geliştirmek. Yani sen bana
6:07saldırsan ben hazırlığını yapmış bu
6:09kadar büyük bir topluluğa sahip eee
6:12askeri gücüm benim
6:16gücümü test etme. Dolayısıyla ben
6:19saldırıya uğramıyorum. Benim bulunduğum
6:21coğrafya da eee siyasi, ekonomik ne
6:23kadar sorunu varsa hallederek kalkınıyor
6:25ve daha normal bir yolda gidiyor. Şimdi
6:27bu önemli. Çünkü bütün gelişmeleri önünü
6:30tıkan şey şiddettir, savaştır, eee,
6:33gözyaşıdır. Bunu caydırıcılık gücünüzü
6:37artırıyorsunuz. İkinci bir hususta ya bu
6:39türden ittifaklara girmenin yolu, eee,
6:42bir dışarıya mesaj vermekten ziyade bu
6:44ittifaka imza atan ülkeler birbirlerinin
6:47eee, güvenliğine tehdit olmayacaklarını,
6:50aslında birbirlerinin güvenliğine
6:51tersine garanti olacaklarını eee, ortaya
6:53koyuyorlar, taahut ediyorlar. Başlangıç
6:55noktası bu. Bir güvenlik ittifakına
6:57girdiğiniz zaman dışarıdaki bir aktöre
7:00karşı değil. İçeride biz birbirimizle
7:03artık bundan sonra dayanışma halindeyiz.
7:05Birbirimizden eee bir diğerimizden
7:08diğerine şey gelmez, zarar gelmez
7:10meselesi. Bu önemli bir başlangıç
7:11noktası. Daha sonra eee mevcut
7:13tehditlere göre çalışmak gerekiyor.
7:16Şimdi eee NATO'da onu söylüyordum. Yani
7:18yapılan hazırlık çalışmaları vardır.
7:19Ortak çalışabilirlik vardır. Burada da
7:22eee belki daha ileride sorarsanız
7:24işleyişi nasıl olacak diye birkaç tane
7:26husus var.
7:27>> Yani en çok merak edilen konu bu eee
7:29saldırı durumunda hemen eee bir
7:32yükümlülük doğuyor mu ve bu yükümlülük
7:35nasıl eee işlevsel hale gelecek?
7:37>> Şimdi bakın eee anlaşma metnine
7:39baktığınız zaman orada tabii genel eee
7:41taahhütler var. Bu genel taahütlerin
7:43hangi eee pratikte net şekilde hayata
7:46geçeceği her zaman için eee ifade
7:48ettiğim gibi bir şeye bağlı. Tartışmaya
7:49ve ilgili kurulların karar almasına
7:51bağlı. Yani bir defa bir ülkenin bu
7:53konuda çağrıda bulunuyor olması lazım.
7:55Yani ben şu konuda sıkıntıdayım. Bana bu
7:57konuda yardımcı olun. Bir yardımın
8:00keyfiyetini de ülke tanımlar. Der ki
8:03benim istihbarata ihtiyacım var.
8:04Lojistiğe ihtiyacım var. Mühimmata
8:06ihtiyacım var. Olmadı. Daha ileri
8:08safhada askeri ünitelere ihtiyacım var.
8:10Yani bunlar çok aşamalı, tehdidin
8:12boyutuna göre değişen hususlar. Eee,
8:17şu ana kadar, eee, yapılan çalışmalarda
8:20eee, bizim ortaya koyduğumuz perspektif
8:22şu. Eee, şimdi bizim bir, eee, yapısal
8:25olarak eee, bakanlar, eee, komitesi
8:27olacak. Aynı NATO'da olduğu gibi
8:29dışişleri bakanları, eee, savunma
8:31bakanları ve Genelkurmay Başkanının
8:33olduğu siyasi ve askeri komite var.
8:35siyasi ve askeri komite liderlerin
8:37ortaya koyduğu vizyonu bu ittifak
8:39içerisinde eee karara bağlayan
8:43çalışmaları yapan eee komite bunun
8:48ortaya koyduğu vizyonu hayata geçirecek
8:50bir genel sekreterlik olacak, bir
8:51teşkilat olacak. Eee bu da önemli bir
8:54yapısal adım. Yani biz burada imza
8:56attık, ayrıldık. Yok bu genel
8:58sekreterlik daha sonra eee üç ülke
9:00arasındaki bu savunma ittifakı ile
9:02ilgili konuları yakından takip edecek.
9:05Alınan kararların uygulanmasını burada
9:07eee şu anda çalışmaya başlamadık. Daha
9:09imzalar yeni atıldı. Eee ilk komite
9:11toplantısından sonra muhtemelen bakanlar
9:13olarak eee liderlerinin onayına
9:15sunacağımız hususlar sekreteryanın
9:17kurulması, yapısı, işleyişi ve verilecek
9:20ilk ödevler e olur. Burada tabii eee çok
9:24fazla husus var. askeri konular yani
9:25ortak çalışabilirlik dediğimiz yani
9:27NATO'da interoperability diye eee
9:30kavramsallaştırılan çok önemli bir husus
9:32var. eee yani farklı ordu yapıları olan
9:34eee ülkelerin beraber bir arada eee iş
9:38görebilmesi, çalışabilmesi, karşılıklı
9:41eğitim, destek eee hususları, lojistik
9:43mevzuları, tehdit analizleri, istihbarat
9:46paylaşımı ve en önemlisi savunma sanayi
9:48alanlarında işbirliği. Yani dün en çok
9:50liderler arasında konuşulan konu eee
9:53savunma sanayi alanındaki e işbirliği ve
9:56buradaki teknolojilerden ülk ülkelerin
9:58birbirinden istifade etmesi eee ifade
10:01ettiğim gibi yani bu ciddi ve süreklilik
10:03gerektiren kurumsal bir iş. Bunun da
10:06kendi içinde artık eee otomatiğe
10:08bağlanmış bir çalışması olacak. Yani
10:11ülkeler eee sıkıştıkça ya biz ne
10:14yapacaktık beraber deme durumunda
10:16olmayacaklar. Farkındaysanız yani bizim
10:19her zaman için eee yani vurguladığımız
10:21husus eee dış politikada veya herhangi
10:24bir konuda başarıyı rastgeleğe
10:27bırakmamak gerekiyor. Kurumsallaştırmak
10:29gerekiyor. Devamlı hale getirmek
10:30gerekiyor. Bugün iyisiniz yarın
10:32kötüsünüzden ziyade belli eee
10:36menfaatler eee etrafında eee ülkelerin
10:40bir ittifaka y olmaları gerekiyor. Bir
10:42diğer konu da eee bu üç ülke çekirdek
10:44ülke.
10:46>> Onu soracağım. Eee, ona geçmeden önce
10:48Yusuf Bey, e, sizin bir sorunuz vardı.
10:50>> Sayın Bakanım, teknik olarak aslında 5.
10:52maddeyle aynı dediniz. Anlaşmanın ayrıca
10:54hiçbir ülke hedef almadığı da, eee, ilan
10:56edildi. Ancak tabii ki şu anda devam
10:58eden bir İran savaşı, Pusi tehdidi, eee,
11:01İsrail'in bölgede saldırganlığı durumu
11:03söz konusu. Bu anlaşmanın eee,
11:06caydırıcılık anlamındaki hedefli hedefi
11:09nedir? Başlıca tehditleri ne olarak
11:10tanımlıyor?
11:12Şöyle şu anda eee dediğim gibi biz eee
11:15yani [boğazını temizler]
11:16bir herhangi yazıya çiziye bağlanmış bir
11:19eee üstünde altına imza attığımız ortak
11:21tehdit diye bir husus yok. Biz artık
11:23birbirimizin güvenliğiyle yakından
11:25ilgileneceğiz. Taahudde e bulunuyoruz.
11:27Bu bir başlangıç noktası. Ama ben size
11:30olayın ruhunu anlatayım. Yani, eee, ruhu
11:32nasıl geliştiyse, tartışmalar nasıl
11:34yapıldıysa e pratikte de hem yazıya
11:36geçişte, legalitede hem de eee,
11:38ünitelerin ve eylemlerin oluşulmasında
11:40da, eee, o ruh doğrultusunda harekete
11:43geçildiğini görürsünüz. Olaylarda bizim
11:44tartışmalarımız şu andaki siyasal eee,
11:48zeminin öncesi, savaş zeminin öncesinde
11:50başladı. Yani İran, Amerika savaşı, İran
11:53İsrail savaşı o dönem yoktu. Eee
11:57ama bölgedeki eee biz eee gerek
11:59Amerika'nın e yeniden güvenlik
12:01endişelerini değiştireceğini işte birtım
12:03başka olaylar vardı onların da olacağını
12:05Türkiye'nin kendi terörle mücadelesi
12:07var. Bunların gündeme geleceğini hep
12:08biliyorduk. Şimdi eee ülkeler e açıkçası
12:12bu ittifaka girerken eee şunun altını da
12:15çizmek gerekiyor. Eee Suudi Arabistan,
12:20Pakistan, Türkiye
12:23dış politika tavırlarına baktığınız
12:25zaman
12:27yayılmacı
12:30politikaları olan ülkeler değil. kendi
12:32sınırları içerisinde kendi dertleriyle,
12:35kalkınmalarıyla meşgul, mümkünse de iyi
12:38ilişkiler ve komşuluklar yoluyla da
12:41bulundukları ortama pozitif katkı
12:42sağlamak isteyen ülkeler. Farklı
12:44tarzları var, farklı kapasiteleri var
12:46ama yani şey bu. Şimdi eee biz bu
12:50ülkelerle bir araya geldiğimiz zaman
12:53tabiatıyla savunmaya yönelik bir örgüt
12:54oluyoruz. Yani ofensive gidelim şurada
12:56da hep beraber şunu yapalım, şunu edelim
12:58tarzında bir eee yaklaşım değil.
13:00Dolayısıyla bölgede eee ister bölge
13:03içinden ister bölge dışından saldırıya
13:05uğramadığı sürece bu ittifakın herhangi
13:09bir ülkeyle alıp veremediği olamaz. Ama
13:12bölgesel istikrara katkıda bulunmak için
13:14tabii ki ortaya koyduğumuz bu güç
13:18kompozisyonunun yapıcı katkısı
13:21olacaktır. Yani onu da e söylemek
13:22gerekiyor. Zaten bunu da bu maksatla
13:24kuruyoruz. Bunu ileri taşımamızın sebebi
13:26de eee bu ama altını çiziyorum. Eee,
13:30yani İran, eee, bu örgütün e şeyi
13:33değildir.
13:34>> Hedefinde değildir.
13:35>> İsrail,
13:37İran çünkü bölgeyi
13:39>> bize bize saldırmayan,
13:39>> çatışma unsuru olarak
13:42bize saldırmayan yani biz bunu ikilide
13:44de böyle yapıyoruz. Bize saldırmayan
13:46hiçbir ülke bizim hedefimizde değil.
13:48>> Biz derken üç ülkeyi mi kastediyoruz?
13:50Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan.
13:53Peki, Sayın Bakanım, Türkiye aynı
13:54zamanda bir NATO ülkesi. Eee, burada,
13:58eee, NATO'daki müttefiklerinizle bu konu
14:01konuşuldu mu? Oradaki yükümlülükler,
14:03Türkiye'nin yükümlülükleri ve bu yeni,
14:05eee, savunma paktaki Türkiye'nin
14:07yükümlülükleri arasında bir geçişkenlik
14:10olacak mı?
14:12>> Şöyle, bu tabii teknik olarak eee,
14:14üzerinde eee, çok öncesinden
14:16düşündüğümüz bir konuydu. Yani bunu hem
14:18eee hukuki açıdan eee hem de eee siyas
14:22eee stratejik açıdan eee çok mercek
14:25altına aldığımız bir husus y kısa cevabı
14:27hayır. Yani bu burada bir çatışma yok.
14:29Burada bir sıkıntı yok. Bunu ilk yapan
14:31biz de değiliz zaten. Yani görüyorsunuz
14:33mesela eee Amerika'nın eee NATO dışı
14:37birçok ülkeyle eee buna benzer
14:40anlaşmaları var. İsrail var. Eee KAT
14:43dediğimiz sistem var. işte Asya,
14:44Pasifik'te, Avustralya, Yeni Zelanda,
14:46Japonya'yla eee yaptığı anlaşmalar var.
14:49Suudi Arabistan'la yaptı bu anlaşmayı,
14:51Katar'la yaptı bu anlaşmayı. Yeni
14:53biliyorsunuz hemen sonrasında geçtiğimiz
14:55yıl içerisinde onlar da yaptılar bu
14:57anlaşmayı. Eee yani burada eee bu
15:00ülkelerin hani eee Fransa'nın eee NATO
15:03üyesi olmayan Kıbrıs Rum kesimiyle ileri
15:06askeri konuları var. Eee işte eee Macron
15:09hatta geçen Kıbrıs Rum Kösimi beyken
15:11dedi yani size bir şey olursa biz
15:12buradayız. tarzında. Yani bu aslında eee
15:16yeni bir fenomen değil. NATO içerisinde
15:18bu türden ittifaklar eee mevcut. Yani
15:22Türkiye'de tabii ki eee sorumluluk e
15:25bilincinin
15:26eee farkında olan bir ülke ve eee biz
15:30eee hiçbir şekilde
15:33bu eee farklı coğrafyaları, farklı
15:36öncelikleri birbiriyle çatışır halde eee
15:38tutacak durumda değiliz. Yönetilmesi
15:40gereken bir alan bu. yönetilmesi gereken
15:42bir alan ama yaptığımız geniş yorumlarda
15:44eee hatta bugün Alman Dışişleri Bakanı
15:46eee meslektaşımla da konuşurken de hani
15:48gündeme eee getirdik. Aslında ben
15:51anlatırken de o zaman söyleyeyim. Yani
15:53şimdi bizim eee burada yapmaya
15:55çalıştığımız hani bölgesel sahiplenmeye
15:57dayalı bölgesel güvenlik mimarisini ki
15:59bizim 34 eee stratejik eee lokasyonda
16:03biliyorsunuz ağırlığımız var. Avrupa'da
16:05da yapmamız gerekiyor. Avrupa'yla da
16:07ilgili biliyorsunuz çok ciddi güvenlik
16:09mimarisinde neler yapabiliriz konusunda
16:11eee bizim eee konuşmalarımız var,
16:13tartışmalarımız var. Türkiye coğrafyası
16:16itibariyle Kafkaslar, Ortadoğu,
16:19Karadeniz, Akdeniz ve Balkanlar
16:21üzerinden Avrupa daha geniş Avrupa
16:23coğrafyasına yönelik bir stratejik
16:25[boğazını temizler] oryantasyonu var.
16:27Burada her bir stratejik havza için
16:29sizin bir perspektif geliştirip bu
16:31perspektifleriyle eee gerilim alanları
16:34oluşsa oluşsa da uyumlaştırmanız
16:36gerekiyor. Çünkü eee yani bir stratejik
16:40Balkanlar için geliş biz bunu gördük.
16:42NATO'da Avrupa Güvenlik Mimarisi'ne
16:44dahil olduk.
16:46Sorunların hepsini Ortadoğu'da gelende
16:48yaşadık. Çünkü bizim dışımızda hiçbir
16:50NATO ülkesinin Ortadoğu'ya sınırı yoktu.
16:53Bunun dersini çıkardık, analizini
16:55yaptık. O zaman aynı şekilde Kafkaslar
16:58meselesi Türkiye'nin unik pozisyonunda
17:00olan başka ülke yoktu NATO ülkesin
17:03içerisinde. Eee onlar zaten eee eee yani
17:07transatlantik ilişki Avrupa'yla Atlantik
17:09yani Amerika arasındaki eee coğrafyadaki
17:12eee askeri dayanışma. Şimdi eee bizim
17:15aynı şekilde kendi stratejik havzamız
17:17bir tane olmadığı için her stratejik
17:20havzaada birbirinden farklı pozisyonlar
17:22eee ve şartlar içeriyor. Bunlara ilişkin
17:25güvenlik mimarisi geliştirmemiz
17:26gerekiyor. Ekonomik mimari geliştirmemiz
17:28gerekiyor. Ve biz hegemon bir anlayışla
17:30gitmediğimiz için bunu bölge ülkeleriyle
17:33beraber yapmamız lazım. Kafkaslardaki
17:36anlaşma sonrası inşallah eee şu anda
17:39ateşkes var. güzel işleyen bir ateşkes.
17:41Ermenistan, Azerbaycan kalıcı barış
17:44anlaşmasına doğru ilerliyorlar ve biz
17:46bunu destekliyoruz. Bunu desteklerken
17:48eee kafamızda bir güvenlik ve ekonomik
17:51mimari perspektifi var. Ortadoğu ile da
17:53ilgili aynı. Eee Avrupa'yla da ilgili
17:55ayrı.
17:56>> Ya benzer bir mikro savunma paktı Kafkas
17:59bölgesinde, Orta Asya bölgesinde de inşa
18:01edilebilir mi?
18:03Bunlar gerektiği zaman inşa edilebilir.
18:05Eee, zaman zaman hani ekonomiye daha
18:07fazla ihtiyaç olabilir. Ama Avrupa, e,
18:09Ortadoğu'nun en büyük problemi şu anda
18:11şey biliyorsunuz yani karşılıklı
18:12savaşlar, güvensizlikler ve çatışmalar
18:14olduğu için güvenlik mimarisiyile
18:16başlamak gerekiyor. Eee, Avrupa'da da
18:18bir güvenlik mimarisi arayışı var. Onu
18:20anlatıyordum yarıda kaldı. Eee,
18:22Avrupa'yla Ortadoğu güvenlik
18:24mimarilerinin Türkiye üzerinden eee,
18:27uzun vadede hatta orta vadede
18:29uyumlaştırılması da mümkün. Bunun
18:32zihinsel ve düşünsel hazırlıkları
18:35aslında oturmuş durumda. Yani biz bu
18:36konuda senaryoları çalıştığımız zaman
18:38orta eee çünkü Avrupa'da da çok fazla
18:41yayılmacı bir anlayış yok. Onlar da
18:43bulunduğumuz yerde bize kimse
18:44saldırmasınlar. Biz ekonomimiz eee
18:49kalkınmamız iyi olsun. Rekabet edebilir
18:51durumda olalım. Eee algısında olan
18:54çoğunluğu bir eee devlet anlayışı var.
18:57Eee, biz bu stratejik konumlandırmaların
19:00e uyumlaştırılabileceğini açıkçası
19:02düşünüyoruz. Ama dediğim gibi ben, eee,
19:05her iki tarafla da hem Ortadoğu'daki hem
19:06Avrupa'daki ortaklarımızla çok uzun
19:08süredir tartıştığımız konular, eee, ağır
19:10ağır, eee, oluşuya geliyor. Eee, bunlar
19:13genel manada kabul gören hususlar ama
19:16eee, pratikte hayata geçmesi zaman
19:18alıyor. Yani Avrupa'daki dönüşüm daha
19:20uzun zamanlı bir dönüşüm olacak.
19:21>> Yahya Bey buyurun.
19:22>> Çok teşekkür ederim efendim. Şimdi belki
19:24de bu anlaşmanın kapsamına girebilecek
19:26önemli bir konu var. Eee Kızıldeniz'de
19:28malum haliniz. Eee Suudi Arabistan'ın
19:32eee yani Kızıldeniz'de seyrisever
19:33güvenle ilgili de ciddi bir tartışma
19:35var. Husçlerin saldırıları oluyor Suudi
19:36Arabistan gemilerin özellikle Suudi
19:37Arabistan'ın burada bir çok uluslu güç
19:39kurma arayışı var. Geçtiğimiz günlerde
19:41de yaklaşık 40 ülke Genelkurmay
19:43Başkanları düzeyinde toplandılar. Eee
19:46Türkiye bu uluslararası güce katılır mı?
19:49Bu anlaşmayı da bir göz önüne alırsak
19:52katılırsa bunun katkısının çerçevesi ne
19:54olur? Bunu merak ediyorum.
19:57Şimdi eee Suudi Arabistan'ın
19:59Kızıldeniz'deki durumu, ortaya koyuş
20:02şekline baktığınız zaman eee ona dikkat
20:03etmek gerekiyor. Aslında dünya ticaret
20:05güvenliği açısından Babul Memin tabii
20:07emniyeti açısından eee olayı gündeme
20:09getirdi. Yani Husilerle kendi olan ikili
20:12problemine gelin bana yardım eder edin
20:15durumunda getirmedi. Bu konuyu diğer eee
20:17coğrafyalara çağrıda bulunurken
20:19>> aslında eee şimdi eee burada biraz daha
20:21ticari eee verilere ve teknikleşmelere
20:24girmek gerekiyor. Eee, biz, eee, daha
20:26önce de söylemiştik. Eee, şu anda, eee,
20:29İran Körfez'e olan, eee, savaş ve
20:32mücadelede Hürmüz Boğazın'ın kapatılması
20:34bize enerji tedariki açısından direkt
20:37çok fazla etki eden bir durumu yok.
20:39Çünkü biz bunu boru hatlarıyla uzun
20:42yıllar içerisinde bir şekilde garanti
20:43altına almış durumdayız. Bundan çok daha
20:45farklı etkilenen yani parası olsa da
20:47enerji alamayan ülkeler var. bizi
20:48ekonomik olarak etki ediyor. Ama
20:51Kızıldeniz ticaret Havzasının
20:53kapatılması bizim tabii ki eee
20:55menfaatimizle doğrudan alakalı bir konu.
20:57Diğeri de öyle ama bu daha da doğrudan
20:59alakalı. Dolayısıyla bizim buna askeri
21:01ilgi göstermemiz yani uluslararası cami
21:03orada toplanmışken burada nasıl bir
21:05tedbir alacağız diye durmuşken eee gayet
21:08normaldi. Yani Cumhurbaşkanımız da bu
21:10konuda gerekli eee onayları verdiler.
21:12Yani Genelkurmay Başkanlığımız gidiyor
21:13toplantılara eee katılıyor. Yani
21:16buradaki güvenlik hani Türkiye'nin de
21:18büyük bir perspektifinin olması lazım.
21:20Kızıldeniz'in açıldığı nokta hemen
21:22yukarıda kuzeyde eee Süvey kanalı
21:24üzerinden Akdeniz.
21:25>> Akdeniz'in en önemli ülkesi kim? Biziz.
21:28büyük limanların olduğu, ticari
21:29hareketlerin olduğu, e, Akdeniz'deki
21:31bütün e kargo gemilerinin bir yerden bir
21:34yere yük taşırken muhakkak durduğu liman
21:36yine biziz. Dolayısıyla bizim oradaki,
21:39eee, bir, eee, oluşum üzerinde eee,
21:42tabii ki eee, söz sahibi olmak için eee,
21:46var olmamız gerekiyor. Yani ondan daha
21:47normal bir şey yok.
21:48>> Sayın Bakanım, burada en kritik
21:49sorulardan bir tanesi şu bence.
21:53Türkiye bu bölgesel krizlerde hep
21:55yatıştırıcı, bazen arabulucu rol oynadı.
21:57bu konuda bir liderlik gösterdi. Fakat
22:00Suudi Arabistan İran geriliminde
22:03bu eee sıcak çatışmanın da zaman zaman
22:05yaşandığı aşikar eee bu paktın, bu
22:09oluşan savunma anlaşmasının Türkiye'nin
22:12bu noktadaki rolünü etkileyebileceği
22:14dile getiriliyor.
22:15>> H
22:16>> bunu nasıl yönetmeyi planlıyor Türkiye?
22:19>> Ya burada tabii eee şöyle eee düşünün.
22:23Eee, şimdi Rusya, eee, NATO'ya karşı bir
22:26alerjisi var. Ukrayna'yla da savaşıyor.
22:29E, Türkiye'de bir NATO üyesi ülke.
22:31NATO'nun birçok ülkesi Ukrayna'yı
22:33destekliyor ama, eee, arabuluculuk
22:35yapmada bir şey yok. Bu biraz ülke
22:36olarak sizin nerede durduğunuz ve nasıl
22:39eee, iş yaptığınızla alakalı. Eee,
22:41burada siyasal liderliğiniz ki yani
22:42Cumhurbaşkanımıza herkesin güveni bu
22:44noktada son derece eee, tam. Eee, ben
22:47burada bir sıkıntı olacağını açıkçası
22:48görmüyorum. Yani taraflar bu noktada eee
22:51bir arabulucuya ihtiyaç duydukları zaman
22:54uygun arabulucunun Türkiye olduğuna
22:55inandıklarında Türkiye'nin bu işin
22:57üstesinden gelmemesi için hiçbir sebep
22:59yok. Ya burada eee ben bir sıkıntı
23:01görmeyeyim. Ha zaman zaman şunu
23:03soruyorlar. Yani Suudi Arabistan İran
23:04geriliminden siz nasıl etkileneceksiniz?
23:07Bu biraz siyah beyaz e grisi olmayan bir
23:09alan gibi direkt e soruluyor ama şimdi,
23:12eee, Suudi Arabistan'la da biz
23:13konuştuğumuz zaman yani onlar da
23:15kendilerinin en büyük deklarasyonu.
23:16İran'la ilgili eee yani biz İran'la
23:20savaşalım, İran'ı yok edelim, İran'da
23:22şunu yapalım, İran'da bunu yapalım gibi
23:23bir stratejileri ve niyetleri yok. Bu
23:25konuda eee daha farklı eee düşünceleri
23:28var. Özellikle Hürmüz Boğazı'a devam
23:30eden şiddetin bir an önce durmasını
23:32Amerikalılara yaptığı en büyük eee
23:34telkin ki eee son birkaç gün önce de eee
23:37biz eee
23:39Mekke'deyken de Sayın Muhammed N Salman
23:41anlattı bunu. Sayın Trump'la yaptığı
23:42görüşmede de yani bu savaşın bir an önce
23:46durmasını askeri müdahalenin hiçbir
23:48şekilde İran'a yönelik askeri
23:50müdahalenin eee çözüm olmadığını
23:53konuşma yoluyla, anlaşma yoluyla eee bu
23:55meselenin halledilmesi konusunda bir
23:57duruşları var. Şimdi bakın Suudi
23:59Arabistan'da şunu görüyor. Yani
24:00bölgedeki herhangi bir savaş ne kadar
24:02ittifak sahibi olursanız olun yani şey
24:04yapmıyor.
24:05Eee sizi zarar görmekten alıkoymuyor.
24:08Eee ama tabii ki eee saldırı görmeyecek
24:11kadar caydırıcı olmanız gerekiyor. Ama
24:13sorunların eee farklı türden yönetilmesi
24:17gerekiyor. Şimdi Suudi Arabistan
24:18meselesi aslında Suudi Arabistan'la İran
24:20problemli olduğu için araları açılmış
24:23bir konu değil. Amerika ve İsrail'ile
24:25bunların arası problemli olduğu için bir
24:27noktada e sorun oraya çıktı. İkinci bir
24:30konu da e tabii ki eee Hürmüz
24:32Boğazı'ndan en fazla etkilenenler
24:35meselesi var. Eee burada tabii ki Suudi
24:37Arabistan şu anda aldığı tedbirler ve
24:39coğrafi konumu gereği Hürmüz
24:41Boğazlarının kapatılmasından bir Irak,
24:43bir Katar, bir Kuveyt kadar
24:45etkilenmiyor. Onlar %100 etkilenen
24:47ülkeler arasında. Baye ile eee Suudi
24:49Arabistan ise eee yü hani işte 45 ile 60
24:54arasında değişen ürünlere ve kargoya
24:56göre etkileşimleri var. Eee yani bu gri
25:00bir alan ama eee
25:02>> İranlı muhataplarınızla bunları eee
25:04konuştunuz mu? Bu savunma anlaşmasına
25:06ilişkin kendilerine eee
25:09>> yok İranlılarla biz ben ifade ettim yani
25:122 yıldan fazladır biz bölgede bunu
25:13konuşuyoruz. İranlılarla da bunları e
25:15konuştuğumuz dönemler oldu. E yani
25:18İran'ın bölgede kendi hani sorunlarını
25:20çözdüğü zaman eee bölgenin hani yapıcı
25:23politikalarına katkıda bulunmaya o
25:25kolektif bir alana eee girilmesi
25:27gerektiği zaman eee onların da hani bu
25:30rolüne ihtiyaç var. Eee biz onu her
25:32zaman söylüyoruz. Yani İranlılar bu
25:34konunun yabancısı değiller.
25:36>> Faruk Bey buyurun siz de devam edelim.
25:37>> Sayın Bakanım eee ortak savunma
25:39anlaşması kurumsal bir yapı öngörüyor mu
25:42anlaşma çerçevesinde?
25:44eee daimi bir ortak askeri komuta
25:46merkezi, koordinasyon eee konseyi veya
25:49sekreterye gibi yapısal kurumların
25:52oluşturulması bekleniyor mu anlaşma
25:53çerçevesinde?
25:54>> NATO'yu mu modelleyeceğiz ya da bir eee
25:57başka ifadeyle?
25:59>> Şimdi NATO'daki tecrübelerimizden tabii
26:01ki eee ders alacağız. Eee onundaki eee
26:05yani en iyi uygulama örnekleri dediğimiz
26:07best practice dediğimiz ki NATO dışında
26:09şu anda kalıcı büyük savunma
26:12organizasyonu pek yok. Bu da muazzam bir
26:14tabii ki tecrübe ortaya koyuyor.
26:16Buradaki örnekler tabii ki eee ortaya
26:19konacak. Şimdi dediğim gibi eee siyasi
26:21ve askeri düzeyde stratejik eee
26:23kararların alınması için bakanlar
26:25komitesi var. NATO'da da dışişleri
26:27Bakanları Komitesi var. Savunma
26:28Bakanları Komitesi var. Biz burada bu
26:30komiteyi birleştirdik. Bir tane
26:32stratejik, politik ve askeri eee komite
26:35eee kuruldu. eee burada eee Dışişleri
26:37Bakanı, Milli Savunma Bakanı ve
26:39Genelkurmay Başkanı eee var ülkelerin.
26:42>> Bu komitenin eee alacağı kararlar tabii
26:44ki liderlerin eee vizyonu çerçevesinde
26:47olacak. Senede belli defalar
26:48toplanmaları gerekiyor. Bir sekreterya
26:51var. Yine kurumsal bir eee durum. Bir
26:54sekreterya, genel sekreterlik kurulacak.
26:56Bunun eee kuruluşu, yapısı eee
26:59işleyişine ilişkin detayları eee ilk
27:01toplantımızda eee muhataplarımızla
27:04görüşeceğiz. merkezi neresi olacak gibi.
27:06>> Eee, sekretaryanın merkezi Suudi
27:08Arabistan'da eee, olacak. Yani onu o
27:11şekilde eee, kararlaştırdık. Eee, daha
27:14sonra eee, kurulacak diğer üniteler,
27:17askeri, sivil üniteler nasıl olur? Buna
27:19kendi aramızda karar vereceğiz.
27:21>> Ortak askeri tatbikatler de olacak mı?
27:22Bakım,
27:23>> tatbikatlar, eee, olacak, eğitimler
27:25olacak. Bunlar zaten hani ortak askeri
27:28ittifakların eee, doğasında olan
27:30hususlar. Yani bunlar yapmadan ortak
27:32çalışabilirliği, ortak hareket
27:33edebilirliği eee ortaya koyamazsınız.
27:36Çünkü e bir müddet sonra şunu
27:38göreceksiniz. Ortak bir eee Allah
27:40korusun muharebe eee senaryosunda
27:42kendinizi bulduğunuz zaman sizin silah
27:45sistemleriniz, haberleşme sistemleriniz
27:48birbiriyle nasıl konuşacak, nasıl
27:50uyumlaşacak? Bunlar önemli konular yani.
27:54Ama dediğim gibi bu sekreterya
27:55kurulduktan sonra yapacağı işler bunlar.
27:57oradaki sivil ve askeri komitenin eee
28:00bunları yapması gerekiyor. Buna ilişkin
28:02standartlar geliştirmesi eee gerekiyor.
28:04Eee analizler, tahliller o ayrı bir
28:07konu. Eee ama yapacak çok işleri var.
28:09Yani NATO'da biliyorsunuz büyük bir NATO
28:11genel sekreterliği var. eee Brüksel'de
28:13eee Mons'ta da büyük bir eee askeri
28:16karargah var. O askeri karargahın alt
28:17karargahları var. Eee bunlar tabii çok
28:20büyük yapı. NATO e şu anda 32 ülkenin
28:24üyesi olduğu çok büyük bir devasa askeri
28:27ittifak. Eee yani biz burada üç ülkeyle
28:30şu anda başlamış durumdayız. Çok
28:31mütevazi adımları ama somut adımları
28:33atmamız gerekiyor.
28:34>> Tam o noktada Büşra Hanım'ın bir sorusu
28:36var. Buyurun.
28:36>> Eee, Sayın Bakan, bu mekanizmanın başka
28:38ülkeleri kapsayacak şekilde genişlemesi
28:41gündemde mi? Katılmak isteyen başka
28:43ülkeler var mı? İleride nasıl bir
28:44mekanizma göreceğiz?
28:45>> Şimdi adını vermek istemiyorum. Başka
28:47ülkeler var. eee buna eee eee katılmak
28:52isteyen bu hatta eee biz eee bu
28:54anlaşmayı oluştururken ve imzalarken
28:56üzerinde hani karar vermede biraz
28:59zorlandığımız bir husus oldu. Eee yani
29:02diğer ortaklarımızın ağırlıklı tercihi
29:04eee bu anlaşmadaki ilgili maddeyle de
29:07eee
29:09ifade [boğazını temizler] edildiği gibi,
29:10eee üç ülke kurucu çekirdek ülke olsun.
29:13hani prensipleri, standartları ve eee
29:16yani bu yapının bekasını eee belirlemede
29:20aktif rol ülkesin oynasınlar. Ama e bu
29:23çekirdek ülkelerinin onayıyla da diğer
29:26ülkeler buraya katılsınlar.
29:28Cumhurbaşkanımızın vizyonunda zaten eee
29:31bizim üç ülkeyle sınırlı kalmamamız, e
29:34daha da büyümemiz, bölge mümkünse
29:37bölgedeki bütün ülkelerin bir gün bu
29:39çatının altında toplanması eee
29:41vizyonumuz var. Bu bölgeye kalıcı
29:45istikrarı getirecek en önemli adım.
29:47Bakın bu bölge son 100 yıldır
29:50Osmanlı'nın bölgeden çekilmesinden beri
29:52istikrarsızlıkla anılan bir bölge o veya
29:55bu şekilde. Ama artık bölge ülkeleri
29:57yani kendileri bir araya gelerek eee
30:00kendi sorumluluklarını
30:03üstlenerek bir eee önemli adım
30:05atıyorlar. Şu ana kadar ikili adımlarla
30:07bir şeyler yapılmaya çalıştı ama eee şu
30:10anda daha büyük bir adım atılıyor. Bir
30:12şeyin daha altını çizmek isterim.
30:13Pakistan'ın da coğrafi konuna baktığınız
30:15zaman aslında klasik bir ortada doğu
30:16tanımının da biz ötesine gidiyoruz. Eee
30:19yani bu daha geniş bir bölgeden
30:23eee biz olaya eee bakıyoruz. Bu da
30:25önemli bir husus bizim açımızda.
30:27>> Teşekkür ederim. Anlaşmayla alakalı
30:29başka soru var mı?
30:30>> Son bir müsaadenizle bir soru söyledim.
30:31Efendim şimdi bölgesel dörtlü diye bir
30:33mekanizma var.
30:34Regional for adına kondu. Eee, bununla
30:37nasıl bir konuşma, bu ittifakla nasıl
30:39bir konuşması? Aslında ittifakın önemli
30:41bir kısmı o bölgesel 4'ün de içerisinde.
30:42Bir de anlaşması,
30:44>> Mısır'dan bahsediyorsunuz.
30:45>> Evet. Anlaşma var ama bu ittifakın bir
30:47adı da kondu mu? Adı da var mı?
30:50>> İsminin ne olacağı meselesi? Tabii eee
30:53yani genel şu anda söylenen eee yani
30:56Mekke İttifakı eee olarak hani
30:59konuşuluyor. Eee ama buna hani Mekke
31:01Savunma eee ittifakı diyenler de var. O
31:05belki zamanla oturacak biraz da
31:06ortakların karar vermesi ile eee alakalı
31:08bir konu. Ama biz kısalttığımız zaman
31:10birazdan Mekke İttifakı diyoruz. Mekke
31:13hepimiz için çok önemli bir yer. Eee
31:15Mısır eee ve eee yani bölgesel dörtlü.
31:19bölgesel dörtlü çok önemli bir eee
31:21siyasal eee platform. Informal gayriesmi
31:24bir siyasal platform. Çok da büyük
31:25esneklik sağlıyor. Bu eee var olmaya
31:28devam edecek. Var olmak zorunda zaten
31:30burada eee Mısır da zaten, eee bizim
31:33doğal bir eee ortağımız bütün
31:35meselelerde. Eee ben bir sonraki aşamada
31:37Mısır'ın da bizim aramızda hani eee
31:39ittifak olarak eee bulunacağına
31:41inanıyorum. Zaten şu anda ittifak
31:44üyesiymiş gibi davranıyoruz birbirimize.
31:46Bütün ülkelerle ilişkiler öyle. eee,
31:48orada birkaç tane teknik husus var.
31:50Bunlar hayata geçildiği
31:51[boğazını temizler] zaman Mısır'ın da,
31:52eee, olmaması için hiçbir sebep yok.
31:55Ama, eee, bölgesel dörtlü önemini
31:57koruyor. Eee, Mısır önemli bir ülke. Bu
32:00konuda eee, diğer ne Pakistan'ın ne
32:02Suudi Arabistan'ın bir şeyi yok. Görüş
32:03ayrılığı yok. Buna hep beraber devam
32:05edeceğiz.
32:06>> Teşekkür ediyorum. Eee, anlaşmayla
32:08alakalı sorularımızı bitirdiysek ABD
32:11İran Savaşı'na geri dönelim. Tabii belki
32:14bu savunma paktı da bu savaşın eee bir
32:18çıktısıyidı yani. Çünkü bazı düşünceler,
32:21fikirler vardı ama savaş sayesinde
32:23hızlandı. Bunu anlıyoruz. Siz şu an ABD
32:25İran arasındaki bu krizin hangi aşamada
32:28olduğunu değerlendiriyorsunuz. Hürmüz
32:30Boğazı ile alakalı bir anlaşmaya yakınız
32:32deniyor ama her gün tabii değişiyor. Her
32:36hafta başka yaklaşımlar sergileniyor.
32:38Sizce şu an eee durum nedir ABD İran
32:41krizinde? Ya şu anda eee en önemli
32:44öncelik herkesin üzerinde çalıştığı eee
32:49yani geçici süre de olsa ki 60 gün
32:52olarak nitelendiriliyor. Boğazın
32:54açılmasını sağlayacak bir uzlaşmanın
32:58sağlanması. Bu konudaki teklifler,
33:00olgunlaştı, olgunlaştı, yazımlar eee bir
33:03noktaya geldi ve şu anda eee Umman'la
33:07İran arasındaki iki biri kuzeyinde biri
33:10güneyinde bulunuyor eee Boğazın. Onların
33:12kendi arasındaki bir rejim, bir prosedür
33:15üzerinde eee tamamıyla mutabık kalması
33:18neticesinde eee bir şey ortaya çıkacak.
33:20Buna da yakın olduğumuzu düşünüyorum
33:22açıkçası. Eee, tabii İran'ın içerisinde
33:25zaman hani karar alma süreçlerinin
33:27uzayabildiğini de görüyoruz
33:28anlaşılabilir nedenlerden dolayı. Hani
33:31liderliğin içerisinde bulunduğu durum
33:32tabii güvenlik tehdidi vesaire
33:34ulaşılabilirlik de eee, şey taşıyor,
33:37önem taşıyor. Ama eee şu anda eee bölge
33:40ülkeleri eee Amerika, Batı, Avrupa
33:44herkes açıkçası eee Asya eee bu boğazın
33:47bir an önce açılmasını eee talep ediyor.
33:50Bu konuda büyük bir baskı var. Türkiye
33:52olarak bizim üstlendiğimiz bir rol var
33:54mı bu diplomatik süreçte?
33:55>> Biz Türkiye olarak yani şu anda eee
33:57taraflarla konuşuyoruz. Eee
34:01olayda tıkandığını düşündüğümüz yer
34:02varsa açılmına çalışıyoruz. Burada
34:05aslında şu anda eee tarafların belli
34:07konularda bir tercih şeyi var. Yani
34:09haberleşmeyle ilgili bir sıkıntıları
34:11yok. Yani zaman kendileri de direkt
34:12görüşüyorlar. Hiçbir sıkıntıları yok o
34:14konuda. Artık o süratliliğe erişmiş
34:16durumdalar. Yani hepimizin ortaya
34:18koyduğu arabuluculuk aslında eee öyle
34:21bir noktaya geldi ki tarafların direkt
34:23birbiriyle haberdar olabilir noktaya.
34:26Eee şu anda dediğim gibi yani prosedürel
34:28bir eee durum var. Yani mevcut şekilde
34:32geçişin nasıl düzenleneceği meselesi.
34:34Eee bunu kendi aralarında konuşuyorlar.
34:36Eee burada eee belki bir iki tane
34:39boğazda sınırı olan ülkeler eee onlardan
34:42bir iki katkı gelebilir ilave.
34:45>> Teşekkürler Yusuf Bey. Buyurun. Eee, bir
34:46diğer büyük mesele tabii Gazze'de barış
34:48planı burada da ikinci aşamaya geçildi
34:50Sayın Bakanım. Eee, bu hususta Hamas'ın
34:53özellikle, eee, bu aşamanın
34:54gerekliliklerini yerine getirdiğini,
34:56getirmeye, eee, yönelik olarak iradesini
34:59ortaya koyduğunu görüyoruz. Ancak İsrail
35:01bu hususlarda eee, şu anda eee, geri
35:03adım atıyor. Eee, ne tip yaptırımlar
35:06uygulanabilir askeri olarak? Eee,
35:08İsrail'in bu duruma ilişkin katılmaması
35:11anlamında ne tarz baskı mekanizmaları
35:13devreye sokulabilir? Bunu eee sizden
35:16duymak istiyorum.
35:17>> İfade ettiğiniz gibi barış
35:19görüşmelerinde eee ikinci aşamaya
35:21geçilmesi için eee en büyük eee aslında
35:25eee madde olarak görülen belli şartlar
35:28karşılığında eee Hamas'ın eee
35:31silahları eee bırakması meselesi vardı.
35:35E bu konuda bir uzlaşma sağlandı ve eee
35:37hemen arkabinde ikinci aşamaya geçilmesi
35:39gerekiyordu. Yani eee Filistinlilerden
35:42müteşekkilenin Filistin'in yönetimini
35:44ele alması için içeriye girmesi eee
35:47istikrar gücünün konum konuşlaşması
35:50konuşlanması eee gerekiyordu. Eee şimdi
35:54buna eee İsrail başlamakta tereddüt
35:57etti. Yani biz İsrail'in stratejilerini
35:58çok iyi biliyoruz. İsrail belli
36:00konuların asla eee Hamas'ın ve
36:02Filistinlilerin diplomatik olarak
36:04çözebilecekleri eee kabiliyetinde
36:06olduğunu hiçbir zaman için düşünmedi.
36:09Dolayısıyla bu konularda böyle bir eee
36:11tavır içerisinde oldu. Çözüldüğü zaman
36:14hep bir sonraki noktaya erteledi.
36:15Biliyorsunuz Hamas'ın eee teklifi kabul
36:18etmesinden eee yaklaşık 45 saat sonra 18
36:21kişinin şehadetiyle sonuçlanan bir
36:23saldırıya
36:24>> Evet.
36:24>> imza attı. eee İsrail eee bu İsrail'in
36:27hep yaptığı bir şey ama artık hiç
36:29kimsenin, eee bu konuda İsrail'i bir
36:32destekleyecek bir cümlesi bile yok. Yani
36:34en fazla İsrail'i destekleyen, eee,
36:36siyonist odaklar bile söz konusu bu şey
36:39olduğu zaman destekleyemiyorlar.
36:41Burada eee Hamas'ın özellikle yani
36:44Filistin halkını önceleyen
36:47onların eee varoluşunu eee kendi
36:51varoluşunun önüne alan yaklaşımı eee
36:53takdir şayan bir yaklaşım. Filistin
36:56halkı muhakkak bunu ödüllendirecektir,
36:58değerlendirecektir. Eee, bu noktadaki,
37:00eee, çalışmaların bu haliyle devam
37:02etmesi gerekiyor. Ama, eee, İsrail'in
37:04temel hedefi Gazze'yi
37:06Filistinsizleştirmek olduğu sürece bu
37:09türden oyunlara eee, başvurması devam
37:11edecek. Peki bunun önüne nasıl
37:13geçilecek? Burada eee uluslararası eee
37:15siyasal mobilizasyonun
37:18hiç inkıta uğramadan kesintisiz devam
37:20ettirilmesi gerekiyor. Yaratıcı
37:22fikirlerle eee sürekli meselenin
37:24gündemde tutulup hareket etm İsrail'in
37:26en çok korktuğu şey uluslararası
37:28izolasyon. Bugüne kadar eee yani
37:32elindeki çok geniş imkanlarla ki bu
37:34başka ülkelerde bulunan imkanlar onları
37:36kullanarak bir ilüzyon oluşturdu
37:38dünyada. Bu ilüzyonun üzerine inşa
37:41ettiği bir siyasal pratik var. eee,
37:43sürekli İsrail'in lehine çalışan,
37:44şartlar ne olursa olsun yani soykırım
37:47yapıyor. Onda bile bir şey
37:49olmayabiliyor. Ama, eee, bütün dünya
37:51kendi vicdanıyla eee, oluşturulan
37:54ilüzyon arasındaki eee, şeytani farkı
37:58artık görüyor. eee bunun eee sıradan bir
38:01eee yanılsama veya bir hatadan dönme
38:04olmadığını ve giderek aslında bir
38:07bağımsızlık mücadelesine
38:10dönüşmesi gereken bir husus olduğunu,
38:12dünyanın aslında eee bir ahtapotun
38:15kolları gibi böyle bir bilgi ve
38:17enformasyon ve ilüzyon hareketiyle
38:20insanların zihninin birçok noktada
38:22şekillendirildiğini, bunun çok katmanlı,
38:24çok pratik şey, çok sistematik bir
38:26hareket olduğunu dünya Biz biliyoruz
38:29aslında yani siyasal şuurlu farkındalığı
38:31yüksek olan bu coğrafyada yaşayan
38:33insanlardan haber değil bu. Biz bunun
38:35hep farkındayız. Yani çocukluktan beri
38:37hep bu vardı. Biz sadece büyüdükçe şunu
38:39gördük. Dünyadaki olaylarla etkileşime
38:41gikçe ya bu gerçekten şu şu şekilde
38:42oluyor diye mekaniğini gördük. Ama
38:44dünyanın geri kalanına özellikle batıya
38:47bu çok büyük bir haber.
38:49Birçok kitlelere, geniş kitlelere.
38:51İsrail de zaten bu kitlelerin eee eee
38:56yıllarca eee şeyiyle eee yani
38:59farkındasız farkında olmadığı bir mesele
39:01olduğu için istifade etti bu meseleden.
39:03Eee şu anda farkındalık arttıkça eee
39:06artık izolasyonun da daha fazla
39:07olacağını görüyor. Ha burada yeni bir
39:09hikaye çıkartılır, yeni bir provokasyon
39:11çıkartılır, yeni bir eee anlatı
39:14çıkartılır. Eee, bunlara karşı da eee
39:16hazırlıklı olmak gerekiyor. Ama işleri
39:18artık eskisi bir kolay değil. Ben hep
39:20söylemiştim. eee o zaman da yani içimi
39:22acıyarak söylemiştim ama yani olaylar
39:24başka olayları da gördüğümüz için bu hep
39:26böyle bunun yani eee işte işte de böyle
39:29bir şey var sünnetullah'ta yani eee
39:32Filistinli o kadar masum şehidin kanı
39:35orada aktığı zaman Gazze'de eee o orada
39:39hemen bir zafere dönüşmeyi biliyor ama
39:42başka birçok yerdeki hayrın kapısını
39:46açıyor ve bu hayrın ne olduğunu çoğu
39:48zaman bilemeyebiliyoruz.
39:50çok yakından bakmadığımız sürece bir
39:52zihinsel örgünleşme, farkındalık
39:54yükselmesi, insanların daha farklı bir
39:57dünyaya uyanması, ezen ezilen, sömüren
40:00sömürülen konusundaki bir yeni ruh, yeni
40:03şuur eee yani İsrail'in aslında kendi
40:07ortaklarının bile farkında varmadan
40:09onların imkanlarını nasıl istimal ettiği
40:11bir dünyanın
40:13gizlice nasıl inşa edildiği.
40:17Ben bu kurtuluş çok büyük bir kurtuluş.
40:19>> Yani her şey İsrail'in aleyhine
40:22ilerliyor bir bakış açısıyla diyorsunuz.
40:25Zaten çocukları öldürerek, soykırım
40:27yaparak bugüne kadar dünya tarihinde de
40:29kazanılmış bir zafer söz konusu değil.
40:33>> Yahya Bey buyurun sizle devam edelim.
40:34>> Efendim eee Türkiye'yi çok yakından
40:36ilgilendiren bir başka kriz noktası
40:38Ukrayna Rusya. Orada stratejik bir
40:40sıkışma var. Yani savaş derinleşiyor.
40:42Rusya toprakları da artık savaşın bir
40:44parçası haline geldi Ukrayna'nın
40:46saldırılarıyla. Ama asıl önemlisi
40:48Karadeniz'de Türk gemileri özellikle
40:50hedef alınıyor. Burada iki tane sorum
40:52var. Bir Karadeniz bağlamında biz eee
40:54Ankara tabii uyarıyor hem Ki Moskova'yı
40:57ama burada eee bu saldırıların Türk
41:00gemilerine özellikle Karadeniz'deki
41:02saldırıların durması için bir mekanizma
41:04devreye girebilir mi? Burada bir plan
41:05var mı? İkincisi siz Moskova'ya da
41:07gittiniz geçtiğimiz ay çok kritik bir
41:09ziyaretti. Sonra Kiev'e gittiniz.
41:11Barışacakları çok konuşuluyordu ama bir
41:14anda iş bambaşka bir noktaya gitti. Eee,
41:16Rusya Ukrayna arasındaki anlaşmanın
41:18önündeki en önemli engel şu anda nedir?
41:21Bu konuda ne düşünüyorsunuz?
41:23>> Yani sorunuzun ilk kısmından başlayacak
41:26olursak eee
41:28uyarılarımız maalesef çıkıyor. İşte
41:30savaşın yaygınlaştığı alanlardan biri de
41:33Karadeniz'in tamamı oldu. İlk önce
41:35askeri tarafları, limanları
41:36vuruyorlardı. Askeri gemileri
41:38vuruyorlardı. Şimdi ticari bütün
41:40gemileri vuruyorlar şey yapmadan, ayrım
41:43yapmadan. Maalesef burada eee Türk
41:45gemileri yani Türk sahipliği veya Türk
41:47bayraklı gemiler de eee nasibini alıyor.
41:50Eee yani yabancı bayraklı oluyor ama
41:52Türk sahipli olabiliyor. Eee
41:55bazen yabancı bayraklı yabancı sahipli
41:58ama Türk tayfaların eee çalıştığı
42:00gemiler eee olabiliyor. Eee üç
42:02kategoride eee gemi var. Bunların
42:04hepsini yakından takip ediyoruz. eee şu
42:06anda, eee, diğer hedef alınan gemilere
42:08nazaran Türk gemilerinin sayısı biraz
42:10daha az ama orantıladığımız zaman ama
42:13yine de çok fazla bizi endişeye sevk
42:16eden eee, husus bu konuda yani
42:18Cumhurbaşkanımıza da arz ettiğimiz
42:19birkaç tane tedbirimiz var. eee onları
42:22hayata geçiriyoruz ama eee yani
42:24kamuoyuna söyleyebileceğim husus şu. Eee
42:27iki tarafa da biz bu konuda bir
42:30moratoryum ilan edilmesi ile ilgili bir
42:32mekanizma kurulması konusunda bir eee
42:35çağrımızı ilettik. Eee Ukraynalıların bu
42:37konuda bir talebi de vardı zaten. Biz
42:39bunu Rus mevkidaşlarımıza da ilettik. Bu
42:42konudaki şeyi bekliyoruz. Ama şimdi
42:44savaşın seyrine baktığınız zaman her iki
42:47tarafta birbirinin lojistik, birbirleri
42:49için önemli olan lojistik eee
42:51tesislerini hedef aldığını görüyoruz.
42:54Eee bu çok tehlikeli bir
42:55>> sivil tarafa eee savaş sıçradı. Ev
42:58>> sıç sıçradı. Sıçradı. Bunu görüyorduk.
43:00Eee maalesef 5. yılında bu savaşa buraya
43:03geldi. Şimdi arabuluculuklar
43:06neden hızlıca harekete geçmiyorlar? Yani
43:08bunlardan birincisi aslında arabolucu
43:10taraflar devreye girdiği zaman başta
43:12Amerikalılar şunu görüyorlar. Yani
43:14savaştan tarafların ellerinde
43:16birbirlerine karşı hala
43:17kullanabileceklerini düşündükleri askeri
43:19imkanlar olduğu sürece hiç kimse kolay
43:23kolay biraz taviz verici adım atmıyor
43:25açıkçası.
43:27Ya bu da arabulucunun işini
43:28kolaylaştırmaz. Arabulucunun işini her
43:30zaman için kolaylaştıracak olan şey iki
43:32tarafın da taviz vererek ortada
43:34buluşması meselesidir. Ama kimsenin
43:36tavüz vermediği bir yerde savaş kendi
43:40taviz alanını kendi oluşturana kadar
43:43şiddeti artarak devam eder. Şimdi
43:45maalesef şahit olduğumuz da bu. Yani bu
43:47eee benim geçen sene aslında eee
43:49Amerikalı meslektaşlarımıza da söyledim
43:51buydu. Yani onlar da bir moral düşüklüğü
43:54gördüğüm zaman da dedim ki bunlar artık
43:57şeyi bırakacaklar gidecek. Şimdi eee şu
44:00olacak. İki taraf da artık birbirini
44:02tamamıyla yıprattığı zaman
44:08artık bir masaya etrafına gelelim ve
44:11barışalım zihni olacak diye bekliyorlar.
44:14Şimdi bu önceden yine vardı. Bu ne zaman
44:16vardı? bir hatırlıyorsanız müzakerelerin
44:18çok zirvede olduğu bir noktada eee işte
44:21eee şöyle bir husus vardı. Yıpratma
44:24savaşı dediğimiz bir savaşa dönüşmüştü.
44:26Savaş eee cephedeki yıpratma savaşıydı.
44:29Yani ne oluyordu? Cephedeki askerler
44:31karşılıklı yerlerinde duruyorlar. Dünya
44:33Savaşı'a Dünya Savaşı'nda olduğu gibi
44:35siperlerinde. Çünkü ilerleyemiyorlar.
44:37Dronelarla ve toplarla öldürüyorlar.
44:39Kimse yerinden kıvılayamıyor ve sürekli
44:41orada binlerce asker her ay ölüyor.
44:44>> Eee ve ülkeler de buraya para ve insan
44:46aktarıyorlar. Bu o zaman yıpratma savaşı
44:49diye tanımlamıştık. Bu yıpratma
44:51savaşının tam aslında eee optimum
44:54yerinde arabuluculuk olarak devreye
44:56girdiğimizde bir şey zemini çıkmıştı.
44:59>> Bir uzlaşı
45:00>> uzlaşı zemini çıkmıştı. Orada eee bu
45:03Donesk bölgesindeki eee Rusların
45:06alamadığı eee geçen sene %242 dedikleri
45:11bu sene %15 dedikleri ölçekteki bir
45:14toprağın alınamadığı için taraflar
45:16anlaşmaya bir türlü varamadılar.
45:23Savaş da burada tıkanmıştı. Bu da sonuç
45:25vermeyince bu sefer yıpratma savaşı
45:29sivil hedeflerini de içine alacak
45:30şekilde
45:32yok etme savaşına
45:35dönüştü.
45:38Bu
45:38>> nereye kadar gider Sayın Bakanım?
45:40>> İşte sıkıntı orada. Sıkıntı orada. Eee
45:43bu yok etme cephedeki yıpratma cephe
45:47gerisindeki yıpratmaya dönüştüğü zaman
45:50konu bir savaşı kaybedip kaybetmeme
45:53meselesi değil. bir cephedek eee bir
45:54muharebeyi kaybedip kaybetmeme değil,
45:57millet olarak var olup olmamayla alakalı
45:59bir konuya gelir.
46:01Sizin elinizdeki en son imkan neyse bu
46:06sefer onu kullanırsınız.
46:09Yani eee burada
46:11>> yani Rusya'nın elindeki en son imkanın
46:14ne olduğunu biliyoruz.
46:15>> Evet.
46:15>> Ona doğru mu gider bu iş analiz olarak?
46:17Tabii tabii. Şey yıprat yok etme o
46:20boyuta doğru giderse maalesef yani şu
46:23ana kadar analizlerimiz maalesef hep
46:24haklı çıktı. E bunu Rusya'da da eee
46:28ziyaretim esnasında hani ataplarımızla
46:30görüştüğümüzde o konu gündeme eee gelir
46:33gibi oldu. Çünkü halk artık böyle bir
46:35şey talep ediyor diye eee bunu
46:36batılılara da söyledik. Batılılar da
46:38biliyorlar yani Rusya'yı eee bu
46:41tehlikeli bir durum açıkçası. Yani
46:43burada eee bizim ne yapıp edip e araya
46:45girip eee uluslararası toplum olarak bu
46:48savaşı durdurmamız gerekiyor. Yani
46:50burada eee çünkü olmaz denen her şey
46:53oluyor. Yani savaşın yaygınlaşması
46:56coğrafya olarak da yaygınlaşıyor, hedef
46:57olarak da yaygınlaşıyor, metot olarak da
46:59yaygınlaşıyor
47:01ve daha üst seviyeye çıkabilir. Eee
47:04bundan kaçınmamız gerekiyor. Bu kadar
47:06yeter olması lazım. Yani bu kadar
47:07yıpratma ve yok etme eee yetmeli. Eee
47:11ama eee yani Avrupalıların Avrupa
47:14güvenliği ve stratejisi açasından
47:16algıları, Rusların algıları,
47:18Amerikalıların farkları Ukrayna'nın hani
47:20taraf savaşın önemli bir tarafı olarak
47:22durduğu yer biraz farklılık arz ediyor.
47:25Yani çok derin konuşmalara girdiğiniz
47:27zaman işte her iki taraf liderlikleriyle
47:29de gittik bir ay içerisinde konuştuk
47:31uzun uzun. Sonra Avrupalılarla konuştuk,
47:32sonra Amerikalılarla konuştuk. Aslında
47:35eee stratejik değerlendirmeler şu anda
47:38eee ya çok ileri ve ağır çabalar
47:41gönderelim de savaşın hani sona ermesi
47:44her türlü eee eee maslahatın üstündedir
47:47eee anlayışı şu anda oluşmuş değil.
47:50Çünkü şöyle düşünülüyor. Detayına
47:52girmeyeyim. Eee belli taraflarda ben bu
47:54savaşı bu haliyle bırakırsam benim
47:57savaşın devam etmesinden
48:01olacak kaybımdan daha fazla kaybım
48:03olacak. Bu savaşın böyle. Onun için ben
48:05bu savaşı böyle bırakmayım.
48:08Problem şu matematik olarak herk iki
48:11taraf da kaybının aynı şekilde olacağını
48:13düşünüyor.
48:16Bu ender rastlanan durumlardan biri.
48:18>> Peki her iki taraf da aynı aynı şey aynı
48:20oranda mı kayıbı olur sizce? Eee yok ama
48:24orada subjektivite var. İşin içinde
48:26hissiyat var ve eee tabii ya detaya
48:30girmek istemiyorum. Burada bazı konular
48:31var. Neyse.
48:32>> Evet. Teşekkür ediyorum. Eee, Faruk Bey,
48:35sizin sorunuz birazcık içer
48:37>> biraz iç politikayla da ilgili ama dış
48:39politikaya etki eden boyutları da
48:41elbette vardır. Sayın bakanımızdan
48:42dinleyeceğiz.
48:43>> Sayın bakanım, terörsüz Türkiye
48:45sürecinde malum çok önemli bir adım
48:47atıldı. Çerçeve yasa meclis teklifi
48:49meclisi sunuldu. Sizin bu sürece ilişkin
48:52değerlendirmeniz nedir?
48:54>> Ya çerçeve yasa eee taslağına hani
48:57baktığımız zaman eee gerçekten eee
48:59önemli hususlar var orada. Yani bu devam
49:02eden sürecin inşallah eee başarıyla
49:05nihayete ermesi için önemli aşamalardan
49:07biri bu çerçeve yasanın eee kabulü. Eee
49:10burada zaman kamuoyu nezdinde oluşan
49:13birtım endişeleri de hani ben
49:15dinliyorum. Eee onlar tabii hani eksik
49:18bilgilendirmeyle belki kendilerince
49:20endişe etmekte haklıdırlar ama yani şunu
49:22söylemek gerekiyor. Bu çerçeve yasanın
49:24çok eee iyi yazılmış eee
49:29garanti altına alıcı hükümleri var. Yani
49:31o yasa o açıdan eee güzel bir eee dili
49:35var, mekanizması var. O da nedir? Yani
49:38örgüt kendi silahlarını eee bırakmadan,
49:41imkan ve kabiliyetlerinden vazgeçmeden
49:44bu yasanın sağladığı hususlardan
49:47yararlanamayacak. zaten orada
49:50tanımlandığı şekliyle örgütün imkan ve
49:52kabiliyetlerini silahlı olarak bırakıp
49:54normal hani demokratik ve sivil hayata
49:57evrilmesi bizim açımızdan stratejik
49:59hedef olan terörün bitmesi ve halkın eee
50:02bir milli bütünlük ve beraberlik
50:04içerisinde yaşamaya normal şekilde devam
50:06etmesi. Normalde aslında en son
50:08demokratik reformların yapıldığı eee
50:10günden itibaren bunun hayata geçmesi
50:12gerekiyordu. 2013'te biliyorsunuz yani
50:15büyük reformlar yapılmıştı. dille ee
50:18eğitim, okullar, e, yaban seçmeli dil,
50:20eee, Kürtçe yayın yapan televizyonlar
50:24eee yani kimlikle ilgili sorunların
50:28hepsinin ortaya kalktığı dönemden
50:29itibaren aslında örgütün eee, bu
50:32barışçıl yola evrilmesi gerekiyordu.
50:34Fakat eee, o zaman tabii zaman da
50:36konuştuk. Eee, birtım eee, bölgesel ve
50:38uluslararası eee değişimlerin ve
50:41dengelerin kendi lehlerine çalışacağını
50:42düşündüler. Bazıları da farklı şeyler
50:44söylediler. Sonuçta ondan istifade
50:46etmediler. 13 yıl sonraki gelinen bu
50:49aşamada artık bölgesel konjonktürün,
50:51küresel konjonktürün de çok fazla lein
50:53olmadıklarını görüyorlar. Türkiye'deki
50:55bu demokratik ortam, herkesin lehine
50:58çalışan bu ortamın aslında eee bir
51:01parçası olması gerekiyor. Yani yapılan
51:03eee şeylerin eee Kürtlerin eee faydasına
51:07olan hususlar değil.
51:09Yani daha fazla ekonomik kaybın, daha
51:11fazla istikrarsızlığın, daha fazla
51:13endişenin eee oluşmasına eee katkıda
51:16olunan bir eylem tarzı. E inşallah bu e
51:19eli uzatılan eli bu sefer tutarlar. Ama
51:22ifade ettiğim gibi yani yasanın eee amir
51:24hükümleri e gerçekten iyi mekanizmalar
51:26kurmuş. Teyit mekanizmaları var,
51:28kurulları var. Eee yani o konuda müseri
51:31olabilirler.
51:32>> Teşekkür ediyoruz Sayın Bakan. Tabii ki
51:35Birleşmiş Milletler eee
51:36[boğazını temizler] son genel sekreter
51:38Kıbrıs konusunu gider ayak çözmek üzere
51:41bir girişimde bulundu. Yakından izliyor
51:44Türkiye. Eee çok net bir soru sormak
51:47istiyorum.
51:49Türkiye için Kıbrıs'ta çözüm ne demek?
51:55Bizim için çözüm eee şu anda esas
51:58itibariyle eee
52:01iki devletli çözümün tanınmasıdır. İdeal
52:04çözüm bu.
52:06İdeal çözüm iki devletli çözümün hayata
52:08geçmesi. Yani Rumların da Türklerin de
52:11kendilerine ait devletlerin olduğu bir
52:14yapı. Ve bu iki devletin de adada
52:17birbirleriyle barış ve huzur içerisinde
52:18yaşamaları eee hem adanın refahına katkı
52:22hem de bölgesel barışa ve istikrara
52:24katkı içerisinde bulunmaları. Bizim
52:26durduğumuz yer bu. Ha pratikte
52:28baktığımız zaman bizim bu idealimize ne
52:30kadar yakın bir pratik var?
52:33Hani oradan gittiğimiz zaman orada biraz
52:35daha farklı bir manzara var. Oradaki,
52:37bizim ortaya koyduğumuz idealla
52:38pratikteki konu arasındaki o boşluğu eee
52:41bizim doldurmamız gerekiyor. Zaten bizim
52:43hani eee Kıbrıs müzakereleri, Kıbrıs'a
52:45yönelik çözüme eee arayışlarına yönelik
52:48destek vermesi, Cumhurbaşkanımızın da o
52:50arayışları hep desteklemesi o yönde.
52:52Şimdi eee Birleşmiş Milletler Genel
52:54Sekreteri gerçekten çok değerli bir
52:56şahsiyet. Sayın Gutereş eee genel
52:58sekreterliği süresince yani insanlık
53:00onurunu eee hep
53:03öncelikli eee ele alan bir yönetim
53:07anlayışı oldu. E yani gerek Filistin
53:10meselesinde gerek başka konularda her
53:12zaman için eee doğrunun yanında durmaya
53:14çalıştı. Burada da yani Cumhurbaşkanımız
53:17onun şahsiyetine eee güvenir. Eee ortaya
53:20konan inisiyatiflerde biz eee adil
53:22olunması gerektiğini düşünüyoruz. Şimdi
53:241960 anlaşmasıyla ortaya çıkan Kıbrıs
53:29Avrupa Birliği'nin 2004'te üye kabul
53:31ettiği Kıbrıs değil.
53:35Biz 1960'taki Kıbrıs'ı tanıdık. Garantör
53:38devrettik. Eee, iki toplumun eşit
53:43yönetimine dayalan bir Kıbrıs vardı.
53:47Daha sonra Rumlar dediler ki, "Biz
53:49Türklerin yönetimde olmasını
53:50istemiyoruz. İlk önce Türkleri
53:52yönetimden atmakla
53:55işe başladılar. En sonunda 74'e gelince
53:57Kıbrıs Yunanistan'daki e askeri cunta
54:02biliyorsunuz 74 yazında da Kıbrıs'ta bir
54:05eee cunta yaptı ve adayı Yunanistan'a
54:09bağlama hususu çıktı. Bırakın 60'taki
54:12eee Kıbrıs'ın ortadan kalkıyor. Olması
54:14Kıbrıs tamamıyla eee ortadan kalkıyordu.
54:18Bunun için uluslararası toplum uyurken
54:21Türkiye hem Kıbrıs'ındaki Türklerin
54:24haklarını korumak hem de Kıbrıs'ın
54:27Kıbrıs olarak kalmasını bakın bu da
54:28önemli noktaları sağlamak için harekete
54:31gelişti. Şimdi eee geldiğimiz noktada
54:34eee
54:36Rum kesimi bütün Kıbrıs'ı temsil eden
54:39bir devlet olarak tanınıyor
54:42ama kuzeyde yaşayan Türkler bu noktada
54:46göz ardı ihmal ediliyor. Ha bunların eee
54:49hem ekonomik olarak hem güvenlik olarak
54:52teminatını veren kimdir? Türkiye
54:54Cumhuriyeti Devletidir. Ya biz bundan
54:56eee bizim kardeşlerimizdir. Hiçbir
54:58sıkıntımız yok. Biz Kuzey Kıbrıs Türk
55:00Cumhuriyeti'ni egemen ve bağımsız biz
55:02devlet olarak kabul etmişizdir. Tamam,
55:04tek kabul eden biziz. Eee ama eee bu
55:07bizim durduğumuz yerin değiştirecek de
55:10bir husus değil.
55:13Bununla birlikte 2004'te eee 2004'ten
55:17itibaren gerek anlam planı daha sonra
55:18Kans Montana süreçlerinde iki toplumun
55:21da eşit olabileceği
55:26bir yapı ortaya çıkabilir mi diye
55:29yapılan eee görüşmelere Türkiye o zaman
55:33Cumhurbaşkanımız onay vermişti.
55:351960
55:40devleti iki toplumlu bir devletti.
55:43Şimdi gelen hem anlam planı hem diğer
55:46planlar hem iki toplumlu hem iki zonlu,
55:49iki bölgeli. Artık Kıbrıslılarla
55:52Rumların e yaşadığı yerler belli ayrı
55:54bir yerler. Şimdi bunlar kendi
55:56aralarında bir çözüme gidilebilir mi?
55:57Burada Türkiye'nin menfaatleri, bölgenin
55:59menfaatleri, Kıbrıs Türk'ünün egemen,
56:03eşit, bağımsız duruşu meselesi. Bunlar
56:06önemli. Biz hep şunu gördük. Yani eee
56:09Rum kesimi hiçbir zaman için Türklerle
56:13eşit
56:15güç paylaşımına, otorite paylaşımına,
56:17refah paylaşımına, devlet paylaşımına
56:19gitmeyecekler. Yani bu 2 ik daha 4
56:21kesinliğinde bir konu. Adamın elinde
56:24şimdi bir devlet var. Avrupa Birliği'ne
56:26üye olmuş.
56:28eee BM'de temsil ediliyor. Bütün e
56:30menfaatlerden o yararlanıyor. Şimdi bunu
56:32gidip bir başkasıyla paylaşacak. Bunun
56:35yalan olduğunu kendileri de biliyor. Biz
56:37uluslararası topluma söylediğimiz zaman
56:39onlar da biliyor.
56:42Böyle bir yalanı devam ettirmek rasyonel
56:46bir şey değil. Bu esnada kuzeyde yaşayan
56:49Türklerin
56:51haklarının uluslararası toplum
56:52tarafından gözetilmesi lazım. Çok şükür
56:54biz güçlü bir ülkeyiz. Yani bizim imkan
56:56ve kabiliyetimiz ona yetiyor. Onda bir
56:58sıkıntı yok. Onlar da kendi kendilerine
57:00çok çalışkan bir ülke. Kendi içlerinde
57:02dinamik bir demokrasileri var.
57:04Görüyorsunuz muhalefet, iktidar,
57:06partiler. Çok cayır cayır işleyen bir
57:08süreç. Ekonomileri var ama kendi
57:12başlarına bırakılmıyorlar. Rum kesimi
57:14kendi devlet olmaktan kaynaklı haklarını
57:18Kıbrıs Türklerinin uluslararası toplum
57:20tarafından gelebilecek bütün
57:21menfaatlerini engellemede kullanılıyor.
57:23Ticarette, ulaşımda bütün bunları
57:26engelliyor. Şimdi eee yani çok uzun bir
57:29konu. Sadece iki şekilde nerede
57:31yoğunlaşıyoruz? Birincisi bu türden bize
57:33çözüm teklifleri geldiği zaman biz
57:35kimden geldiğine bakıyoruz. Birleşmiş
57:38Milletlerden geliyorsa, Sayın
57:39Gutereş'ten bir şey geliyorsa biz bunu
57:41dinliyoruz. Yani cumhurbaşkanımız
57:43uluslararası toplum olarak BM'ye çünkü
57:451960 BM kararlarıyla kurulmuş bir devlet
57:48vardı. Gitti o
57:51uluslararası toplumun onu anlaması
57:53lazım. İkincisi Kıbrıs Türklerini içine
57:56alan her türlü diyalog ortamını biz
57:59destekliyoruz. Çünkü Kıbrıs Türklerinin
58:01durduğu yerin
58:03iyi anlaşılması lazım. 20 sene önceki
58:05jenerasyon Avrupa'da veya başka
58:07yerlerdeki siyasi jenerasyon bunu
58:09anlamış olabilir ama bunun sürekli
58:11anlatılması lazım. yeni bir jenerasyon
58:13var ve eee Kıbrıs Türklerinin niye
58:16devlet kurduğunu, niye devlet kurma
58:19dışında başka bir çarelerinin olmadığını
58:21ama bu kurulan devletin uğradığı
58:23izolasyonun ne kadar haksız bir
58:25izolasyon olduğunu tekrar tekrar
58:27anlatmaları gerekiyordu. Onun için bu bu
58:29biz bu diyalog ortamını destekliyoruz.
58:31İkincisi
58:32eee şöyle bir yöntem geliştirdi
58:35Cumhurbaşkanımız. Eee onu ben arazide
58:37teklif ediyorum taraflara. Yani belli
58:40menfaatlere ulaşmak için kalıcı
58:43çözümleri beklememize gerek yok.
58:47Adanın kuzeyinde, güneyinde suya,
58:49enerjiye, elektriğe
58:51ihtiyacı var. Turiste ihtiyacı var.
58:54Bunlar için ortak projeler, ortak
58:57çalışmalar yapılabilir. Yani biz bunu
58:59Sayın Genel Sekretere de ifade ettik.
59:01Yani bunu iki taraf arasında güven
59:03artırıcı önlemler konusunda
59:05değerlendirilebilir. Çünkü yani Rum
59:07tarafı bulunduğu yerden memnun. Türk
59:10tarafı eee bulunduğu yerde bulunuyor.
59:12Memnun. Yani burada tarafların coğrafi
59:15olarak bulundukları yerlerde bir şeyleri
59:17kalmadı. Çünkü 1974'ten beri son
59:21[boğazını temizler] 50 küsür yıldır
59:22taraflar aynı yerdeler. Oralarda artık
59:24yeni jenerasyonlar oluşmuş. eee hayata
59:28gelmiş ve sürüp devam giden bir hayat
59:31var. Fakat eee Türklerin sahibi olduğu
59:34imkan diğerlerine nazaran daha kısıtlı.
59:36Bunun aşılması gerekiyor. Onun için ama
59:39biz ne yapıyoruz buna mukabil? Biz de
59:40Rum kesimini devlet olarak tanımıyoruz.
59:44Yani sen Kıbrıs'ın Türkünün hakkını
59:46tanımazsan ben de seni devlet valiliğini
59:48tanımam. Çünkü sen 1960'taki kurulan
59:51devlet değilsin.
59:54[boğazını temizler]
59:55Bunu herkes biliyor.
59:57Dolayısıyla eee bizim tanımamamız da son
1:00:00derece meşru. O da beraberinde Rum
1:00:03kesimine birtım dezavantajlar getiriyor.
1:00:05Aslında eee uzun vadeye bu konuları
1:00:08bırakıp her iki tarafın da legal
1:00:10pozisyonları değiştirmeden ortak eee bir
1:00:13güven inşa edecek menfaat adımları
1:00:16atması mümkün. Eee, bunun da, eee,
1:00:18dediğim gibi biz çok cesurca, yaratıcı
1:00:21fikirlerle karşı tarafa söyledik. Yani
1:00:22enerji işbirliği yapılabilir, su
1:00:24işbirliği yapılabilir, ticari işbirliği
1:00:25yapılabilir. Herkes para kazanabilir,
1:00:27herkes iyi yaşayabilir. Türk
1:00:29birliklerinin orada olması bakın
1:00:33statiko'yu hiç değiştirmedi. 50 yıldır
1:00:35statiko aynı. Bu şunu demek. Yani orada
1:00:38adadaki istikrar, barış tek bir sebepten
1:00:40dolayı oluyor.
1:00:44Türk askerinin adada var olmasından
1:00:47dolayı.
1:00:49>> Bu adanın olmazsa olmazı mıdır?
1:00:52>> Bu şartlar altında yani iki tarafın da
1:00:55kalıcı bir anlaşmaya rıza göstermediği
1:00:57şartlarda. Çünkü Rumlarda şunun önüne
1:01:00geçemezsiniz. Öyle bir şey var ki yani
1:01:03adanın tamamı bana ait diyor.
1:01:07Şimdi sen elindeki bu ezici imkanları
1:01:10Türklere karşı kullanırsan kim Türk'ün
1:01:13yardımına gelecek? Yine biz gideceğiz.
1:01:16Dolayısıyla bunun kalıcı bir çözüme
1:01:19bağlanmadığı bir yerde, şartların aynı
1:01:21şekilde durduğu bir yerde bunun da
1:01:23değişmesini denklemde bekleyemezsiniz.
1:01:25Değişmez de. Ama dediğim gibi anlam
1:01:27planı e hayata geçseydi, Krans
1:01:30Montana'da bir yere varılsaydı belki
1:01:32daha farklı adımlar atılabilirdi. Eee
1:01:34ama şu andaki mevcut statiko eee yani
1:01:38birtım dengelerin değişmesine asla izin
1:01:39vermez.
1:01:40>> Teşekkür ediyorum. Yavaş yavaş
1:01:41yayınımızın sonuna gidiyoruz. Büşra Nur
1:01:44Hanım buyurun.
1:01:44>> Eee Sayın Bakan geçen ay Manila'da
1:01:46Türkiye ASEAN'ın diyalog ortağı
1:01:48statüsünü elde etti.
1:01:50>> Eee bu statü doğrultusunda Türkiye'ye ne
1:01:52gibi fırsatlar sunulacak? Bunu
1:01:54takibendi. Sanayi yani savunma sanayi,
1:01:57ticaret hacminin artırılması, bölgesel
1:01:59güvenlik mekanizmasına katılım
1:02:01doğrultusunda ne gibi somut adımlar
1:02:03göreceğiz?
1:02:05>> Yani ASEAN'da gördüğümüz gibi eee biraz
1:02:08önceki açılışta da tartıştığımız eee
1:02:10güvenlik paklığında gördüğümüz gibi yani
1:02:12dış politikada sürekli birtım şeyleri
1:02:14kurumsal ve yapısal götürmeye eee
1:02:16çalışıyoruz. Yani, eee, sağlam yere
1:02:19demir atarak, eee, eee, verimliliğin,
1:02:22başarının e bir rastgele olmamasını
1:02:25sağlamaya çalışıyoruz. Devamlı olmasını
1:02:27sağlamaya çalışıyoruz. Eee, son 3 yıldır
1:02:29üzerinde çalıştığımız konulardan biri de
1:02:31ASEAN eee,
1:02:33ortaklığıydı. Eee, burada eee, 11 ASEAN
1:02:38ülkesi
1:02:39ile eee, diyalog ortaklığı yapan
1:02:4311 12 tane de dünyanın en büyük ülkeleri
1:02:45vardı. Çin, Amerika, Rusya bütün
1:02:48ülkelerin buluştuğu tek yer burası.
1:02:49Çünkü ASEAN ülkeleri eee 700 milyon
1:02:53nüfuslu ve oldukça siyasi olarak nötr
1:02:55durumda eee olan eee ama ekonomiye,
1:02:58kalkınmaya ve pazara odaklanmış olan eee
1:03:01ülkeler. Eee orada da büyük hani şu anda
1:03:03eee Kamboçya lazında bir şey var. Eee
1:03:07eee [boğazını temizler]
1:03:13eee unuttum onu.
1:03:14>> Ülkeyi mi?
1:03:16eee Kamboçya'yla eee
1:03:20>> sınır
1:03:20>> Evet. Evet.
1:03:22>> tartışması olan ülke var. Yani bunların
1:03:24kendi aralarında eee bir sıkıntısı var.
1:03:25Onun dışında eee bölge şey eee rahat bir
1:03:28ülke açıkçası eee
1:03:31burada büyük bir ekonomik imkan var,
1:03:33verimlilik var. Bu ekonomik verimliliği
1:03:36bizim hayata hani eeean nasıl ifade
1:03:39istifade edebiliriz? Bununla ilgili eee
1:03:41ciddi şeylerimiz var. E arayışlarımız
1:03:43var. Eee çalışmamız var açıkçası.
1:03:46E Kamboşo ile Tayland. Tayland. Tayland.
1:03:49Tayland. Şimdi aklıma geldi. Şimdi eee
1:03:52buradan nasıl istifade eee edebiliriz?
1:03:54Eee bunun arayışı vardı. Biz
1:03:56biliyorsunuz bu ülkelerin hepsinde
1:03:58büyükelçilik açtık. İş adamlarımızın
1:04:00büyük faaliyetleri var. Büyük
1:04:01yatırımlarımız var. Eee ama eee burayla
1:04:04yapıcı bir diyalog içerisinde olmamız
1:04:06gerekiyor. Yani Rusya'nın, Amerika'nın,
1:04:08Çin'in, İngiltere'nin, Amerika'nın,
1:04:09Fransa'nın, Kanada'nın olduğu bir yerde
1:04:12hani Türkiye ekonomisinin yapısal ortak
1:04:15olmaması eee yani kabul edilebilir bir
1:04:17şey değildi. Gerçi moratorium ilan
1:04:19etmişlerdi Serdar Bey. Yani ASEAN
1:04:22ülkeleri biz zaten kendimiz azız. E bir
1:04:25de hani eee diyalog ortaklarımızla hani
1:04:27yürütebileceğimiz hani kapasite
1:04:29imkanlarımız az olabilir diye çok da
1:04:31fazla dünyadan talep vardı. Eee bunlar
1:04:34epey bir süre önce moratorium ilan
1:04:35etmişlerdi yeni diyalog ortağı almakta.
1:04:38Ama bizim eee ısrarlı eee ve sistemli e
1:04:41çalışmalarımız neticesinde çok şükür bu
1:04:44da hayata geçti. Eee bundan sonra ASEAN
1:04:46bölgesiyle çok yakından eee çalışmaya
1:04:49devam edeceğiz. Yani genel olarak şunu
1:04:52söylemek lazım. Yani cumhurbaşkanımızın
1:04:54yani liderliğinde yürüttüğümüz bu dış
1:04:55politikada bizim klasik alanlarımızın
1:04:58çok ötesine giderek yani ticari,
1:05:00ekonomik ve sosyal siyasal ilişkileri
1:05:02geliştirme politikamız çok sistemli
1:05:04gidiyor. Afrika ülkeleriyle de böyle,
1:05:06Latin Amerika'da böyleyiz. Asya
1:05:08Pasifik'te böyleyiz. Eee inşallah e yani
1:05:11eee şuna saplanmıyoruz. Eskinin hatası
1:05:13oydu dış politika yapımının. Yani
1:05:17yakın bölgenizde olan ateş sizi o kadar
1:05:20içine alıyor ki tarihin aktığı başka
1:05:23yerleri ister istemez pas geçiyorsunuz.
1:05:26Şimdi zihinsel olarak da, yapısal ve
1:05:28kurumsal olarak da farklı krizleri aynı
1:05:32anda yöneten, imkan ve kabiliyetleri,
1:05:34krizleri ve imkanları aynı anda görüp
1:05:36yönetecek zihne ve eee kurumsal yapıya
1:05:39sahip olmak gerekiyordu. Bizim de
1:05:41yaptığımız o. Yani Ortadoğu'da
1:05:42uğraştığımız bir kriz Asya Pasifik'teki
1:05:45bir menfaate ulaşmamızdan bizi
1:05:47alıkoymamalı. Ha zihnimiz oranın
1:05:49içerisinde haps olmamalı. Tamam ağırdır,
1:05:51büyüktür. oraya biz lider düzeyinde
1:05:53eğiliyoruz ama başka kurumlar, başka
1:05:55kurduğumuz yapılar eee oraya vaziyet
1:05:57edebilmeli. Çok şükür yani o kurumsal
1:06:00olgunluk, o yani zihinsel farkındalık
1:06:03eee o diplomatik ustalık eee Türkiye'nin
1:06:06eee şu anda sahip olduğu bir şey. Eee
1:06:09biz bunu da sonuna kadar kullanıyoruz.
1:06:10>> Teşekkür ediyorum. Artık son sorunumuz
1:06:12Faruk Bey buyurun.
1:06:13>> Sayın Bakanım AK Parti'nin 25. kuruluş
1:06:16yıl dönemi yaklaşıyor.
1:06:17[boğazını temizler] Affedersiniz. Eee,
1:06:19ülkemizin bu süreçte en etkin olduğu
1:06:21konulardan biri de hiç şüphesiz dış
1:06:23politika. Eee, Türkiye'nin çok sayıda
1:06:26coğrafyada ve çok sayıda başlıkta çok
1:06:29etkin eee, eş zamanlı bir dış politika
1:06:31diplomasi yürüttüğünü görüyoruz. Bu
1:06:33tabloyu siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
1:06:36Program boyunca da ifade etmeye çalıştım
1:06:38aslında hem bölgenin hem dünyanın
1:06:41karşılaştığı bütün hayati sorunlara
1:06:43karşın Türkiye'nin eee saygın bir aktör
1:06:46olarak eee çok büyük yapıcı katkıları
1:06:49var, ön alıcı katkıları var. Şimdi bu
1:06:52nasıl oldu? Bu aslında bir noktada AK
1:06:55Parti'nin dış politikasının da bir
1:06:57tarihi. 25 yıl önce eee yani AK Parti
1:07:00eee kurulduğu zaman şöyle bir dünya
1:07:02vardı. Soğuk Savaştan yeni çıkmış, soğuk
1:07:06savaş sonrası döneme hazırlanmaya
1:07:08çalışan bir zihinsel algı arayışında
1:07:10olan bir dünya. Eee 2001'de 11 Eylül eee
1:07:14yaşanmış.
1:07:17Hemen arkasına eee AK Parti eee
1:07:19kurulmuş. Yani burada eee
1:07:26ortaya çıkan yeni dünyayı iyi okuyan,
1:07:29iyi anlayan ve Türkiye'nin buradaki
1:07:32yerini iyi konumlandıran sadece
1:07:36hamaset, hedef ve ideoloji olarak değil
1:07:39var olan realiteyi de iyi okuyacak bir
1:07:41kadroya ve zihne ihtiyaç vardı. AK
1:07:44Parti'nin aslında geçmişin hatalarından
1:07:46ders çıkartarak, günümüzün de şartlarını
1:07:47iyi değerlendirerek ve bu milletin
1:07:50stratejik kültürünü, stratejik
1:07:51emellerini de stratejik eee ruh halini
1:07:54de eee hesaba katarak oluşturduğu bir
1:07:56formülasyon var. Tabii eee soğuk savaş
1:07:59sonrası dönemde biliyorsunuz eee Türkiye
1:08:01NATO eee Türkiye Soğuk Savaş dönemindeki
1:08:05eee dış politikadaki eee rahatlığını
1:08:08hissettiği otomatik pilot durumundan
1:08:10çıkmak zorunda kaldı. O dönem ittifaklar
1:08:13belli, düşman belli, dost belli, hareket
1:08:15alanınız belli. E kaptan pilotu orada
1:08:18otomatik pilota vermişsiniz.
1:08:19Gidiyorsunuz dış politikayı birçok
1:08:21önemli hayati konuda.
1:08:23>> Ama dostun, düşmanın, ittifakların, her
1:08:26şeyin değiştiği
1:08:28soğuk savaş sonrası dönemde artık
1:08:30otomatik pilot değil, eee, serbest
1:08:33modda, manuel modla gitmeniz lazım.
1:08:36Orada da kaptan önemli. Yani
1:08:38milletimizin en büyük eee buradaki
1:08:41aslında avantajı da yani
1:08:43cumhurbaşkanımızın eee bir lider olarak
1:08:47ortaya çıkması,
1:08:50kaptan pilot yerine oturup otomatik
1:08:52pilottan çıkmış olan dış politikayı
1:08:54manuel pilottaki yapmanız lazım. Çünkü
1:08:56otomatik pilota bağlayacağınız bir yer
1:08:58kalmadı dünyada. Artık o dünya o dünya
1:08:59değil. Otomatik pilot ee Mekke
1:09:02ittifakına götürmezdi herhalde. Bu
1:09:04>> mümkün değil yani. Otomatik pilot zaten
1:09:06eee o orası kalmamış. Sen zihinsel
1:09:09olarak yaşatmaya çalışıyorsun.
1:09:10Transatlantik ittifakı birçok
1:09:12başkalaşıma uğramış eee sen eee eee dost
1:09:16kategorisinden çıkıp medeniyet
1:09:18çatışmaları itibariyle düşman
1:09:19kategorisine itilmişsin. Hele 11
1:09:21Eylül'den sonra bu hepten
1:09:22belirginleşmişsen ısrarla zihinsel
1:09:24olarak orada tutmaya çalışıyorsun. Ama
1:09:26bu olmuyor bir türlü. Yani AB'ye girmeye
1:09:28çalışıyorsun. Orada başka türden
1:09:29problemler falan eee bütün hedeflerimizi
1:09:32yani geçmişten gelen hedeflerimizi aynı
1:09:34anda devam ettirmek ama yeni risk
1:09:36ortamlarında iyi hesaba katıp gitmek
1:09:39gerekiyor. Tabii bu kolay olmadı. Bakın
1:09:42çok zor oldu. Eee bunu biz Suriye'de,
1:09:45Irak'ta PKK'yile mücadelede eee başka
1:09:48konularda çok gördük. yapısal Türkiye AK
1:09:51Parti iktidara geldiği zaman zihinsel
1:09:55olarak da yapınsal olarak da soğuk savaş
1:09:58sonrası ortaya çıkan belirsizlik
1:10:00dönemine hazır değildi. Kurumları da
1:10:03hazır değildi. İmkan ve kabiliyetleri de
1:10:05hazır değildi. Yani bugün şimdi
1:10:06söyleyebiliriz. O zaman hani devlet
1:10:08çalışalı olsak söyleyemeyiz. Biz şuna
1:10:10hazır değiliz, biz buna hazır değil
1:10:11diyemezsiniz.
1:10:13Bu yani devlet eee yönetmenin eee
1:10:17adabına aykırı bir husustur. Ama yıllar
1:10:19geçmiş bir takım şeylerin artık üstünden
1:10:21şey yapıyorsunuz değerlendirmesini.
1:10:24Burada eee böyle bir imkansızlık
1:10:26karşısında bir liderlik çıkıyor ortaya.
1:10:29İçerideki ekonomik ve kalkınmaya ilişkin
1:10:31birikmiş bir yıl sorun var. Altyapı
1:10:33sorunu var. Onları halletmeniz lazım.
1:10:36Demokrasi ile ilgili bir ton sıkıntınız
1:10:38var. Yani başta yani bu işte kimlik
1:10:40inkarı diye ortaya konan konular vardı o
1:10:43dönemde. Eee başka demokratikleşme
1:10:46sorunları vardı düşünce özgürlüğü ile
1:10:47alakalı. Dış politikada bir ton sorunuz
1:10:50var. İç politikada sorunlar. Bütün
1:10:52bunların hepsini aynı anda
1:10:55normal hayatın akışını inkıtaya
1:10:57uğratmadan insanlar evlenecekler,
1:11:00çocukları olacak, torunları olacak,
1:11:02işleri olacak, kazanacaklar, batacaklar.
1:11:04Yani normal hayattan bunu kastediyorum.
1:11:08Normal hayatı inkıta uğratmadan
1:11:10zorlukların, iyiliklerinin olduğu bir
1:11:12dünyayı
1:11:14nerede mümkün kılıyorsunuz? Herkesin
1:11:17ateşli olduğu yerde.
1:11:19Kuzeyiniz ateş, güneyiniz ateş, doğunuz
1:11:23ateş, batınız ateş, her yer ateş. Ve siz
1:11:26burada
1:11:29manuel pilotla pilotun, kaptan pilotun
1:11:32ustalığıyla
1:11:34götürüyorsunuz işe. Şimdi bu AK
1:11:36Parti'dir.
1:11:38Bu AK Partid'ir. Eee, ben gittiğim her
1:11:41yerde, eee, yani parti organlarında
1:11:43konuşurken eee, görevlendirildiğim zaman
1:11:46eee yani oradaki delegelere, üyelere hep
1:11:49aynı şeyi söylüyorum.
1:11:51Buradaki başarı sizin başarıs
1:11:53başarınızdır. Çünkü siz size hizmet
1:11:56eden, size başarı getiren, fayda getiren
1:11:59iktidarı sürekli seçtiniz.
1:12:01Cumhurbaşkanımızı tekrar tekrar yönetme
1:12:04makamına getirdiniz. Bu uzun erimli
1:12:06liderlik bize özellikle dış politikada
1:12:09çok büyük stratejik avantaj getirdi.
1:12:12Yani birtım eee ittifakları, birtım eee
1:12:18dönüşümleri, değişimleri 5 yılda, 6
1:12:20yılda, 7 yılda yapamıyorsunuz.
1:12:23uzun yıllar içerisinde aynı iradenin,
1:12:25aynı ittifakın, aynı kadroların beraber
1:12:27hareket edip yani konuları eee belli
1:12:31aşamalara taşıya taşıya gitmesi
1:12:32gerekiyor. Özellikle bizim bulunduğumuz
1:12:34bölgede kişisel ilişkilerin ve oluşmuş
1:12:37tecrübelerin inanılmaz etkisi var
1:12:40olayları yönetmede. Dediğim gibi
1:12:41otomatik pilotta değilsiniz. Hegemon'dan
1:12:44bir şey beklediğiniz zaman Hegemon size
1:12:46kendi kırımsal kapasitesiyle gelir bir
1:12:48şey yapar. Hep bölge öyle olmuş. Ama
1:12:50şimdi bölgede uzun yıllardır yöneticilik
1:12:52yapmış, liderlik yapmış bir şahıs
1:12:54cumhurbaşkanımız çıkıyor ve diyor ki ben
1:12:58bu ülkede şu kadar bölgede şu kadar
1:13:00yıldır bir kardeşiniz olarak yöneticilik
1:13:02yapıyorum. Bu ülkenin lideriyim. Benim
1:13:05bu bölge için ve Türkiye için şöylesine
1:13:08bir vizyonum var. Ve insanlar bunu
1:13:10dinlediği zaman diyorlar ki ya bu
1:13:12hepimizin menfaatine olan bir şey.
1:13:15Yani Türkiye'deki olanı örnek almak
1:13:18istiyor herkes. Dolayısıyla eee AK
1:13:22Parti'nin ortaya koyduğu bu vizyonun
1:13:23inkıta uğramadan devam etmesi gerekiyor.
1:13:25Cumhurbaşkanımızın da liderliğinin devam
1:13:28etmesi gerekiyor. Bu dış politika
1:13:32meselesinde konuşulacak çok konu var.
1:13:34Yani AK Parti'nin eee ideolojik olarak
1:13:36durduğu yer tabanın beklentileri ve
1:13:39tabanın yönlendirmeleri.
1:13:41Cumhurbaşkanımızın liderliği eee
1:13:43üçgeninde eee konuşulacak çok konu var.
1:13:46Belki onu başka bir programda yaparız. O
1:13:48biraz daha hani sosyal ve entelektüel
1:13:50bir konu.
1:13:51>> Sayın Bakanım çok teşekkür ediyorum.
1:13:53>> Peki eee Mekke Savunma İttifakı ile
1:13:56başladığımız bu programı yayını bitirmek
1:13:58durumundayız artık. Eee, bu ittifakın,
1:14:01eee, dostlara güven, düşmanlara da kaygı
1:14:05ürettiğini değerlendiriyoruz. Son bir
1:14:07değerlendirme alalım. Yayınımızı
1:14:09kapatalım.
1:14:10>> Dediğiniz doğru. Dostlara güven, çok
1:14:13sevinen var. Özellikle ittifakın üyesi
1:14:15olmayıp da eee, buna en az kendileri
1:14:17girmiş kadar eee, sevinen ülkeler var.
1:14:20Eee, bir o kadar da halk toplulukları
1:14:22var. Gerçekten eee özellikle İslam
1:14:24dünyasından bu konuya çok destek veren
1:14:26var. Eee, batıdan da eee, destek
1:14:28verenler var. işin aslını bilenler
1:14:30itibariyle yani Ortadoğu'nun eee
1:14:32insanlık için, uluslararası toplum için
1:14:35sıkıntı üreten, problem üreten bir yer
1:14:37olmaktan çıkıp tam tersine sahip olduğu
1:14:40her şeyle katma değer üreten bir yer
1:14:42olmasının yolu bu türden yapıcı
1:14:44ittifakların hayata geçmesinden eee
1:14:47geçiyor ve buna öncelik edenler de
1:14:50takdir ediyorlar açıkçası. Yani Suudi
1:14:52Arabistan eee Pakistan, Türkiye burada
1:14:55liderlikleriyle büyük rol eee oynadılar.
1:14:58eee bize düşen eee görev eee bizim
1:15:01bulunduğumuz makamlarda, eee ortaya
1:15:03çıkmış bu siyasi iradenin üç ülkenin
1:15:06liderliği tarafından ortaya konulmuş
1:15:08siyasi iradenin çok büyük bir eee
1:15:10bölgesel ve küresel beklenti
1:15:12oluşturduğunun da farkındayız. Eee bunun
1:15:15altını çok profesyonel doldurarak adım
1:15:17adım ilerletip işlememiz gerekiyor ve
1:15:20bunu yapmaya da başladık. İnşallah devam
1:15:23edeceğiz.
1:15:23>> Teşekkür ediyorum. Bugün 8 Ağustos 2026
1:15:26Anadolu Ajansı Editör Masasın'ın konuğu
1:15:28Dışişleri Bakanımız Sayın Hakan
1:15:30Fidand'dı. Yayınımız burada sona erdi.
1:15:32İyi akşamlar dilerim.

About this transcript

This page contains the full transcript of Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, AA Editör Masası’nda gündeme ilişkin soruları yanıtladı by Anadolu Ajansı, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 9,645 words across 1,906 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.