YouTube2Text

Con Kênh Vừa Mở Đường Cho Nông Sản Việt, Vừa Thử Thách Hải Phòng — Transcript

by Á Lục Ký · 4,237 words · 546 segments · language en · Watch on YouTube

Full transcript

  1. 0:05[âm nhạc]
  2. 0:09>> Lĩnh Nam.
  3. 0:11Hơn 2200 năm trước,
  4. 0:13một đạo quân phương Bắc đang mắc kẹt
  5. 0:15giữa những dãy núi đá vô trùng điệp.
  6. 0:17Sách Hoài Nam Tử soạn dưới thời Tây Hán
  7. 0:20kể rằng binh lính nhà Tần 3 năm không
  8. 0:22cởi giáp, không tháo dây nỏ, còn người
  9. 0:25lo việc quân lương thì không còn cách
  10. 0:27nào chuyển lương tới. 10:25 sáng ngày 16
  11. 0:31tháng 9 năm
  12. 0:322026
  13. 0:35tại Âu Đào Mã Đạo, thành phố Khâm Châu,
  14. 0:38khu tự trị Quảng Tây, lệnh thông tàu
  15. 0:40được phát đi. Ở Âu Mã Đạo và bốn điểm
  16. 0:43cầu khác, còi tàu vang lên. Lời giải của
  17. 0:46nhà Tần cho đạo quân mắc kẹt là mở một
  18. 0:48đường nước vượt qua dải đất cao ngăn
  19. 0:50cách hai hệ thống sông còn từ cảng Nam
  20. 0:52Ninh
  21. 0:53chỉ 7 ngày sau lễ thông tàu, một con tàu
  22. 0:56chở hàng đã cập bến Cần Thơ bên dòng
  23. 0:59sông Hậu. Hai con kênh cách nhau hơn 22
  24. 1:02thế kỷ nằm trên cùng một trục nước, một
  25. 1:05con nối sông Trường Giang với vùng Lĩnh
  26. 1:07Nam, con kia nối Lĩnh Nam với vịnh Bắc
  27. 1:09Bộ ngay trước cửa Việt Nam và ở khoảng
  28. 1:12giữa hai con kênh ấy, người ta đang
  29. 1:14chuẩn bị đào con kênh thứ ba. Xin chào
  30. 1:16quý vị và các bạn. Chào mừng đến với
  31. 1:18chương trình Á Lục Ký. Hôm nay, chúng ta
  32. 1:21sẽ cùng nhau tìm hiểu về những con kênh
  33. 1:24của Quảng Tây và con đường nước mà chúng
  34. 1:26đang dần nối lại từ Trường Giang xuống
  35. 1:29tận vịnh Bắc Bộ.
  36. 1:35Hãy bắt đầu bằng một nghịch lý địa lý.
  37. 1:37Quảng Tây là khu tự trị nằm ngay phía
  38. 1:39Bắc biên giới Việt Nam, phía Nam giáp
  39. 1:41biển, giáp vịnh Bắc Bộ.
  40. 1:43Vậy mà phần lớn những con sông lớn của
  41. 1:44Quảng Tây lại không chảy xuống vùng biển
  42. 1:46ngay trước mặt. Chúng thuộc hệ thống
  43. 1:48Châu Giang
  44. 1:49chảy về phía Đông
  45. 1:51sang tỉnh Quảng Đông
  46. 1:52rồi mới đổ ra biển gần Quảng Châu. Nói
  47. 1:55cách khác, Quảng Tây giáp biển nhưng
  48. 1:57đường sông của nó phải mượn cửa biển của
  49. 1:59tỉnh láng giềng. Giữa các hệ thống sông
  50. 2:02luôn có những dải đất cao chia nước. Các
  51. 2:05nhà địa lý gọi là đường phân thủy. Mưa
  52. 2:08rơi bên này chảy về một biển, mưa rơi
  53. 2:11bên kia chảy về một biển khác. Nước
  54. 2:13không tự vượt qua đường phân thủy.
  55. 2:16Và câu chuyện hôm nay xoay quanh một sự
  56. 2:17thật giản dị. Ở vùng đất này, con người
  57. 2:20đã hai lần dẫn nước vượt qua nó và đang
  58. 2:23chuẩn bị làm lần thứ ba. Xin lưu ý, con
  59. 2:26kênh hôm nay nói tới là kênh Bình Lục
  60. 2:29của Trung Quốc ở Quảng Tây, hoàn toàn
  61. 2:32không liên quan đến vùng đất Bình Lục ở
  62. 2:34Hà Nam cũ của Việt Nam.
  63. 2:36Năm 221
  64. 2:38trước Công Nguyên, Tần Thủy Hoàng hoàn
  65. 2:40thành việc thống nhất sáu nước. Trong
  66. 2:42những năm tiếp theo, ông nhìn xuống phía
  67. 2:44Nam, vượt qua một dãy núi mà người Trung
  68. 2:47Nguyên gọi là Ngũ Lĩnh,
  69. 2:49nghĩa là năm dặng núi.
  70. 2:51Bên kia Ngũ Lĩnh là vùng Lĩnh Nam, nơi
  71. 2:53sinh sống của nhiều tộc người mà sử sách
  72. 2:55gọi chung là Bách Việt. Trong đó có
  73. 2:57những cộng đồng thường được giới nghiên
  74. 2:59cứu đặt trong lịch sử hình thành của
  75. 3:01người Việt cổ. Theo Hoài Nam Tử, nhà Tần
  76. 3:04huy động 50 vạn quân chia làm năm đạo
  77. 3:06tiến xuống phía Nam. Nhưng dù là bao
  78. 3:08nhiêu người, họ cũng vấp phải cùng một
  79. 3:11thứ.
  80. 3:12Núi, những cỗ xe từng tung hoành trên
  81. 3:14đồng bằng Hoàng Hà khó lòng đi qua vách
  82. 3:17đá và rừng rậm. Lương thực phải vượt đèo
  83. 3:20và người chở lương cũng phải ăn.
  84. 3:23Càng tiến sâu, việc nuôi đạo quân càng
  85. 3:25trở thành bài toán sống còn. Hơn 2000
  86. 3:28năm sau,
  87. 3:29bức tường núi ấy vẫn đứng đó, chỉ là
  88. 3:31giữa một hình dạng khác. Đây là điều có
  89. 3:34lẽ ít người để ý.
  90. 3:35Theo phân tích của phó giáo sư Nghi Ao
  91. 3:37Triều Bình, viện trưởng Viện Nghiên Cứu
  92. 3:39Trung Quốc thuộc Đại Học Malaya, các
  93. 3:42thành phố ven biển của Quảng Tây là Khâm
  94. 3:44Châu, Phòng Thành Cảng và Bắc Hải lại
  95. 3:46yếu hơn hẳn về kinh tế so với những
  96. 3:48thành phố nằm sâu trong nội địa như Nam
  97. 3:50Ninh hay Liễu Châu.
  98. 3:52Với một vùng đất giáp biển, điều này
  99. 3:54nghe rất lạ và ông chỉ ra một con số
  100. 3:57khiến nhiều người bất ngờ. Năm 2020,
  101. 4:01quy mô kinh tế của tỉnh Vân Nam lần đầu
  102. 4:04tiên vượt Quảng Tây.
  103. 4:05Vân Nam không có lấy một mét bờ biển,
  104. 4:08Quảng Tây thì có cả một vịnh biển trước
  105. 4:10cửa nhà, vì sao? Đường sông đưa hàng hóa
  106. 4:13của Quảng Tây về phía đông, nên cửa ngõ
  107. 4:15ra biển của cả vùng lại nằm ở Quảng
  108. 4:17Đông, theo Ngưu Trao Bình. Suốt nhiều
  109. 4:20năm, chính các nhà lãnh đạo Quảng Tây
  110. 4:22cũng thường hướng về người láng giềng
  111. 4:24giàu có ở phía đông,
  112. 4:25thay vì nhìn xuống bờ biển của chính
  113. 4:27mình. Quảng Tây giáp biển, nhưng nhiều
  114. 4:29thập kỷ liền sống như quay lưng lại với
  115. 4:31biển, quay lại Lĩnh Nam thời Tần.
  116. 4:34Chiến dịch sa lầy.
  117. 4:36Đạo quân muốn tiến tiếp thì phải có một
  118. 4:38con đường cho lương thực và trên vùng
  119. 4:40đất ấy, con đường dễ nhất không nằm trên
  120. 4:42mặt đất mà trên mặt nước. Còn ở Quảng
  121. 4:44Tây thời hiện đại,
  122. 4:46theo truyền thông Trung Quốc, ý tưởng
  123. 4:48đào một con kênh từ sông Tây Giang thẳng
  124. 4:51xuống vịnh Bắc Bộ đã được bàn tới từ hơn
  125. 4:53một thế kỷ trước, nhưng nó bị gác lại
  126. 4:55hết lần này đến lần khác, vì quá đắt, vì
  127. 4:59kỹ thuật quá khó và vì con đường cũ qua
  128. 5:01Quảng Châu dù vòng vèo vẫn còn chạy
  129. 5:04được. Phải đến năm 2019,
  130. 5:07con kênh mới được đưa vào quy hoạch của
  131. 5:09một hành lang thương mại lớn, nối các
  132. 5:12tỉnh nội địa phía tây Trung Quốc ra biển
  133. 5:14và sang Đông Nam Á. Hai thời đại, cùng
  134. 5:17một bức tường.
  135. 5:18Và ở thời Tần, người tìm ra lời giải cho
  136. 5:21bức tường ấy chỉ để lại cho lịch sử đúng
  137. 5:23một chữ tên.
  138. 5:25>> [âm nhạc]
  139. 5:30[âm nhạc]
  140. 5:36>> Sử sách
  141. 5:38không cho chúng ta biết ông sinh năm
  142. 5:39nào, quê ở đâu, học nghề thủy lợi từ ai.
  143. 5:43Hoài Nam Tử chỉ gọi ông là Giám Lộc, tức
  144. 5:45một viên quan giám sát tên Lộc, người
  145. 5:48được sai đem lính đào cừ để thông đường
  146. 5:50lương.
  147. 5:51Đời sau quen gọi ông là Sử Lộc, người
  148. 5:54chỉ huy công trình mở đường nước qua Ngũ
  149. 5:56Lĩnh, rốt cuộc chỉ còn lại một chữ,
  150. 5:58nhưng chữ ấy gắn với một quyết định
  151. 6:00thông minh.
  152. 6:01Ở huyện Hưng An ngày nay,
  153. 6:03gần Quế Lâm, có hai con sông bắt nguồn
  154. 6:06rất gần nhau,
  155. 6:07chỉ cách nhau một dải đồi thấp. Sông
  156. 6:09Tương chảy lên phía Bắc, về hồ Động Đình
  157. 6:12và sông Trường Giang.
  158. 6:13Sông Ly chảy xuống phía Nam, rồi nhập
  159. 6:15[âm nhạc] vào hệ thống Tây Giang của
  160. 6:17vùng Lĩnh Nam. Nếu dẫn được nước qua dải
  161. 6:19đồi ấy, thuyền lương từ phương Bắc có
  162. 6:21thể đi theo đường sông xuống tận phương
  163. 6:23Nam. Hơn 2000 năm sau, cũng trên đất
  164. 6:25Quảng Tây, ngày 28 tháng 8 năm 2022,
  165. 6:30dự án kênh Bình Lục chính thức khởi
  166. 6:32công. Tên của con kênh được ghép từ hai
  167. 6:34địa danh. Chữ Bình lấy từ cửa sông Bình
  168. 6:37Đường, nơi kênh bắt đầu. Chữ Lục lấy từ
  169. 6:39thị trấn Lục Ốc mà kênh đi qua. Trong 4
  170. 6:42năm, người ta đào và đắp hơn 300 triệu
  171. 6:45mét khối đất đá để tạo ra một tuyến
  172. 6:47đường thủy dài 134,2
  173. 6:50cây số, nối vùng Nam Ninh với Vịnh Bắc
  174. 6:52Bộ, với tổng vốn khoảng 702,7 tỷ nhân
  175. 6:56dân tệ, tức khoảng 10,8 tỷ đô la Mỹ. Trở
  176. 6:59lại với viên quan tên Lộc.
  177. 7:01Bài toán của ông là phải chia nước sông
  178. 7:04Tương mà không làm vỡ dòng. Người ta xây
  179. 7:07giữa sông Tương một mũi đá nhọn bằng đá
  180. 7:09xếp, gọi là Sảng Trủy, như lưỡi cày xẻ
  181. 7:11dòng nước làm hai nhánh.
  182. 7:13Dòng chảy ở đây thường được mô tả theo
  183. 7:16câu ba phần về sông Ly,
  184. 7:17bảy phần về sông Tương. Bên cạnh mũi đá
  185. 7:20là những con đập tràn, gọi là Thiên
  186. 7:23Bình.
  187. 7:24Khi lũ lên, nước thừa tự tràn qua đập về
  188. 7:26dòng cũ.
  189. 7:28Để con kênh không bị phá, toàn bộ công
  190. 7:30trình là một con kênh dài chưa tới 40
  191. 7:32cây số,
  192. 7:33men theo sườn đồi với độ dốc rất nhỏ để
  193. 7:36nước chảy chậm và thuyền đi được. Đến
  194. 7:38đây, có một điều được nhắc lại rất
  195. 7:40nhiều, nhưng không đúng. Linh Cừ thời
  196. 7:43Tần thường được giới thiệu
  197. 7:45là con kênh có âu tàu sớm nhất thế giới.
  198. 7:48Thực ra, những cửa chắn nước trên
  199. 7:49[âm nhạc] Linh Cừ chỉ được sử sách ghi
  200. 7:51rõ từ đời Đường, gắn với những đợt tu
  201. 7:53sửa về sau. Còn âu tàu hai cửa, loại
  202. 7:56buồng nước có thể nâng và hạ con thuyền
  203. 7:58được ghi chép rõ ràng sớm nhất vào năm
  204. 8:01984
  205. 8:03dưới thời Tống trên Đại Vận Hà, hơn 1000
  206. 8:06năm sau khi viên quan tên Lộc cho xếp
  207. 8:09những tảng đá đầu tiên ở Sạn Trùy. Và
  208. 8:11thứ mà người thời Tần chưa có nay lại là
  209. 8:15trái tim của kênh Bình Lục, từ hệ thống
  210. 8:17Tây Giang xuống biển. Con kênh phải hạ
  211. 8:19độ cao khoảng 65 m. Để làm được điều đó,
  212. 8:23người ta xây ba cụm âu tàu mang tên Mã
  213. 8:26Đạo, Xí Thạch và Thanh Niên. Chủ đầu tư
  214. 8:28công bố đây là những âu tàu tiết kiệm
  215. 8:30nước có cột nước cao nhất và quy mô lớn
  216. 8:33nhất trên các sông nội địa của thế giới.
  217. 8:35Những con tàu hàng cấp 5000 tấn được
  218. 8:37nâng lên, hạ xuống như đi thang máy.
  219. 8:40Nhưng hãy chú ý điều này.
  220. 8:42Con kênh được đào để mở cho nội địa một
  221. 8:45cửa ra biển. Vậy mà chuyến tàu ngược
  222. 8:47dòng đầu tiên vượt qua các âu tàu, con
  223. 8:50tàu Quý Cảng Vũ Hàng 8001 [âm nhạc]
  224. 8:52lại chở thứ đến từ biển.
  225. 8:54Gần 5000 tấn quặng sắt nhập khẩu từ Ấn
  226. 8:56Độ dỡ xuống cảng Khâm Châu rồi theo kênh
  227. 8:59đi ngược vào nội địa
  228. 9:01cho nhà máy gang thép Liễu Châu.
  229. 9:03Con đường ra biển ngay từ ngày đầu đã là
  230. 9:06con đường hai chiều. Nhưng con kênh nào
  231. 9:09cũng có cái giá của nó
  232. 9:11và cái giá ấy
  233. 9:13không nằm trong những con số kỷ lục.
  234. 9:16>> Theo Hoài Nam Tử
  235. 9:18khi đường Lương đã được khơi thông, quân
  236. 9:20Tần lại tiến đánh. Sách kể rằng họ giết
  237. 9:23được thủ lĩnh của người Tây Âu, một
  238. 9:25trong các tộc Bách Việt sống ở vùng
  239. 9:27Quảng Tây ngày nay. Tên ông được
  240. 9:29[âm nhạc] ghi lại là Dịch Hu Tống. Nhưng
  241. 9:32cái chết của thủ lĩnh không khiến người
  242. 9:34Tây Tây quy hàng.
  243. 9:36Vẫn theo lời kể ấy, họ kéo nhau vào rừng
  244. 9:39sâu, sống cùng cầm thú, không ai chịu để
  245. 9:41người Tần sai khiến. Họ chọn ra người
  246. 9:44tài giỏi làm tướng,
  247. 9:46rồi ban đêm tràn ra đánh. Trong một trận
  248. 9:48tập kích như thế, chủ tướng nhà Tần là
  249. 9:51Đồ Thư bị giết. Hoài Nam tử tả cảnh xác
  250. 9:54người nằm la liệt, máu chảy thành dòng,
  251. 9:57số chết lên tới hàng chục vạn. Có một
  252. 9:59chi tiết thú vị ở đây.
  253. 10:01Hoài Nam tử được các môn khách dưới sự
  254. 10:03bảo trợ của Lưu An, một vương hầu nhà
  255. 10:05Hán, biên soạn khi nhà Hán đã dựng lên
  256. 10:08trên đống đổ nát của nhà Tần. Các nhà
  257. 10:10nghiên cứu cho rằng khi kể chiến dịch
  258. 10:12Lĩnh Nam như một thảm họa, cuốn sách vừa
  259. 10:14ghi chép, vừa gửi một lời khuyên tới Hán
  260. 10:17Vũ Đế,
  261. 10:18đừng đi lại con đường mà nhà Tần đã đi.
  262. 10:20Nói cách khác, người chép sử cũng có
  263. 10:22phe.
  264. 10:23Nhưng dù bị tô đậm đến đâu, cuốn sách
  265. 10:26đời Hán ấy vẫn giữ lại ký ức về một cuộc
  266. 10:29kháng cự quyết liệt và về cái giá mà cả
  267. 10:31hai phía phải trả. Hơn 2000 năm sau,
  268. 10:35cái giá của một con kênh mang hình dạng
  269. 10:37khác ở cửa sông Khâm Giang, nơi kênh
  270. 10:39Bình Lục đổ ra biển, có những bãi nuôi
  271. 10:42hàu đã nuôi sống nhiều thế hệ ngư dân.
  272. 10:44Khi phóng viên của The Straits Times của
  273. 10:48Singapore đến Khâm Châu, những người
  274. 10:50nuôi hàu kể rằng sản lượng sụt giảm từ
  275. 10:52khi công trường mở ra và họ cho rằng
  276. 10:54nguyên nhân là nước đục bùn, bãi nuôi bị
  277. 10:56thu hẹp, độ mặn thay đổi. Chính báo cáo
  278. 10:59đánh giá tác động môi trường của dự án
  279. 11:01từ trước khi khởi công đã dự tính thiệt
  280. 11:04hại cho nguồn hàu trong thời gian thi
  281. 11:05công vào khoảng 100 triệu nhân dân tệ.
  282. 11:08Phía chủ
  283. 11:09dự án công bố nhiều biện pháp giảm
  284. 11:11thiểu.
  285. 11:12Một đường cho cá di cư dài 480 m được
  286. 11:15xây ở Âu Tàu Thanh Niên, sát biển. Hàng
  287. 11:18nghìn cây rừng ngập mặn được di dời,
  288. 11:20hàng trăm nghìn cây khác được trồng mới.
  289. 11:23Đến nay chưa thấy nghiên cứu độc lập nào
  290. 11:25đánh giá những biện pháp ấy đã đủ hay
  291. 11:26chưa và cũng chưa ai biết chắc con kênh
  292. 11:30sẽ đem lại bao nhiêu. Ông Lưu Văn Trung
  293. 11:33nhà nghiên cứu tại Trung tâm nghiên cứu
  294. 11:34phát triển thuộc Quốc vụ viện Trung Quốc
  295. 11:37nhận định rằng mở được tuyến đường thủy
  296. 11:38mới mới chỉ là đổ xong phần móng. Biến
  297. 11:41công suất trên giấy thành những dòng
  298. 11:43hàng ổn định, thành công nghiệp và lợi
  299. 11:45ích kinh tế còn là một chặng đường dài.
  300. 11:48Báo cáo khả thi của dự án dự báo khoảng
  301. 11:5095 triệu tấn hàng mỗi năm vào năm 2035,
  302. 11:56con kênh đã có nhưng chủ hàng mới là
  303. 11:59người quyết định có đi qua nó hay không.
  304. 12:01Đào xong rồi. Câu hỏi tiếp theo là
  305. 12:04con kênh sẽ đưa người ta đi đâu?
  306. 12:10Với Linh Cừu câu trả lời là bản đồ của
  307. 12:13cả một đế chế.
  308. 12:14Sau khi kiểm soát được vùng Lĩnh Nam
  309. 12:17nhà Tần lập ba quận mới là Nam Hải, Quế
  310. 12:19Lâm và Tượng Quận. Mấy năm sau nhà Tần
  311. 12:22sụp đổ
  312. 12:23và một viên tướng Tần ở lại phương Nam
  313. 12:26là Triệu Đà tách vùng đất ấy ra lập nên
  314. 12:29nước Nam Việt. Còn Tượng Quận nằm ở đâu
  315. 12:31thì đó là câu hỏi đã khiến các sử gia
  316. 12:33tranh luận suốt mấy trăm năm. Một dòng ý
  317. 12:35kiến dựa vào lời chú trong Hán thư nói
  318. 12:38rằng Quận Nhật Nam đời Hán vốn là Tượng
  319. 12:40Quận đời Tần để cho rằng quận này trải
  320. 12:43xuống tận vùng Trung Bộ Việt Nam ngày
  321. 12:45nay phía bên kia.
  322. 12:46Từ thế kỷ 18 nhà sử học Ngô Thì Sĩ đã
  323. 12:49viết rằng đất Nam Hải, Quế Lâm không
  324. 12:52phải là đất Giao Chỉ. Sang thế kỷ 20
  325. 12:55giáo sư Đào Duy Anh xác định Tượng Quận
  326. 12:57nằm ở vùng Quảng Tây và đất Âu Lạc khi
  327. 12:59ấy vẫn ở ngoài tầm cai trị của nhà Tần.
  328. 13:02Con kênh đưa được quân qua núi nhưng có
  329. 13:04lẽ có những nơi dòng nước của nó chưa
  330. 13:06bao giờ chạm tới. Linh Cừu còn sống thêm
  331. 13:08hơn 2000 năm. Năm 825
  332. 13:12quan quan sát sứ đời Đường là Lý Bột cho
  333. 13:14tu sửa lớn. Bên bờ kênh về sau còn có cả
  334. 13:17đền thờ Phục Ba tướng quân Mã Viện, một
  335. 13:19lớp ký ức mà người đời sau gán thêm vào
  336. 13:21con kênh dù chính sử không chép ông từng
  337. 13:23sửa nó. Năm 2018
  338. 13:26Linh Cừu được Ủy ban quốc tế về tưới
  339. 13:29tiêu và tiêu úng công nhận là công trình
  340. 13:31thủy lợi di sản thế giới. Con đường của
  341. 13:33chiến tranh trở thành một di sản của kỹ
  342. 13:36thuật, còn kênh Bình Lục ngay trong ngày
  343. 13:38khai trương đã có câu trả lời cụ thể.
  344. 13:41Hai tuyến hàng hóa chính thức mở cùng
  345. 13:43lúc. Một tuyến từ Nam Ninh đi Cảng Dương
  346. 13:46phố trên đảo Hải Nam, tuyến còn lại từ
  347. 13:48Nam Ninh đi Cần Thơ, Việt Nam. Chuyến
  348. 13:51tàu xuôi dòng đầu tiên qua các âu tàu.
  349. 13:54Con tàu hàng Thái Nam 58
  350. 13:56chở phụ tùng của Liễu Châu cùng bột đá
  351. 13:58ra Khâm Châu
  352. 13:59để từ đó hàng được chuyển tiếp bằng
  353. 14:01đường biển, có lô đi tới cảng
  354. 14:03Sihanoukville của Campuchia.
  355. 14:05Và ở đây phó giáo sư Ngưu Trao Bình đưa
  356. 14:08ra một phép so sánh mà khán giả của Á
  357. 14:10Lục Ký có lẽ sẽ thấy quen.
  358. 14:13Theo ông
  359. 14:14kênh Bình Lục làm cho Quảng Tây điều mà
  360. 14:16kênh Phù Nam Tây Châu làm cho Campuchia.
  361. 14:18Tức là giúp một vùng đất bớt phụ thuộc
  362. 14:20vào láng giềng để ra biển.
  363. 14:22Với Quảng Tây
  364. 14:23người láng giềng ấy là tỉnh Quảng Đông.
  365. 14:25Với Campuchia
  366. 14:27người láng giềng ấy là Việt Nam.
  367. 14:29Một bên là hai tỉnh trong cùng một nước.
  368. 14:32Một bên là hai quốc gia.
  369. 14:34Nhưng logic của con kênh thì giống nhau
  370. 14:36đến lạ. Và đây là chỗ hai tuyến câu
  371. 14:38chuyện của chúng ta chạm vào nhau.
  372. 14:40Linh Cừ nối sông Trường Giang xuống hệ
  373. 14:43thống Tây Giang.
  374. 14:44>> [âm nhạc]
  375. 14:44>> Bình Lục nối hệ thống Tây Giang xuống
  376. 14:46Vịnh Bắc Bộ. Chỉ còn thiếu một mắt xích
  377. 14:49để con thuyền từ Trường Giang có thể
  378. 14:50xuôi một mạch tới Vịnh.
  379. 14:52Đúng ngày kênh Bình Lục thông tàu, báo
  380. 14:54Tân Hồ Nam của tỉnh Hồ Nam viết về mắt
  381. 14:57xích ấy.
  382. 14:58Kênh Tương Quế được báo chí Trung Quốc
  383. 15:00gọi là Linh Cừ thời hiện đại.
  384. 15:02Theo bài báo, tuyến kênh dài khoảng 300
  385. 15:05cây số
  386. 15:06trong đó có một đoạn kênh đào khoảng 34
  387. 15:08cây số xuyên qua dải đất cao chia nước
  388. 15:11gần huyện Giang Vĩnh nối sông Tiêu Thủy
  389. 15:14của Hồ Nam với sông Quế Giang của Quảng
  390. 15:16Tây. Khi hoàn thành
  391. 15:18nó sẽ nối về phía Nam với kênh Bình Lục
  392. 15:20đưa hàng hóa vùng Trường Giang xuống
  393. 15:22Vịnh Bắc Bộ và rút ngắn khoảng 1.200 cây
  394. 15:26số đường thủy. Kênh Tương Quế hiện chưa
  395. 15:28chính thức khởi công,
  396. 15:29nhưng các hạng mục chuẩn bị đã bắt đầu.
  397. 15:32Hơn 2.200 năm sau, con đường của viên
  398. 15:35quan tên Lộc đang được vẽ lại và lần
  399. 15:37này, điểm cuối của nó là Vịnh Bắc Bộ.
  400. 15:41>> Từ thời Hán, vùng Hợp Phố, gần Bắc Hải
  401. 15:44ngày nay, đã là một hải cảng lớn.
  402. 15:47Từ đó, thuyền buôn đi về phía Nam, tới
  403. 15:50Giao Chỉ, tới những vùng đất xa hơn.
  404. 15:53Vịnh Bắc Bộ đã là một con đường từ rất
  405. 15:55lâu
  406. 15:56trước khi có những quốc gia hiện đại và
  407. 15:58những đường biên giới trên bản đồ. Ngày
  408. 16:00nay, vùng nước ấy đã có vạch kẻ. Ngày 25
  409. 16:03tháng 10, hai năm 2000
  410. 16:05tại Bắc Kinh, [âm nhạc]
  411. 16:06Việt Nam và Trung Quốc ký hiệp định phân
  412. 16:09định Vịnh Bắc Bộ, có hiệu lực từ ngày 30
  413. 16:11tháng 6 năm 2004.
  414. 16:14Theo số liệu được công bố, Việt Nam được
  415. 16:17hưởng 53,23%
  416. 16:19diện tích Vịnh.
  417. 16:21Trung Quốc 46,77%
  418. 16:24kèm theo một hiệp định hợp tác nghề cá
  419. 16:26ký cùng ngày. Từ đó đến nay, hải quân
  420. 16:29hai nước đã cùng tuần tra chung trên
  421. 16:31Vịnh hơn 30 lần. Vịnh Bắc Bộ, nếu hình
  422. 16:33dung như một khoảng sân chung, là khoảng
  423. 16:35sân đã có vạch kẻ. Vậy, người ở bên này
  424. 16:38khoảng sân nghĩ gì về con kênh mới? Phó
  425. 16:42giáo sư Nian Chao Bing trong một bài
  426. 16:44phân tích cho Viện Carnegie China mô tả
  427. 16:47quan hệ hai nước trên Vịnh Bắc Bộ nhìn
  428. 16:49chung là êm thấm. Theo ông,
  429. 16:52Việt Nam sẽ thận trọng cân nhắc cả cơ
  430. 16:54hội lẫn rủi ro của con kênh. Ông cũng
  431. 16:57viết rằng, vẫn chưa chắc con kênh có hàm
  432. 16:59ý quân sự nào đáng để Việt Nam bận tâm
  433. 17:01hay không. Dù nhìn chung, bất kỳ hạ tầng
  434. 17:04giao thông nào được cải thiện cũng đồng
  435. 17:06nghĩa với năng lực hậu cần tốt hơn. Về
  436. 17:08kinh tế, ông nhận xét Việt Nam tỏ ra lạc
  437. 17:11quan một cách thận trọng. Giáo sư Fa Kim
  438. 17:14Beng, Viện Nghiên cứu Quốc tế và ASEAN
  439. 17:17thuộc Đại học Hồi giáo quốc tế Malaysia
  440. 17:20nhìn theo chiều thời gian, ông cho rằng
  441. 17:22con kênh có thể dần dần xoay hướng cả
  442. 17:24vùng Tây Nam Trung Quốc về phía Đông Nam
  443. 17:27Á và Việt Nam, nước ở gần hành lang ấy
  444. 17:30nhất, nhiều khả năng sẽ cân nhắc cùng
  445. 17:32lúc cả cơ hội buôn bán lẫn những tác
  446. 17:34động lâu dài lên cảng biển, dòng thương
  447. 17:37mại và các ngả tiếp cận biển phía Bắc
  448. 17:38của mình.
  449. 17:40Ông không đưa ra kết luận nào về một mối
  450. 17:42nguy an ninh trước mắt, nói theo hình
  451. 17:44ảnh khoảng sân, vạch kẻ vẫn ở nguyên chỗ
  452. 17:46cũ, chỉ là nhà bên kia vừa mở thêm một
  453. 17:49cánh cửa nhìn ra sân.
  454. 17:51>> Về phía các nhà nghiên cứu Việt Nam,
  455. 17:53Tiến sĩ Phí Vĩnh Tường, Viện Kinh tế và
  456. 17:56Chính trị Thế giới thuộc Viện Hàn lâm
  457. 17:58Khoa học Xã hội Việt Nam trong một bài
  458. 18:00viết năm 2024
  459. 18:03chỉ ra cả hai mặt. Con kênh có thể giúp
  460. 18:07nông sản Việt Nam có thêm một đường
  461. 18:09chính ngạch vào thị trường Quảng Tây,
  462. 18:11giúp ngành logistics Việt Nam có thêm
  463. 18:13thị trường. Nhưng ông cũng cảnh báo rằng
  464. 18:16cụm cảng phía Bắc, trong đó có Hải
  465. 18:18Phòng, có thể mất bớt một phần hàng.
  466. 18:20Hàng hóa của Tây Nam Trung Quốc lâu nay
  467. 18:23đi qua Lào Cai, Hà Nội rồi ra Hải Phòng,
  468. 18:26nay có thể rẽ sang Nam Ninh và xuống
  469. 18:29kênh Bình Lục. Vậy Hải Phòng sẽ mất
  470. 18:31khách hay có thêm khách? Các con số cho
  471. 18:34thấy bức tranh phức tạp hơn. Năm 2025
  472. 18:39riêng khu cảng Khâm Châu xếp dỡ khoảng
  473. 18:41226 triệu tấn hàng, gần gấp đôi hệ thống
  474. 18:44cảng biển Hải Phòng với khoảng 115 triệu
  475. 18:47tấn, nhưng tính riêng container Hải
  476. 18:50Phòng lại nhiều hơn, khoảng 8,3 triệu
  477. 18:52đơn vị container tiêu chuẩn so với 7,46
  478. 18:56triệu của Khâm Châu. Cơ cấu hàng của hai
  479. 18:58bên rất khác nhau và hai bờ vịnh không
  480. 19:01chỉ cạnh tranh. Tháng 11 năm 2025
  481. 19:05cảng Hải Phòng đã đón chuyến tàu thử đầu
  482. 19:07tiên của một tuyến nối cảng Bắc Hải ở
  483. 19:09Quảng Tây qua Hải Phòng sang tận nước
  484. 19:12Mỹ. Theo báo chí Việt Nam,
  485. 19:14Hải Phòng chỉ cách cảng Vịnh Bắc Bộ của
  486. 19:16Quảng Tây khoảng nửa ngày hải trình.
  487. 19:18Chính quyền Hải Phòng cũng chọn cách
  488. 19:20nhìn này. Trong ngày khai trương kênh
  489. 19:22Bình Lục, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân
  490. 19:24thành phố Hải Phòng là ông Hoàng Minh
  491. 19:26Cường gọi con kênh là một cơ hội mới và
  492. 19:28đề nghị hai bên nghiên cứu những kết nối
  493. 19:30mới giữa Hải Phòng, Quảng Tây và vùng
  494. 19:33Tây Nam Trung Quốc trên đất liền.
  495. 19:36Ngày 24 tháng 8 năm 2026,
  496. 19:40Quốc hội Việt Nam thông qua việc điều
  497. 19:42chỉnh dự án đường sắt Lào Cai, Hà Nội,
  498. 19:45Hải Phòng với tổng mức đầu tư sơ bộ
  499. 19:47289.339
  500. 19:50tỷ đồng. Tuyến chính dài khoảng 363 cây
  501. 19:53số, khổ ray tiêu chuẩn 1435
  502. 19:56mm. Chưa thấy thống kê công khai nào cho
  503. 19:59biết bao nhiêu hàng hóa đã thực sự đổi
  504. 20:01tuyến. Ngày 23 tháng 9, 7 ngày sau lễ
  505. 20:04thông tàu, con tàu mang tên Bắc Cảng Nam
  506. 20:07Ninh, Bắc Nhựt cập cảng Cần Thơ mang
  507. 20:09theo 250 hai đơn vị container tiêu
  508. 20:12chuẩn, chủ yếu là ván ép, natri sunfat
  509. 20:15và phụ tùng ô tô, một phần có nguồn từ
  510. 20:18Tứ Xuyên và Trùng Khánh.
  511. 20:20Đó là chuyến đầu tiên của tuyến Nam Ninh
  512. 20:22Cần Thơ qua kênh Bình Lục. Hàng hóa từ
  513. 20:24sâu trong lòng một vùng đất từng phải
  514. 20:26mượn cửa biển của láng giềng,
  515. 20:29nay xuôi kênh mới,
  516. 20:31vượt Vịnh Bắc Bộ, xuống tận đồng bằng
  517. 20:33sông Cửu Long.
  518. 20:36>> [âm nhạc]
  519. 20:39>> Hãy hình dung một chiếc lá trôi trên
  520. 20:40sông Tương ở huyện Hưng An đến mũi đá
  521. 20:43sạn chủy, dòng nước bị rẽ làm hai, một
  522. 20:47nửa trôi về phía Bắc, về Trường Giang,
  523. 20:50một nửa rẽ sang sông Ly, xuôi về phía
  524. 20:53Nam. Hơn 2000 năm trước, người ta dẫn
  525. 20:55nước vượt đường phân thủy để đưa quân
  526. 20:57qua núi.
  527. 20:58Năm nay, người ta xẻ những quả đồi ở Lục
  528. 21:00Ốc để đưa hàng ra biển và ở Hồ Nam,
  529. 21:03người ta đang đo đạc cho con kênh thứ
  530. 21:05ba. Nước không tự vượt qua những dải đất
  531. 21:08cao ấy, con người đã chọn đường cho nó.
  532. 21:10Và mỗi lần chọn, bản đồ quanh vịnh Bắc
  533. 21:12Bộ lại thay đổi một chút. Nếu quý vị
  534. 21:14thấy chương trình hôm nay đáng nghe, hãy
  535. 21:16đăng ký kênh để không bỏ lỡ các kỳ phát
  536. 21:18sóng tiếp theo của A Lục Ký về văn hóa,
  537. 21:21lịch sử và những câu chuyện của Việt Nam
  538. 21:23cùng châu Á. Vịnh Bắc Bộ rộng khoảng
  539. 21:25126.000
  540. 21:27cây số vuông, có hai bờ và một vạch kẻ.
  541. 21:31Khi con đường nước từ Trường Giang được
  542. 21:33nối tới tận đây, khoảng sân ấy sẽ đón
  543. 21:35thêm bao nhiêu con thuyền nữa? Hẹn gặp
  544. 21:38lại quý vị và các bạn trong kỳ phát sóng
  545. 21:39tiếp theo của A Lục Ký.
  546. 21:43>> [âm nhạc]

About this transcript

This page contains the full transcript of Con Kênh Vừa Mở Đường Cho Nông Sản Việt, Vừa Thử Thách Hải Phòng by Á Lục Ký, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 4,237 words across 546 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.