YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → Chhatrapati Sambhaji Maharaj | राजा शंभूछत्रपती, रामसेजचा संग्राम आणि बलिदान | भैरवाचा भंडारा, भाग २

Chhatrapati Sambhaji Maharaj | राजा शंभूछत्रपती, रामसेजचा संग्राम आणि बलिदान | भैरवाचा भंडारा, भाग २ — Transcript

by Bhairavacha Bhandara · 9,532 words · 1,699 segments · language en · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:00वयाच्या आठव्या वर्षी एक पोरगं वडिलांसोबत
0:03माझ्या दरबारात येतं माझ्या डोळ्यात डोळे
0:05घालून त्याचे वडील मला शिव्या देत असताना
0:06ते बघत माझ्याकडे पाठ फिरून निघून जातं
0:09नंतर मी त्याला माझ्याला भेटवण्यासाठी
0:11बोलवतो त्यावेळेस ते आठ वर्षाच्या पोराला
0:13म्हणतो की माझ्या माझे पैलवान कुस्ती
0:15खेळतात कुस्ती खेळशील का आठ वर्ष संभाजी
0:19महाराज म्हणतात तुझ्या पैलवानात दम नाही
0:21तुझ्या शेजाऱ्याला पाठव आग्र्याच्या
0:23दरबारामध्ये पहिल्यांदा भेटलेले कवी कलश
0:25छत्रपती संभाजी महाराजांसोबत मथुरेच्या
0:27मुक्कामी राहिला होते छत्रपती संभाजी
0:30महाराजांच्या विरोधात ज्यावेळेस फितुरी
0:32झाली त्यावेळेस पन्हाळ गडावर असलेल्या कवी
0:34कलशांनी रायगडावर जाऊन राज्याभिषेक करून
0:37घ्यावा असा सल्ला दिल्याचे उल्लेख
0:38आपल्याला वाचायला मिळतात तर औरंगजेबाने
0:41रामशची मेनाची प्रतिकृती मागून घेतली ती
0:44छोटीशी प्रतिकृती बघितली तो म्हणला की आपण
0:46पहिली सुरुवात इथूनच करायची कशामुळे
0:48करायची तर 1636 मध्ये शहाजी महाराजांच्या
0:52विरोधामध्ये शहाजहांनी जी आघाडी उघडलेली
0:54होती त्यावेळेस मुगलांनी केलेला पहिला
0:57हल्ला हा या रामशेच्या डोंगर रांगे मधल्या
1:00एका किल्ल्यावर होता आणि त्या पहिल्याच
1:02हल्ल्यामध्ये शाहीस्ते खानानी तो हल्ला
1:04केलेला होता त्याला विजय प्राप्त झालेला
1:05होता त्याच्यामुळे औरंगजेबाच्या मनामध्ये
1:08ती एक अंधश्रद्धा होती आणि तो
1:10अंधश्रद्धाळू होता आणि केल्यावर किती
1:12मराठीे होते माहिती का 500
1:15आणि सुतार लोहार चांभार 200 खाली 15 हज
1:19मुगल आहेत जे लढणारे आहेत न लढणारे पाच सज
1:21वेगळे त्याने मस्तपैकी किल्ल्याला वेडा
1:24दिला दोन दिवस त्याने वाट बघितली तो
1:25म्हणला की दुसऱ्या दिवशी आपण किल्ल्यावर
1:27हल्ला करायचा डायरेक्ट एक सुलतान ढावा
1:30डायरेक्ट हल्ला बोल आणि सगळं सैन्य घेऊन
1:34हे मुगल इकडून किल्ल्यावर हल्ला करायसाठी
1:36जाऊ लागलं टप्प्यात येईपर्यंत
1:38मराठ्यांकडून काही उत्तर आलं नाही जसं हे
1:40मुगलांच सैन्य टप्प्यात आलं मराठ्यांनी
1:41वरून गोफणीतून दगड मारायला सुरुवात केली
1:43वर कळकीचे बान ज्याला आज आपण आपल्या
1:46भाषेमध्ये म्हणतो अग्नि बान समोर आग
1:48लावायची वरून मारायचं असे कळकीचे प्रचंड
1:50बान वगैरे वरच्या भागामध्ये होते
1:52मराठ्याने त्या कळकीच्या बानामधून या
1:54मुगलांच्या सैन्यावर हल्ला केला आणि
1:56त्याच्या पुढे अचानक किल्ल्याच्या वरून
1:58तोफा खाली उडायला लागले मुगलांना कळेच ना
2:01नेमका तोफा आल्या कुठून इकडून हा किल्ला
2:03लढत होते मराठे बाहेरच्या बाजूनी रूपाजी
2:06भोसले मानाजी मोरे संताजी जगताप द हजार
2:09वीसवीस हजाराच हे मुगलांचे सैन्य आणि हजार
2:12मराठे येऊन छापा मारून निघून जायचे
2:14रात्रीत यायचे टच करायचे उठवायचे झोपेतून
2:17निघून जायचे पाच साडेपाच वर्ष रामशे झुंजत
2:21होता आपल्याला अजून त्या किल्ल्यावर
2:22लढणाऱ्या एका पण मराठ्याचा नाव माहित नाही
2:24पण ही निष्ठा संभाजी महाराजांसाठी घेतलेली
2:27>> [प्रशंसा]
2:31>> औरंगजेब उतरण्यामागे जी काही कारणं होती
2:34त्याच्यामधलं पहिलं कारण होतं
2:37अकबरीकडे आलाय म्हणून पण हे फक्त
2:39सांगण्याचं कारण होतं दुसरं आणि
2:42महत्त्वाचं कारण होतं की संभाजी
2:43महाराजांनी राज्याभिषेकाची जवाब
2:45राज्याभिषेकाचा सोळा झाल्या झाल्या
2:47राजेपणाची जबाबदारी स्वीकारल्याच्या पंधरा
2:49दिवसांमध्ये बुरणपूरवर हल्ला केला
2:51बुराणपूर उद्वस्त केलत शिवाजी महाराजांनी
2:54दोनदा सुरत बदसुरत केली
2:58त्या काय नियतीचे का युवतीच्या गालावरील
3:01सुंदर तीळ म्हणजे बुराणपूर त्याच्यावर
3:04संभाजी महाराजांनी हल्ला केला ते अख
3:05बुराणपूर उडवून टाकलं अ बुराणपूर जाळलं
3:08म्हणजे सुरत तरी बरी एवढं बुराणपुरा विषयी
3:10दुर्दैवी वाईट वर्णन आपल्याला वाचायला
3:12मिळत एवढा हाहाकार तिथ संभाजी
3:14महाराजांच्या सैन्याने केलेला होता आणि
3:16त्या बुराणपूर विषयी औरंगजेबाच्या
3:18मनामध्ये एक सॉफ्ट कॉर्नर होता त्याच्या
3:20आईच दुर्दैवी निधन तिथ झालं किंवा
3:22बुराणपूर मध्ये त्याच्या आयुष्याचा बराचसा
3:23काळ गेला म्हणून नाही औरंग औरंगजेब
3:26त्याच्या आयुष्यात एकदाच प्रेमात पडला
3:27होता बुरणपूरला
3:32जर त्यावेळेस त्या प्रेम यशस्वी झाला असतं
3:35तर कदाचित औरंगजेब कधी गादीवर आलाच नसता
3:39कारण तो ज्यावेळेस त्याच्या वडिलांसोबत
3:41भांडून आला वडिलांनी त्याची नियुक्ती
3:43दखण्याचा सुभेदार म्हणून केली 1655 54 55
3:47च्या आसपासची गोष्ट ही दखण्याचा सुभेदार
3:49म्हणून तो आलाय सहा महिने वडिलांनी त्या
3:51तोंड बघितलेल नाहीये सहा महिने त्याला
3:54तोंड दाखवू नको म्हणून सांगितलेल हरून सून
3:56बसलाय वडिलांसोबत प्रचंड मोठे भांडण
3:58झालेले आहेत आणि हा 1655 मध्ये त्याच्या
4:00बहिणीनी मध्यस्थी केली बापामध्ये आणि
4:03पोरामध्ये मध्यस्थ झाली की बाप म्हणला आता
4:05तुला मी सुभेदार देतो तुझा दखणेमध्ये
4:07सुभेदार म्हणून सं औरंगजेब शहाजहानचा
4:11दिल्लीचा आगऱ्याचा वगैरे निरोप घेतला
4:13उतरला आणि बुरान मुक्कामी थांबला त्याची
4:15मावशी होती आण त्याच्या मावशीच्या
4:17जनानखाण्यामध्ये असलेली एक स्त्री म्हणजे
4:21मावशीचा जो नवरा होता त्या नवऱ्याच्या
4:23जनानखाण्यामध्ये असलेली एक स्त्री
4:25औरंगजेबाला आवडली आणि औरंगजेबाने सांगितलं
4:29की मला ही पाहिजे आणि हे औरंगजेबाच्या
4:31इतिहासकाराने लिहून ठेवलेले तर औरंगजेबाची
4:35मावशी म्हणली की मी ही स्त्री तुझ्या
4:36जनाखाण्यात नाही पाठवू शकत माझा नवरा मला
4:38मारून टाकल आणि औरंगजेबाच्या
4:42मावशीने असं सांगितल्यानंतर औरंगजेब
4:44म्हणला की त्याला वाटेल ती गोष्ट मी
4:45द्यायला तयार आहे
4:47मावशीच्या नवऱ्याने म्हणजे औरंगजेबाच्या
4:49काकानी मागितली औरंगजेबाची बायको
4:59औरंगजेबांनी दिली
5:03म्हणजे जनानखाण्यामध्ये पाठवली आणि तिकडून
5:05महणजे हे एक्सचेंज झालं आणि औरंगजेब
5:08बुराणपूरला सात ते आठ महिने फक्त तिच्या
5:11सोबत राहायचा ना राजकारण ना दखनचा सुभा ना
5:15आदिलशाही ना गोळकोंड्याची कुतुबशाही ना
5:17शहाजी महाराज नव्याने उद्या असणारे शिवाजी
5:20महाराज अफजल खान अफजल खान काय सुद्धा सात
5:23आठ महिने फक्त हिराबाई
5:25काही सुद्धा नाही दुसरं तो एवढा वेडा झाला
5:28होता त्याच्या प्रेमामध्ये की एकदा तिने
5:30सहज विचारलं औरंगजेब हा कट्टर व्यक्ती
5:33होता तो संगीत बिंगीत महणजे दारूबिरू खूप
5:36दूरची गोष्ट व्यसन वगैरे तो संगीत ऐकण
5:39सुद्धा पाप आहे असं समजायचा असा
5:41औरंगजेबाला त्याच्या त्या प्रेसीने
5:43सांगितलं की तू माझ्यावर किती प्रेम करतो
5:44तो म्हणला घे टेस्ट ती म्हणली घे दारू पी
5:49त्या तो ग्लास उचलला होता तो पिणार होता
5:51दारू
5:52त्याच्या प्रेसीने त्याला आढवलं आणि
5:54त्याला दारू पिऊ दिली नाही एवढा हा त्या
5:56प्रेमामध्ये बुडालेला होता तिचा दुर्दैवी
5:58आठ नऊ महिन्यामध्ये त्याची लव स्टोरी
6:00संपली आणि त्या रागारागामध्ये तो दखणीत
6:02उतरला मग परत ते आदिलशाहीवरचा आक्रमण आणि
6:04मग पुढचा इतिहास तुमच्या सगळ्यांना माहिती
6:06असं त्याची ती एक त्याच्या आयुष्यातला
6:08सगळ्यात मोठा सॉफ्ट कॉर्न असलेल शहर
6:10म्हणजे बुराणपूर आणि त्या बुराणपूरचा
6:12संभाजी महाराजांनी जो काही तिथे जाऊन
6:15पराक्रम गाजवला होता त्याच्यामुळे औरंगजेब
6:17आणखीन दिवसला गेलेला होता आणि औरंगजेब
6:20दखणीत उतरला
6:21त्याना आपपलं सगळं सैन्य इकडे तिकडे
6:23पाठवायला सुरुवात केली आणि त्याने पहिली
6:25मोहीम सोपवली शहाबुद्दीन खान नावाच्या
6:27सरदारावर आणि ती मोहीम होती रामशेची
6:30औरंगजेबाची सवय होती औरंगजेब काय करायचा
6:34कुठल्याही किल्ल्यावर हल्ला करण्याच्या
6:35आधी त्या किल्ल्याची मेनाची प्रतिकृती
6:37मागून घ्यायचा किंवा त्या किल्ल्याचा
6:39एखादा नकाशा असेल तर तो नकाशा मागून
6:41घ्यायचा आणि तसे उल्लेख आपल्याला
6:42मुगलांच्या कागदपत्रांमध्ये
6:44ऐतिहासिक फारसी साहित्य खंड तिसरा किंवा
6:46खंड सहाव्या मध्ये किंवा भीमसेन सक्सेना
6:49किंवा त्या खाफी खाना लिहिलेल जे मुतखाबल
6:52बाबा आहे त्याच्यामध्ये किंवा साकी मुस्तद
6:54खान असेल ईश्वरदास नागर असेल या सगळ्या
6:55कागदपत्रांमध्ये ते वाचायला मिळत तर
6:58औरंगजेबाने रामशेची मेनाची प्रतिकृती
7:00मागून घेतली ती प्रतिकृती पण एवढीशी आली
7:03किल्ला एवढाच आहे ती छोटीशी प्रतिकृती
7:05बघितली तो म्हणला की आपण पहिली सुरुवात
7:07इथूनच करायची कशामुळे करायची तर 1636
7:11मध्ये शहाजी महाराजांच्या विरोधामध्ये
7:13शहाजहांनी जी आघाडी उघडलेली होती माहुलीचा
7:16जो तह झालता्या माहुलीच्या तहामुळे शहाजी
7:19महाराजांच्या निजामशाहीच स्वतंत्र
7:20अस्तित्व संपुष्टात आलेलं होतं त्यावेळेस
7:23मुगलांनी केलेला पहिला हल्ला हा या
7:26रामशेषच्या डोंगर रांगे मधल्या एका
7:27किल्ल्यावर होता आणि त्या पहिल्याच
7:29हल्ल्यामध्ये शाहीस्ते खानानी तो हल्ला
7:32केलेला होता त्याला विजय प्राप्त झालेला
7:33होता त्याच्यामुळे औरंगजेबाच्या मनामध्ये
7:36ती एक अंधश्रद्धा होती आणि तो
7:37अंधश्रद्धाळू होता
7:40त्याची उदाहरण आपल्याला पुढे पाहायला
7:41मिळणार आहेत तर त्याच्या मनामध्ये एक
7:43अंधश्रद्धा अशी होती की जर आपण याच
7:45भागामधल्या डोंगरांवर हल्ला केला यातला
7:46एखादा किल्ला जिंकला तर तो शुभशकुण असेल
7:49आणि त्याच्या शुभशुणाला मराठ्यांनी तसाच
7:51प्रतिसाद दिला. शहाबुद्दीन खानाकडे सैन्य
7:54दिलं 15 हजाराच घोडदळ पा हजाराचा पायदळ
7:58झाड कापणारे बेलदार सुतार चांबार लोहार
8:01अशी 5 हज लोक 200 तोफा
8:04जवळपास दड हजार बंदुका प हत्ती एवढं सगळं
8:09सामान दिल शहाबुद्दीन खानाला भरपूर सरदार
8:11वगैरे त्यांची यादी आहे ती पुढे आणली
8:14दाखवायला आणि त्यांना पाठवले कुठं रामशेचा
8:16किल्ला जिंकण्यासाठी मार्च एप्रिल 1682
8:19मध्ये मराठ्यांचे आपल्या मुगलांचे सैन्य
8:21थून पोहोचलं आणि त्यांनी या किल्ल्याला
8:24वेडा घालण्याचा निर्णय घेतला आता रामशेस
8:26खालून असा दिसतो खालून जर आपण बघितल आपण
8:29जर गुगल वर बघितलं तर रामशेसा आपल्याला एक
8:31आडव्या पठारासारखा दिसतो पण आपण एकाच
8:34अंगलने बघतो दुसरा पण अंगल तुम्हाला कळावा
8:36की ज्याच्यामुळे मुगल खुश झाले होते तो हा
8:38अंगल आहे खालून जर बघितलं तर एवढासाच आणि
8:41जर वरून बघितलं खालचा पठार मोकळं म्हणजे
8:45पूर्ण मोकळ मैदान मुगलांना मिळालेल होतं
8:47मुगल खुश होते सुंदर किल्ला बादशानी शोधून
8:49काढला स्वतःच्या पहिल्या विजयासाठी
8:52विजय तर आपलाच आहे किती 20 25 हजार लोक
8:55घेऊन आलोय मी आणि किल्ल्यावर किती मराठी
8:57होते माहिती का 5श
9:00आणि सुतार लोहार चांबार 200 किल्ल्यावर
9:04बंदुका होत्या तोड्याच्या शर
9:08आणि किल्ल्यावर एक पण तोफ नव्हती पण
9:10प्रचंड मोठा लाकूड साठा होता
9:13किल्ल्यावर 27 28 एकूण तळी टाके आहेत
9:17पाण्याचे दगडामध्ये कातळामध्ये कोरलेला एक
9:20दरवाजा आहे
9:21आणि 5श मराठी किल्ल्यावर आहेत खाली 15 हज
9:24मुगल आहेत जे लढणारेत न लढणारे पाच स हजार
9:27वेगळे खाली एक हजार लोक ह्या अख्या
9:30पठाराला चार बाजूने वेडा घालून बसलेत हा
9:32किल्ला एवढासा खालचा हा पठार आता जिथे
9:35तुम्हाला मोकळं मैदान दिसतय त्या ठिकाणी
9:37भरपूर जंगल वगैरे होतं शहाबुद्दीन खानानी
9:40आल्या आल्या सगळ्यात पहिल्यांदा त्या
9:41जंगलातल अखख जंगल कापायला लावलं त्याच
9:43लाकूड त्याच्या छावणीमध्ये आणून टाकायला
9:45लावलं मराठ्यांना जंगल डोंगर नद्या दऱ्या
9:50ही आपली स्ट्रॉंग पॉईट आणि याच्यामध्येच
9:53लपून लपून मराठ्यांनी मुगलांवर जे काही
9:54अत्याचार केलेले होते ते शहाबुद्दीन
9:56खानाला माहिती होतं त्याच्यामुळे त्याने
9:58पहिले ते जंगल साफ केलं तो सगळा लाकूड
10:00फाटा आपल्या तंबूमध्ये आपल्या छावणीमध्ये
10:02आणून टाकला त्याने मस्तपैकी किल्ल्याला
10:04वेडा दिला पूर्व बाजूने सगळे राजपूत सरदार
10:06शुभकरण बुंदेले राव दलपत बुंदेले कर्णसिंह
10:09किशन सिंह वगैरे सगळे पूर्व बाजूला ठेवले
10:12तो स्वतः दक्षिण बाजूला राहिला उत्तर
10:14बाजूला एक काही सरदार त्याने ठेवले पश्चिम
10:16बाजूला काही सरदार त्याने ठेवले दोन दिवस
10:18त्याने वाट बघितली तो म्हणला दुसऱ्या
10:20दिवशी आपण किल्लर हल्ला करायचा डायरेक्ट
10:22सुलतान ढवा डायरेक्ट हल्ला बोल आणि सगळं
10:26सैन्य घेऊन हे मुगल ह्या तुमच्या डाव्या
10:30बाजूचा जो फोटो आहे त्या फोटोकडे बघा सगळं
10:32मुगलांच सैन्य इकडून किल्ल्यावर हल्ला
10:34करायसाठी जाऊ लागलं टप्प्यात येईपर्यंत
10:36मराठ्यांकडून काही उत्तर आलं नाही त्यांना
10:37माहित होत मुगलांना की आपल्याकडे तोफा
10:38वगैरे ्यांच्याकडे काही नाहीयेत जसं हे
10:41मुगलांच सैन्य टप्प्यात आलं मराठ्यांनी
10:43वरून गोफणीतून दगड मारायला सुरुवात केली
10:45असली दगड पडली एक तर वर खूप प्रचंड
10:48प्रमाणामध्ये दगडांच्या खानी होत्या
10:50मराठ्याने ती दगड वगैरे सगळी तिथे साटून
10:52ठेवलेली होती प्रचंड मोठा दगडांचा मारा
10:55केला वर कळकीचे बान ज्याला आज आपण आपल्या
10:58भाषेमध्ये म्हणतो अग्नि बान समोर आग
11:00लावायची वरून मारायचं असे कळकीचे प्रचंड
11:02बान वगैरे वरच्या भागामध्ये होते
11:04मराठ्याने त्या कळकीच्या बानामधून या
11:06मुगलांच्या सैन्यावर हल्ला केला आणि
11:08त्याच्या पुढे अचानक किल्ल्याच्या वरून
11:10तोफा खाली उडायला लागल्या मुगलांना कळेच
11:13ना नेमक्या तोफा आल्या कुठून तर या तोफा
11:15कशा आणल्या मराठ्यांनी लाकूड प्रचंड होतं
11:18आणि चांबड खूप होतं मराठ्यांकडे
11:20मराठ्यांनी काय केलं लाकडाच्या तोफा तयार
11:22केल्या त्याला आतून चांबड लावलं घरावरची
11:25दारू होती ती दारू त्या लाकडी तोफेमध्ये
11:27भरली आणि तोफा उडवल्या आण त्या तोफा
11:30परफेक्ट उडायच्या एवढ्या परफेक्ट की सैन्य
11:33प सा लोक इंजर सहज व्हायचे हे खाली परेशान
11:37झाले ्यांच्याकडे तोफा कुठून आले आपल्याला
11:40तर माहित हो त्यांच्याकडे तोफा नाहीत
11:41मराठ्यांनी 15 लाकडी तोफा तयार केल्या
11:43होत्या हे मुगलांनी लिहून ठेवले खाफी खान
11:45आणि भीमसेन सक्सेना हे दोघ जण या
11:48युद्धामध्ये मध्ये इथं मार खाण्यासाठी
11:49किल्ल्याच्या पायत्याला होते.
11:53सकाळी मार खायचे रात्री लिहून ठेवायचे आज
11:55अस असं झालं
11:59[प्रशंसा]
12:05[हास्य]
12:06मराठ्यांनी वरून हल्ला केला पहिला हल्ला
12:08सक्सेसफुली
12:10जो काही होता शहाबुद्दीन खानाचा त्याला
12:12कळालं की हे काय एवढं सोप प्रकरण नाहीये
12:16मग त्याला ताकद दाखवायची होती त्याला
12:18मराठ्यांना डिवचायचं होतं त्याच्याकडे
12:20प्रचंड मोठा लाकूड साठा होता त्यान काय
12:22केलं या किल्ल्याच्या बरोबर समोरच्या
12:24बाजूला एक लाकडी मचान उभी केली किती मोठी
12:27मचान होती 70 80 फुटाची ती मचान होती अखी
12:30लाकडी मचान उभी केली त्याच्यावर 50 लोक
12:32उभा राहू शकतील अशी ती मचान उभी केली
12:34त्याच्यावर दोन चार तोफा चढवल्या आणि ती
12:36मचान एवढी उंच केली की ती किल्ल्याच्या
12:38लेव्लला येईल आणि त्याचा एवढा भारी परिणाम
12:41झाला की ती मचा एकतर उंच झाली किल्ला छोटा
12:43आहे इकडून तोफडवली की किल्ल्याच्या पलीकडे
12:45पडायची
12:49एवढी सुंदर आणि अद्भुत गोष्ट निर्माण केली
12:53शहाबुद्दीन खानानी
12:55आणि आपल्या मालकाने ज्याच्या पैशावर मी आज
12:58हे लिखाण करतोय त्याने जर ही गोष्ट उभा
13:00केली भले ते प्रकरण गणलय
13:03पण मी नाही लिहू शकत म्हणून मी लिहून
13:06ठेवले की जगातली अद्भुत आणि विलोभनीय
13:09गोष्ट शहाबुद्दीन खानाने उभा केली असं
13:11भीमसेन सक्सेना लिहितो की त्याच्या
13:14पहिल्याच दर्शनाने त्याच्या प्रेमात पडावं
13:17लाकडी मचानीच्या
13:21तर हे असा एक वेगळा आचाट प्रयोग
13:23शहाबुद्दीन खानाने केला भाऊनी प्रचंड ताकद
13:26लावली भयंकर ताकद लावली कासिम खान किरमाणी
13:29सारखा एक कार्यकर्ता आला कासिम खान किरमाण
13:30आठवला का तुम्हाला भैरवाचा भंडाराचा जो
13:33व्हिडिओ ला अपलोड केलाय तो तुम्ही बघितला
13:35असेल त्याच्यामध्ये कासिम खान नावाचा एक
13:37कार्यकर्ता जो संताजी घोरपडयांच्या भीतीने
13:38मी आला तो तोच कासिम खान इथ आला होता
13:42त्याच्या आयुष्याचा पहिला अद्भुत अनुभव
13:44घेण्यासाठी
13:46तो आला शहाबुद्दीन खानाच्या फौजेमध्ये
13:48सामील झाला आणि तीन चार महिने 20,000 लोक
13:53तीन ते चार महिने हा किल्ला जिंकायला
13:55प्रयत्न करत होती.
13:57वरचा एक पण मराठा मिळाला नाही.
14:00खाली रोज यादी वाढत होती.
14:04शुभकरण बुंदेला त्याचे वडील राव दलपत
14:07बुंदेले या दोघांनी ठरवलं की पूर्व बाजूने
14:09आपण एक काम करू किल्ल्याच्या भोवती खंदक
14:11खोंदू आणि त्या खंदकामध्ये आपलं सैन्य
14:13जाऊन लपू जेणेकरून आपण हळूहळू हळूहळू करत
14:17किल्ल्याच्या जवळ जाऊ शकू किल्ल्याच्या
14:19जवळ पोहोचू शकू आणि या शहाबुद्दीन खानाला
14:22त्यांनी तो सल्ला दिला शहाबुद्दीन खानानी
14:24सांगितलं की तुम्हाला जे योग्य वाटत ते
14:26करा शुभकरण बुंदेले आणि त्या रावदलपत
14:29बुंदेल्यांनी पूर्व बाजूनी खूप मोठं भलं
14:31मोठं खंदक खोदलं आणि ते खंदख खोदत खोदत ते
14:33किल्ल्याच्या जवळ येण्याचा प्रयत्न करू
14:35लागले मराठ्यांनी टप्प्यातमध्ये येईपर्यंत
14:37थांबले टप्प्यात आले वरून जी दगडी मारली
14:39अख खंदक दगडाने त्या फुटलेल्या डोक्यानी
14:42भरून गेलेल होतं कुठलाच प्लन सक्सेसफुल
14:44होत नव्हता काहीच होत नव्हतं पाच सहा
14:46महिने प्रचंड प्रयत्न केले इकडून हा
14:48किल्ला लढत होते मराठे बाहेरच्या बाजूनी
14:50रूपाजी भोसले मानाजी मोरे संताजी जगताप द
14:54हजार वीस हजाराच हे मुगलांचे सैन्य आणि
14:57हजार मराठे येऊन छापा मारून निघून जायचे
15:00रात्रीत यायचे टच करायचे उठवायचे झोपीत
15:02निघून जायचे
15:04इकडचे बिझी झाले की युटन मारायचे
15:06पलीकडच्या बाजूने यायचे त्यांना उठवायचे
15:08निघून जायचे असं जवळजवळ मराठ्यांनी पाच
15:11सहा महिने मुगलांना परेशान केलं जे गणेश
15:15देवी नावाचे एक गाव माझ्यामध्ये गणेशगाव
15:17गणेशगाव नावाचा गाव आहे नाशिकच्या जवळ
15:18त्या गणेश गावला पण खूप मोठे युद्ध झालं
15:20त्या युद्धामध्ये कासिम खान किरमानी होता
15:23त्याच्या सोबत 5 ह000 च सैन्य होतं आणि
15:25समोर दोन अडीच हजार मराठे होते दिवसभर
15:27युद्ध चाललं त्या युद्धाचा निर्णय लागला
15:29त्यावेळेस मुगलांचा अर्ध्यापेक्षा जास्त
15:31सैन्य मारल गेलेलं होतं
15:32एवढी प्रचंड हानी या मुगलांची पाच सहा
15:35महिन्यामध्ये या रामशेच्या किल्ल्याने
15:36किल्ल्यावरचा तो किल्लेदार त्याच नाव अजून
15:38पण माहित नाहीय काय त्या किल्लेदारांनी
15:40त्या मराठ्यांनी आणि त्या रूपाजी भोसले
15:42मानाजी मोरे संताजी जगताप या सगळ्या
15:44मराठ्यांच्या सरदारांनी करून दाखवला होता
15:46आणि पाच सहा महिन्यानंतर औरंगजेबाला कळालं
15:49की शहाबुद्दीन खानाच्या ताब्यामध्ये आता
15:51ही गोष्ट राहिलेली नाहीये त्याने त्याला
15:53रिप्लेस केलं त्याच्या जागी पाठवल
15:54त्याच्या दूध भावाला त्याच नाव होत बहादूर
15:56खान कोकलताश पेंडीचे गुरु पेडगावचे शहाणे
16:00तुमच्या सगळ्यांना माहिती ती
16:02अतिशहाना त्याचा बैल रिकामा त्या पेडगावला
16:05बहादूरगडला बहादूर खान कोकलता त्या
16:08पेडगावच्या किल्ल्याच नाव बदलून त्याने
16:09बहादूरगड केलं शिवाजी महाराजांनी
16:11राज्याभिषेकाच्या आधी एक सैन्य पाठवलं
16:13त्या किल्ल्यावर आणि त्या किल्ल्यामधल्या
16:15लोकांना घाबरवलं त्या किल्ल्यामधले लोक
16:17बाहेर पडले बहादूर खान बाहेर पडला आणि तो
16:20मराठ्यांच्या मागे लागला ती छोटीशी तुकडी
16:22होती 5श हजार लोकांची ती पळून गेली बहादूर
16:24खान त्यांचा पाटलाक करत गेला अक्का किल्ला
16:26मोकळा पलीकडच्या बाजूने हमीरराव मोहिते
16:29किल्ल्यामध्ये घुसले सुतळीचा चा तोळा
16:31सुद्धा ठेवला नाही किल्ल्यात हा बहादूर
16:34खान पाठलाक करून किल्ल्यात वापस आला फक्त
16:36किल्ला आण भिंतीच आहेत आतलं सगळं गायब आणि
16:39त्यान मराठीला दोन म्हणी दिल्या पेडगावचे
16:42शहाण पिडीचे गुरु असा हा बहादूर खान
16:45कोकलताश औरंगजेबाचा दूध भाऊ कोकलताश
16:47म्हणजे दूध भाऊ खान जमान बहादूर खान
16:50कोकलताश अस त्याच नाव टायटल सहित त्याला
16:52इथं पाठवलं तेवढं सैन्य वगैरे तो आला त्या
16:55शहाबुद्दीन खानाची मचान बघितली सगळं आणि
16:57मग आता इकडे कसा खाफी खान होता तो येताना
17:00घेऊन आला भीमसेन सक्सेनाला लिहिणारा
17:02पाहिजे कोणतरी सोबत मी जर चुकून पराक्रम
17:06केला आण किल्ला जिंकला कोणतरी लिहून ठेवल
17:07पाहिजे ना
17:09विश्वास कसा ठेवणारत लोक माझ्यावर
17:12तर हा
17:14खान जमान बहादूर खान कोकलताश आला
17:16किल्ल्याच्या पायथ्याला सगळ किल्ल्याच
17:18सैन्य वगैरे पसरवलं सगळं केलं त्या डोक
17:20लावलं तो म्हणला की आपण एक काम करू
17:23शहाबुद्दीन खान आणि सगळी चर्चा चालू होती
17:25तो म्हला आपण एक काम करू आपण किल्ल्याच्या
17:27समोरच्या बाजूने मोठमोठे करणे शिंगे नगारे
17:30वगैरे वाजू आणि इकडून आपण हल्ला करतो अस
17:32दृश्य दाखवू रात्रीच्या वेळेस आणि त्याच
17:34वेळेस आपण विरुद्ध दिशेने काही सैनिक
17:36किल्ल्यावर चढवू किल्ल्याच्या मागे एक
17:38गुप्त दरवाजा आहे एक छोटीशी एक दिंडीची
17:40वाट आहे त्या वाटेने आपण 100 एक लोक
17:42आतमध्ये घुसू वर कत्तल वगैरे करून दरवाजा
17:44उघडू आणि तोपर्यंत आपण सुलतान ढवा करून
17:46मुख्य दरवाजापाशी जाऊ प्लन परफेक्ट होता
17:49पण त्यांच्या प्लॅन मध्ये एक चूक होती
17:52त्याच्यामध्ये मराठ्यांचे हेर होते
17:54[हास्य]
17:59हे खाली झालेली प्लॅनिंग किल्ल्यावर
18:02किल्लेदाराला समजली किल्लेदार म्हणला सेम
18:05प्लन अप्लाय करायचा आपण पण इकडून खालून
18:08करणे शिंगे नगारे वाजवायला सुरुवात झाली
18:10इकडे त्या तडबंदीला मराठ्यांनी पण करणे
18:12शिंगे नगारे वाजवायला सुरुवात केली
18:14मोठमोठ्याने आडावडा सुरुवात केली मशाली
18:16नाचवल्या आणि माग 50 लोक त्या दिंडी
18:18दरवाजेपाशी जाऊन बसले
18:21रात्रीच्या अंधारामध्ये लोक होतो कडा
18:23वगैरे चढले आता थोडासा अवघड असेल इथून
18:24दिसत नाही असेल पलीकडच्या बाजूनी असे वर
18:27वगैरे चढले झाडाच्या फांद्याबिंद्या धरत
18:29बिरत वर चढले आणि त्या त्या ठिकाणी जिथे
18:32मराठी लपले होते असे बसले होते तिथे ते
18:35सैन्य अस आलं त्यातल्या दोघांनी अशी मान
18:37बाहेर काढली त्या दोघांच्या डोक्यावर
18:38मागून असला जोरात मराठ्यांनी घाव दिला
18:41त्यांचे डोळे बाहेर पडले डोळे किल्ल्यावर
18:44राहिले त्यांच धड खाली पडलं आण ते खाली
18:46जाताना एकटे नाही गेले चरत येणारा
18:48सगळ्यांना खाली घेऊन गेले प्लन फेल
18:52बर बहादूर खान म्हणला पहिला ट्राय आपण परत
18:55एकदा सुलतान ढावा करू त्याने सुलतान ढावा
18:58केला तो यशस्वी झाला मजा अशी झाली की
19:01त्याच्या सुलतान ढवा ज्यावेळेस यशस्वी
19:03होणार होता नेमक त्याच वेळेस शहाबुद्दीन
19:05खानाची ट्रान्सफर झाली कोकणात पहिले तो
19:07अंकाईच्या किल्ल्यावर गेला अंकाईच्या
19:08किल्ल्या थेट कोकणामध्ये पाठवलं आणि आता
19:11एकटा खान जमान होता त्याच्या हातामध्ये
19:13सगळी ताकद होती ्या बहादूर खाना ठरवल की
19:15आता सुलतान ढावा करायचा त्या सुलतान ढवा
19:17केला वरून दगडांचा मारा झाला बानांचा मारा
19:20झाला तोफांचा मारा झाला सगळं झालं तरी
19:23सुद्धा कसं बसं करून एक 20ती सैन्य त्या
19:25किल्ल्याच्या दरवाजाच्या जवळपास पोहोचलं
19:27आणि राम रामशेषच्या मुख्य दरवाजाच्या समोर
19:30एक पाच-सात सैन्य पोहोचलं नेमकं
19:32मराठ्यांनी त्यांना त्या दरवाजाच्या समोर
19:34जी काही छोटीशी स्पेस होती त्यामध्ये वरून
19:37एवढी दगड मारली की ती मेली. दरवाजापर्यंत
19:40हा बहादूर खान कोकलता आणि त्याच मुगलांच
19:42सेना जाऊन पोहोचलं तो एकच सक्सेसफुल
19:44अटेम्प्ट त्यांचा तो पण एवढा यशस्वी झाला
19:46नाही. आणि हे सगळं झालं तो पण फ्रस्ट्रेट
19:48झाला की अरे एवढासा किल्ला आहे आठ नऊ
19:50महिने झालं एवढी ताकद लावली आपण एवढं
19:52सैन्य लावले कस जिंकू शकत नाही आपण
19:55त्यावेळेस एक पुढे आला एक मोतदार घोड्याची
19:58देखभाल करत होता त्याने बघितल असेल की अरे
20:00किती दिवस झाले एकच किल्ला जिंकण होई ना
20:03आता वाटत मलाच उतराव लागल
20:06[हास्य]
20:09तो पुढे आला आणि त्यान बहादूर खानाला
20:11सांगितलं की माझ्याकड एक जादू आहे मला
20:16जिनवश आहे तुम्ही मला फक्त शंभर तोळ्याचा
20:19एक नाग द्या त्या नागामध्ये मी त्या
20:22भुताला टाकतो तो नाग माझ्यासमोर धरतो
20:25तुम्ही सांगाल तिथून मी चलत जातो जोपर्यंत
20:28मी तुमच्या समोर राहील तोपर्यंत
20:30मराठ्यांचा एक पण दगड तुमच्या सैन्यावर
20:32येणार नाही बहादूर खान एवढा फ्रस्ट्रेट
20:35झाला होता की त्याना घोड्याची देखभाल
20:37करणाऱ्याचा कार्यकर्त्याच्या शब्दावर
20:39विश्वास ठेवला शर तोळ्याचा नाक तयार झाला
20:42तो नाक त्याच्या हातामध्ये ठेवला आता इथं
20:45पण प्लॅनिंग मध्ये एकच चूक मराठ्यांचे हेर
20:49मराठ्यांचे हेर या मुगलांच्या छावणीत
20:51पसरलेले होते वर किल्लेदाराला बातमी कळाली
20:54किल्लेदारांनी पण पूर्ण एक प्लन तयार केला
20:56त्या मोतदाराला तो नाक दिला त्याने
20:58मंत्रतंत्र काहीतरी म्हणले असतील तो नाक
21:00त्याना छातीसमोर धरला आणि तो मोतददार तो
21:02घोड्याचा असा चलत चलत चलत किल्ल्याच्या
21:04दिशेने जाऊ लागला त्याच्या मागे सगळं
21:05सैन्य काही अंतर ठेवून हल्ला झा पळून
21:07जायला आणि त्याला किल्ल्याच्या तटबंदीच्या
21:11जवळ जाईपर्यंत वरून कुठलाही हल्ला झाला
21:14नाही बहादूर खानाचा कॉन्फिडन्स वाढला तो
21:16म्हणला की ्याला खरच भूतवश आहे त्यान
21:20आक्रमण म्हणलं की वरून एक दगड आला तो येऊन
21:23त्याच्या छातीवर असला लागला त्या
21:24मुतदराच्या तो 100 तोचा नाक कुठेतरी
21:26दुसरीकडे उडून पडला हा खाली आडवा झाला
21:29सगळं सैन्य पळत छावणीमध्ये वरून दगडाचा
21:31मारा सगळ्यांना झोडपला मराठ्यानी
21:33सगळ्यांना बहादूर खान पण फ्रस्ट्रेट झाला
21:36चार महिने झालं त्याच्याने पण काही होई ना
21:38औरंगजेबाला ही गोष्ट कळली औरंगजेबाने
21:40त्याला पण वापस बोलावला पण तो दूध भाऊ
21:43होता म्हणून औरंगजेबा त्याला स्पेशल
21:44ट्रीटमेंट दिली त्याच्या सगळ्या खर्चावर
21:46ऑडिट बसवलं आणि 37 हजार350 रुपये औरंगजेबा
21:50त्याच्याकडून वसूल केले माणसं मेली वेळ
21:54गेला इज्जत गेली नाव खराब झालं टॅक्स पण
21:59बसला एकमेव सरदार असेल ज्याला मुगला
22:02मराठ्याने टॅक्स लावला असेल
22:05सगळं केलं त्याला काही यश मिळालं नाही
22:08हमीद खान नावाचा एक ओएसडी औरंगजेबानी त्या
22:12पूर्ण गोष्टींची पाहणी करण्यासाठी तिथे
22:14पाठवला
22:16कासिम खान किरमाणकडे या किल्ल्याच्या
22:18वेड्याची जबाबदारी दिली 1682 च्या मार्च
22:21एप्रिल मध्ये सुरू झालेला वेडा 1687 मध्ये
22:23फितुरीने मुगलांनी जिंकला पाच साडेपाच
22:26वर्ष रामशेष झुंजत होता आपल्याला अजून
22:28त्या किल्ल्यावर लढणाऱ्या एका मराठ्याचे
22:30नाव माहित नाही पण ही निष्ठा संभाजी
22:32महाराजांसाठी घेतलेली
22:34>> [प्रशंसा]
22:38>> तुमच्या डावीकडे बघताय तो शहाबुद्दीन खान
22:40तुमच्या उजवीकडे बघता येतो बहादूर खान
22:42कोकलताश औरंगजेबाचा दूध भाऊ तो होता
22:45तुरानी तुर्की हा होता इरानी ्या
22:48दोघांमध्ये इगो क्लशेस बादशहानी आपली
22:51नेमणूक केली याला रिप्लेसमेंट म्हणून याना
22:54काय पराक्रम केला नाही आणि याला माहिती
22:56असून सुद्धा यान त्या अवघड मोहिमेवर मला
22:58पाठवण्यासाठी मजबूर केलं याला त्या
23:01गोष्टीचा राग आला म्हणून बहादूर खान
23:03कोकलतासने शहाबुद्दीन खानानी जगातली
23:05अद्भुत निर्माण केलेली गोष्ट असलेली लाकडी
23:07मचा जाळून टाकली
23:12त्याला त्याच फ्रस्ट्रेशन काढायचं होतं
23:14आणि त्या ती अखखी लाकडी मचा जाळून टाकली
23:17आणि ह्या बहादूर खान कोकलताशनी नंतर मग
23:19पुढं संभाजी महाराजांच्या काळात राजाराम
23:22महाराजांच्या काळामध्ये मराठ्यांसोबत
23:23बऱ्याच वेळेस युद्ध करण्याचा प्रयत्न केला
23:25त्याला काही यश मिळालं नाहीतर संताजी
23:26घोरपडनी त्याच्या पोराला हिम्मत खानला
23:29बरोबर पॉईट ब्लँकवर गोळी घालून मारून
23:31टाकलं नंतर तो त्याच्या धक्क्यानेच मेला
23:32पोरग मेल म्हणून पुढे ही एवढी मोठी
23:36मातब्बर सरदार मंडळी या वेड्यामध्ये
23:38सहभागी झालीती शहाबुद्दीन खान त्याला पदवी
23:40देण्यात आली होती गाजुद्दीन फिरोज जंग
23:42पुढे बहादूर खान खान जमान बहादूर खान
23:45कोकलताश औरंगजेबाचा दूध भाऊ कासिम खान
23:47किरमानी
23:49मोहम्मद खलील राव दलपत बुंदेला शुभकरण
23:52बुंदेला कर्णसिंह रामसिंह त्यातला जो
23:54कर्णसिंह आहे त्या कर्णसिंहाच्या नावाने
23:56आपल्या छत्रपती संभाजीनगर मध्ये जे
23:58कर्णपुर आहे त्या कर्णपुराला जी देवीची
24:01यात्रा भरते तो भाग तो कर्णपुरा ह्या
24:03कर्णसिंहने बसवलेला होता ती पेठ त्या तिथे
24:05बसवली होती जे 52 पुरेत छत्रपती संभाजीनगर
24:08मधले त्यातला हा कर्णसिंह याने बसवलेला
24:10होता कर्णपुरा आणि या कर्णसिंह सोबत
24:12छत्रपती शिवाजी महाराजांनी एक अंतर्गत
24:14राजकारण करण्याचा प्रयत्न केलेला होता
24:17याला फोडून रजपुतांचा सपोर्ट आपल्या
24:19बाजूने घ्यायचा औरंगजेबाला एकाकी
24:21पाडण्याचा हा 167071 च्या दरम्यानचा
24:23प्रयोग होता छत्रपती शिवाजी महाराजांचा पण
24:25तो दुर्देवाने यशस्वी होऊ शकला नाही पुढे
24:30रामशेज एकीकडे रामशेष झुंजत होता दुसरीकडे
24:34छत्रपती संभाजी महाराजांनी औरंगजेबाच्या
24:37मुलाला शहजादा मोजमला कोकणामध्ये तो उतरत
24:41होता गोव्याकडे चालला होता पोर्तुगीजांची
24:42मदत करायला 40 हजाराच घोडदळ होतं 15
24:45हजाराच पायदळ होतं दड हजार होते जवळजवळ
24:48300 साडेतीनश तोफा होत्या एवढं सगळं अफाट
24:52मोठं सैन्य घेऊन जाणाऱ्या मुजमवर संभाजी
24:55महाराजांनी हल्ला केला आणि मजेची गोष्ट
24:58अशी आहे की त्या त्या मुजमवर ज्याच्या
25:01च्याकडे जवळजवळ 60 70 हजाराच सैन्य आहे
25:04संभाजी महाराजांनी त्याची कंडिशन एवढी घान
25:06केली की त्याला वाचवण्यासाठी औरंगजेबाला
25:09वेगळं दजारा सैन्य पाठवा लागलं एकीकडे
25:11शहाबुद्दीन खान बहादूर खान कोकलतासला अपयश
25:14आलं दुसरीकडे मुज जमला गोव्याच्या
25:16मोहिमेवर जात असताना जवळजवळ 70 सा
25:18हजाराच्या सैन्याची कत्तल झाली त्यालाच
25:20वाचवायला द हजाराच वेगळं सैन्य पाठवाव
25:23लागलं दुसरीकडे कल्याण भिवंडीच्या
25:25भागामध्ये पाठवलेल्या हसन अली खानाचा
25:27संभाजी महाराजांनी पराभव केला हंबीरराव
25:29मोहिते त्यावेळेस या नाशिक बागलान
25:31भागामध्ये फिरतच होते औरंगजेबाची दाल तिथ
25:34त्यांनी शिजू दिली नाही सगळ्या बाजूने
25:36औरंगजेबाचा पराभव होत होता औरंगजेब प्रचंड
25:38चिडला फ्रस्ट्रेट झाला 1685 साल उजरायला
25:41आलं 1684 च्या सप्टेंबर ऑक्टोबर
25:43महिन्यामध्ये औरंगजेब प्रचंड फ्रस्ट्रेट
25:45झालेला होता किती अपमान सहन करायचे एका
25:48माणसानी वयाच्या आठव्या वर्षी एक पोरगं
25:51वडिलांसोबत माझ्या दरबारात येतं माझ्या
25:54डोळ्यात डोळे घालून त्याचे वडील मला
25:56शिव्या देत असताना ते बघत माझ्याकडे पाठ
25:59फिरून निघून जातं
26:02नंतर मी त्याला माझ्याला भेटवण्यासाठी
26:03बोलवतो त्यावेळेस ते आठ वर्षाच्या पोराला
26:06म्हणतो की माझ्या माझे पैलवान कुस्ती
26:08खेळतात कुस्ती खेळशील का आठ वर्ष संभाजी
26:11महाराज म्हणतात तुझ्या पैलवानात दम नाही
26:13तुझ्या शेजाऱ्याला पाठव
26:16माझ्या दरबारात घुसून अपमान माझ्या घरात
26:19घुसून अपमान माझ्या बुराणपूरला जाळलं
26:24माझ्या पोराला संरक्षण दिलं हे किती अपमान
26:28करायचे
26:29चार चार पाच पाच अपमान
26:32औरंगजेब कोण आहे दखणेत उतरतोय चार पाच लाख
26:35लोक घेऊन उतरलाय तो चार पाच लाख लोक काय
26:38असतं
26:40प्रचंड मोठा खजना आहे सोबत
26:43त्याच्या पूर्ण भारतावरच्या सर्व विभागावर
26:46त्याच नियंत्रण आहे 22ते सुभे त्याच्या
26:49ताब्यामध्ये दक्षिण आशिया खंडातला सर्वात
26:52बलाढ्य व्यक्ती आहे वेगवेगळ्या
26:55राज्यांसोबतचे त्याचे वेगवेगळ्या
26:56राजांसोबत चांगले वाईट का होना पण संबंध
26:58आहेत आणि अशा या औरंगजेबाला
27:03संभाजी महाराज दक्षिणेत उतरण्यासाठी मजबूर
27:05करतात. औरंगजेबाच्या पोराला प्रोटेक्शन
27:08देतात. औरंगजेबाच्या रामसिंग नावाच्या
27:11सरदाराला पत्र लिहून त्याच्या विरोधामध्ये
27:13भडकावतात. एवढंच नाही तर इरानच्या
27:16बादशाहाला पत्र लिहून सांगतात तुम्ही
27:17तिकडून हल्ला करा मी दक्षिणून हल्ला करतो
27:19मधी औरंगजेबाला चिडून टाकू.
27:22कोण आहे संभाजी
27:25एवढा माझ्यासोबत युद्ध करतोय एवढा माझ्या
27:27विरोधामध्ये जातो एवढं माझे अपमान करतोय
27:29आणि या गोष्टीमुळे हा औरंगजेब चिडतो
27:32आपल्या डोक्यावरचा किमानंश काढतो जमिनीवर
27:34फेकतो आणि जोपर्यंत संभाजी महाराजांचा
27:36पराभव करणार नाही तोपर्यंत मी राजमुकुट
27:38माझ्या डोक्यावर घालणार नाही अशी शपथ घेतो
27:40हा छत्रपती संभाजी महाराजांनी औरंगजेबाचा
27:42केलेला सगळ्यात मोठा अपमान होता.
27:45[प्रशंसा]
27:49म्हणलं ना हे
27:51साधारण नाहीये
27:53ही लिगसी आहे जी छत्रपती शिवाजी
27:57महाराजांची
27:59आपल्या वडिलांच्या पावलावर पाऊल टाकत
28:01पराक्रम गाजवण्याचा जो काही विषय संभाजी
28:04महाराजांनी सुरू केलता आपल्या वडिलांनी
28:06औरंगजेबाचा दरबारात अपमान केला मी त्याचा
28:09राजमुकुट खाली पाडा फेकण्यासाठी मजबूर
28:11केलं हा मी पण त्याचा अपमान करून माझ्या
28:13वडिलांच्या पराक्रमाच्या जवळ जाण्याचा
28:15प्रयत्न केला आहे हा संदेश संभाजी
28:16महाराजांनी त्यावेळी दिलेला होता
28:18[प्रशंसा]
28:20औरंगजेब प्रचंड चिडला फ्रस्ट्रेट झाला
28:23त्याला कळलं आता की संभाजी महाराजांच्या
28:26विरोधात आपण जिंकू शकत नाही. आपल्याला
28:28संभाजी महाराजांना कुठून ना कुठून तरी
28:30तोडावं लागेल. कुठून तोडायचं कर्नाटकात
28:33जायचं आणि संभाजी महाराजांच्या
28:35स्वराज्याची संभाजी महाराजांच्या राज्याची
28:37पूर्ववाजू पूर्णपणे उद्ध्वस्त करायची आणि
28:40औरंगजेबाने ठरवलं कर्नाटकात उतरायचं
28:43इसवीसन 1684
28:46औरंगजेब कर्नाटकामध्ये उतरण्यासाठी निघाला
28:49दोन अडीच वर्षांमध्ये संभाजी महाराजांनी
28:52औरंगजेबाला महाराष्ट्राच्या बाहेर हाकलला
28:55पूर्णपणे हाकलला आणि औरंगजेब
28:58कर्नाटकामध्ये उतरला आणि त्याचा टार्गेटवर
29:00होतं विजापूर आणि गोळकोंडा
29:04छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या राजकीय
29:07कारकर्तीच्या सुरुवातीला विजापूरची
29:09आदिलशाही ही मराठ्यांची सर्वात पहिल्या
29:12क्रमांकाची शत्रू असलेली ती जी काही पाशा
29:16येती होती
29:17छत्रपती शिवाजी महाराजांनी 1659 1660
29:20मध्ये या विजापूरला एवढा डॅमेज केला की
29:24नंतर हे विजापूर तेवढी भरारी घेऊ शकलं
29:26नाही छत्रपती शिवाजी महाराजांनी
29:29राज्याभिषेक झाल्यानंतर 1675 76 मध्ये
29:31कर्नाटकला मोहीम काढली आणि त्या
29:33मोहिमेमध्ये गेल्यानंतर शिवाजी महाराजांना
29:35एक जाणवलं जर दिल्ली ताब्यात हवी असेल तर
29:37दखण पाठीशी असावा लागेल आणि शिवाजी
29:39महाराजांनी त्यावेळेस गोळकोंड्याच्या
29:41कुतुबशाहाची भेट घेतली या कुतुबशाहाने
29:43छत्रपती शिवाजी महाराजांच दखन येतलं
29:46इतिहासातलं आजवरच सर्वात भव्य दिव्य
29:48स्वागत केलं हा गोळकोंड्याचा कुतुबशाह
29:51अबुल हसन तानाशाह हा छत्रपती शिवाजी
29:54महाराजांचा खास मित्र झाला आणि यान
29:57आदिलशाही सोबत छत्रपती शिवाजी महाराजांची
29:59मध्यस्थ केली दक्षिणीयांची पातशाही
30:02दक्षिणीयांच्या हातात राहावी असा मंत्र
30:05छत्रपती शिवाजी महाराजांनी दिला आणि त्या
30:07मंत्राला जागत त्यांच्या मुलाने छत्रपती
30:10संभाजी महाराजांनी औरंगजेब विजापूरवर
30:12हल्ला करायला गेला त्यावेळेस या
30:14औरंगजेबावर हल्ला करण्याचा निर्णय घेतला
30:17आणि याची साक्ष कोण देतय तर गोळकोंड्याचा
30:19कुतुबशाह या पत्र आहे आणि ते पत्र आहे
30:22दखनी हिंदीतल बघा त्याची वाक्य पण बघा ना
30:25महाराजा छत्रपती संभाजीराजे बादशाह जोडी
30:27उनो एक कर्तव हे भेज
30:30उनका कुच घोडा मगाकर मोगला पर चाल देना
30:33गणम को मारकर फना करण ही दखनी हिंदी आहे
30:37गोळकोंड्याची आपल्या हैदराबादची ज्याला
30:39आपण गुलाबी हिंदी म्हणतो त्यातल हे पत्र
30:42आहे हे पत्र कोण पाठवल अबुल हसन तानाशानी
30:44कोणाला पाठवलेल गोळक आपल्या विजापूरच्या
30:47सिकंदर आदिलशाहाला काय लिहिल माहिती का
30:49त्या पत्रामध्ये छत्रपती शिवाजी
30:52महाराजांनी या गोळकोंड्याच्या कुतुबशाह
30:54सोबत आणि विजापूरच्या आदिलशा सोबत मैत्री
30:56केली होती हा गोळकोंड्याचा कुतुबशाहा
30:58छत्रपती शिवाजी महाराज महाराजांच्या
30:59निधनानंतर एकदाही त्यांच्या मुला न
31:03भेटलेल्या मुलाच्या जीवावर विश्वास ठेवत
31:06सिकंदर आदिलशाहाला सांगतो हा कुतुबशा की
31:10औरंगजेब आपल्या विरोधात उतरलाय त्याने
31:12त्याचा वकील माझ्याकडे पाठवलाय तो म्हणतोय
31:15की माझ्याकडे प्रचंड ताकद आहे पैसा आहे
31:18दखण मधल्या ह्या ज्या पाशा आहेत ह्या
31:21सगळ्या मुगलांच्या अंकित आहेत तुम्ही सगळे
31:23माझे गुलाम आहेत तुम्ही मला येऊन सामील
31:25व्हा अन्यथा तुमचा राज्याचा पूर्ण जो काही
31:29लवाजम आहे तो अखा मी नष्ट करून टाकेल तर
31:32त्याला मी उत्तर देऊन सांगितलंय की मी
31:35तुझ्या सोबत येणार नाही उलट आमच्या
31:37दक्षिणेतल्या ज्या पाशा आहे त्या सगळ्या
31:39बादशाह स्वतंत्र आहेत जर तू
31:41संभाजीराजांच्या बादशाहीवर हल्ला करत
31:44असशील तर तो माझ्या पातशाहीवर हल्ला
31:46केल्यासारखा आहे आम्ही सगळे एक होऊन तुला
31:48तोंड देणार तुझ्या विरोधामध्ये उभा राहणार
31:50त्यामुळे तू घाबरू नकोस सिकंदर आदिलशा तू
31:54छत्रपती संभाजी महाराजांना पत्र लिहिल
31:57महाराजा छत्रपती संभाजीराजे तू छत्रपती
32:00संभाजीराजांना पत्र लिही त्यांच्याकडून द
32:03हजाराच घोडदळ मागून घे स्वतः छत्रपती
32:06संभाजी महाराज युद्धात उतरणार आहेत मी
32:08माझं सैन्य घेऊन युद्धातो तू तुझं सैन्य
32:11घेऊन ये ति मिळून औरंगजेबावर हल्ला करून
32:13औरंगजेबा संपून टाक हा कॉन्फिडन्स कोण देत
32:15गोळकोंडाच्या कुतुबशाला छत्रपती शिवाजी
32:17महाराज ही ताकद आहे दखण्याची हा
32:21गोळकोंडाचा कुतुबशा आदिलशाला विश्वास
32:23देतोय तू घाबरू नको आपल्यासबत छत्रपती
32:25संभाजी महाराजांसारखा मित्र आहे हे
32:28छत्रपती संभाजी महाराजांच्या नावाची ताकद
32:30आहे केदार फाळकेनी छत्रपती संभाजी महाराज
32:33यांचा जे पुस्तक लिहिलेल आहे जे बोरीने
32:36प्रकाशित केलेले भांडारकरनी प्रकाशित
32:38केलेले त्या पुस्तकामध्ये कमल गोखलेनी
32:40शिवपुत्र संभाजी महाराजांच्या
32:41पुस्तकामध्ये किंवा वासी बेंद्रेनी
32:43त्यांच्या पुस्तकामध्ये किंवा सदाशिव
32:45शिवदेनी त्यांच्या पुस्तकामध्ये किंवा
32:46संभाजी कालीन पत्राचा संग्रहामध्ये हे
32:48अस्सल पत्र प्रकाशित झालेल आहे हा काय
32:51दुर्दम्य आशावाद आहे की आपला एक दोस्त
32:55ज्याला भेटून आठ वर्ष झाली
32:57ज्याचा मृत्यू होऊन चार वर्ष झालेली आहेत
33:00त्याच्या पोराला मी अजून भेटलेलो नाहीये
33:03त्याच्या फक्त नावावर मी माझ्या एका
33:05दुसऱ्या दोस्ताला विश्वास देतो तू घाबरू
33:07नको माझ्या दोस्ताच पोरग जिवंत आहे ते
33:09आपल्या मदतीला येणार आपण तित्र औरंगजेबाला
33:12मारू
33:16हे छत्रपती संभाजी महाराज या नावामाग
33:19असलेली ताकद आहे त्यावेळेस गोळकोंडाच्या
33:22कुतुबशाहाला कळली पण सिकंदर आदिलशहाने
33:25प्रेरणा घेत उठाव करण्याच्या आधी आधीच
33:28औरंगजेबाने त्या आदिलशाहीचा पूर्णपणे
33:30बिमोड केला आदिलशाहीचा अस्तित्व संपवलं
33:34आणि त्याची नजर वळली कुतुबशाहाकडे
33:37आणि त्यान गोळकोंड्याच्या कुतुबशाहाच्या
33:40किल्ल्याला त्या गोळकोंड्याच्या
33:41किल्ल्याला वेडा घातला छत्रपती संभाजी
33:44महाराजांनी या कुतुबशाहाने खूप प्रयत्न
33:47केले आदिलशाही वाचवण्यासाठी पण त्यांना
33:48दुर्देवाने ते आदिलशाही वाचवता आली नाही
33:50आणि नंतर गोळकोंड्याला ज्यावेळेस वेडा
33:53घालण्यात आलेला होता त्यावेळेस या
33:55वेड्यामध्ये सुद्धा गोळकोंड्याच्या
33:57कुतुबशाहाची मदत करण्याचा निर्णय छत्रपती
33:59संभाजी महाराजांनी घेतला कर्नाटकात सतत
34:01स्वऱ्या चालू होत्या सतत संभाजी महाराज
34:03कर्नाटकच्या युद्धभूमीवर उतरून या
34:05गोळकोंड्याच्या कुतुबशाहाला वाचवण्यासाठी
34:06प्रयत्न करत होते मराठ्यांचे सैन्य
34:08कंपलसरी कर्नाटकामध्ये फिरतीवर होतं आणि
34:11असं असताना सुद्धा औरंगजेबानी विजापूरची
34:14आदिशाही संपवली गोळकोंड्याच्या कुतुबशाला
34:16कमकवत केलं आता गोळकोंड्याचा कुतुबशा
34:18पूर्णपणे अडकला
34:21सतत त्या किल्ल्यावर तोफांचा मारा व्हायचा
34:23काही ना काही गोष्टी घडायच्या एकदा एके
34:25दिवशी रात्री औरंगजेब तिथे बसलेला होता
34:28औरंगजेबाने
34:30दरबारात सगळ्या सरदारांना बोलावलं आपले
34:33सरदार एक दिने लढत का नाहीयेत असा प्रश्न
34:35विचारला त्यावेळेस त्याला कळालं की
34:37औरंगजेबाच्या सैन्यामध्ये
34:40भरपूर सैनिक हे शियापंती आहेत शिया
34:43मुस्लिम आणि सुन्नी मुस्लिम असे दोन जे
34:45पंथ आहेत त्यातले गोळकोंड्याचा कुतुबशा
34:47असेल किंवा आदिलशा असेल हे शियापंती
34:49मुसलमान होते औरंगजेब हा सुन्नीपंथी होता
34:52आणि त्यावेळेस औरंगजेब स्वतःला श्रेष्ठ
34:54समजायचा
34:55आणि औरंगजेबाच्या नजरेमध्ये गोळकोंड्याची
34:58कुतुबशाही असेल किंवा विजापूरची आदिलशाही
35:00असेल यांना राज्य करण्याचा अधिकार नाही
35:03असं त्याच एक रूढवादी मत होतं आणि त्याला
35:06कळालं की आपल्या सैन्यामध्ये शियापंथीय
35:08मुस्लिम आहेत आणि त्यांना असं वाटतंय की
35:11भारतामध्ये एकमेव शियापंथीय बादशाह उरलेला
35:14आहे एकमेव स्वतंत्र राजा उरला त्याच जर
35:16राज्य आपण आता नष्ट करायला आलोय तर आपण ते
35:19करू शकणार नाही तर औरंगजेबानी आपल्या
35:22सैनिकांचा विश्वास परत घेण्यासाठी आपल्या
35:24धर्मगुरूंना सांगून फतवा काढायला लावला
35:26ज्या ज्यावेळेस औरंगजेब घाबरला त्याने
35:28धर्माला पुढे केल आणि हे औरंगजेबाचा
35:31राजकारण आहे त्यान सुरुवात केली धर्माचा
35:33वापर राजकारणाला करण्यासाठी आणि त्याचा
35:35अंत झाला धर्मांध म्हणून
35:38या औरंगजेबाने आपल्या मुल्ला मौलीकडून
35:41फरमान काढायला लावलं फतवा जारी करायला
35:43लावला की कस गोळकोंड्याचा कुतुबशाह हा
35:46इस्लामच्या विरोधात वागतोय मादनांना
35:48आकांना पंडितांसारख्या लोकांना तो मंत्री
35:50म्हणून ठेवतोय शिवाजी महाराज संभाजी
35:52महाराजांच्या लोकांना तो मित्र म्हणून
35:54संबोधतोय
35:56तो स्वतः दारू पितो तो गाणे म्हणतो गाणे
36:00ऐकतो
36:02हे त्याची पाप आहेत आणि त्या पापांचा जो
36:06काही प्रायश्चित्त त्याला या जन्मातच
36:08भोगाव लागेल आणि असं म्हणून त्याच सगळं
36:10सैन्य त्याने मॅनिपुलेट केलं एके दिवशी
36:13रात्रीच्या अंधारामध्ये हे औरंगजेबाच
36:15सैन्य गोळकोंडाच्या किल्ल्याच्या आत
36:17प्रवेश करण्यासाठी प्रयत्न करत होतं या
36:20कुतुबशाहाच नशीब चांगलं असावं मुगलांच
36:23सैन्य तटबंदीला येईपर्यंत कुतुबशाहाच्या
36:24सैन्याला कल्पना नव्हती आणि जसं ते सैन्य
36:27तटबंदीच्या खाली आलं अचानक युद्धभूमीवर
36:30असलेले कुत्रे मोठमोठ्याने भुंकायला
36:31लागले. आणि कुत्रे का भुंगतात म्हणून वरून
36:33बघितलं तर खाली मुगल येऊन थांबले होते. मग
36:35गोळकोंडाचे सैनिक जागे झाले त्यानी तो
36:37हल्ला परतवून लावला. यान शरणागती पद करली
36:40याला कळल आपला निभाव लागण अशक्य आणि यान
36:43एक निर्णय घेतला की आता आपण काहीही करून
36:46आपल राज्य औरंगजेबाला देऊन टाकू वर्षाला
36:49दोन कोटी रुपये देतो म्हणला होता
36:50औरंगजेबाला औरंगजेबाने याच ऐकलं नाही
36:53राज्य खालसा केलं याला कैदेमध्ये टाकलं
36:55देवगिरी किल्ल्यावर या चिनी महाल नावाची
36:58एक वस्तू आहे वास्तू आहे तुम्ही ज्या
37:00देवगिरी किल्ल्यावर जाल त्या किल्ल्यावर
37:02तुम्हाला वास्तू पाहायला मिळेल या
37:03वास्तूमध्ये त्याला कैदेत ठेवलं होतं आणि
37:05इथच तो छत्रपती शाहू महाराजांना भेटला
37:07यसोबाई राण साहेबांना यांना भेटला हा
37:09मराठ्यांचा एकमेव दोस्त असल की ज्यान
37:12छत्रपती शिवाजी महाराज छत्रपती संभाजी
37:14महाराज आणि छत्रपती शाहू महाराज अशा
37:16मराठ्यांच्या तीन छत्रपतींसोबत दोस्ती
37:18केली आणि नंतर 168
37:211698 1699 ला तो या किल्ल्यावर स्मृतिमुखी
37:24पडला 1687 मध्ये छत्रपती संभाजी
37:28महाराजांच्या विरोधामध्ये कंटाळून औरंगजेब
37:30दखणेत गेला होता या औरंगजेबाच्या कुठल्या
37:33कुठल्या सरदारांना संभाजी महाराजांनी हरवल
37:35होत आपण काय म्हणतो संभाजी महाराजांनी नऊ
37:36वर्ष लढा दिला न वर्ष युद्ध केली खूप मोठे
37:39मोठे सरदार हरवले
37:41कोणा कोणाला हरवलं शहजादा मुजमला हरवलं
37:45आणि त्याचा जो मुलगा होता मोहीद्दीन
37:47त्याला हरवलं हा तोच मोयुद्दीन आहे जो
37:491702 1703 मध्ये पुण्यामध्ये मेला आणि
37:52त्याच्या आठवणीमध्ये औरंगजेबाने पुण्याच
37:53नाव ठेवलं होत मोहियाबाद आणि नंतर याच
37:56मेलेल्या मोहयुद्दीनला एक नकली मोईुद्दीन
37:59जिवंत करून थोरलाशाव छत्रपतींनी हत्तीवर
38:01बसवला होता आणि त्याला 1719 ला दिल्ली
38:03मोहिमेवर पाठवलेला होता हा तो मोईुद्दीन
38:06जो मुअज्जमचा मुलगा
38:08तर मोद्दीन त्याच्यानंतर शहजादा आजम
38:10औरंगजेबाचा पोरग आजम आणि त्याचा मुलगा
38:13बेदरबक्त आणि त्याच्यानंतर त्याचा मुलगा
38:16तिसरा मुलगा कामबक्ष या औरंगजेबाच्या तीन
38:19मुलांना आणि दोन नातवांना संभाजी
38:21महाराजांनी हरवलं होतं औरंगजेबाचा वजीर
38:24आणि त्याच्या सख्या मावशीचा नवरा शहाजहान
38:26आपल्या शाहिस्ते खानाचा दुसरा दाजी असद
38:29खान आणि त्याच पोरग जुलफिकार खान ज्या
38:32नंतर रायगड जिंकलं त्याला संभाजी
38:34महाराजांनी हरवलेला आहे शहाबुद्दीन खान जो
38:36आत्ताच आपण बघित तला रामशेच्या
38:38वेड्यामध्ये बक्षी रहला खान हा औरंगजेबाचा
38:41मावस भाऊ होता याच्याच मुलाने म्हणजे
38:44खानजात खान उर्फ रला खान ज्याला संताजी
38:47घोरपडनी कुत्र्यासारखा मारला होता
38:49दोडेरीच्या वेड्यामध्ये तो हा खानजाद खान
38:52कासिम खान किरमाण दोडेरीच्या वेड्यातला
38:54आणि बहरामन खान जो औरंगजेबाचा वजीर आणि
38:57औरंगजेबाचा काका असद खानाचा भाचा पण होता
39:01आणि जावाई पण होता बहादूर खान कोकलताश
39:04औरंगजेबाचा दूध भाऊ त्याचा पोरगा हिम्मत
39:06खान रणमस्त खान पन्नी आणि दाऊद खान पन्नी
39:09दोघेही औरंगजेबाच्या तोफखानाचे प्रमुख
39:12सर्जा खान विजापूरचा भला मोठा सरदार ज्या
39:15सर्जा खाननी छत्रपती शिवाजी महाराजांना
39:17दक्षिण दिग्विजय दिग्विजयाच्या वेळेस
39:20प्रचंड त्रास दिलेला होता तो सर्जा खान
39:22मातब्बर खान मोहम्मद मुराद खान तरबियत खान
39:25खुदावंद खान मनसूर खान फते उल्ला खान
39:28मुनीम खान मीर कमरुद्दीन लुतफुल्ला खान
39:31किशोरसिंह हाडा राव दलपत बुंदेला शुभकरण
39:34बुंदेला रामसिंह हाडा 40 पेक्षा जास्त नाव
39:37औरंगजेबाचे प्रमुख सरदार ज्यांना कमीत कमी
39:39पंच हजारी मनसबदारी पाच पाच हजारांचे
39:42सैन्य सोबत घेऊन फिरणारे हे सरदार संभाजी
39:45महाराजांनी धुळेस मिळवले होते संभाजी
39:47महाराजांच्या विरोधामध्ये
39:50[प्रशंसा]
39:51संभाजी महाराजांच्या विरोधामध्ये
39:53त्यावेळेस लढण्यासाठी एकही मातब्बर सरदार
39:56राहिला नव्हता आणि त्याच वेळेस औरंगजेबाने
39:59संभाजी महाराजांच्या विरोधामध्ये एका नवीन
40:01व्यक्तीची नेमणूक केली आणि तो नवीन
40:03व्यक्तीच दुर्देवाने यशस्वी झाला पण त्या
40:06नवीन व्यक्तीचे इंट्रोडक्शन करून
40:08देण्याच्या आधी एका व्यक्तीचा उल्लेख इथ
40:09केला पाहिजे ते म्हणजे छत्रपती संभाजी
40:11महाराजांचे जिगर दोस्त कवी कलश
40:14आग्र्याच्या दरबारामध्ये पहिल्यांदा
40:16भेटलेले कवी कलश छत्रपती संभाजी
40:18महाराजांसोबत मथुरेच्या मुक्कामी राहिला
40:20होते छत्रपती संभाजी महाराजांच्या विरोधात
40:23ज्यावेळेस फितुरी झाली त्यावेळेस पन्हाळ
40:25गडावर असलेल्या कवी कलशांनी रायगडावर जाऊन
40:28राज्याभिषेक करून घ्यावा असा सल्ला
40:30दिल्याचे उल्लेख आपल्याला वाचायला मिळतात
40:32कवी कलश छत्रपती संभाजी महाराजांचे
40:35निष्ठावान 1687 मध्ये एका तोफेचा गोळा
40:39लागून दुर्देवाने हंबीरराव मोहितेंच
40:41दुर्दैवी निधन झालं त्याच्यानंतर छत्रपती
40:44संभाजी महाराजांकडे असणाऱ्या मातब्बर
40:46मंडळींपैकी अनुभवी व्यक्तींपैकी दरबारी
40:49राजकारणात मुरलेल्या व्यक्तींपैकी एकच नाव
40:52होतं कवी कलश छंदोगामात्य आपल्याला वाटत
40:55छंदोगामात्य म्हणजे जो कविता करतो जो छंद
40:57रसतो तो छंदोगामात्य छत्रपती शिवाजी
41:00महाराजांचा राज्याभिषेक झाला त्यांच्या
41:02राज्याभिषेकाच्या वेळेस उत्तर दिशेला
41:03सुवर्ण कलश घेऊन त्यांच्या अष्टप्रधान
41:05मंडळामधला जो व्यक्ती उभा होता त्याच नाव
41:07होत रघुनाथ पंडित आण त्या रघुनाथ पंडितला
41:09पदवी देण्यात आली होती छंदोगामात्य
41:11छंदोगामात्य म्हणजे उत्तरेतून येणाऱ्या
41:14ब्राह्मणांची दखणेत व्यवस्था करणारा
41:17अधिकृत व्यक्ती त्या पदवीला म्हणतात
41:20छंदोगामात्य
41:21आणि ते पद रघुनाथ पंडितांच्या निधनानंतर
41:25रिक्त झालं होतं कवी कलश स्वतः उत्तरेतले
41:28कनोज ब्राह्मण होते आपल्या दरबारात
41:31येणाऱ्या ब्राह्मण व्यक्तींची व्यवस्था
41:33करण्यासाठी छंदोगा
41:35पद छत्रपती संभाजी महाराजांनी कवी कलशांना
41:37दिलेलं होतं आणि हे कवी कलश स्वराज्याचे
41:40कुलमुख्य तारपण सुद्धा होते 1683 मध्ये
41:44ज्या गांगोली खेड्यामध्ये रायगडाच्या
41:46पायथ्याला छत्रपती थोरल्या शाहू
41:47महाराजांचा जिथ जन्म झाला त्या गांगोलीवर
41:51त्या गांगोली खेड्यावर या शहाबुद्दीन
41:54खानांनी रामसेच्या वेड्यामध्ये अपयश
41:56आल्यानंतर हल्ला केलता त्यावेळेस त्या
41:57गांगवलीमध्ये उतरून युद्ध करून त्या
41:59शहाबुद्दीन खानाला परत एकदा हरवण्याचे काम
42:02कवी कलशांनी केलं होत
42:04छत्रपती संभाजी महाराजांसोबत रहा संभाजी
42:07महाराजांसोबत काव्य शास्त्र पुराणं रामायण
42:10महाभारत या सर्व गोष्टीवर चर्चा करणारा
42:13छत्रपती संभाजी महाराजांच्या दोस्तीसाठी
42:15सर्वस्वारपण करणारा व्यक्ती म्हणजे कवी
42:17कलश आणि या कवी कलशांचा झगडा झाला
42:21शिरक्यांसोबत
42:23शिरके भागामध्ये शिरक्या गावामध्ये त्या
42:25शिरकेच्या शिरकान परिसरामध्ये कवी कलशांचा
42:29आणि शिरक्यांच भांडण झालं विशाळगडला कवी
42:31कलश असताना शिरक्यांसोबत युद्ध झालं त्या
42:33युद्धामध्ये दुर्दैवान कवी कलश हारले 1688
42:37ची गोष्ट आहे ही आण त्या 1688 मध्ये आपला
42:41एकमेव जिगर दोस्त आपला एकमेव आधार
42:46दुर्दैवाने हरलाय म्हणून एका सुरक्षित
42:49किल्ल्यावर असणारे राजधानी रायगडवर असणारे
42:52छत्रपती संभाजी महाराज सप्टेंबर ऑक्टोबर
42:551688 ला रायगड सोडतात विशाळगडला येतात आणि
42:59आपल्या स्वतःच्या सासरवाडीतल्या लोकांच्या
43:01विरोधात शिरक्यांच्या विरोधा मध्ये आपल्या
43:04दोस्ताच्या बाजूने युद्धात उतरतात
43:07ही वेगळ्या लेवलची दोस्ती आहे छत्रपती
43:11शिवाजी महाराजांनी मथुरेला असताना
43:13सांगितलं होतं कवी कलशांना की जोपर्यंत मी
43:16निरोप देत नाही तोपर्यंत माझ्या मुलाची
43:19जबाबदारी तुमच्यावर आहे आणि माझा निरोप
43:21आल्यानंतर माझ्या मुलाला घेऊन राजगडला
43:23यायची जबाबदारी पण तुमच्यावर आहे
43:25अनुपुराणामध्ये लिहून ठेवल आणि वयाच्या
43:28नवव्या दहाव्या वर्षी छत्रपती संभाजी
43:30महाराजांच्या आयुष्यामध्ये आलेले कवी कलश
43:32छत्रपती संभाजी महाराजांच्या शेवटच्या
43:35श्वासापर्यंत त्यांच्या सोबत राहिले फक्त
43:37छत्रपती शिवाजी महाराजांनी दिलेली
43:38जबाबदारी लक्षात ठेवत
43:43एकीकडे उत्तरेतला हा कनोज ब्राह्मण
43:46छत्रपती संभाजी महाराजांचा एकनिष्ठ वफादार
43:50मित्र बनतो आणि ज्यांच्या घराण्याचा
43:53उत्कर्ष छत्रपती शिवाजी महाराजांनी केला
43:56ती लोक संभाजी महाराजांच्या विरोधात
43:58उलटतात त्या व्यक्तीच मन कसं झालं असेल
44:01त्यावेळेस या कवी कलशांसाठी छत्रपती
44:04संभाजी महाराज विशाळगड परिसरामध्ये उतरले.
44:07खेळण्याला ते युद्ध झालं त्या युद्धामध्ये
44:09छत्रपती संभाजी महाराजांनी कवी कलशांची
44:11बाजू घेतली शिरक्यांचा जो प्रदेश आहे त्या
44:14प्रदेशावर कवी कलशाचा जो काही एकूण क्चुली
44:16तिथ विषय वेगळे झालेले होते त्या
44:18प्रदेशाशी कवी कलशाचा संबंध खूप आधी आलेला
44:20होता खूप इंटरेस्टिंग गोष्ट आहे कृष्णराव
44:23नावाचा कुलकर्णी त्याच्याकडे कुलकर्णी पद
44:25होतं आणि तो कृष्ण कृष्णपंत त्याच्या त्या
44:28संगमेश्वर नावाच्या गावामध्ये ते कुलकर्णी
44:31पद दिस कुलकर्णी नावाच जे पद आहे त्या
44:33पदाविषयी त्याच्यावर अन्याय झाला होता
44:35म्हणून तो छत्रपती संभाजी महाराज दाद
44:37मागायचा आणि संभाजी महाराजांच्या
44:39अधिकारांनी प्रल्हाद निराजीनी माझ्यावर
44:41अत्याचार केला असं तो सांगायचा संभाजी
44:44महाराजांनी त्याच्या त्या गोष्टीकडे
44:46दुर्लक्ष केलं संभाजी महाराजांना आपल्या
44:49प्रधान मंडळीवर विश्वास होता संभाजी
44:51महाराजांनी प्रल्हाद निराजीने दिलेल्या
44:53निर्णयाची फेर तपासणी केली आणि त्यांनी
44:54कृष्णपंताला कुठलाही उल्लेख किंवा
44:56कुठल्याही पद्धतीच आश्वासन किंवा त्याला
44:58एइंटरटेन केलं नाही आणि या कृष्णराव
45:01पंडितनी या कृष्ण कृष्णपंतानी
45:04भगवी कपडी घातली रायगडावर आला आणि संभाजी
45:07महाराज दरबारात जायचे यायचे त्या संभाजी
45:09महाराजांच्या नावाने तो घोषणा द्यायचा
45:11संभाजी महाराज रायगडावरून उतरले आणि
45:13संभाजी महाराज गेले महाडला तो तिथेही आला
45:15तिथून उतरले आणि संभाजी महाराज गेले कोकण
45:18किनारपट्टीवर तिथून गेले ते चिपळूनला तो
45:21तिथेही आला तिथून छत्रपती संभाजी महाराज
45:24गेले सिंधुदुर्ग किल्ल्यावर त्यावेळेस तो
45:26किनाऱ्यावर उभा राहून छत्रपती संभाजी
45:27महाराजांच्या नावाने घोषणा देत होता आणि
45:29संभाजी महाराज इरिटेट झाले नक्की प्रकरण
45:31काय म्हणून त्याची जबाबदारी दिली त्यांनी
45:33कवी कलशांवर आणि कवी कलशांनी त्या
45:35कृष्णपंथाचा योग्य न्यायनिवाडा केला
45:38त्यावेळेसपासून त्यांचा आणि कसबा
45:39संगमेश्वरचा फार जवळचा संबंध आला आणि असे
45:42एक कवी कलश छत्रपती संभाजी महाराज ऑक्टोबर
45:461688 च्या काळामध्ये त्या संगमेश्वर
45:49परिसरामध्ये मुक्कामास आले आणि त्या
45:51भागामध्येच कोल्हापूरला औरंगजेबानी
45:55आत्ताच नुकताच विजापूरच्या आदिलशाही मधून
45:57आणलेल्या शेख निजाम मोहम्मदशाही नावाच्या
46:01एका व्यक्तीची नेमणूक केलेली होती जो
46:03व्यक्ती आज आपण ओळखतो मुकरब खान नावाने
46:07आणि त्याचा मुक्काम होता कोल्हापूरला
46:10तो कोल्हापूरला असताना
46:13त्याचे हेर त्याने छत्रपती संभाजी
46:15महाराजांच्या मागावर लावलेले होते.
46:18आणि त्याला ही बातमी कळाली की छत्रपती
46:20संभाजी महाराज हे कसबा संगमेश्वरला
46:22मुक्कामी आहेत. भीमसेन सक्सेना, ईश्वरदास
46:25नागर, खाफी खान, साकी मुस्तैद खान किंवा
46:29औरंगजेबाच्या दरबाराची अकबार हे सगळं
46:32ज्यावेळेस आपण एकत्र घेऊन बसतो त्यावेळेस
46:33ईश्वरदास नागरची हकीकत वेगळी आहे आणि या
46:35सगळ्यांची हकीकत वेगळी आहे. हे सगळे जे
46:38लिहितात ती एकच गोष्ट आहे की या मुकरब
46:41खानाचे जे काही हेर आहे त्या हेरांना
46:44बातमी लागली कुठून लागली कशी लागली कुणी
46:46दिली माहित नाही इतिहासामध्ये स्पष्ट
46:48उल्लेख कुठल्याही पुराव्यामध्ये आपल्याला
46:49वाचायला मिळत नाही की नेमकी फितोरी
46:52गद्दारी कोणी केली पण कुणीतरी गद्दारी
46:54केली फितुरी केली छत्रपती संभाजी
46:56महाराजांची बातमी फोडली छत्रपती संभाजी
46:58महाराज संगमेश्वरला मुक्कामी येथे
47:00सांगितलं आणि छत्रपती संभाजी महाराजांना
47:03अटक करण्यासाठी हा
47:06मुकर्रफ खान कोल्हापूरून निघाला तुम्ही
47:09आजही आता आजच्या काळामध्ये वनविभागामुळे
47:12आपल्याला त्या प्रदेशामधून प्रवेश प्रवास
47:14करण जरा अशक्य आहे पण जर तुम्हाला कधी
47:16परमिशन मिळाली तर तुम्ही कोल्हापूरच्या
47:18बाजूनी संगमेश्वरला उतरणारा जो काही
47:20प्रचित गडचा जो सह्याद्रीचा घाट माता का
47:22डोंगर रांग आहे ना एकदा ती फिरून बघा
47:25दिवसा सुद्धा तुम्हाला त्या भागामधून
47:27जाताना दिशा कळत नाही सूर्यप्रकाशाचा
47:29अंदाज येत नाही आपण कुठे चाललोय कुठे
47:31निघणार आहे ते घनधाट आरण्य एवढे आपल्यावर
47:33कोण हल्ला करेल आपण जिवंत राहू का नाही
47:35याची आपल्याला कधीही खात्री होऊ शकत नाही
47:38आजच्या काळामध्ये सुद्धा अशा परिस्थितीत
47:403डेश वर्षा आधी छत्रपती संभाजी महाराजांना
47:42अटक करायला एका दिवसांमध्ये कोल्हापूर ते
47:44संगमेश्वर अंतर मुकरब खानांनी पार केलं
47:48गिरजोजी यादवांच्या वतनाचा तंटा होता हे
47:53सगळे हे जे काही कादंबरीकार बखरखार आणि
47:56ललित लेखक आणि नाटककार आहेत ना ्यांनी जे
47:58काही लिहिलं की संगमेश्वरला संभाजी महाराज
48:00कुठल्यातरी वेगळ्या अवस्थेमध्ये होते दारू
48:02पीत होते आणि ते त्यावेळेस त्यांच्या त्या
48:04विलासी जीवन जगत होते ह्यांनी एकानीही
48:08सांगावं की ताराबाई कालीन कागदपत्रे खंड
48:11पहिल्यामध्ये छापलेल पत्र आहे गिरजोजी
48:13यादवांच्या वतनाचा निवाडा आहे आणि त्या
48:15वतनाच्या निवाड्यावर सही शिक्का देऊन तो
48:18वतनाचा कागद गिरजोजी यादवांना छत्रपती
48:21संभाजी महाराजांनी दिलाय आणि त्याच दिवशी
48:23दोन का 3 फेब्रुवारी 1689 ला हा मुकरब खान
48:27संगमेश्वर उतरलाय
48:30संगमेश्वरला गेल्यानंतर त्याने तिथे हल्ला
48:33केला छत्रपती संभाजी महाराजांचे सैन्य
48:35अर्थात बेसा सावत होतं मराठ्यांच हेर खात
48:38त्यावेळेस नेमकं काय करत होतं त्याची
48:39कल्पना नाही पण मराठ्यांच्या या छत्रपतीला
48:42पूर्णपणे मुकरब खानाच्या सैन्याने वेडा
48:44दिला आणि छत्रपती संभाजी महाराजावर हल्ला
48:46झाला त्या हल्ल्यातून संभाजी महाराज
48:48संभाजी महाराज होते गिरजोजी यादव होते कवी
48:51कलश होते संताजी घोरपडे होते धना जाधवराव
48:53होते भालोजी घोरपडे होते राणोजी घोरपडे
48:56होते ही सगळी काही मंडळी तिथं त्यावेळेस
48:59संगमेश्वर मध्ये होती 5श 600 लोकांचा ते
49:02सैन्य तिथं होतं आणि ज्यावेळेस तो हल्ला
49:04झाला त्यावेळेस सगळ सैन्य फुटलं पळापळ
49:07सुरू झाली आणि छत्रपती संभाजी महाराजांचा
49:09मुक्काम हा कसबा संगमेश्वरच्या
49:11सरदेसांच्या वाड्यामध्ये होता आज तुम्ही
49:13जाऊन संगमेश्वरला जो सरदेसांचा वाडा बघताय
49:15ना तो शर वर्षा आधी बांधलाय
49:18जुन सरदेसांच्या वाड्याचा जो चौथरा आहे तो
49:20तिथून मागच्या बाजूला आहे त्या
49:23वाड्यामध्ये छत्रपती संभाजी महाराजांचा
49:24मुक्काम नव्हता तो 100 वर्षा आधी
49:26सरदेसायांनी बांधलेला वाडा आहे त्या
49:28जंगलामध्ये छत्रपती संभाजी महाराजांनी
49:30सरदेसायांच्या वाड्यामध्ये मुक्कामी
49:32असताना या मुकरब खानाने हल्ला केला संभाजी
49:35जी महाराज तिथून कसे बसे निसटले होते कसबा
49:38संगमेश्वरच्या पुढे नावडी नावाचा गाव आहे
49:40त्या नावडी गावामध्ये नावडी नावाच्या
49:42गावात बंदर आहे आणि त्या बंदराजवळ एक होडी
49:45त्या होडी पाशी जाऊन संभाजी महाराज
49:46त्याच्यावर चढणार त्याच वेळेस संभाजी
49:49महाराजांच्या जिगर दोस्ताला कवी कलशांच्या
49:51उजव्या दंडामध्ये तीन बान घुसले आणि कवी
49:53कलशांचा हात निकामा झाला आणि ते
49:55घोड्यावरून पडले आणि म्हणून त्यांचा दोस्त
49:57खोडीमधून उतरला आणि कवी कलशाना वाचवाला
49:59वापस आला
50:01आणि त्या एका गोष्टीला संभाजी महाराजांना
50:0440 ते 50 मुगलांच्या सैनिकांनी वेडा दिला
50:07आणि आपला हा छत्रपती मुकरब खानाच्या
50:09ताब्यात सापडला आणि ही घटना ज्यावेळेस
50:12घडली ज्यावेळेस हा दुर्दवी प्रसंग ओढवला
50:14त्यावेळेस मुकर खानाला कळाल की आपण ते
50:16करून दाखवले जे खुद्द बादशाहलाही शक्य
50:19होणार नाही आता शांत बसण्याचा अर्थ नाही
50:21तो हुशार होता आणि त्यान संगमेश्वरून थेट
50:26चिपळून मार्गे कराड आणि कराडवरून
50:30औरंगजेबाची छावणी त्यावेळेस अकलूजला होती
50:32अकलूज कडे जाण्याचा निर्णय घेतला
50:34औरंगजेबाला ज्यावेळेस बातमी कळाली
50:36त्यावेळेस औरंगजेबा सोबत छावणीमध्ये
50:38भीमसेन सक्सेना होता खाफी खान होता साकी
50:40मुस्तेद खान होता आणि ईश्वरदास नागर होता
50:43ईश्वरदास नागर हा एकटाच लिहितो की खेळणा
50:46किल्ल्यावर युद्ध चालू असताना कवी कलशाने
50:48संभाजी महाराजांना खेळणा किल्ल्यावर
50:50बंदिस्त केलं मुकरब खानाला कोल्हापूरून
50:53बोलावलं आणि खेळणा किल्ल्यावर म्हणजे
50:55विशाळगड किल्ल्यावर छत्रपती संभाजी
50:56महाराजांची अटक झाली हा एक पुरावा जर
50:59सोडला तर कवी कलशाने फितुरी केली असा
51:01कुठलाही दुसरा मुगलांचा इतिहासकार
51:03मुगलांच्या कागदात वर्णन मिळत नाही ही अटक
51:06झाली कसबा संगमेश्वरला त्याच्यामुळे कवी
51:08कलशांवर करण्यात येणारा फितुरीचा हा आरोपच
51:10निरर्थक आहे आणि त्या भीमसेन सक्सेनाने
51:13आणि त्या खाफी खानाने असं सांगितलं की
51:15बादशाला ज्यावेळेस कळालं की संभाजी
51:17महाराजांना पकडलंय त्यावेळेस बादशाहने
51:19लागोलाग त्या मुकरबखाना निरोप दिला की तू
51:21इकडे येऊ नकोस तू बहादूरगडला जा मी माझं
51:24सैन्य घेऊन बहादूरगडला येतो बादशाह
51:26बहादूरगडला आला संभाजी महाराजांना अटक करत
51:29संभाजी महाराज कवी कलश त्यांच्या सोबत
51:31अजून 15 ते 20 लोक होते त्यांचे नाव
51:33आपल्याला आज माहित नाहीयत या सगळ्यांना
51:35अटक करून बहादूरगडला नेण्यात आलं आणि ज्या
51:38दिवशी बादशाह समोर उभा करण्यात नव्हतं
51:39त्या दिवशी त्यांची तक्ते कुला करण्यात
51:41आली त्यांना उंटावर बसवण्यात आल त्यांचे
51:43कपडे फाटलेले होते वेगवेगळ्या ठिकाणी जखमा
51:46झाल्या होत्या रक्त निघत होतं ती लाकडी
51:48फळकुटाची टोपी घालण्यात आली होती साखळदंड
51:51होते त्यांच्यावर कोण चिखल मारत होतं कोण
51:53दगड मारत होतं त्यावेळेस दिवसा आणि रात्री
51:57मोठा सन असल्याप्रमाणे त्या बहादूरगडला
51:59उत्सव साजरा होत होता
52:02आणि औरंगजेबाला नऊ वर्ष रडवणारे
52:06वयाच्या आठव्या वर्षी औरंगजेबाच्या
52:08डोळ्यात डोळे घालून त्याची लायकी दाखवणारे
52:11चार वेळेस औरंगजेबाचा अपमान करणारे
52:13त्याच्या डोक्यावरचा राजमुकुट काढून
52:15जमिनीवर फेकायला लावणारे छत्रपती संभाजी
52:17महाराज औरंगजेबासमोर येऊन थांबले संभाजी
52:20महाराजांनी कवी कलश औरंगजेबाच्या
52:21तंबूमध्ये आले संभाजी महाराजांनी
52:23औरंगजेबाने एकमेकांना त्यावेळेस
52:25दुसऱ्यांदा बघितलं पहिल्यांदा दिल्लीमध्ये
52:28आग्र्यामध्ये आणि दुसऱ्यांदा या
52:30बहादूरगडला
52:32आणि या बहादूरगडला जिथे ज्या किल्ल्याचा
52:36नाव आज आपलं धर्मवीर गड आहे त्या ठिकाणी
52:38छत्रपती संभाजी महाराज आणि कवी कलश
52:41औरंगजेबाच्या समोर उभारले आणि औरंगजेब
52:44उत्साहाच्या भरात एवढा एक्सायटेड झाला
52:46एवढा उत्साहित झाला की तो त्याचा सिंहासन
52:48सोडून गालीच्यावर येऊन बसला आणि गालीच्या
52:51एका टोकावर बसून तो त्याच्या ईश्वराची
52:53करुणा भाकू लागला ईश्वराचे आभार मानू
52:55लागला आणि त्याच वेळेस कवी कलशाने छत्रपती
52:58संभाजी महाराजांना एक काव्य ऐकून दाखवल की
53:01ज्याप्रमाणे रावणाच्या सभेमध्ये
53:05शेपटीचा वेटोळा करून संपूर्ण
53:08त्या शेपटीच्या सिंहासनावर बसलेला जसा
53:11हनुमंत असतो त्या हनुमंतराया प्रमाणे ज्या
53:15पद्धतीने तुमच्या अंगातून रुधिराच्या धार
53:17आहेत रक्त निघतय ते एका हनुमंताला
53:20फासलेल्या शेंदुरा प्रमाणे असा छत्रपती
53:24शंभूराजे तुमचा पराक्रम बघून स्वतः बादशाह
53:27सुद्धा गुडग्यावर बसून तुमचे आभार मानतो
53:31>> [प्रशंसा]
53:35>> आणि कवी कलशाच्या या काव्याने छत्रपती
53:38संभाजी महाराज तर खुश झाले पण हा औरंगजेब
53:40डिवसला गेला औरंगजेबाने ह्या दोघांनाही
53:44कैदेत टाकण्याचा हुकूम दिला आणि तिथून
53:48बहादूरगड म्हणजे आजच्या धर्मवीर गड
53:50पेडगावच्या किल्ल्यापासून प्रवास सुरू
53:52झाला वडूळापूरच्या दिशेने कोरेगाव
53:56परिसरामध्ये औरंगजेबाने त्याची छावणी
53:58टाकली तुळापूर आणि वड या गावामध्ये ती
54:01पूर्ण छावणी पसरलेली होती लाख दीड लाखाची
54:04सैन्याची तिथ ती छावणी होती लाख दीड लाख
54:07लोक होती त्याच्या मध्यभागी छत्रपती
54:10संभाजी महाराजांनी कवी कलशांना बंदिस्त
54:12करून ठेवण्यात आलं होतं दररोज कोण ना कोण
54:15जायचं त्यांना
54:17वेगवेगळ्या पद्धतीने प्रलोभन द्यायचं
54:20छत्रपती संभाजी महाराजांना विनंती करायचे
54:23वेगवेगळे सरदार आमी उमराव जायचे म्हणायचे
54:25तुमच्याकडे जे काही माहिती असेल ती
54:26बादशाहाना देऊन टाका बादशाहकडे जाऊन
54:28सांगायचे की संभाजी महाराजांना मारू नका
54:30संभाजी महाराजांना आपण ताब्यात ठेवू
54:32एखाद्या किल्ल्यावर नजर कैदेमध्ये ठेवून
54:34टाकू ज्यावेळेस मराठ्यांच सगळं राज्य
54:35संपून जाईल त्यावेळेस आपण संभाजी
54:36महाराजांचा काटा काढू औरंगजेब आणि संभाजी
54:39महाराजांच्या मध्ये कुठलेही संभाषण होत
54:41नव्हतं औरंगजेब सांगत होता की जाऊन त्याला
54:43विचारा माझे कुठले कुठले साथेदार तुम्हाला
54:44सामील आहेत आणि तुझा खजाना कुठल्या
54:46किल्ल्यावर लपून ठेवलाय
54:48संभाजी महाराजांना हे दोन प्रश्न
54:50औरंगजेबाच्या अधिकाऱ्यांकडून विचार नाही
54:52द्यायचे संभाजी महाराजाच्या बदल्यात
54:54औरंगजेबाचा उद्धार करायचे
54:57रहला खान औरंगजेबाचा सरदार औरंगजेबाचा
55:00मावस भाऊ या संभाजी महाराजांकडे गेले
55:04संभाजी महाराजांना विचारलं माझे कुठले
55:06औरंगजेबाचे कुठले सरदार तुला सामील आहेत
55:08ते सांग स्वराज्याचा खजिना कुठे लपवला ते
55:10सांग संभाजी महाराजांनी औरंगजेबाच्या
55:14घराण्याचा उद्धार केला त्याने येऊन कसबस
55:16योग्य शब्दामध्ये औरंगजेबासमोर सगळी
55:19परिस्थिती सांगितली औरंगजेबाने कवी कलशाची
55:21जीभ आधी छाटण्याची आज्ञा दिलेलीच होती
55:23त्याने छत्रपती संभाजी महाराजांचे डोळे
55:25काढण्याची आज्ञा दिली संभाजी महाराजांचे
55:28डोळे काढण्यात आले संभाजी महाराजांनी जेवण
55:30सोडलं एखाद्या सैनिकाला वाटेल त्या
55:33पद्धतीने अमानुष अत्याचार या दोघांच्या
55:35शरीरावर चालू होते नंतर त्यांची जीभ
55:38छापण्यात आली त्यांच्यावर वेगवेगळ्या
55:41प्रकारचे अनन्वित अत्याचार अमानवीय
55:43अत्याचार करण्यात आले त्यांच्या शरीराचा
55:45एक एक भाग वेगळा करण्यात आला आणि अखेरी
55:48छत्रपती संभाजी महाराज झुकत नाही वाकत
55:50नाही गुडघे टेकत नाही आणि त्यांचा
55:52स्वाभिमानी बाणदारपणा सोडत नाही म्हणून
55:55औरंगजेबाने 11 मार्च 1689 रोजी छत्र
55:58छत्रपती संभाजी महाराजांच्या शरीराचे
56:01तुकडे करून त्यांची हत्या करण्याचा निर्णय
56:03दिला मुल्ला मौलीकडून फतवा काढण्यात आला
56:06आणि या औरंगजेबाने आपल्या छत्रपती संभाजी
56:08महाराजांचा खून केला.
56:11स्वराज्याचा बलाढ्य पराक्रमी छत्रपती
56:14औरंगजेबाने आपल्याकडून हिरावून घेतला.
56:17संभाजी महाराज संभाजी महाराजांचा मृत्यू
56:19म्हणजे काय साधी हानी आहे वयाच्या 98 व्या
56:22वर्षी इंग्रजांसोबत आपल्या वडिलांच्या
56:25अनुपस्थितीमध्ये रायगडावर त्या
56:27इंग्रजासोबत राजकारणाचे संभाषण करून
56:30त्याच्या मनातल्या ज्या काही गोष्टी आहे
56:32त्या सगळ्या गोष्टी बाहेर काढणं आणि
56:34त्याच्यावर निर्णय देणं
56:37आपल्या वडिलांच्या मागे संपूर्ण स्वराज्य
56:40सांभाळणं वडिलांचे निधन झाल्यानंतर
56:43त्यांचा शब्द खाली पडू न देण्यासाठी
56:45जीवाचा राण करणं
56:48एवढं सगळं करायचं कशासाठी या लोकांना
56:53सुखाची झोप मिळावी शेतात जे पिकवले ते
56:56घरात यावं ते मार्केटला जावं ते विकून दोन
56:59पैसे घरात यावेत आपल्या घरातल्या लेकी
57:01बाळी सुरक्षित राहाव्यात आणि आपण सकाळी
57:04दिवस उजडला की कामाला जाव रात्री दिवस
57:06मावळेपर्यंत शांततेत झोपावं कुठल्याही
57:09संकटामध्ये न राहता केवळ आणि केवळ चांगलं
57:12आयुष्य आपल्याला जगता यावं यासाठी भोसले
57:15घराण्याच्या
57:16चार पिढळ्यांनी सर्वस्व अर्पण केल
57:20छत्रपती संभाजी महाराजांचा दुर्दैवी
57:22मृत्यू
57:24ही त्याचीच परिणिती आहे या वडूळापूरच्या
57:27ठिकाणी छावणीला असताना छत्रपती संभाजी
57:29महाराजांची ती दुर्दैवी हत्या झाली आणि
57:31नंतर छत्रपती संभाजी महाराजांच्या पत्नी
57:34आणि छत्रपती संभाजी महाराजांचे पुत्र
57:36थोरलेशाव छत्रपती आणि येसुबाई राणी साहेब
57:38यांना काही दिवस नोव्हेंबर डिसेंबर 1689
57:42मध्ये या वडूच्याच छावणीमध्ये आणून
57:44ठेवण्यात आलं त्यावेळेस त्या ठिकाणी जिथे
57:47दुर्दैवान छत्रपती संभाजी महाराजांची
57:49हत्या झाली होती त्या ठिकाणी यसुबाई राणे
57:51साहेबांनी त्यांचं छोटसं स्मारक उभा
57:55करण्याचा प्रयत्न केला आणि ज्यावेळेस
57:57आपल्या कैदेतून सुटका झालेल्या शाहू
57:59छत्रपतींनी महाराष्ट्रात आले त्यावेळेस
58:02त्यांनी स्वतः वढूला जिथे त्यांच्या आईंनी
58:05सांगितलेलं होतं त्या ठिकाणी आपल्या
58:07वडिलांच्या समाधीवर जिथे त्यांची दुर्दैवी
58:10हत्या झाली त्या ठिकाणी एक वृंदावन
58:12बांधण्याचा आदेश काढला तुम्ही वडूला जाऊन
58:15नतमस्तक व्हा किंवा तुळापूरला जाऊन
58:17नतमस्तक व्हा तुम्ही नत नतमस्तक होता त्या
58:20छत्रपती संभाजी महाराजांनी सांडलेल्या
58:22रक्ताच्या पावन भूमीवर पण कागदोपत्री जे
58:25आपल्याला उल्लेख वाचायला मिळतात ते वडूचे
58:26मिळतात आणि त्याचे हे जुने फोटो आहेत जे
58:29शर एक वर्षा आधी काढलेले त्या समाधीचा
58:30त्यावेळेस रूप असं होतं आता त्या भागाचा
58:33जो काही विकास झाला ते पाहून मनाला
58:34कुठेतरी एक शांती लाभते की छत्रपती संभाजी
58:37महाराजांच्या योगदानाची दखल हा महाराष्ट्र
58:39अजूनही घेतोय हे तीन पेंटिंग जर सोडले तर
58:42संभाजी महाराजांच दुसर एकही अस्सल चित्र
58:44अस्तित्वात नाहीये त्यातला डाव्या
58:46कोपऱ्यातला आणि उजव्या कोपऱ्यातली ही दोन
58:48चित्र जी आहे ती डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर
58:49मराठवाडा विद्यापीठात आहेत आणि मधल जे
58:52पेंटिंग आहे ते लंडनला आहे या संभाजी
58:54महाराजांचा पराक्रम आपण सारखा पाहतो
58:56छत्रपती संभाजी महाराजांची राजनीती आपण
58:59पाहतो छत्रपती संभाजी महाराजांचे धैर्य
59:01पाहतो आणि असीम त्याग आपण पाहतो पण
59:03छत्रपती संभाजी महाराजांसारखा उत्कृष्ट
59:06साहित्यिक भोसले घराण्यामध्ये छत्रपती
59:08घराण्यामध्ये होऊन गेला याची आपल्याला
59:09जाणीव नसते. बुद्धभूषण लिहायला छत्रपती
59:12संभाजी महाराजांनी तत्कालीन उपलब्ध 58
59:15ग्रंथांचा अभ्यास केला होता.
59:16त्याच्यामध्ये काही धर्मग्रंथ हिंदू होते
59:19जैन होते दोन बुद्ध धर्म ग्रंथांचा
59:21त्यांचा अभ्यास होता. सात शतक त्यांनी
59:23लिहिलं ते लिहिताना त्यांनी एका स्त्रीला
59:25वंदन केलं त्या स्त्रीला वंदन करून
59:27त्यांनी त्या ग्रंथाची सुरुवात केली
59:28सतराव्या शतकामध्ये स्त्रीला एवढा मोठा
59:31सन्मान देणारा आपला राजा होता.
59:35>> [प्रशंसा]
59:35>> नक्षिक नायकाबे सात शतक बुद्धभूषण यासारखे
59:39ग्रंथ त्यांनी लिहिले त्या सात शतक मधले
59:41त्या नक्षिक मधले जर तुम्ही छंद वाचले
59:43तुम्हाला कळल की फक्त छत्रपती संभाजी
59:46महाराजच नाही तर त्यांच्यावर असणारा जो
59:47प्रभाव आहे तो संत रोहिदास आणि संत नामदेव
59:50महाराजांचा आहे त्यांच्या त्या प्रभावाची
59:52झलक आपल्याला त्या ग्रंथ वाचताना मिळते
59:55आपल्या प्रधानाला
59:57बाळाजी आवजी चिटणीसाला आणि प्रल्हाद
1:00:00निराजीला छत्रपती शिवाजी महाराज सांगतात
1:00:02की जर ग्रामण्यावर तुम्हाला उपाय सांगायचा
1:00:04असेल जर तुम्हाला ग्रामण्यावर तोडगा आणि
1:00:06त्याच्या विषयी चर्चा करायची असेल जर
1:00:08तुम्हाला माहिती घ्यायची असेल आणि जर
1:00:09तुम्हाला वादविवाद घालायचा असेल तर तुम्ही
1:00:11संभाजी महाराजांशी वादविवाद घाला काय
1:00:14अभिमान वाटत असेल शिवाजी महाराजांना की
1:00:16आपलं पोरगं शास्त्राविषयी वादविवाद करत
1:00:18आपलं पोरग सुशिक्षित आहे
1:00:22छत्रपती शिवाजी महाराजांनी त्यांच्या
1:00:25आयुष्यामध्ये केलेला पराक्रम त्याचा कळस
1:00:27सडवला छत्रपती संभाजी महाराजांनी या
1:00:29छत्रपती संभाजी महाराजांनी निर्माण केलेल
1:00:31जे साहित्य आहे ते साहित्य एवढ सुंदर जर
1:00:34तुम्ही त्या बुद्धभूषण मधल्या नीतिमत्तेचे
1:00:37जर तुम्ही ते प्रकरण जर वाचलं जर ते छंद
1:00:39वाचले ना आणि जर बुद्धभूषण मधली नीतिमत्ता
1:00:42लहान मुलांना शाळेत शिकवण्यासाठी दिली
1:00:44माझी खात्री आहे की छत्रपती संभाजी
1:00:46महाराजांचे सर्व संस्कार हे त्या लहान
1:00:48मुलांवर होतील एवढं सुंदर लेखन तुम्ही
1:00:51बुद्धभूषण कधी काढून वाचा छत्रपती शिवाजी
1:00:54महाराजांचा राज्याभिषेक करण्यासाठी
1:00:56काशूरून आलेला गागाभट्ट समयनय नावाचा
1:00:59ग्रंथ ज्यावेळेस लिहितो त्यास त्या
1:01:01ग्रंथाच्या प्रस्तावनेमध्ये लिहितो की
1:01:03माझा हा ग्रंथ ंत मी युवराज संभाजी
1:01:05महाराजांना अर्पण करतोय की त्यांच्या
1:01:07मनशांती आणि आनंदासाठी मी हा ग्रंथ
1:01:09निर्माण करतोय
1:01:12हे त्या समय नाही ग्रंथाच्या सुरुवातीला
1:01:14प्रस्तावनेत लिहिल कागा भट्टानी ही संभाजी
1:01:17महाराजांची विद्वत्ता आहे ह्या संभाजी
1:01:21महाराजांचा हा पराक्रम आहे आणि हा काय एक
1:01:24तर आपण कपाळ करंटे आणि दुर्दैवी आहेत की
1:01:27आपल्या वाट्याला एवढा महाबलीन पराक्रमी
1:01:29छत्रपती होऊन गेला पण आपल्याला इंटरेस्ट
1:01:31आहे केवळ आणि केवळ त्यांच्या अखेरच्या
1:01:32काही दिवसांमध्ये ते प्रेरणादायी आहे
1:01:35स्फूर्तीदायी आहे त्यांनी दिलेल बलिदान
1:01:37प्रचंड आकर्षक आणि प्रेरणादायी जरी असलं
1:01:40तरी सुद्धा छत्रपती संभाजी महाराजांनी
1:01:42जगलेल आयुष्य हेही तेवढंच बलशाली आणि
1:01:46प्रेरणादायी आणि आपण त्याच्याकडे
1:01:48जाणीवपूर्वक किंवा अजाणतेपणे दुर्लक्ष
1:01:51करतो पण आपण दुर्लक्ष केलं म्हणून जग
1:01:53दुर्लक्ष करत का ज्या पद्धतीने छत्रपती
1:01:56शिवाजी महाराजांचा पराक्रम साता समुद्रा
1:01:58पार असल लंडन गॅजेट मध्ये छापून आलता या
1:02:00संभाजी महाराजांची पहिली बातमी 1684
1:02:03सप्टेंबर महिन्यामध्ये छापून आलती पण
1:02:05इंग्रजांनी संभाजी महाराजांचा उल्लेख
1:02:07करताना केला राजा शिवाजी सन ऑफ शिवाजी
1:02:12त्यांनी छत्रपती संभाजी महाराजांचा उल्लेख
1:02:14संभाजी म्हणून केला नाहीय तर राजा शिवाजी
1:02:16म्हणून केलाय हे ते पहिला उल्लेख आहे
1:02:18ज्याच्यामध्ये त्यांनी मुजमवर हल्ला करून
1:02:21मुजमच्या सा हजार सैनिकांची कत्तल केली
1:02:23त्याचा रिपोर्ट आहे आणि त्याच्यामध्ये
1:02:25जिथून हा पॅरेग्राफ सुरू होतो त्या
1:02:26पॅरेग्राफच्या चौथ्या ओळीमध्ये शिवाजी
1:02:28महाराज संभाजी महाराजांच नाव आहे द राजा
1:02:30शिवाजी आणि ही पहिली बातमी साब छापून येते
1:02:33सप्टेंबर 1684 मध्ये आणि त्याच वर्षीच्या
1:02:36डिसेंबर 1684 च्या लंडन गॅझेट मध्ये
1:02:39पहिल्या पानावर बातमी छापून येतीय छत्रपती
1:02:41संभाजी महाराजांनी गोवावर केलेल्या
1:02:43हल्ल्याची आणि पोर्तुगीजांना हरवल्याची
1:02:46आणि ती बातमी येते त्या पानाच्या दुसऱ्या
1:02:48पॅरेग्राफ मध्ये आणि त्याच्यामध्ये तेच
1:02:50नाव येतय द राजा शिवाजी अ नेबरिंग प्रिन्स
1:02:55छत्रपती संभाजी महाराजांनी आपल्या
1:02:57वडिलांच्या पावलावर पाऊल टाकत जो काही
1:03:01पराक्रम गाजवला जो काही आपल्या
1:03:04कार्यकर्तीमध्ये गाजलेला पराक्रम आहे तो
1:03:07एवढा सुंदर अफाट आणि प्रेरणादायी आहे की
1:03:10त्यांचच हे वाक्य आहे की आबासाहेबांचे
1:03:12संकल्पित ते चालवावे हे आम्हास अगत्य या
1:03:15छत्रपती संभाजी महाराजांनी आपलं आयुष्य
1:03:18केवळ या ओळीसाठी जगलेला आहे माझ्या
1:03:20वडिलांनी जो शब्द दिलाय तो पूर्ण करण्याची
1:03:22जबाबदारी माझ्यावर आहे तो शब्द मी पूर्ण
1:03:25करेल त्यासाठी माझा जीव गेला तरी बेहतर
1:03:28आणि या गोष्टीसाठी छत्रपती संभाजी महाराज
1:03:31जगले महाराणी येसुबाई राणी साहेब जगल्या
1:03:33आणि थोरले शाहू छत्रपती जगले कोणाला गरज
1:03:37आहे कैदेमध्ये राहायची 30 वर्षे सुबाराणी
1:03:40साहेब कैद होत्या 30 वर्ष 1689 ला कैदत
1:03:42गेल्या होत्या त्या 1720 पर्यंत कैदत
1:03:45होत्या 1689 ते 1720 एक स्त्री कैदेत
1:03:50मुगलांच्या कोणासाठी शिवाजी महाराजांनी
1:03:53शब्द दिलाय आबासाहेबांचे संकल्पित ते चालव
1:03:56अगत्य हे आपल्या नवऱ्याने लिहिलय आणि या
1:04:00शब्दासाठी आपल्या सासऱ्यासाठी आणि आपल्या
1:04:03नवऱ्यासाठी
1:04:04पाहिजे ती हाल अपेष्ठा सहन करण्याची तयारी
1:04:07येसुबाई राणे साहेबांची
1:04:10छत्रपती शिवाजी महाराजां विषयी बोलताना
1:04:12आपल्याला स्फूर्ती येते आपण मनामधून
1:04:15छत्रपती शिवाजी महाराजां विषयी ज्यावेळेस
1:04:17बोलतो त्याच तडफीने ज्यावेळेस आपण छत्रपती
1:04:20संभाजी महाराजां विषयी बोलायला जातो
1:04:21त्यावेळेस त्यांचा इतिहास हा एवढा
1:04:23पराक्रमी आणि दैदिप्यमान आहे की आपल्या
1:04:26ओघा बोलण्याच्या ओघात न कळत कुठला शब्द वर
1:04:29खाली होईल भावण्याच्या आणि उत्साहाच्या
1:04:31भरामध्ये कदाचित एखादा शब्द आपल्या
1:04:33तोंडातून असा बाहेर पडेल की त्यांच्या
1:04:35त्या पराक्रमाच्या प्रतिमेला अजाणतेपणे
1:04:37नकळतपणे आपल्याकडून धक्का लागेल आणि मला
1:04:40ती चूक करायची नव्हती म्हणून मी एक माझ्या
1:04:43मनातली भावना घेऊन आलोय आणि ती माझी भावना
1:04:46फार प्रामाणिक आहे आजपर्यंत मी या स्टेजवर
1:04:49कधीही कागद हातामध्ये घेतला नाही कुठलीही
1:04:51गोष्ट सांगताना पण आज मला एक गोष्ट माझ्या
1:04:53मनातली जी छत्रपती संभाजी महाराजांनी
1:04:55केलेल्या त्यागाची आणि ती बाजू आजपर्यंत
1:04:58तुम्ही कधी बघितलेली नाही ती तुम्हाला
1:04:59दाखवायची म्हणून मी काहीतरी घेऊन आलोय
1:05:01तुम्हाला दाखवण्यासाठी आणि ते मी तुम्हाला
1:05:03आज वाचून दाखवणार आहे मला वाटत आजच्या
1:05:04कार्यक्रमाचा तो सार आहे कारण मी आज
1:05:08तुम्हाला जे काही सांगितलेल आहे ते केवळ
1:05:0910 टक्के आहे आणि त्याच्या पलीकड छत्रपती
1:05:13संभाजी महाराजांचा इतिहास खूप मोठा आहे
1:05:16आणि ह्या प्रामाणिक भावने ज्यावेळेस मी
1:05:18सांगतो
1:05:20त्यावेळेस माझ्या मनामधून येतं की छत्रपती
1:05:23संभाजी महाराज रौद्रशंभू
1:05:26स्वराज्याचे पहिले युवराज दुसरे छत्रपती
1:05:29पण आपल्याच लोकांनी इतिहासकार आणि
1:05:32लेखकांनी विनाकारण चारित्र्य हनन केलेला
1:05:34एक शापित राजहंस छत्रपती संभाजी महाराजां
1:05:37विषयी अनेकांनी लिहून ठेवले कोणी लढाया
1:05:39लिहिल्या कोणी राज्यविस्तार कोणी
1:05:41पराक्रमाचे सोहळे साजरे केले तर कोणी
1:05:44तेजस्वी मृत्यूची धीरगंभीर जाणीव करून
1:05:46दिली पण एवढ्यात छत्रपती संभाजी
1:05:48महाराजांच्या इतिहासाकडे पाहायचं राजा
1:05:50रामसिंह कचवाघराणात जन्माला आलेला
1:05:53रामसिंहाला छत्रपती संभाजी महाराज पत्र
1:05:55लिहून सांगतात की प्रजापालनाचा धर्म आम्ही
1:05:58टाळू शकत या दुष्ट यवनाशी संघर्ष करण्यात
1:06:01आमची संपत्ती देश आमचे दुर्ग आम्ही सर्व
1:06:04काही पणाला लावले आम्ही त्यांच्या अनेक
1:06:06सेनापतींचा वध केलाय किततेकांना कारागृहात
1:06:09टाकलय आणि आता अशी वेळ आली आहे की त्या
1:06:12औरंग्याला पकडून थेट कारागृहामध्ये घालणं
1:06:15शक्य होईल हे शंभू छत्रपती कोणाला
1:06:17सांगतायत रामसिंहाला पण हे शंभू छत्रपती
1:06:20आपल्याला सांगितले जात नाहीत आपल्या
1:06:22देशासाठी आपल्या मातीसाठी आपल्या
1:06:24स्वातंत्र्यासाठी सर्व स्वप्नाला लावणारे
1:06:26छत्रपती हे केवळ लिहीत नाहीत तर आपला जीव
1:06:29देऊन हे खर करून दाखवतात संभाजी महाराज
1:06:32लोकप्रिय होते अत्यंत चिकाटीने आणि
1:06:34दूरदृष्टीने त्यांनी युद्ध केलं राज्याची
1:06:37मजबूती कमी न होऊ देता धैर्याने तोंड दिलं
1:06:40त्याच हिमतीने मृत्यूला आलिंगन देत आपला
1:06:42तेजस्वी स्वभाव सुद्धा सिद्ध केला छत्रपती
1:06:45संभाजी महाराज संयमी होते शांत होते
1:06:48त्यांनी विनाकारण कत्तली केल्या नाहीत
1:06:51छत्रपती संभाजी महाराज आणि यसुबाई राणे
1:06:54साहेब सुसंस्कृत लोक होती हो सज्जन होती
1:06:57प्रामाणिक होती यांनी कधी कोणाला फसवलं
1:07:00नाही यांनी कधी कोणाचा उपमर्द केला नाही
1:07:03अपमान केला नाही ्यांच्यावर चांगले
1:07:05संस्कार झालेले होते ही सज्जन लोक होती
1:07:08आपल्या वडिलांचा ज्यांचे निधन होऊन नऊ
1:07:12वर्ष झाली अशा शिवछत्रपतींचा शब्द
1:07:14जपण्यासाठी त्यातल्या एकाने स्वतःची हत्या
1:07:17होणं कबूल केलं तर दुसऱ्या व्यक्तीने
1:07:19तब्बल 30 वर्ष मुगलांच्या कैदेमध्ये राहणं
1:07:22पसंद केलं आपण या महाराष्ट्राच्या आदर्श
1:07:25जोडप्याकड का म्हणून सज्जन
1:07:28प्रामाणिक सुविचारी संस्कारी आणि आदर्श
1:07:31जोडप म्हणून बघत नाही आपणच कर्म दरिद्रीत
1:07:35आपल्याला लायकी पेक्षा जास्त भेटलंय
1:07:37त्यामुळे आपल्या सोन्यासारख्या माणसांची
1:07:39किंमत नाही वडिलांनी सांगितलं खासा
1:07:42औरंगजेब दखणीत उतरेल तेव्हा माझा एक एक
1:07:44किल्ला एक एक वर्ष लढेल पण शिवप
1:07:47छत्रपतींचा संभाजी नावाचा किल्ला लढला
1:07:49तब्बल नऊ वर्ष राजाराम नावाचा किल्ला लढला
1:07:5211 वर्ष तारराणी नावाचा किल्ला लढला सात
1:07:55वर्ष आणि यसोबाई राणी साहेब नावाच्या
1:07:57किल्ल्याला तर तब्बल 30 वर्षांचा वेळा
1:08:00पडला होता. एकाच घरातल्या तब्बल पाच
1:08:02पिढ्यांनी आपलं सगळं काही लोकांच्या
1:08:04चांगल्या साधी उधळून टाकावं हे जगाच्या
1:08:07इतिहासातल एकमेव उदाहरण आहे. वडिलांनी
1:08:09सांगितलं दक्षिण्यांची पाशाही
1:08:11दक्षिणांच्या हातात राहावी आणि म्हणून
1:08:14औरंगजेबाच्या विरोधात शंभूराजे स्वतः
1:08:16दखणेत उतरतात. दोन वर्ष मराठ्यांनी
1:08:18कर्नाटकात औरंगजेबाला झोडपलं वडिलांचा
1:08:21शब्द जपावा म्हणून विजापूरचे संभाजी
1:08:23महाराज पालक बनले. एखाद्या बापाला
1:08:26मुलाकडून ज्या अपेक्षा असतात ती सगळी
1:08:28कर्तव्य छत्रपती संभाजी महाराजांनी पूर्ण
1:08:30केली आदर्श मुलगा कसा असावा तर छत्रपती
1:08:33संभाजी महाराजांसारखा आदर्श वडील कसे
1:08:36असावेत तर छत्रपती संभाजी महाराजांसारखे
1:08:39आपल्या मुलाला योग्य ते संस्कार देणारे
1:08:41आपण यसुबाई राणी साहेबांच्या संस्काराची
1:08:44गोष्ट सांगतो पण शंभूराजांनी सुद्धा सात
1:08:46वर्ष शाहू महाराजांना सांभाळले हो आपण या
1:08:48गोष्टीकडे दुर्लक्ष करतो या सात
1:08:51वर्षांमध्ये आपल्या मुलाला भावी छत्रपती
1:08:54ना बाप म्हणून दिलेला त्याग आणि
1:08:56पराक्रमाचा वारसा आपण सोयस्करपणे विसरतो
1:09:00आदर्श नेता कसा असावा तर छत्रपती संभाजी
1:09:02महाराजांसारखा आदर्श नवरा कसा असावा तर
1:09:05छत्रपती संभाजी महाराजांसारखा आपल्या
1:09:08बायकोला सखी म्हणून मान देणारे दरबारात
1:09:10बरोबरीचा स्थान देणारे स्वतंत्र अधिकाराचा
1:09:13वापर करण्यास प्रोत्साहन देणारे आणि
1:09:16आपल्या बायकोला सर्वात विश्वासू साथेदार
1:09:18मानणारे शंभू छत्रपतींचे हे स्वभावगुण
1:09:21आपल्याला कोणच का सांगत नाही ललित
1:09:24लेखकांच्या नाटककारांच्या आणि
1:09:26कादंबरीकारांच्या पिढ्या गेल्या या राजाची
1:09:29बदनामी करण्यात पण इथल्या मातीने जाणीव
1:09:31ठेवली त्या सांडलेल्या प्रत्येक रक्ताच्या
1:09:34थेंबाची मुरवले ते बीज आपल्या उदरामध्ये
1:09:37पिकवले शाहू संताजी धनाजी खंडोजी पिलाजी
1:09:41शंकराजजी बाजीराव आणि महाजी सारखे रणमर्द
1:09:44शिलेदार जोपासला महाराष्ट्र धर्माचा वारसा
1:09:47सोपवला पुढच्या पिढीकडे पण आम्ही मात्र
1:09:50करंटे समजले नाहीत मानवता मूल्याचे आदर्श
1:09:53असणारे शंभू छत्रपती एक राजा म्हणून एक
1:09:56प्रकाशक म्हणून एक प्रशासक म्हणून एक नेता
1:09:59म्हणून एक माणूस म्हणून त्यांना समजून
1:10:02घेण्यात आम्ही कमी पडलो पण तरीही प्रेरणा
1:10:05त्याग निष्ठा समर्पण आणि पराक्रम
1:10:09यांच्यासाठी आजही शंभू छत्रपती या नावाला
1:10:12आम्हाला पर्याय सापडत नाही आणि सापडणं
1:10:14शक्यही नाही आपल्या सुदैवान असा राजा आपला
1:10:18पूर्वज म्हणून जन्माला आला आणि निश्चितच
1:10:21ते श्रेयही याच मातीचे ज्यामध्ये शंभू
1:10:24छत्रपतींच्या तेजस्वी रक्ताचा सडा सांडला
1:10:27मुजरा स्वीकारावा महाराज मुजरा स्वीकारावा
1:10:30धन्यवाद [प्रशंसा]
1:10:39>> [प्रशंसा]

About this transcript

This page contains the full transcript of Chhatrapati Sambhaji Maharaj | राजा शंभूछत्रपती, रामसेजचा संग्राम आणि बलिदान | भैरवाचा भंडारा, भाग २ by Bhairavacha Bhandara, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 9,532 words across 1,699 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.