CO ZOBACZYŁ COUSTEAU NA DNIE BAJKAŁU? Ta historia od lat rozpala wyobraźnię. — Transcript

Full transcript

1. 0:00Paryż czerwiec 1997
2. 0:04roku. Upał ściska miasto jak i madło.
3. 0:07Bulwary drżą w gorącym powietrzu, a
4. 0:09Sekwana płynie leniwie, jakby sama
5. 0:12natura zwolniła oddech. Bo w jednym z
6. 0:15prywatnych apartamentów przy lewym
7. 0:16brzegu rzeki kończy się życie człowieka,
8. 0:18który zmienił sposób, w jaki ludzkość
9. 0:21patrzy na ocean.
10. 0:23Ja custa ma 87 lat. Leży w łóżku, z
11. 0:29którego nie wstanie. Jego żona Francin
12. 0:32siedzi obok, trzymając go za rękę. Tę
13. 0:34samą rękę, która przez 60 lat dotykała
14. 0:37raw koralowych, kadłubów, wraków i skóry
15. 0:40rekinów. Teraz ta ręka jest sucha i
16. 0:44lekka jak pergamin. Jeszcze trzy
17. 0:47miesiące temu Custau był aktywny. Czytał
18. 0:50raporty, dyktował listy, planował
19. 0:52kolejną wyprawę. Lekarze nie potrafili
20. 0:55wyjaśnić, co się stało. Jego organizm
21. 0:58nie ulegał żadnej znanej chorobie. Po
22. 1:00prostu gasł, jakby ktoś powoli
23. 1:03przekręcał wyłącznik.
24. 1:07Jeden z paryskich internistów zapisał w
25. 1:09karcie pacjenta zdanie, które później
26. 1:11zniknie z dokumentacji.
27. 1:13Objawy przypominają reakcje na
28. 1:15długotrwałe działanie nieznanego
29. 1:17czynnika środowiskowego.
30. 1:19Nikt nie zapytał, co to znaczy. Nikt nie
31. 1:22chciał pytać.
32. 1:24Francin patrzy na męża i widzi w jego
33. 1:26oczach coś, co towarzyszy jej od
34. 1:28miesięcy. Dziwny, uporczywy spokój, nie
35. 1:33strach, nie rezygnację, coś bliższego
36. 1:36pewności, jakby człowiek, który całe
37. 1:39życie szukał odpowiedzi, w końcu ją
38. 1:41znalazł. I ta odpowiedź go nie
39. 1:43przeraziła, ale przygniotła ciężarem,
40. 1:46którego ludzkie ciało nie jest w stanie
41. 1:48unieść. Custau otwiera oczy, patrzy na
42. 1:53żonę. Jego usta poruszają się z trudem,
43. 1:55ale słowa są wyraźne. Dwa słowa, które
44. 1:58Francin zapamięta do końca swoich dni.
45. 2:01Bajkał, miałem rację. Potem zamyka oczy
46. 2:06i już ich nie otwiera. Francininko
47. 2:10zostaje sama z tymi słowami. Nie rozumie
48. 2:13ich, przynajmniej nie w pełni. Wie, że
49. 2:16Jacks wrócił z Syberii trzy miesiące
50. 2:18wcześniej odmieniony.
51. 2:21Wie, że po tej podróży nie chciał
52. 2:23rozmawiać. Wie, że zamknął się w
53. 2:24gabinecie z sejfem pełnym taśm filmowych
54. 2:27i że pewnego wieczoru powiedział jej
55. 2:28tylko jedno zdanie. Widziałem coś, czego
56. 2:32nie powinienem był widzieć, ale cieszę
57. 2:34się, że to zrobiłem. Wie też o filmie,
58. 2:38tym jednym filmie, który Jacks nakręcił
59. 2:39po powrocie z Bajkału i którego nigdy
60. 2:41nikomu nie pokazał. Taśma leżała w
61. 2:44sejfie. Francine widziała pudełko szare
62. 2:48bez opisu z jedynym oznaczeniem literą B
63. 2:51napisaną czarnym flamastrem. Po śmierci
64. 2:54Jacks Francin otwiera sejf. Pudełka nie
65. 2:57ma. Zniknęło jak wiele rzeczy w życiu
66. 3:00tego człowieka, które znikały bez
67. 3:02wyjaśnienia.
68. 3:03Francin siada przy oknie i patrzy na
69. 3:06Paryż. Gdzieś daleko, za tysiącami
70. 3:09kilometrów stepów, lasów i gór, leży
71. 3:12jezioro. Najgłębsze jezioro na Ziemi.
72. 3:161640
73. 3:18m czystej, ciemnej, lodowatej wody. I
74. 3:21Francin czuje, nie wie, ale czuje, że
75. 3:25odpowiedź na wszystko, czego nie
76. 3:27powiedział jej mąż, leży właśnie tam, na
77. 3:30samym dnie.
78. 3:336 lat później, październik 2003 roku,
79. 3:37Belgia. W małym miasteczku pod Brukselą
80. 3:40umiera Pier Marangż. Ma 68 lat i od
81. 3:44dwóch lat walczy z nowotworem. Maranż
82. 3:47nie jest sławny. Jego nazwisko nie
83. 3:49pojawia się w encyklopediach ani w
84. 3:51filmach dokumentalnych, ale przez 12 lat
85. 3:54był osobistym fotografem Jaa Coustau.
86. 3:57Jego oczy widziały to, co widział
87. 4:00kapitan. Jego aparat rejestrował to, co
88. 4:04kapitan chciał zapamiętać. Trzy tygodnie
89. 4:06przed śmiercią marąż decyduje się na
90. 4:08coś, czego nie robił przez całe życie.
91. 4:10Mówi, udziela wywiadu małemu
92. 4:13belgijskiemu magazynowi o nazwie
93. 4:15Profunder, periodykowi o tematyce
94. 4:18nurkowej, wydawanemu w nakładzie 3000
95. 4:21egzemplarzy. Redaktorem jest 26letni
96. 4:24dziennikarz, który nie może uwierzyć, że
97. 4:26legendarny fotograf Custo sam do niego
98. 4:28zadzwonił. Maranż mówi spokojnie, ale
99. 4:32jego ręce drżą. Opisuje wyprawę na
100. 4:35Bajkał w marcu 1997
101. 4:38roku.
102. 4:41Mówi o lodzie grubym na 2 met, o ciszy,
103. 4:44która na Bajkale ma inną jakość niż
104. 4:46gdziekolwiek na świecie. Jakby jezioro
105. 4:49słuchało i o pogodzie, która zmieniała
106. 4:52się co godzinę, jakby ktoś testował ich
107. 4:55cierpliwość.
108. 4:57Potem mówi o zanurzeniu.
109. 5:0023 marca Custa i Marange schodzą na 1640
110. 5:06m. Maranż opisuje ciemność, niezwykłą
111. 5:10ciemność głębiny, ale ciemność gęstą,
112. 5:13niemal fizyczną, jakby woda w pewnym
113. 5:16momencie przestawała być wodą i stawała
114. 5:18się czymś innym. Na głębokości 1000 m
115. 5:22kusto chwyta go za ramię i gestem każe
116. 5:24mu się zatrzymać. Potem unosi kamerę i
117. 5:27zaczyna filmować. Przez 20 minut Custo
118. 5:31fotografuje coś przed sobą, nie
119. 5:33pozwalając maranżowi patrzeć w tym samym
120. 5:35kierunku. 20 minut w głębinie, gdzie
121. 5:40każda sekunda kosztuje tlen i ciepło.
122. 5:43Maranż próbuje zajrzeć, ale Kusto
123. 5:46zasłania mu pole widzenia własnym
124. 5:48ciałem. To nie jest przypadkowe, to jest
125. 5:52celowe.
126. 5:55Kiedy w końcu się wynurzają, Kusto jest
127. 5:57biały jak kreda. Jego ręce trzęsą się
128. 6:00tak mocno, że nie jest w stanie sam
129. 6:02zdjąć kombinezonu. Maranż pomaga mu w
130. 6:05milczeniu, bo widzi w oczach kapitana
131. 6:07coś, czego nigdy wcześniej nie widział.
132. 6:10Nie strach, nie podniecenie odkrywcy,
133. 6:12ale coś znacznie głębszego.
134. 6:15Potwierdzenie.
135. 6:16Custa stoi na pokładzie, patrzy na lód
136. 6:19Bajkału i mówi jedno zdanie. Jedno
137. 6:22jedyne zdanie, które Maranż zapamięta do
138. 6:24końca życia. Widziałem to już w innym
139. 6:27miejscu, ale tam było zamknięte. Maranż
140. 6:30pyta: "Gdzie, kapitanie?"
141. 6:33Custo nie odpowiada. odwraca się i idzie
142. 6:36do kabiny. Zamyka drzwi. Do końca
143. 6:40wyprawy nie mówi o tym ani słowa.
144. 6:42Dziennikarz z profonde pyta marża
145. 6:44wprost: "Co pan myśli, że kapitan
146. 6:47widział?" Marż milczy przez chwilę,
147. 6:50potem mówi: "Nie wiem, co widział. Wiem
148. 6:53tylko, że cokolwiek to było, już to
149. 6:56znał. Nie był zaskoczony. Był przerażony
150. 7:00tym, że miał rację. Wywiad ukazuje się w
151. 7:03nakładzie 3000 egzemplarzy. Nikt go nie
152. 7:06zauważa.
153. 7:09Świat jest zajęty innymi sprawami. Trzy
154. 7:13tygodnie później Pierma Range umiera. A
155. 7:17gdzieś w archiwach francuskich,
156. 7:19rosyjskich, a może takich, o których nie
157. 7:21wiemy, leżą taśmy, dokumenty i
158. 7:24odpowiedzi. Zamknięte, zapieczętowane,
159. 7:27czekające. Dwa słowa umierającego
160. 7:30człowieka. Jedno zdanie fotografa i
161. 7:33cisza. Ta sama cisza, która panuje na
162. 7:36głębokości 1640
163. 7:39met, gdzie woda jest tak ciężka, że
164. 7:40nawet światło nie ma odwagi tam dotrzeć.
165. 7:43Co zobaczył Jack Cousta i dlaczego to go
166. 7:47zabiło?
167. 7:48Żeby zrozumieć, co Jack Custo zobaczył
168. 7:50na Bajkale, musimy cofnąć się o 25 lat i
169. 7:54przenieść się na drugi koniec planety,
170. 7:56tam gdzie kończy się wszystko co znane i
171. 7:58zaczyna się coś, o czym oficjalnie nie
172. 8:02wolno mówić. Antarktyda. Kontynent,
173. 8:05który nie należy do nikogo i właśnie
174. 8:08dlatego należy do wszystkich. Oficjalnie
175. 8:12jest terytorium nauki.
176. 8:16Traktat antarktyczny z 1959
177. 8:20roku zabrania działalności wojskowej
178. 8:23wydobycia surowców i prób
179. 8:24[odchrząknięcie] nuklearnych. Ale każdy,
180. 8:26kto choć trochę zna historię zimnej
181. 8:28wojny, wie, że za każdą stacją badawczą
182. 8:31na tym lodowym pustkowiu stoi coś więcej
183. 8:34niż termometry i pingwiny. A historia
184. 8:36Antarktydy jest znacznie starsza niż
185. 8:40zimna wojna.
186. 8:421938 rok. Trzecia Rzesza wysyła na
187. 8:46południe statek Szwabenland z dwoma
188. 8:49wodnosamolotami na pokładzie. Oficjalny
189. 8:52cel: Kartografia. Nieoficjalny. Znaleźć
190. 8:56coś. Niemieccy piloci przelatują nad
191. 8:59tysiącami kilometrów kwadratowych lodu,
192. 9:01zrzucając metalowe flagi ze swastyką.
193. 9:04Odkrywają region, który nazywają nową
194. 9:06szwabią, ale odkrywają też coś innego.
195. 9:09Ciepłe jeziora pod lodem, systemy
196. 9:11jaskiń, przestrzenie, w których
197. 9:12temperatura jest wyższa niż powinna być.
198. 9:15Ekspedycja wraca do Berlina. Raporty
199. 9:18zostają natychmiast utajnione. Do końca
200. 9:20wojny nikt oficjalnie nie wraca w ten
201. 9:22rejon. Ale nieojalnie.
202. 9:27To już inna historia. Po kapitulacji
203. 9:30Niemiec w 1945
204. 9:32roku dwie niemieckie łodzie podwodne
205. 9:35U530
206. 9:36i U977
207. 9:39wpływają do argentyńskiego portu Mardel
208. 9:42Plata i poddają się władzom. Ich załogi
209. 9:46odmawiają odpowiedzi na pytanie, gdzie
210. 9:48były przez ostatnie tygodnie wojny.
211. 9:50Dzienniki pokładowe mają wyrwane strony.
212. 9:53Ładownie są puste, ale noszą ślady
213. 9:56ciężkiego ładunku. Rok później, w 1946
214. 10:02admirał Richard Bird dostaje od rządu
215. 10:05Stanów Zjednoczonych zadanie bez
216. 10:06precedensu. Operacja High Jump. 13
217. 10:10okrętów, 4700 ludzi.
218. 10:14Łodzie podwodne, samoloty, helikoptery.
219. 10:17Oficjalnie ćwiczenia w warunkach
220. 10:19polarnych. Ekspedycja jest zaplanowana
221. 10:22na 8 miesięcy. Zostaje przerwana po
222. 10:25trzech.
223. 10:27Admirał Bert wraca do Waszyngtonu i w
224. 10:30wywiadzie dla chilijskiej gazety
225. 10:31wypowiada zdanie, które przejdzie do
226. 10:33historii. Mówi o obiektach latających z
227. 10:36niewyobrażalną prędkością, zdolnych do
228. 10:39ataku z obu biegunów jednocześnie. Potem
229. 10:42milknie. Już nigdy publicznie nie
230. 10:45wspomina o Antarktydzie. Umiera w 1957
231. 10:50roku, oficjalnie z przyczyn naturalnych.
232. 10:54Jego prywatne dzienniki zostają przejęte
233. 10:56przez rząd i utajnione 25 lat później,
234. 11:011971
235. 11:03rok.
236. 11:04Ja Custo podpisuje dokument, o którego
237. 11:08istnieniu dowie się publicznie dopiero
238. 11:10kilkadziesiąt lat później. Jest to
239. 11:13porozumienie z NASA. Custa zobowiązuje
240. 11:17się raportować o wszelkich nietypowych
241. 11:18odkryciach podwodnych w zamian za
242. 11:20finansowanie swoich ekspedycji. Umowa
243. 11:23jest prosta. Pieniądze w zamian za oczy
244. 11:26pod wodą. Custo zgadza się, bo
245. 11:29potrzebuje funduszy na Calipso. NASA
246. 11:33zgadza się, bo potrzebuje kogoś, kto
247. 11:34może nurkować tam, gdzie satelity nie
248. 11:37widzą.
249. 11:401972
250. 11:42rok. Calipso płynie na południe. Kurs
251. 11:46Antarktyda.
252. 11:48Ale zanim dotrze do lodu, zatrzymuje się
253. 11:51w porcie Mardel Plata, tym samym porcie,
254. 11:54w którym 27 lat wcześniej poddały się
255. 11:57dwie niemieckie łodzie podwodne. Custo
256. 12:00schodzi na ląd i spotyka się z kimś. Do
257. 12:03dziś nie wiadomo z kim. Spotkanie trwa 4
258. 12:06godziny. Custo wraca na pokład z teczką
259. 12:09dokumentów i natychmiast zmienia kurs o
260. 12:1211 stopni na zachód. Trzy dni później
261. 12:16operator sonarowy Calipso wykrywa
262. 12:18anomalie. Na głębokości 42 met. Obiekt
263. 12:23duży, nieruchomy, metaliczny. Qusto
264. 12:27zarządza pogróżenie. Pięciu ludzi
265. 12:29schodzi pod wodę. To, co widzą zmienia
266. 12:32wszystko. Na dnie leży statek biały, 240
267. 12:36m długości, płaski pokład, lotniskowiec,
268. 12:41bez bandery, bez oznaczeń, bez numerów
269. 12:43burtowych.
270. 12:44Biały jak kość, jakby ktoś celowo
271. 12:47pozbawił go tożsamości. Nurkowie wchodzą
272. 12:50do środka przez otwór w kadłubie.
273. 12:52Wnętrze jest puste,
274. 12:55nie opuszczone. Puste w sposób, który
275. 12:59nie jest naturalny. Żadnych mebli,
276. 13:01żadnego wyposażenia, żadnych śladów
277. 13:03rdzy, żadnych organizmów morskich na
278. 13:06ścianach. Statek jest pod wodą od lat, a
279. 13:09wygląda jakby został wyczyszczony
280. 13:11wczoraj. Kusto później powie jednemu z
281. 13:14członków załogi: "Tak nie wygląda wrak.
282. 13:17Tak wygląda coś, co zostało
283. 13:19przygotowane. W głównym hangarze, tam
284. 13:22gdzie na lotniskowcu normalnie stoją
285. 13:24samoloty, jest pusto. Ściany gładkie,
286. 13:28metaliczne, lśniące i na jednej z nich,
287. 13:32dokładnie naprzeciwko wejścia, widnieje
288. 13:34napis. Jeden jedyny napis na całym
289. 13:38statku. Czarne litery starannie
290. 13:40namalowane jakby ktoś chciał mieć
291. 13:42pewność że ten kto tu dotrze zrozumie.
292. 13:46Eingang po niemiecku wejście. Custo
293. 13:50fotografuje ten napis nie raz, nie dwa,
294. 13:53kilkadziesiąt razy z różnych kątów, z
295. 13:55różnych odległości. Obsesyjnie,
296. 13:57gorączkowo, jakby bał się, że napis
297. 13:59zniknie. W jednym z pomieszczeń nurkowie
298. 14:02znajdują metalową skrzynkę
299. 14:04zapieczętowaną, hermetyczną, odporną na
300. 14:06korozję.
301. 14:09W środku dokumenty
302. 14:12niemieckie datowane na 1944
303. 14:16rok. Custo zabiera skrzynkę na pokład,
304. 14:20zamyka się w kabinie. Nikt nie wie, co
305. 14:22jest w dokumentach. Po dwóch godzinach
306. 14:25wychodzi z twarzą z kamienia. Nie mówi
307. 14:28ani słowa. Wydaje jeden rozkaz.
308. 14:32Natychmiast opuścić ten rejon. Calipso
309. 14:36podnosi kotwicę. tej samej nocy. Luty
310. 14:401973
311. 14:42roku, Paryż. Do biura Custo przychodzą
312. 14:45ludzie. Nie przedstawiają się, ale CUSA
313. 14:47wie kim są. DSE
314. 14:51francuska służba wywiadowcza. Zabierają
315. 14:53wszystko. Taśmy filmowe, negatywy,
316. 14:57notatki, dokumenty ze skrzynki. W zamian
317. 15:00zostawiają oficjalne pismo, ostrzeżenie
318. 15:03dotyczące tajemnicy państwowej. Custo
319. 15:06podpisuje: "Nie ma wyboru." W ciągu
320. 15:08następnych tygodni cała załoga Calypso z
321. 15:11tej ekspedycji zostaje wymieniona. Każdy
322. 15:14członek podpisuje klauzulę o zachowaniu
323. 15:16tajemnicy. Film o Antarktydzie. Ten,
324. 15:21który miał być kolejnym wielkim
325. 15:22dokumentem Q1, nigdy nie powstaje.
326. 15:28Żadna stacja telewizyjna nie otrzymuje
327. 15:30materiałów, żadne wydawnictwo nie
328. 15:32dostaje relacji. Jacqu Coustau,
329. 15:35człowiek, który opowiedział światu o
330. 15:36oceanach, milczy przez 25 lat.
331. 15:40Jest w tym milczeniu coś, co niepokoi
332. 15:43bardziej niż jakiekolwiek słowa, bo
333. 15:45Kusto nie był człowiekiem, który się
334. 15:47boi. Pływał z rekinami, nurkowal w
335. 15:50zatopione jaskinie. Stawiał czoła rządom
336. 15:53i korporacjom w obronie Murz, ale po
337. 15:56Antarktydzie
338. 15:57milczy, jakby to, co zobaczył, było
339. 16:00większe niż odwaga jednego człowieka.
340. 16:03biały lotniskowiec. Napis: Eingang.
341. 16:07Wejście. Ale dokąd? Kusto znał odpowiedź
342. 16:11i szukał potwierdzenia przez następne
343. 16:13ćwierć wieku, składając 17 wniosków o
344. 16:16pozwolenie na wizytę w jednym jedynym
345. 16:18miejscu na Ziemi nad najgłębszym
346. 16:21jeziorem świata w sercu Syberii. Tam
347. 16:24gdzie jak twierdził radziecki wywiad dno
348. 16:28nie jest tym czym się wydaje. Bajkał nie
349. 16:31jest zwykłym jeziorem.
350. 16:35To rozłam w skorupie ziemskiej. Rana w
351. 16:37ciele planety, która nie zagoi się od 30
352. 16:40milionów lat. Najgłębsze jezioro na
353. 16:43Ziemi. 1642
354. 16:47m czarnej lodowatej wody tak czystej, że
355. 16:50w niektórych miejscach widoczność sięga
356. 16:5240 m. Zawiera 20% całej słodkiej wody
357. 16:56powierzchniowej na planecie. jest
358. 16:59starsze niż Alpy, starsze niż Himalaje,
359. 17:02starsze niż większość oceanów w ich
360. 17:04obecnym kształcie. I od zawsze, od
361. 17:07samego początku ludzkiej pamięci w tym
362. 17:09regionie Bajkał budzi lęk. Buriaci,
363. 17:14rdzenni mieszkańcy tych ziem mają
364. 17:15powiedzenie, które przekazują sobie od
365. 17:17pokoleń. Bajkał nie jest nasz. My tylko
366. 17:21mieszkamy na jego brzegu. To, co mieszka
367. 17:24w nim jest starsze od nas. Rosyjscy
368. 17:28rybacy, którzy od wieków zarabiają na
369. 17:30życie na tym jeziorze, znają niepisaną
370. 17:32zasadę. Nie łowić po zmroku w centralnej
371. 17:34części. Nie z powodu fal, nie z powodu
372. 17:37wiatru, z powodu czegoś, czego nie
373. 17:39potrafią nazwać, ale co czują pod
374. 17:42kadłubem jak puls czegoś żywego.
375. 17:46W czasach Związku Radzieckiego Bajkał
376. 17:49był zamkniętą strefą wojskową.
377. 17:51Oficjalnie ze względu na strategiczne
378. 17:53znaczenie regionu. Nieoficjalnie z
379. 17:56powodu sistem. z powodów, o których
380. 17:58mówiono wyłącznie za zamkniętymi
381. 18:00drzwiami gabinetów w Moskwie. Lipiec
382. 18:031959
383. 18:05roku. Statek Sybirak prowadzi
384. 18:07kartografię dna Bajkału na zlecenie
385. 18:09radzieckiej marynarki wojennej. Trzecia
386. 18:12noc pomiarów, godzina 2:23.
387. 18:16Młody marynier imieniem Wiktor Sorokin
388. 18:18siedzi przy echosądzie i notuje
389. 18:20głębokości, kiedy na ekranie pojawia się
390. 18:22obiekt. Głębokość 920 m. Obiekt jest
391. 18:28duży. Zbyt duży jak na rybę. Zbyt szybki
392. 18:32jak na geologiczną formację. porusza się
393. 18:35ze wschodu na zachód z prędkością 80
394. 18:38km/h.
395. 18:40Dla porównania najszybsza radziecka łódź
396. 18:43podwodna w tamtym czasie osiąga
397. 18:45maksymalnie 25 km/h pod wodą.
398. 18:50To, co Sorokin widzi na ekranie porusza
399. 18:53się trzy razy szybciej niż cokolwiek co
400. 18:55potrafi zbudować człowiek. Potem obiekt
401. 18:57zmienia kurs, obraca się w stronę
402. 19:00Sybirriaka, zbliża się i zatrzymuje.
403. 19:04Dokładnie 200 m pod kadłubem.
404. 19:07Nieruchomo, bez żadnego dźwięku.
405. 19:10Echosonda rejestruje obecność, ale
406. 19:12hydroakustyka
407. 19:14absolutną ciszę. Żadnych silników,
408. 19:17żadnych śrub, żadnych wibracji. 10
409. 19:21minut. Obiekt wisi pod statkiem przez 10
410. 19:24minut. Sorokin wzywa oficera. Oficer
411. 19:27patrzy na ekran blednie i każe wyłączyć
412. 19:30echosondę. Zanim Sorokin zdąży wykonać
413. 19:33rozkaz, obiekt rusza z zera do 80 km/h w
414. 19:39mniej niż sekundę. Przyspieszenie, które
415. 19:42zmiażdżyłoby każdy znany ludziom
416. 19:43mechanizm, schodzi pionowo w dół i znika
417. 19:46na głębokości 1440
418. 19:48m. W oficjalnym dzienniku pokładowym
419. 19:51pojawia się jeden wpis. Usterka
420. 19:53techniczna sądy. Odczyt fałszywy.
421. 19:56Sorokin próbuje protestować. Zostaje
422. 19:59przeniesiony na Morze Czarne.
423. 20:03Dwóch pozostałych świadków zdarzenia
424. 20:05znika w ciągu następnych dwóch miesięcy.
425. 20:07Jeden oficjalnie spada za burtę podczas
426. 20:10sztormu. Drugiego po prostu przestaje
427. 20:13być w aktach personalnych, jakby nigdy
428. 20:15nie istniał. Luty 1982
429. 20:20roku. 23 lata później Bajkał znowu mówi:
430. 20:25"Tym razem głośniej. Radziecka jednostka
431. 20:27wojskowa przeprowadza ćwiczenia nurkowe
432. 20:29na Bajkale. Siedmiu nurków wojskowych
433. 20:32schodzi pod lód na głębokość 50 m. To
434. 20:35doświadczeni ludzie. Każdy z nich ma za
435. 20:38sobą setki godzin pod wodą w
436. 20:39najtrudniejszych warunkach. Na
437. 20:41głębokości 70 m, 20 m głębiej niż
438. 20:45powinni być.
439. 20:47Trzech nurków widzi coś, co zmieni ich
440. 20:49życie na zawsze. Postacie, trzy postacie
441. 20:54wysokie na około 3 met, ubrane w coś, co
442. 20:57najlepiej opisać jako srebrne
443. 20:59kombinezony, jednolite, przylegające,
444. 21:02bez żadnych widocznych szwów ani zapięć.
445. 21:05Żadnych butli tlenowych, żadnych masek,
446. 21:09żadnego sprzętu.
447. 21:12Stoją w wodzie. Jeśli w ogóle można użyć
448. 21:15słowa stoją o istotach w toni nieruchomo
449. 21:20zwrócone twarzami w stronę nurków. Ich
450. 21:22twarze są blade, oczy duże, ciemne, bez
451. 21:26wyraźnych źrenic. Nieludzkie, ale nie w
452. 21:30sposób agresywny. Raczej w sposób, który
453. 21:32sprawia, że mózg odmawia kategoryzacji.
454. 21:35Nie wiesz na co patrzysz. Wiesz tylko,
455. 21:38że to patrzy na ciebie. Środkowa postać
456. 21:41podnosi rękę. Dłoń otwarta, skierowana w
457. 21:44stronę nurków. Gest jest uniwersalny.
458. 21:47Nie wymaga tłumaczenia, nie wymaga
459. 21:49wspólnego języka. To gest oznaczający
460. 21:52jedno. Odejdźcie.
461. 21:55W następnej sekundzie coś się dzieje.
462. 21:57Siła, czy nie fala, nie prąd, ale coś,
463. 21:59czego nurkowie nie potrafią opisać,
464. 22:02wyrzuca ich w górę z 50 m na
465. 22:05powierzchnię w 15 sekund. 15 sekund
466. 22:09zamiast wymaganych kilkudziesięciu
467. 22:11minut. kontrolowanego wynurzania. Z
468. 22:14siedmiu nurków dwóch nie przeżywa. Ich
469. 22:17ciała nie wytrzymują ekstremalnej
470. 22:18dekompresji.
471. 22:21Trzech pozostaje na zawsze ze skutkami:
472. 22:24uszkodzenia stawów, problemy
473. 22:26neurologiczne, życie w bólu. Dwóch po
474. 22:29wielu godzinach w komorze dekompresyjnej
475. 22:31wraca do względnego zdrowia, ale żaden z
476. 22:34nich nie wraca do normalności. KGIB
477. 22:38przesłuchuje wszystkich ocalałych osobno
478. 22:41w różnych miastach bez możliwości
479. 22:44kontaktu między sobą. Zeznania
480. 22:46identyczne co do szczegółu, co do gestu,
481. 22:50co do koloru oczu. Oficjalna wersja.
482. 22:54Panika grupowa. Zbyt szybkie wynurzenie
483. 22:57spowodowane stresem i halucynacjami.
484. 22:59Przyczyna halucynacji. Warunki panujące
485. 23:02w głębinie.
486. 23:04Teczka z zeznaniami trafia do Moskwy do
487. 23:06specjalnego archiwum, którego oficjalnie
488. 23:08nie ma.
489. 23:101983 rok. Radziecy naukowcy mierzą
490. 23:14dokładną głębokość Bajkału. Nowa
491. 23:16technologia, nowy sprzęt. Sonary
492. 23:19penetrują dno na niespotykaną dotąd
493. 23:21rozdzielczość.
494. 23:22Wynik: 1642
495. 23:26m. Ale to nie głębokość jest problemem.
496. 23:30Problemem jest to, co sonary pokazują na
497. 23:33dnie.
498. 23:34struktury prostokątne,
499. 23:37regularne,
500. 23:40z prostymi liniami i kątami prostymi.
501. 23:42Nie skały, skały nie tworzą kątów
502. 23:45prostych, nie osady, osady nie układają
503. 23:48się w regularne siatki, coś innego. Coś,
504. 23:51co wygląda jak fundamenty, jak plan
505. 23:54miasta. Raport z ekspedycji zostaje
506. 23:57natychmiast utajniony. Wyprawa zostaje
507. 24:00przerwana. Sprzęt skonfiskowany.
508. 24:031985
509. 24:05rok. Ostatni akt radzieckiego rozdziału
510. 24:08tej historii. Na dnie Bajkału, głębokość
511. 24:11nieujawniona, wojskowy bezzałogowy
512. 24:13aparat podwodny znajduje obiekt kapsułę.
513. 24:173 m średnicy, metalową z iluminatorami,
514. 24:20okrągłymi oknami, jak w łodzi podwodnej.
515. 24:22Kapsuła jest pusta, ale jej wnętrze nosi
516. 24:26ślady, rysy, zadrapania, jakby ktoś lub
517. 24:30coś próbowało się wydostać od środka.
518. 24:32Metal, z którego wykonana jest kapsuła,
519. 24:34to stop, którego skład nie odpowiada
520. 24:36żadnemu znanemu na Ziemi. Analiza
521. 24:38izotopowa nie pozwala ustalić wieku.
522. 24:41Metoda po prostu nie działa na tym
523. 24:43materiale, jakby kapsuła istniała poza
524. 24:45czasem.
525. 24:48Generał Wiktor Kruczkow, ówczesny szef
526. 24:50KGB, pisze raport, który trafia
527. 24:53bezpośrednio na biurko sekretarza
528. 24:55generalnego. Dwa zdania z tego raportu
529. 24:57wyciekają do historyków po rozpadzie
530. 24:59Związku Radzieckiego. Obiekt jest
531. 25:01aktywny. Zalecam zamrożenie projektu i
532. 25:04utrzymanie strefy zamkniętej. Bajkał
533. 25:07pozostaje strefą zamkniętą, nawet po
534. 25:09upadku ZSRR,
535. 25:12nawet po tym, jak Rosja oficjalnie
536. 25:13otwiera się na świat. Pewne rzeczy się
537. 25:16nie zmieniają, bo pewne rzeczy są
538. 25:18ważniejsze niż polityka. I oto mamy dwa
539. 25:21końce jednej nici. Na południu w
540. 25:23Antarktydzie biały lotniskowiec z
541. 25:26napisem Eingang. Wejście zamknięte,
542. 25:30puste, wyczyszczone. Jakby ktoś wyszedł
543. 25:32i zatrzasnął drzwi. Na wschodzie, na
544. 25:35Bajkale, struktury na dnie, kapsuły,
545. 25:38obiekty poruszające się z niemożliwą
546. 25:40prędkością i postacie, które mówią:
547. 25:42"Odejdźcie gestem dłoni". niezamknięte,
548. 25:45otwarte, aktywne. Jack Custo widział
549. 25:49jedno i przez 25 lat składał wnioski,
550. 25:52żeby zobaczyć drugie,
551. 25:55bo czuł, a może wiedział, że te dwa
552. 25:58miejsca są ze sobą połączone. Połączone
553. 26:01czymś, co leży głębiej niż dno
554. 26:03jakiegokolwiek jeziora czy oceanu. Od
555. 26:061973
556. 26:08roku, od dnia w którym francuskie służby
557. 26:11zabrały mu taśmy i dokumenty z
558. 26:13Antarktydy. Jacques Custau żyje z
559. 26:16obsesją, o której nie mówi nikomu. Wie,
560. 26:19co widział na dnie oceanu południowego.
561. 26:22Wie co oznacza napis Eingang. I wie,
562. 26:26choć nie potrafi tego udowodnić, że
563. 26:28gdzieś na świecie istnieje drugie
564. 26:30miejsce, drugie wejście
565. 26:33otwarte.
566. 26:35Problem w tym, że to drugie miejsce leży
567. 26:37po drugiej stronie żelaznej kurtyny.
568. 26:40Custo zaczyna składać wnioski. Pierwszy
569. 26:43w 1973
570. 26:46roku, zaledwie kilka miesięcy po
571. 26:48powrocie z Antarktydy. Wniosek o
572. 26:50pozwolenie na przeprowadzenie badań
573. 26:52naukowych na jeziorze Bajkał. Cel
574. 26:54oficjalny. Dokumentacja unikalnego
575. 26:57ekosystemu. Cel prawdziwy. Znany tylko
576. 27:00Qo. Odpowiedź z Moskwy. Odmowa bez
577. 27:05uzasadnienia. Custoo składa drugi
578. 27:07wniosek,
579. 27:10trzeci. Czwarty. Rok po roku
580. 27:14systematycznie z uporem człowieka, który
581. 27:16wie, że po drugiej stronie drzwi czeka
582. 27:18odpowiedź na pytanie jego życia. Każdy
583. 27:20wniosek jest staranniej przygotowany niż
584. 27:23poprzedni. nowe argumenty naukowe, nowe
585. 27:25listy poparcia, nowe gwarancje
586. 27:28dyplomatyczne i każdy wniosek spotyka
587. 27:30się z tym samym rezultatem. Odmowa,
588. 27:33odmowa, odmowa. 17 razy przez 23 lata.
589. 27:3917 odmów. Pomyślcie o tym. 17 prób od
590. 27:45człowieka, który w tym czasie miał
591. 27:46dostęp do każdego oceanu na planecie.
592. 27:49Człowieka, którego znał cały świat.
593. 27:51człowieka, przed którym otwierały się
594. 27:52porty, granice i podwodne jaskinie od
595. 27:55Karaibów po Pacyfik. Jacqu Coustau mógł
596. 27:58nurkować wszędzie, z wyjątkiem jednego
597. 28:00jeziora na Syberii. I właśnie dlatego
598. 28:03nie przestawał próbować, bo najlepsza
599. 28:05odpowiedź na pytanie, co tam jest, nie
600. 28:09brzmi nic ciekawego. Brzmi: Nie wolno ci
601. 28:12patrzeć.
602. 28:141991
603. 28:16rok. Świat się zmienia. Związek
604. 28:18Radziecki upada.
605. 28:21Mur berliński jest już wspomnieniem.
606. 28:23Granice, które przez pół wieku były
607. 28:25zamknięte, otwierają się jedna po
608. 28:27drugiej i gdzieś w tym chaosie nowego
609. 28:30porządku 18 wniosek Jack Sakustu trafia
610. 28:33na biurko urzędnika, który nie zna
611. 28:35historii poprzednich 17. Odpowiedź:
612. 28:39zgoda, ale zgoda to jedno, realizacja to
613. 28:43drugie. Mija 1992
614. 28:47rok.
615. 28:481993-194
616. 28:54Organizacja ekspedycji na Bajkał okazuje
617. 28:57się labiryntem biurokratycznym.
618. 28:59Pozwolenia, przepustki, koordynacja z
619. 29:02rosyjskim wojskiem, które formalnie nie
620. 29:04kontroluje Bajkału, ale nieformalnie nie
621. 29:07spuszcza go z oka. Custo czeka
622. 29:11cierpliwie, nieustępliwie, z
623. 29:13determinacją, która niepokoi nawet jego
624. 29:15najbliższych współpracowników.
625. 29:17B Kustoł się starzeje. W 1996
626. 29:21roku ma 86 lat. Jego lekarze mówią
627. 29:26wprost: "Żadnych wypraw, żadnych
628. 29:28pogróżeń, żadnego stresu."
629. 29:32Serce pracuje na granicy wydolności.
630. 29:34Płuca po 60 latach nurkowania nie są już
631. 29:38tym, czym były. Każdy podwodny metr to
632. 29:41ryzyko. Custau słucha lekarzy, kiwa
633. 29:44głową, a potem mówi zdanie, które jego
634. 29:48osobisty lekarz zapamiętuje i lata
635. 29:50później powtarza w rozmowie z biografem:
636. 29:52"To moja ostatnia wyprawa. Muszę to
637. 29:55zobaczyć. Potem mogę umrzeć". Marzec
638. 29:591997
639. 30:01roku. Bajkał. Mała grupa, osiem osób.
640. 30:07Żadnych kamer telewizyjnych, żadnych
641. 30:09dziennikarzy, żadnego rozgłosu. To nie
642. 30:13jest wyprawa Q1, jaką zna świat, z
643. 30:16kolorowymi rybami i narratorem w
644. 30:18czerwonej czapce. To jest coś
645. 30:20prywatnego, coś osobistego, jakby stary
646. 30:25człowiek jechał na spotkanie, na które
647. 30:27czekał ćwierć wieku.
648. 30:28>> [parsknięcie]
649. 30:28>> Wśród ośmiu osób jest Pierąż.
650. 30:32Fotograf, który 6 lat później na łożu
651. 30:35śmierci w Belgii opowie o tym, co
652. 30:38zobaczy. Bajkał w marcu to inny świat.
653. 30:42Lód gruby na 2 met pokrywa powierzchnię
654. 30:45jeziora jak pancerz.
655. 30:48Temperatura powietrza -25 stopni. Cisza
656. 30:53jest absolutna. Nie taka cisza jak w
657. 30:56lesie czy w górach, ale cisza, która ma
658. 30:59ciężar, która naciska na uszy, jakby
659. 31:03samo jezioro pochłaniało dźwięk. Maranż
660. 31:06później opisze tę ciszę w swoim jedynym
661. 31:08wywiadzie. Na Bajkale cisza jest
662. 31:11materialna. Możesz ją poczuć na skórze,
663. 31:15jakby jezioro słuchało. Rosyjski oficer,
664. 31:18który towarzyszy grupie, jego nazwisko
665. 31:21nigdy nie zostaje upublicznione, wita
666. 31:24Kustu na brzegu i mówi coś, co reszta
667. 31:26zespołu przyjmuje jako uprzejmość, ale
668. 31:28co Kusto przyjmuje z powagą kogoś, kto
669. 31:31wie. Na takiej głębokości dzieją się
670. 31:34dziwne rzeczy. Proszę być przygotowanym.
671. 31:38Kusto kiwa głową, nie pyta na co ma być
672. 31:42przygotowany. Jakby już wiedział, 23
673. 31:46marca, dzień zanurzenia. Lód zostaje
674. 31:49przecięty. Otwór ma 2 met średnicy. Pod
675. 31:53nim 1640
676. 31:56m ciemności.
677. 32:00Woda Bajkału jest tak przejrzysta, że
678. 32:02przez pierwsze dziesiątki metrów widać
679. 32:04smugi światła słonecznego przebijające
680. 32:07się przez lód.
681. 32:08Potem ciemność zamyka się jak drzwi.
682. 32:11Kustoo i marąż schodzą. Aparat nurkowy
683. 32:14jest specjalny, przygotowany na
684. 32:17ekstremalną głębokość z systemami
685. 32:19podtrzymywania życia, które nie powinny
686. 32:21być potrzebne 86letniemu mężczyźnie. Ale
687. 32:25Custo upierał się. To musi być on. Nikt
688. 32:28inny. Maranż w wywiadzie dla profunder
689. 32:32opisuje zejście. Na 100 metrach.
690. 32:35Ostatnie refleksy światła znikają.
691. 32:38Ciemność jest absolutna. Lampy nurkowe
692. 32:41oświetlają kilka metrów przed nimi i nic
693. 32:43więcej. Woda jest tak zimna, że nawet
694. 32:46przez kombinezon czuć jej dotyk. Nie jak
695. 32:48chłód, ale jak obecność. Na 500 m
696. 32:53ciśnienie jest ogromne. Maranż czuje je
697. 32:56w skroniach, w klatce piersiowej, w
698. 32:58zębach. Custo nie okazuje żadnego
699. 33:01dyskomfortu. Jest skupiony jak nikt,
700. 33:04kogo maranż. kiedykolwiek widział
701. 33:08jak człowiek, który idzie na spotkanie
702. 33:10umówione 25 lat temu na 1000 metów,
703. 33:14kusto chwyta maranża za ramię mocno.
704. 33:17Jego oczy za maską są szeroko otwarte,
705. 33:21unosi rękę i wskazuje w dół. Potem
706. 33:23gestem każe Maranżowi zostać w miejscu.
707. 33:26Na 1640
708. 33:28metra dno i tam kusto zaczyna filmować.
709. 33:3320 minut. Na takiej głębokości, gdzie
710. 33:36każda sekunda zużywa tlen i ciepło,
711. 33:39gdzie ciśnienie ściska ciało jak i
712. 33:41madło, gdzie jeden błąd oznacza koniec.
713. 33:45Custo przez 20 minut fotografuje i
714. 33:47filmuje coś, czego nie pozwala zobaczyć
715. 33:49maranżowi. 20 minut to wieczność na 1640
716. 33:55m. Mansż próbuje podpłynąć. Próbuje
717. 33:58zajrzeć zza ramienia kapitana. Custo. Za
718. 34:01każdym razem zasłania mu pole widzenia
719. 34:03własnym ciałem. To nie jest przypadek,
720. 34:06nie jest niezręczność.
721. 34:08To jest celowe działanie człowieka,
722. 34:10który chroni swojego towarzysza przed
723. 34:12czymś. Przed widokiem, przed wiedzą,
724. 34:18przed tym, co wiedza może zrobić z
725. 34:20człowiekiem. Potem Custo przestaje
726. 34:23filmować. Odwraca się do Maranża. Nawet
727. 34:26przez maskę, nawet w świetle lamp
728. 34:27nurkowych Maranż widzi jego twarz i to
729. 34:31co na niej widzi sprawia, że zapomina o
730. 34:34głębokości, o zimnie, o ciśnieniu.
731. 34:37Custoł jest biały jak kreda. Nie ze
732. 34:40strachu, z czegoś gorszego, z pewności.
733. 34:44Wynurzenie trwa długo. Kontrolowane,
734. 34:47powolne wedle procedury. Na powierzchni
735. 34:49Qus nie jest w stanie sam zdjąć
736. 34:52kombinezonu. Jego ręce trzęsą się tak
737. 34:55bardzo, że Maranż musi mu pomagać.
738. 34:58Kapitan stoi na lodzie Bajkału, patrzy
739. 35:00na zamarzniętą powierzchnię jeziora i
740. 35:02mówi zdanie, które łączy dwa końce
741. 35:04świata, dwie historie i 25 lat milczenia
742. 35:08w jedno. Widziałem to już w innym
743. 35:11miejscu, ale tam było zamknięte.
744. 35:14Maranż pyta: "Gdzie, kapitanie?" Cisza.
745. 35:18Kapitanie, co pan widział? Cisza. Kustu
746. 35:23odwraca się i idzie do namiotu. Zamyka
747. 35:25się w środku. Do końca dnia nie
748. 35:29wychodzi.
749. 35:31W samolocie z Irkucka do Moskwy. Custo
750. 35:35siedzi przy oknie. Maranż obok niego.
751. 35:38Godziny milczenia. Potem gdzieś nad
752. 35:41Uralem Custo odzywa się. Nie patrzy na
753. 35:44maręża. Patrzy przez okno na ziemię
754. 35:46poniżej, na niekończące się rosyjskie
755. 35:49równiny i mówi cicho jakby do siebie.
756. 35:53Teraz wiem na pewno. Maranż czeka na
757. 35:56ciąg dalszy. Ciąg dalszy nie nadchodzi.
758. 36:00Custo zamyka oczy i milczy do lądowania
759. 36:02w Moskwie. Milczy w drodze na lotnisko.
760. 36:06Milczy w samolocie do Paryża. Milczy,
761. 36:09gdy żegna się z zespołem. Trzy miesiące
762. 36:11później umiera. Jego ostatnie słowa do
763. 36:15żony: "Bajkał, miałem rację". A taśmy,
764. 36:19te 20 minut filmu z głębokości 1640
765. 36:23m znikają z sejfu. Jak wszystko w tej
766. 36:27historii, co zbliża się do odpowiedzi.
767. 36:30Teraz już wiecie, co łączy dwa miejsca.
768. 36:32biały lotniskowiec w Antarktydzie z
769. 36:35napisem Eingang, wejście. zamknięty,
770. 36:39pusty, opuszczony,
771. 36:42jakby ktoś wyszedł i zamknął za sobą
772. 36:44drzwi.
773. 36:47Dno Bajkału, struktury, kapsuły, obiekty
774. 36:51poruszające się z niemożliwą prędkością,
775. 36:53postacie, które gestem dłoni mówią:
776. 36:55"Odejdźcie". Otwarte, aktywne, obecne.
777. 36:59Dwa wejścia, jedno zamknięte, drugie
778. 37:02otwarte. jeden człowiek, który widział
779. 37:05oba, Jacqu Iw Custo, kapitan Calipso,
780. 37:10człowiek, który opowiedział ludzkości o
781. 37:12oceanach, ale zabrał do grobu jedną
782. 37:15ostatnią opowieść. Opowieść o tym, co
783. 37:18jest pod spodem. Dotarliśmy do miejsca,
784. 37:21w którym każda historia tego rodzaju
785. 37:23staje przed najtrudniejszym pytaniem.
786. 37:26Nie co się wydarzyło, ale co to znaczy?
787. 37:31Mamy fakty, a przynajmniej to, co za
788. 37:34fakty uchodzi. Gdy archiwa są zamknięte,
789. 37:37świadkowie nie żyją, a taśmy znikają z
790. 37:40sejfów. Mamy dwa miejsca na
791. 37:42przeciwległych końcach planety. Mamy
792. 37:45człowieka, który widział oba i zabrał
793. 37:48odpowiedź do grobu.
794. 37:50Teraz musimy zmierzyć się z tym, co
795. 37:52zostaje, z interpretacją,
796. 37:55z trzema wersjami tej samej historii, z
797. 37:57których każda coś wyjaśnia i każda coś
798. 38:00pomija. Wersja pierwsza, racjonalna.
799. 38:06Ta wersja mówi spokojnie, wszystko da
800. 38:09się wyjaśnić. biały lotniskowiec na dnie
801. 38:12oceanu Południowego to zatopiony okręt
802. 38:14wojenny. być może eksperymentalny, być
803. 38:17może porzucony po wojnie, być może
804. 38:18celowo zatopiony, żeby nie wpadł w ręce
805. 38:21wroga. Napis Eingang to techniczna
806. 38:25oznaka. Każdy okręt ma setki napisów na
807. 38:27ścianach, a wejście to po prostu
808. 38:29informacja o kierunku ruchu wewnątrz
809. 38:31statku. Nic tajemniczego, nic
810. 38:34nadprzyrodzonego.
811. 38:36Obiekt na echosądzie Sybiriaka w 1959
812. 38:40roku. Usterka sprzętu. Radziecka
813. 38:43elektronika z lat 50 nie była wzorem
814. 38:45niezawodności. Fałszywe odczyty zdarzały
815. 38:48się regularnie. Prędkość 80 km/h,
816. 38:53błąd kalkulacji albo odbicie sygnału od
817. 38:55warstw termicznych. Postacie widziane
818. 38:58przez nurków w 1982
819. 39:01roku, efekt działania ekstremalnych
820. 39:04warunków na głębokości.
821. 39:06Zjawisko znane i opisane w literaturze
822. 39:08medycznej.
823. 39:11Przy dużym ciśnieniu i niskiej
824. 39:13temperaturze mózg potrafi generować
825. 39:15niezwykle realistyczne obrazy. Siedmiu
826. 39:18nurków widziało to samo. Panika grupowa,
827. 39:22wzajemne sugestie, stres,
828. 39:25identyczne zeznania.
829. 39:27Ludzie pod presją przesłuchań mają
830. 39:29tendencję do ujednolicania swoich
831. 39:31relacji. Struktury na dnie Bajkału,
832. 39:33prostokątne, regularne, kolumny
833. 39:36bazaltowe. Natura potrafi tworzyć
834. 39:39zaskakująco geometryczne formy.
835. 39:41Wystarczy spojrzeć na groble olbrzyma w
836. 39:44Irlandii Północnej, gdzie tysiące
837. 39:46sześciokątnych kolumn wyglądają jak
838. 39:48dzieło architekta. Metalowa kapsuła z
839. 39:51nieznanego stopu. Eksperymentalny sprzęt
840. 39:53wojskowy. Związek Radziecki prowadził
841. 39:56dziesiątki tajnych programów podwodnych,
842. 39:58o których do dziś nie wiemy. Ostatnie
843. 40:01słowa Custa Bajkał, miałem rację.
844. 40:05Majaczenie umierającego człowieka. Mózg
845. 40:07w ostatnich godzinach życia wraca do
846. 40:09obsesji, do niedokończonych spraw, do
847. 40:11fantazji. Ta wersja jest logiczna,
848. 40:14spokojna, uporządkowana i nie wyjaśnia
849. 40:17absolutnie niczego, co naprawdę ważne.
850. 40:22Nie wyjaśnia, dlaczego Custa przez 25
851. 40:25lat milczał o Antarktydzie. On, który
852. 40:28mówił o wszystkim, nie wyjaśnia 17
853. 40:31wniosków o pozwolenie na Bajkał, 17 prób
854. 40:35w ciągu 23 lat.
855. 40:37od człowieka, który miał dostęp do
856. 40:39każdego oceanu na planecie.
857. 40:41Nie wyjaśnia, dlaczego francuskie służby
858. 40:43zabrały taśmy i nałożyły klauzulę
859. 40:45tajności państwowej na film o podwodnym
860. 40:47przyrodniczym Bo kiedy pingwiny i lud są
861. 40:50tajemnicą państwową. nie wyjaśnia,
862. 40:53dlaczego rosyjskie archiwa dotyczące
863. 40:55Bajkału mają pozostać zamknięte do 2048
864. 41:00roku, 56 lat po upadku państwa, które je
865. 41:04stworzyło. Wersja racjonalna wyjaśnia
866. 41:07każdy pojedynczy element tej historii,
867. 41:09ale nie wyjaśnia całości. Wersja druga,
868. 41:13geopolityczna. Ta wersja mówi, to nie
869. 41:16tajemnica, to polityka i jest w tym
870. 41:20sporo sensu. Niemcy naprawdę zbudowali
871. 41:23bazę w Antarktydzie, nie taką jak w
872. 41:25filmach, podziemną fortecę z latającymi
873. 41:28talerzami, ale realną, skromną bazę
874. 41:31badawczą.
875. 41:34biały lotniskowiec to eksperymentalny
876. 41:36okręt, który miał służyć przyszłym
877. 41:37wyprawom. Prototyp, którego nigdy nie
878. 41:40ukończono. Zatopiony celowo pod koniec
879. 41:43wojny, żeby nie trafił do rąk aliantów.
880. 41:46Einingang to niemistyczne wejście,
881. 41:50to oznaczenie projektowe, kod dla
882. 41:52przyszłych ekspedycji, które nigdy się
883. 41:54nie odbyły. Amerykanie wiedzieli,
884. 41:57operacja High Jump Admirała Berda nie
885. 42:00była poszukiwaniem tajemniczych
886. 42:01obiektów. była poszukiwaniem niemieckiej
887. 42:04bazy i niemieckich technologii. 13
888. 42:07okrętów, 4700 ludzi. Nie wysyła się
889. 42:11takiej armady badać pingwiny. Bert
890. 42:14znalazł bazę, zabrał to, co było warte
891. 42:17zabrania i wrócił. Jego słowa o
892. 42:20obiektach latających z niewiarygodną
893. 42:22prędkością.
894. 42:24Być może mówił o prototypach niemieckich
895. 42:26samolotach eksperymentalnych, których
896. 42:28szczątki znaleziono w bazie. być może
897. 42:31przesadzał, żeby uzasadnić dalsze
898. 42:33finansowanie.
899. 42:35Być może kłamał. Kusto pracował dla
900. 42:37kogoś. Umowa z NASA nie była niewinnym
901. 42:40porozumieniem naukowym. Była operacyjna.
902. 42:45Custa był idealnym agentem. Sławny,
903. 42:48szanowany, z dostępem do każdego zakątka
904. 42:50oceanów. Jego wyprawa do Antarktydy w
905. 42:531972 roku nie była przypadkowa. Ktoś
906. 42:57powiedział mu, gdzie szukać. A Bajkał,
907. 43:01radziecki poligon doświadczalny. Obiekt
908. 43:04na echosądzie, radziecki pojazd podwodny
909. 43:07z napędem rakietowym, eksperymentalny,
910. 43:10ultra szybki. Postacie w srebrnych
911. 43:13kombinezonach radziecy nurkowie,
912. 43:15testujący prototypy skafandrów nowej
913. 43:17generacji. 3 m wzrostu dzięki specjalnej
914. 43:20konstrukcji kombinezonu z systemem
915. 43:22podtrzymywania. Kapsuła na dnie.
916. 43:25Prototyp modułu głębinowego porzucony po
917. 43:27nieudanym teście. Custau w 1997
918. 43:32roku zobaczył na dnie Bajkału coś, co
919. 43:34rozpoznał nie nadprzyrodzone, ale
920. 43:37technologiczne.
921. 43:39Połączył niemiecki program z Antarktydy
922. 43:41z radzieckim programem na Bajkale i
923. 43:43zrozumiał, że obie strony pracowały nad
924. 43:45tym samym, nad technologią głębinową,
925. 43:48której poziom przekraczał wszystko, co
926. 43:49oficjalnie istniało.
927. 43:53Ta wersja jest prawdopodobna, ma logikę,
928. 43:57ma kontekst historyczny. ma motyw i nie
929. 44:00wyjaśnia jednego struktur na głębokości
930. 44:041640
931. 44:06m prostokątnych, regularnych ciągnących
932. 44:11się na przestrzeni, której żaden tajny
933. 44:13program wojskowy nie jest w stanie
934. 44:15zbudować na dnie jeziora bez śladu i nie
935. 44:18wyjaśnia anomalii magnetycznej z 2022
936. 44:21roku. Ale do tego dojdziemy za chwilę.
937. 44:25Wersja trzecia. Niewygodna. Ta wersja
938. 44:29nie pasuje do żadnego podręcznika. Nie
939. 44:32mieści się w żadnym raporcie
940. 44:33wywiadowczym. Nie ma jej w żadnych
941. 44:35oficjalnych dokumentach, bo oficjalne
942. 44:38dokumenty nie zajmują się tym, czego nie
943. 44:40powinno być. Ta wersja mówi: "Pod
944. 44:44powierzchnią ziemi istnieje cywilizacja,
945. 44:47nie obca, ziemska, starsza od naszej.
946. 44:51Cywilizacja, która z własnej woli
947. 44:54odeszła w głąb planety. W czasie,
948. 44:57którego nie jesteśmy w stanie określić.
949. 44:59Bajkał ma 30 milionów lat. Jego dno leży
950. 45:03poniżej poziomu morza.
951. 45:07Jest to jeden z najstarszych i
952. 45:08najgłębszych rozłamów w skorupie
953. 45:10ziemskiej. Miejsce, gdzie kontynent
954. 45:12powoli pęka i odsłania to co pod spodem.
955. 45:16Zachodnia Antarktyda pod kilometrami
956. 45:19lodu kryje podobne struktury
957. 45:21geologiczne.
958. 45:23Rozłamy, jaskinie, przestrzenie
959. 45:26wypełnione ciepłą wodą w miejscach,
960. 45:28gdzie nie powinno być ciepła. Dwa
961. 45:30wejścia, jedno na końcu świata, drugie w
962. 45:34sercu Syberii. Niemcy znaleźli jedno w
963. 45:381938 roku. Rosjanie natknęli się na
964. 45:42drugie i przez dekady próbowali
965. 45:44zrozumieć z czym mają do czynienia. A
966. 45:46istoty na głębokości Bajkału te
967. 45:49trzymetrowe postacie w srebrnych
968. 45:51kombinezonach bez sprzętu oddechowego z
969. 45:54dużymi ciemnymi oczami nie były wrogie.
970. 45:57Ich gest nie oznaczał groźby, oznaczał
971. 46:00ostrzeżenie. Jedyne słowo, które
972. 46:02wyrazili było proste i jasne. Nie
973. 46:05jesteście jeszcze gotowi. Custu
974. 46:08zrozumiał to. zobaczył zamknięte drzwi w
975. 46:11Antarktydzie i otwarte na Bajkale i
976. 46:13pojął, że to nie są dwa osobne zjawiska,
977. 46:16ale dwa końce tego samego.
978. 46:20Umarł z tym, potwierdzając swoją wiedzę,
979. 46:23a teraz to, co dzieje się współcześnie,
980. 46:28bo ta historia nie skończyła się ze
981. 46:30śmiercią Custo.
982. 46:3213 rok. Prywatna ekspedycja na Bajkał z
983. 46:37dronami podwodnymi. Kamera jednego z
984. 46:40dronów na głębokości 1440
985. 46:43m rejestruje coś, co operator opisuje
986. 46:46jako ulicę z zabudowaniami po obu
987. 46:48stronach. Transmisja trwa 40 sekund.
988. 46:53Potem łączność się urywa. Drugi dron
989. 46:56zostaje wysłany w to samo miejsce. nie
990. 46:59wraca. Coś go przechwytuje.
991. 47:02Jeden z uczestników ekspedycji umiera
992. 47:04trzy tygodnie później. Oficjalna
993. 47:06przyczyna. Niewydolność wielonarządowa o
994. 47:09nieokreślonej etiologii.
995. 47:132015 rok. Rosyjska marynarka wojenna
996. 47:16ponownie rejestruje obiekt podwodny na
997. 47:18Bajkale. Głębokość 1200 m, prędkość 75
998. 47:23km/h.
999. 47:24Absolutna cisza akustyczna. Raport
1000. 47:28zostaje utajniony w ciągu 24 godzin.
1001. 47:332019 rok.
1002. 47:36Prywatna firma eksploracyjna odnajduje w
1003. 47:39Antarktydzie cylindryczny obiekt
1004. 47:40metalowy. 2 km od miejsca, w którym
1005. 47:43Custo znalazł biały lotniskowiec.
1006. 47:47Zanim zespół zdąży go zbadać, pojawia
1007. 47:49się marynarka wojenna Stanów
1008. 47:51Zjednoczonych i natychmiast zamyka
1009. 47:53strefę. Firma otrzymuje zakaz publikacji
1010. 47:56wyników.
1011. 47:57Żaden z członków zespołu nie udziela
1012. 47:59wywiadu.
1013. 48:022022 rok. Chińscy naukowcy publikują
1014. 48:05badania dotyczące anomalii magnetycznych
1015. 48:07nad Bajkałem, obszarów, w których pole
1016. 48:10magnetyczne ziemi zachowuje się w sposób
1017. 48:12niemożliwy do wyjaśnienia znanymi
1018. 48:14modelami geologicznymi.
1019. 48:16Publikacja ukazuje się w skróconej
1020. 48:18wersji. Cenzura usuwa ponad 60% treści.
1021. 48:23Główny autor badań emigruje do Kanady. i
1022. 48:27odmawia komentarzy. I zostaje jeszcze
1023. 48:29jedno. Żyje jeden człowiek, który był na
1024. 48:32Calypso w 1972
1025. 48:35roku. Jeden jedyny świadek ekspedycji do
1026. 48:38Antarktydy. Ma na imię Claude i nosi
1027. 48:41nazwisko Richard. Ma 94 lata.
1028. 48:46Mieszka gdzieś na południu Francji. Nie
1029. 48:48udziela wywiadów. Nie odbiera telefonów
1030. 48:50od dziennikarzy. Na jedyną próbę
1031. 48:52kontaktu list od historyka morskiego z
1032. 48:55Sorbony odpowiedział jednym zdaniem.
1033. 48:58Podpisałem dokument. Zamierzam go
1034. 49:00honorować. Rosyjskie archiwa dotyczące
1035. 49:04Bajkału mogą zostać częściowo odtajnione
1036. 49:06w 2029 roku. Mogą, bo nikt nie
1037. 49:11zagwarantował, że termin zostanie
1038. 49:13dotrzymany. Francuskie archiwa, taśmy,
1039. 49:16dokumenty, zdjęcia z Calipso pozostaną
1040. 49:19zamknięte do 2048
1041. 49:22roku. Do 2048
1042. 49:25roku. Stoję przed wami z tą historią i
1043. 49:28nie mówię wam, co jest prawdą. Nie mam
1044. 49:30do tego prawa, bo nie wiem. Nikt z
1045. 49:34żyjących nie wie na pewno. Ale mogę wam
1046. 49:37powiedzieć jedno. Główne pytanie tej
1047. 49:40historii to nie co jest na dnie Bajkału.
1048. 49:44To nie co Kusta widział w Antarktydzie.
1049. 49:47To nie kim są postacie w srebrnych
1050. 49:49kombinezonach. Główne pytanie brzmi: czy
1051. 49:52jesteśmy gotowi na odpowiedź?
1052. 49:56Bo jeśli wersja racjonalna jest
1053. 49:58prawdziwa, to świat jest dokładnie taki,
1054. 50:01jak myślimy. Bezpieczny, zrozumiały,
1055. 50:05nudny. Jeśli wersja geopolityczna jest
1056. 50:09prawdziwa, to rządy od dziesięcioleci
1057. 50:11ukrywają technologię, która mogłaby
1058. 50:13zmienić cywilizację. I to też jest
1059. 50:16przerażające na swój sposób. A jeśli
1060. 50:19prawdziwa jest wersja trzecia, ta
1061. 50:21niewygodna, ta, która nie mieści się w
1062. 50:24żadnym podręczniku, to wszystko, co
1063. 50:26wiemy o naszej planecie, o naszej
1064. 50:28historii, o naszym miejscu na Ziemi,
1065. 50:32jest zaledwie fragmentem większej
1066. 50:34opowieści. Opowieści, w której nie
1067. 50:36jesteśmy jedynymi gospodarzami tego
1068. 50:38domu. Jacqu Cousta był gotowy na tę
1069. 50:41odpowiedź. Szukał jej przez 25 lat.
1070. 50:45Znalazł ją na głębokości 1640
1071. 50:48met w syberyjskim jeziorze i umarł z
1072. 50:52uśmiechem, jak wspomina Francine,
1073. 50:54potwierdzając, że miał rację.
1074. 50:58Może kiedyś archiwa się otworzą, może
1075. 51:00ktoś zanurkuje wystarczająco głęboko.
1076. 51:03Może postacie w srebrnych kombinezonach
1077. 51:05podniosą rękę. I tym razem gest nie
1078. 51:07będzie oznaczał odejdźcie, ale wejdźcie.
1079. 51:11Do tego czasu głębokość milczy. Dwa
1080. 51:15wejścia, jedna prawda i cisza na 1640
1081. 51:20metrach, gdzie nawet światło nie ma
1082. 51:23odwagi dotrzeć. M.