Cấu Trúc Acid Nhân Và Biểu Hiện Gen — Transcript

Full transcript

1. 0:00đã gọi là lập ý tin tập trung cho những
2. 0:02vấn đề sinh tử.
3. 0:03Thì nó thể hiện ở cái chỗ là gì?
4. 0:05À
5. 0:06thông tin di truyền
6. 0:07sẽ được lưu lưu trữ trong ADN.
7. 0:11Và bản thân ADN có thể nhân đôi để mà
8. 0:13truyền lại cho thế hệ sau.
9. 0:16Bản thân mỗi sinh vật sẽ chết, đúng
10. 0:17không? Sinh vật là chết. Do đó cái mong
11. 0:19muốn của sinh vật là gì?
12. 0:21Làm sao tạo ra cái
13. 0:22thế hệ sinh vật mới giống nó.
14. 0:24Hoặc là trong gọi là thế hệ sinh vật đi
15. 0:26là tạo một sinh vật mới.
16. 0:29Đúng nào?
17. 0:30Giống nó tuyệt đối thì chắc khó nhưng mà
18. 0:31mình có hai bây giờ mình hai
19. 0:33hai
20. 0:34cái ADN ghép lại mà ha nhưng mà thành
21. 0:36giống nó là thành công. Đó là mong muốn
22. 0:37của sinh vật. Do đó mình thấy tái bản là
23. 0:39tiếp theo đó là gì?
24. 0:41Cái ADN này là cái mã di truyền. Do đó
25. 0:43mã di truyền nó vẫn là cái mã. Muốn thực
26. 0:45hiện được chức năng á thì cái mã nó phải
27. 0:47biểu hiện thành một cái protein.
28. 0:49Thành ra cái cái quá trình mà cái mã di
29. 0:52truyền trong gen trong ADN mà nó trở
30. 0:53thành protein thì nó qua hai bước.
31. 0:56Bước đầu là phiên mã qua một qua một cái
32. 0:58trung gian giống như một cái người đi
33. 1:00giao
34. 1:01đem đúng cái thông tin mà
35. 1:03mã hóa chủ đề của nó thôi. Đúng thông
36. 1:05tin đó thôi không có mang cái khác đi.
37. 1:07À sau đó là
38. 1:09biến nó thành protein.
39. 1:11Nó giống như một cái ứng dụng điện thoại
40. 1:13mà chúng ta hay dùng bây giờ. Cái cái
41. 1:14cái protein là cái app mà chúng ta sẽ sử
42. 1:16dụng để thực hiện công việc nào đó.
43. 1:18Và để để xây dựng được cái app á có
44. 1:20những cái mã lập trình mà con người lập
45. 1:22trình.
46. 1:23Đó là cái quá trình mình thấy nó ha.
47. 1:26À ngoài ra thì có quá trình mình gọi là
48. 1:27phiên mã ngược. Phiên mã ngược nó thể
49. 1:28hiện là gì? À nếu mà từ ADN RNA mình gọi
50. 1:30là phiên mã ha. Còn ngược lại là phiên
51. 1:32mã ngược. Nó cũng là một hình thức gì?
52. 1:34Tạo ra một cái
53. 1:35phân tử ADN mới bên cạnh những cái quá
54. 1:37trình mình gọi là sao chép.
55. 1:41À tiếp theo đó chúng ta cũng nhắc nhanh
56. 1:42về cái đời sống tế bào. À tế bào nó cũng
57. 1:45có vòng đời của nó. Thì nó bắt đầu bằng
58. 1:46cái cái pha M tức là mitosis.
59. 1:49Là nó gì? Nó nó nó phân bào.
60. 1:52Từ một tế bào gốc thành hai
61. 1:54à à
62. 1:54tế tế con ha.
63. 1:56Ừm như như vậy ở đầu ở đầu của một cái
64. 1:59tế tế hệ tế bào mới trong tế bào mới.
65. 2:02Ờ,
66. 2:03sau đó là những cái trung gian. Cái chu
67. 2:05kỳ trung gian, cái chu kỳ trung gian á
68. 2:06nghĩa là gì? Giữa hai lần phân bào gọi
69. 2:08là trung gian.
70. 2:09Thì nó có bốn cái pha.
71. 2:11Ờ, pha G1 á là cái pha mà tế bào nó thực
72. 2:14hiện việc tăng trưởng trước khi nó chuẩn
73. 2:16bị diễn ra cái
74. 2:17quá trình mà nhân đôi ADN hay là S
75. 2:18>> [tiếng cười]
76. 2:18>> S hay là synthetic.
77. 2:21Thì dĩ nhiên tế bào mình sẽ thực hiện
78. 2:22những chức năng khác của nó
79. 2:24trong quá trình mà nó à
80. 2:26chuẩn bị cho cái tế bào
81. 2:28sinh sản của nó.
82. 2:30Và pha S thì nó sẽ nhân đôi lên và nhiễm
83. 2:32sắc thể
84. 2:33nó nhân đôi lên.
85. 2:35Mỗi gen nó nhân đôi lên.
86. 2:37Rồi pha sau đó nó qua một giai đoạn
87. 2:38chuẩn bị gọi là G2.
88. 2:40Nó
89. 2:41giống như hậu hậu cần vậy đó, những bước
90. 2:43tiếp theo
91. 2:44để cho cái pha M nó xảy ra một cách suôn
92. 2:46sẻ ha.
93. 2:47Và tế bào mới.
94. 2:51Ờ, đó là cái phần nhắc lại. [tiếng cười]
95. 2:53Bây giờ chúng ta nói về ờ
96. 2:54cấu trúc của nucleotide. Thì cái này
97. 2:56chắc mình biết rồi ha. Ờ, nucleotide là
98. 2:58đơn vị cho acid nucleic. Acid nucleic đó
99. 3:00là một cái phân tử mình còn gọi là
100. 3:02polynucleotide tức là ghép lại nhiều nu.
101. 3:05Ờ, thì
102. 3:07một nucleotide nó gồm gì? Nó gồm mấy yếu
103. 3:08tố là
104. 3:09base nitrogen, tức là trên phân tử có
105. 3:11nitrogen base nitrogen.
106. 3:13Thứ hai là
107. 3:14đường pentose là đường có năm carbon và
108. 3:16thứ ba là gốc phosphate.
109. 3:18Phosphate thì sao nó lại cái
110. 3:20một cái hợp chất mang tính cơ bản rồi do
111. 3:22đó chúng ta chỉ nhắc lại hai cái yếu tố
112. 3:23trên thôi. Có thể nhắc lại đường thôi.
113. 3:25Thì đầu tiên nói đường pentose là năm
114. 3:27carbon ha, đường có năm carbon và mình
115. 3:28có hai loại đường pentose trong cấu trúc
116. 3:30acid nucleic đó là gì?
117. 3:32Ribose và deoxyribose. Nó khác nhau ở
118. 3:34cái số 2' đó.
119. 3:35Có thì oxy không có oxy.
120. 3:38Và như vậy nó thể hiện là gì?
121. 3:40Mình có hai cái acid nucleic là A
122. 3:43RNA và ADN.
123. 3:46Viết đầy đủ là gì? Acid ribonucleic và
124. 3:47acid deoxyribonucleic.
125. 3:49Như vậy mình thấy
126. 3:51bản thân cái tên
127. 3:52bản thân cái tên của nó đã hàm chứa là
128. 3:54gì? Đường gì rồi.
129. 3:56Nếu đường trong cái phân tử axit nucleic
130. 3:59đó là đường ribose
131. 4:02thì
132. 4:02mình sẽ gọi nó là RNA.
133. 4:04Còn nếu là đường deoxyribose thì mình
134. 4:06gọi là gì? DNA.
135. 4:07Vậy bất luận cái gì khác không biết
136. 4:10mình chỉ gọi tên nó theo gì?
137. 4:12Là DNA hay RNA là theo cái đường nó có,
138. 4:14cái pentose mà nó mang.
139. 4:16Bất luận khác là là là
140. 4:18cái đó không liên quan tới hai cái đó.
141. 4:20Gọi là không liên quan cũng phải là kiểu
142. 4:21không liên quan tuyệt đối gì nhưng nó có
143. 4:22cái gì có cái có cái trật tự đó.
144. 4:25Nhưng mà nhìn chung mình gọi tên là theo
145. 4:27gì? Theo đường. Theo cái đường
146. 4:31Bây giờ nói về base nitrogen á thì mình
147. 4:33có hai nhóm là purine và pyrimidine.
148. 4:35Purine thì có hai vòng phải không?
149. 4:36Pyrimidine có một vòng.
150. 4:38Và purine á thì mình có hai cái base
151. 4:40nitrogen là adenine và guanine, viết tắt
152. 4:42là A và G.
153. 4:44Còn pyrimidine thì có ba loại là
154. 4:45cytosine, uracil và thymine, viết tắt là
155. 4:47C, U, T đó. Bổ sung đôi khi chúng ta
156. 4:50viết tắt chữ cytosine thành chữ C hay
157. 4:51chữ C theo tiếng Việt ha.
158. 4:53Thì bây giờ mình thường chúng ta sẽ viết
159. 4:55tắt theo danh pháp quốc tế là C, U, T.
160. 4:57Đó là base nitrogen đó.
161. 5:00Và khi ghép lại á thì mình sẽ gọi tên là
162. 5:02gì? Hai cái nãy giờ chúng ta vừa nói ban
163. 5:04xong đó là base nitrogen và đường. Khi
164. 5:07ghép lại thì mình sẽ gọi là nucleoside.
165. 5:09Và khi có luôn có phosphate vô thì mình
166. 5:11sẽ gọi là nucleotide.
167. 5:13Như vậy nucleoside gồm có base nitrogen
168. 5:15và đường.
169. 5:16Và khi gắn đủ bộ á, gắn phosphate vô thì
170. 5:18mình gọi là nucleotide.
171. 5:20Và cái
172. 5:22cái tên đó.
173. 5:24Ờ bây giờ mình nói về đánh số.
174. 5:26Ờ nếu mà chúng ta đánh số
175. 5:281 2 3 4 trên phân tử base nitrogen thì
176. 5:30đường nếu mà đánh số 1 2 3 4 nữa thì
177. 5:31trùng. Do đó người ta mới mượn là gì?
178. 5:33Trên đường mình thêm dấu gì? Dấu phẩy
179. 5:35vô.
180. 5:35>> [hắng giọng]
181. 5:35>> Ví dụ mình nói C1'
182. 5:37thì đương nhiên mình hiểu là gì?
183. 5:39Của đường.
184. 5:40Thêm dấu phẩy vô. Đó là quy ước thôi.
185. 5:42À
186. 5:42trên trình tự trên
187. 5:45trình tự các gốc, các nguyên tử trên
188. 5:47base nitrogen thì viết bình thường.
189. 5:49Nhưng mà trình tự các gốc của đường.
190. 5:51Đúng vậy không?
191. 5:54Do đó mình thấy gì? Gốc photphat sẽ gắn
192. 5:55lên đâu? Gắn lên vị trí 5' của
193. 5:59của đường là vị trí thường gặp.
194. 6:01Là vị trí thông thường để mà nó cấu trúc
195. 6:03lên axit nucleic. Ngoài ra có vị trí
196. 6:05khác trong một số trường hợp đặc biệt.
197. 6:07Trong axit nucleic của chúng ta bàn hôm
198. 6:09nay
199. 6:10thì nó sẽ là vị trí 5'
200. 6:11photphat.
201. 6:14Ờ cái việc gắn photphat gắn thêm một
202. 6:15photphat chúng ta minh họa ở đây có thể
203. 6:16là hai, có thể là ba. Ở đây chúng ta
204. 6:17minh họa một phân tử [tiếng cười] là
205. 6:18ATP. Nó có gì? Nó là adenin, đường và ba
206. 6:21photphat.
207. 6:28Thì bây giờ mình gọi tên nó thế nào?
208. 6:30Hồi nãy mình nói về cấu trúc, bây giờ
209. 6:32mình gọi tên thế nào?
210. 6:34Base là adenin, gắn thêm
211. 6:36đường vô
212. 6:37thì mình gọi là adenosin.
213. 6:39Đó là nucleoside.
214. 6:41Và gắn thêm photphat [hắng giọng] vô để
215. 6:42trở thành nucleotit thì mình thêm chữ
216. 6:43photphat vô thôi. Ví dụ như adenosin
217. 6:46monophotphat, nếu một photphat.
218. 6:48Adenosin diphosphat, adenosin
219. 6:50triphosphat rồi đi.
220. 6:52Vậy
221. 6:52mình sẽ cần phân biệt các cái tên base
222. 6:55là adenin, tên nucleoside là gì?
223. 6:57Adenosin, gắn thêm
224. 6:59đường vô. Và gắn thêm photphat thì từ
225. 7:02cái tên nucleotit mình thêm chữ photphat
226. 7:03vô thôi.
227. 7:05Mono, di, tri thì cái đuôi của nó
228. 7:07Tương tự như vậy, guanin mình sẽ
229. 7:08guanosin vân vân ha. Rồi cytosin thì
230. 7:10cytidin, uracil thì uridin và thymin
231. 7:13mình là thymidin.
232. 7:15Nếu mà mình nếu mà nó là đường
233. 7:16deoxyribose thì mình thêm gì?
234. 7:18Deoxy vô trước.
235. 7:21Thymidin tức là T á thì nó chỉ có trong
236. 7:23ADN do đó nó
237. 7:24cái đường của nó sẽ là
238. 7:26ribose cho nên mình gọi là thymidin.
239. 7:28Deoxythymidin.
240. 7:31Sẵn đây để để cho mình dễ gọi là dễ nhớ
241. 7:34hơn á
242. 7:35là mình thấy gì? Hai cái nhóm hai cái
243. 7:37base là adenin và guanin á thuộc nhóm
244. 7:39gì? Purin, đúng không?
245. 7:41Thì cái đuôi của nucleoside nó sẽ là gì?
246. 7:42Uridine,
247. 7:44guanosine, cytidine. Còn ba cái còn lại
248. 7:46á thuộc nhóm pyrimidine và cái đuôi
249. 7:48nucleotic nó sẽ là gì? -idine.
250. 7:50Cytidine, uridine và thymidine.
251. 7:55Ờ trong trường hợp ký hiệu á thì nếu
252. 7:57mình muốn nhấn mạnh rằng đây là
253. 7:58deoxyribo mình thêm chữ D vô trước.
254. 8:01Nhấn mạnh nó là deoxyribo. Còn trong bối
255. 8:02cảnh đôi khi mình không không không
256. 8:03không để ta không thấy ví dụ trong mình
257. 8:05đang nói đến từ ADN
258. 8:07thì đương nhiên nó là gì? Deoxy rồi.
259. 8:10Deoxyribo rồi. Do đó mình thêm chữ D vô
260. 8:11cũng được mà không thêm thì đương nhiên
261. 8:12nó là deoxyribo.
262. 8:14Còn mình muốn biết rõ thì thêm chữ D vô
263. 8:15trước.
264. 8:16Do đó trong bối cảnh người ta có thể bỏ
265. 8:18chữ D.
266. 8:19Nhưng mà bối cảnh nó hiểu nó là deoxy
267. 8:21rồi.
268. 8:23Bây giờ mình đã nói về đơn vị cấu tạo
269. 8:25rồi bây giờ mình nói về quá trình lắp
270. 8:26ghép nó như thế nào. Mình nhìn cái cái
271. 8:27cái hình luôn các anh chị. Câu chữ đôi
272. 8:28khi các anh chị sẽ đọc thêm kỹ hơn ở nhà
273. 8:30ha. Bây giờ mình ờ
274. 8:32đây là mình mình mình nhìn một mạch
275. 8:34trước. Ờ mạch bên tay trái trước. Ờ cái
276. 8:36nucleotic đầu tiên là gì?
277. 8:38Base của nó là T ha. Rồi đi xuống. Đây
278. 8:40là gì?
279. 8:41Phosphate. Là một nucleotic. Phía dưới
280. 8:43này là gì? C.
281. 8:45Đường và phosphate.
282. 8:47Bây giờ vậy nó nối hai nucleotic này với
283. 8:48nhau như thế nào? Nếu mà thấy gì?
284. 8:51Cái phosphate của cái nucleotic phía
285. 8:53dưới nó đang gắn vị trí 5' nó sẽ nối với
286. 8:55gì?
287. 8:56Cái OH của vị trí 3' của đường
288. 9:00rồi lên gì? Nucleotic phía trước.
289. 9:04Ờ liên kết giữa gì? Phosphate và OH.
290. 9:09Phosphate là acid, OH là alcohol nếu
291. 9:11mình còn nhớ
292. 9:13thì cái đó là liên kết ester.
293. 9:15Liên kết của acid với alcohol là liên
294. 9:16kết ester.
295. 9:18Như vậy nó có gì? Hai cái ester.
296. 9:20Cái phía trên và cái phía dưới. Cái phía
297. 9:22dưới thì là cái là cái có sẵn của phân
298. 9:24tử rồi. Bây giờ nói cái phía trên. Do đó
299. 9:26cái phosphate này bây giờ tự nhiên nó
300. 9:27thành hai ester gọi là diester.
301. 9:30Mà cái ester chuẩn thông thường á nó là
302. 9:32oxy ester. Nhưng mà đây là trường hợp
303. 9:34của phosphate do đó người ta mới là gì?
304. 9:36Phosphodiester.
305. 9:38Đây là gốc của phosphate.
306. 9:40Chứ không phải phosphodiester.
307. 9:42Để mình nhấn mạnh rằng trong cấu trúc
308. 9:43này có phosphate.
309. 9:45Phosphodiester.
310. 9:46Và mình thêm cái gì? Hai cái đầu nối là
311. 9:493' 5'.
312. 9:50Do đó liên kết này, tóm lại mình sẽ gọi
313. 9:52là gì? 3' 5' phosphodiester.
314. 9:54[hắng giọng]
315. 9:56Như vậy các nucleotide sẽ ghép lại với
316. 9:57nhau
317. 9:58theo liên kết 3' 5' phosphodiester.
318. 10:04Nếu một mạch đó các anh chị thấy thấy
319. 10:06gì? Nó cứ dài dài, dài bao nhiêu ha? Là
320. 10:07chuyện của nó đi. Nhưng mà chắc chắn nó
321. 10:09sẽ còn lại hai đầu.
322. 10:11Chiều dài nó bao nhiêu nó sẽ còn lại hai
323. 10:12đầu, đầu tự do. Như vậy một đầu nó sẽ
324. 10:15còn lại gì? Phosphate. Ở vị trí số mấy?
325. 10:175'.
326. 10:19Và một đầu còn lại gì? OH.
327. 10:21Ở vị trí
328. 10:23Như vậy một mạch nucleotide, tức là mạch
329. 10:25polynucleotide.
330. 10:26Nó sẽ có gì?
331. 10:27Hai đầu.
332. 10:28Đầu 5' còn lại phosphate. Còn đầu 3' còn
333. 10:33lại OH.
334. 10:37Vậy chúng ta nhìn quanh phía trước ha,
335. 10:38để mình nói mấy cái [tiếng cười] chỗ này
336. 10:39hết ha. Các em thấy rồi hai đầu ha,
337. 10:41từ đó mình tính điện cực ha.
338. 10:43Thì à về truyền thống á,
339. 10:45người ta sẽ quy ước là ghi trình tự
340. 10:48nucleotide theo chiều 5' đến 3'.
341. 10:51Cái cách truyền thống này có ý đồ chứ
342. 10:52không phải truyền thống này do người đầu
343. 10:54tiên nghĩ ra thật ra người ta theo thôi.
344. 10:55Mà thật ra nó có ý đồ của nó thì dần dần
345. 10:57chúng ta thấy tại sao.
346. 10:58Cái quy ước là theo chiều khi mình nói
347. 11:01trình tự nucleotide là theo chiều 5' 3'.
348. 11:04Ví dụ như mình đang ở cái mạch này.
349. 11:07Giả sử mình không nói gì hết á,
350. 11:08mình nói là gì? TCAG. Thì đương nhiên
351. 11:11mình hiểu là gì?
352. 11:12T đang ở đầu
353. 11:145'.
354. 11:16G đang ở đầu 3'.
355. 11:19Giả sử mình không nói gì hết. Còn đương
356. 11:20nhiên mình muốn nói rõ thì mình thêm cái
357. 11:215' 3' vô. Còn không mình nói TCAG như
358. 11:23thế này.
359. 11:24Chỉ như vậy thôi, không nói gì hết là
360. 11:26mình người ta sẽ hiểu mình đang nói từ
361. 11:27đầu 5' đến đầu 3' của mạch
362. 11:30polynucleotide.
363. 11:32Còn thỉnh thoảng á, hay đôi khi một số
364. 11:34trường hợp cũng đặc biệt nào đó,
365. 11:36ví dụ vị trí nó ngắn hay cái đoạn nào đó
366. 11:37do
367. 11:38tác dụng ngược nào đó, mình muốn nói
368. 11:40theo chiều 3' 5'
369. 11:42thì mình làm rõ thôi. Như vậy mình sẽ
370. 11:44nói gì? 3' gì? dACC 5'. Khi đó mình phải
371. 11:48nói rõ ra. Còn mình không nói rõ gì hết
372. 11:50là mình sẽ hiểu là gì?
373. 11:52Đang nói theo chiều 3' 5'.
374. 11:55À đương nhiên một số trường hợp mình
375. 11:56muốn nhấn mạnh là đây là đường deoxyribo
376. 11:58thì mình ghi chữ d vô trước giống như
377. 11:59hồi nãy.
378. 12:00Còn theo tình theo cái tình huống
379. 12:02đương nhiên mình mặc định là hiểu đây là
380. 12:03deoxyribo, không ghi chữ d cũng được.
381. 12:06Cũng như vậy.
382. 12:10À ở tế bào nhân thực
383. 12:12à như tế bào của chúng ta, mình còn nhớ
384. 12:13tế bào nhân thực là tế bào gì? Có cái
385. 12:15nhân thực sự, tức là nó có màng nhân,
386. 12:16chất nhân nằm gom lại trong cái nhân đó.
387. 12:19Còn tế bào nhân sơ, sơ là sơ khai á,
388. 12:21nghĩa là cái nhân nó chưa được hình
389. 12:22thành rõ ràng.
390. 12:23Cái chất nhân nó nằm lẫn trong bào
391. 12:24tương.
392. 12:25Còn cái tế bào nhân sơ, prokaryote là tế
393. 12:27bào nhân sơ, eukaryote là tế bào nhân
394. 12:29thực.
395. 12:30Thì tế bào nhân thực của chúng ta đó,
396. 12:32ADN thường tại dạng sợi đôi, hay là
397. 12:34double stranded.
398. 12:36À ARN thì thường tại dạng sợi đơn,
399. 12:38single stranded.
400. 12:40Trừ một số trường hợp đặc biệt virus nó
401. 12:42có thể nó khác đi. Ví dụ sợi đôi thể
402. 12:43hiện là gì? Chúng ta thấy hai sợi
403. 12:46nó sẽ gì?
404. 12:47Gắn kết với nhau thông qua liên kết
405. 12:50hydro giữa gì?
406. 12:52Giữa các base nitrogen với nhau.
407. 13:03Đồng phân đó cũng nhìn lại chỗ này nhưng
408. 13:04mà anh thấy gì? A với T sẽ liên kết với
409. 13:06nhau, C với G liên kết với nhau. A với T
410. 13:08thì hai liên kết hydro, C với G thì ba
411. 13:10liên kết hydro.
412. 13:12Thực ra cái này nó giống như mình gọi là
413. 13:13gì? Cái tính tương tương ứng với nhau.
414. 13:18A với T nó chỉ gì? Bắt tay được hai hai
415. 13:21ngón thôi kiểu vậy. Nó không chỗ khác
416. 13:23không được. Nhưng mà C với G bắt buộc
417. 13:24phải là gì? Ba. Nó không có nhau.
418. 13:26Còn mình bắt chéo thì điểm A tới với G
419. 13:28thì sao? A với G thì sao?
420. 13:30Thì số lẻ đúng không? Không có
421. 13:32tương ứng với nhau. Đó là lý do tại sao
422. 13:34A với T và C với G lại bị
423. 13:36cái cấu trúc nó sẽ mất đi cái mối quan
424. 13:38hệ đó.
425. 13:41Cấu như vậy thì quan hệ tương ứng như
426. 13:42thế.
427. 13:43Và A với T hai cái luôn và C với G bằng
428. 13:46Sẵn đây chúng ta cũng [tiếng cười] nói
429. 13:47về liên kết hydro. Liên kết hydro á nó
430. 13:49khác với những liên kết nãy giờ mình nói
431. 13:50ở trên này. Những liên kết nãy giờ mình
432. 13:52nói đấy là liên kết mà gọi là liên kết
433. 13:54cộng hóa trị.
434. 13:55Là liên kết gì? À cộng hóa trị liên kết
435. 13:57thực sự đó là có sự chia sẻ điện tử
436. 14:00giữa hai nguyên tử đứng cạnh nhau tạo
437. 14:01liên kết.
438. 14:02Còn liên kết hydro chúng ta còn nhớ là
439. 14:03gì?
440. 14:06Nó không phải liên kết thực sự đâu.
441. 14:07Nó chỉ là sự tương tác hay đại khái mình
442. 14:09gọi là sự ưa thích lẫn nhau giữa một cái
443. 14:11hơi gì? Hơi dương và một cái âm.
444. 14:14Nó cứ ưa thích lẫn nhau. Nó là nó quan
445. 14:16tâm lẫn nhau.
446. 14:17Nó hướng về nhau một cái và nó liên kết.
447. 14:19Như vậy liên kết hydro nó thế nào? Nó
448. 14:20yếu, nó không chia sẻ gì hết, nó yếu và
449. 14:22nó có thể bị phá vỡ
450. 14:24trong một số điều kiện nào đó.
451. 14:27Còn liên kết cộng hóa trị thì khó phá vỡ
452. 14:29hơn ha.
453. 14:32Liên kết hydro nó yếu nhưng mà nếu mà nó
454. 14:34nhiều thì sao? Hai mạch này nó cũng
455. 14:36tương đối là chặt, bền chặt đúng không?
456. 14:37Hai mạch song song.
457. 14:40Thì nãy mình nói rồi ha, hai sợi đó bổ
458. 14:42sung với nhau nãy nói rồi ha. Rồi. Và
459. 14:44cái cái cái nguyên tắc khi mà nó kết hợp
460. 14:46với nhau thì nó trở thành hai sợi đối
461. 14:47song các anh chị em mình đã thấy ha. Ở
462. 14:49một mạch bên tay trái chúng ta có thể
463. 14:51gì? 5' đến 3' thì mạch từ trên xuống
464. 14:53dưới thì mạch bên tay phải sẽ là gì? 5'
465. 14:55đến 3' từ dưới lên trên.
466. 14:57Đó là chiều ngược chiều nhau.
467. 15:01À bởi vì A với T, C với G cho nên gì? A
468. 15:03bằng T, C bằng G ha. Do đó mình gì? Cộng
469. 15:06A với G lại sẽ bằng gì? Cộng C với T.
470. 15:09Đúng không?
471. 15:10Hay nói khác là gì?
472. 15:12Purine là A với G thuộc về purine lúc
473. 15:13bấy giờ purine sẽ bằng gì? Bằng 3
474. 15:16pyrimidine.
475. 15:17Đó là Chargaff, cái tên này mình nói rồi
476. 15:18ha.
477. 15:19Và đây là mô hình mang tính kinh điển
478. 15:21được
479. 15:22nhóm tác giả Watson và Crick
480. 15:26gọi là tổng hợp lại và đề xuất một mô
481. 15:29hình.
482. 15:30Thực ra trước đó thì cũng đã có nhiều
483. 15:31nghiên cứu tiền đề rồi ha, nhưng mà nhóm
484. 15:32tác giả này có vai trò quan trọng là đề
485. 15:34xuất được một mô hình. Và từ đó đã được
486. 15:36giải Nobel, Nobel y học năm 1953.
487. 15:38Khoảng thời gian về sau, 20 năm về sau.
488. 15:41Thì nhìn cơ cơ bản nó là gì? Như nãy
489. 15:44mình minh họa thôi, cái trục xương sống
490. 15:45nó là phosphate-đường, phosphate-đường
491. 15:46quý vị. Để tôi quay lại ha.
492. 15:48Ờ phosphate-đường, phosphate-đường,
493. 15:49phosphate-đường tạo thành cái trục xương
494. 15:50sống.
495. 15:52Và những cánh tay đưa ra là những cái
496. 15:53gì? Những cái base nitơ để mà bắt tay
497. 15:55với cái sự đối diện và tương tác bổ
498. 15:57sung.
499. 15:59Cái chu kỳ xoắn của nó.
500. 16:00Và mỗi chu kỳ xoắn như thế á, mỗi chu kỳ
501. 16:03tức mỗi lần lặp lại như thế đó là có
502. 16:05khoảng
503. 16:0610 cặp base.
504. 16:07Trong mỗi chu kỳ.
505. 16:09Đây là dạng xoắn dạng xoắn kép phải á,
506. 16:11ngoài ra thì xoắn kép trái vân vân. Cái
507. 16:12này chúng ta học thêm sau á. Khi mà nó
508. 16:14xoắn như thế á thì sao? Nó tạo ra những
509. 16:15rãnh lớn và rãnh bé
510. 16:17của các sợi.
511. 16:18Và đây là những vị trí mà
512. 16:20các protein điều hòa có thể tương tác.
513. 16:23Có thể bộc lộ và mở ra những cái đoạn
514. 16:26khác trên cái vùng gen đó.
515. 16:30Ờ một đặc điểm của ADN mà chúng ta ứng
516. 16:32dụng nó
517. 16:33đó là khả năng biến tính và sau đó lại
518. 16:35là hồi tính.
519. 16:37Tức là đi, tách ra [tiếng cười] nhưng mà
520. 16:39sao?
521. 16:40Vẫn cứ quay lại. Nó nó như vậy đó là cái
522. 16:42yếu tố mà mình ứng dụng trong rất là
523. 16:43nhiều kỹ thuật.
524. 16:45Vừa
525. 16:46vừa trong nghiên cứu mà vừa trong
526. 16:49chẩn đoán điều trị. Biến tính là gì?
527. 16:52Thì biến tính là gì? Liên kết hydro bị
528. 16:54bị phá vỡ.
529. 16:55Tức là hai sợi tách ra. Nhưng mà liên
530. 16:57kết cộng hóa trị nó vẫn còn.
531. 16:59Cái liên kết
532. 17:00Cái điều kiện biến tính. Khi mà biến
533. 17:02tính như vậy á, mình dùng từ mình còn
534. 17:04gọi là nóng chảy. Cái thuật ngữ đó mình
535. 17:05gọi là nóng chảy, melting.
536. 17:06Tức là nóng chảy ra.
537. 17:08Cái nhiệt độ TM là cái nhiệt độ mà khi
538. 17:10hai sợi nó tách ra.
539. 17:12Và những cái yếu tố khác như như kiềm
540. 17:14hoặc môi trường hóa chất vân vân nó có
541. 17:15thể làm hưởng, ha.
542. 17:18Và như nãy mình nói,
543. 17:20tách ra, nhưng mà khi gặp điều kiện, khi
544. 17:22điều kiện bất lợi mất đi, điều kiện
545. 17:23thuận lợi nó quay lại thì nó sẽ như đó,
546. 17:26nó kết lại.
547. 17:28Ví dụ nãy mình nói ha, ờ mà để nó để
548. 17:30mình tách nó ra, thì sau đó mình làm
549. 17:32nguội lại, đập lạnh [tiếng cười] lại,
550. 17:34thì nó lại đó là cái nguyên lý chung cho
551. 17:35kỹ thuật này.
552. 17:36Và kỹ thuật là PCR, đúng không?
553. 17:38Ngoài ra có một số kỹ thuật khác mà được
554. 17:40ứng dụng trong nghiên cứu nhiều hơn là
555. 17:41Southern blot.
556. 17:43Đó là cái từ khóa, các anh chị nào quan
557. 17:44tâm thì có thể tìm hiểu thêm ha.
558. 17:46PCR mình thuộc rồi ha, mình sẽ học trong
559. 17:48chương trình. Ngoài ra còn những kỹ
560. 17:49thuật khác.
561. 17:50Southern blot.
562. 17:51Ờ chúng ta ở đây chúng ta đi nhanh thôi,
563. 17:53ờ
564. 17:53cái sợi DNA nãy mình học á, làm rất là
565. 17:55cơ bản, nhưng mà trong tế bào, cơ thể
566. 17:57mình tế bào nó sẽ không để một sợi đi
567. 17:59vòng vòng vòng vòng,
568. 18:00mà nó sẽ gì? Cấu trúc lại, tổ chức lại,
569. 18:04đóng gói nó lại, chứ không để nó không
570. 18:06để được tự do.
571. 18:08Ờ khi đóng gói lại nó sẽ quấn quanh
572. 18:09những cái protein, như vậy lại là vai
573. 18:11trò của protein. Như vậy những cái gen
574. 18:13này nó sẽ mã hóa protein, và cuối cùng
575. 18:14gì? Trong quá trình cấu trúc nó nó cũng
576. 18:16sẽ thành protein cấu trúc nó.
577. 18:18Thì đóng gói lại á nó quấn thành những
578. 18:19cái
579. 18:20những cái sợi ha,
580. 18:22nucleofilament hoặc nucleosome.
581. 18:25Thì chúng ta cứ nhìn ở đây nè, đây là
582. 18:26sợi đôi mà nãy mình minh họa, sau đó nó
583. 18:28quấn quanh cái
584. 18:30protein ha, rồi sau đó gì?
585. 18:32Sau khi quấn quanh như thế tự nó quấn
586. 18:33quanh một lần nữa,
587. 18:35ra cái chromatin ha,
588. 18:37ờ 30 nanomet, 10 nanomet rồi 30 nanomet,
589. 18:39rồi sau nữa? Nó quấn một vòng cái trục,
590. 18:41tạo thành cái cái trong cái quai, rồi
591. 18:43sau đó nó có thể nó siết chặt hơn.
592. 18:46Thì cái dạng đóng gói cao này á, mình
593. 18:48gọi là heterochromatin, nó có vai trò
594. 18:50như là trạng thái gì? Không hoạt động
595. 18:52của cái
596. 18:53những cái vùng mà không được gen,
597. 18:56những cái vùng nhiễm nhiễm nhiễm thể mà
598. 18:57không được gen. Còn cái bên phía trước
599. 18:59thì nó mở hơn, và nó có thể
600. 19:01đi vào quá trình biểu hiện gen. Biểu
601. 19:02hiện gen là gì?
602. 19:04Là cái chúng ta vừa đề cập ở đầu bài á
603. 19:06là gì?
604. 19:06>> Alo.
605. 19:07>> Phiên mã, sau đó thành gì?
606. 19:08>> Alo.
607. 19:09>> Dịch mã.
608. 19:10>> Alo, dạ xin lỗi thầy. Dạ em xin lỗi
609. 19:12thầy.
610. 19:15>> Thì khi mà phân bào á hồi nãy mình nói ở
611. 19:17giai đoạn
612. 19:19S đúng không? Nó sẽ phân bào.
613. 19:21À nhiễm sắc thể của nó và sẽ tạo ra
614. 19:23nhiễm sắc thể
615. 19:25Do đó ở ở giai đoạn đó đó chúng ta thấy
616. 19:27rõ gì? Nhiễm sắc thể. Và chúng ta làm
617. 19:29những cái đồ như là nhiễm nhiễm sắc thể
618. 19:31đồ đúng không quý chị? Mình nghe nói
619. 19:32nhiễm sắc thể đồ đúng không?
620. 19:34Là mình sẽ quan sát tế bào ở giai đoạn
621. 19:36đó để thấy rõ ràng.
622. 19:38Do đó khi nằm nhiễm sắc thể đồ nó sẽ là
623. 19:40nhiễm sắc thể kép.
624. 19:41Nó là dạng nhiễm sắc thể thông thường
625. 19:42bình thường của chúng ta.
626. 19:44Nhưng mà nó đóng xoắn lại ha.
627. 19:46Do đó mình thấy rõ cấu trúc nhiễm sắc
628. 19:47thể, mình thấy gì? Nó có sự thay đổi về
629. 19:50độ dài hay không, có sự chuyển đoạn hay
630. 19:51lệch đoạn gì đó. Hoặc là mình gọi là đột
631. 19:54biến nhiễm sắc thể mà hôm đó mình học
632. 19:55đó. Đột biến nhiễm sắc
633. 19:59Đó là chúng ta nhắc lại về cấu trúc. Bây
634. 20:01giờ chúng ta qua cái phần tiếp theo là
635. 20:03nhân đôi ADN.
636. 20:05Gọi là sao? Sao chép.
637. 20:09>> [khịt mũi]
638. 20:10>> Thì cái việc nhân đôi ADN nó giúp thông
639. 20:12tin di truyền từ thế hệ tế bào
640. 20:15của mẹ truyền tới tế bào con.
641. 20:17Tức là theo mỗi tế bào trong tế bào nó
642. 20:18sẽ có vòng đời của nó. Mỗi tế bào mỗi
643. 20:21loại tế bào có vòng đời khác nhau.
644. 20:23Nó sẽ gì?
645. 20:25Mong muốn là tạo ra một tế bào mới giống
646. 20:27nó để truyền thông tin di truyền này.
647. 20:29Cho tế bào con.
648. 20:31Thì quá trình này mình [hắng giọng] gọi
649. 20:32là nhân đôi bán bảo tồn. Tức là sao?
650. 20:35Cái tế bào con nó sẽ giữ lại một sợi của
651. 20:38tế hệ trước nó. Và tự nó tổng hợp một
652. 20:40sợi mới nữa ha.
653. 20:41Bởi vì theo nguyên tắc bổ sung mà, chỉ
654. 20:43cần giữ thông tin di truyền của một sợi
655. 20:44là có thể tổng hợp ra một sợi
656. 20:46phân tử ADN mới chính
657. 20:49giống y chang tế hệ của nó. Đó là nguyên
658. 20:50tắc bổ
659. 20:51sung và nó có một vai trò cơ bản trong
660. 20:53di truyền cái bộ gen của tế bào.
661. 20:58Ờ quá trình nhân đôi ở
662. 21:01ờ của nhiễm sắc thể á ở tế bào nhân sơ
663. 21:03và nhân thực nó khác nhau một chút. Ở tế
664. 21:05bào nhân sơ cái cái bộ cái hệ gọi là cái
665. 21:07số lượng gen nó không có quá nhiều, do
666. 21:09đó nó chỉ cần một điểm khởi đầu
667. 21:10[hắng giọng] thôi.
668. 21:11Và nó có thể nhân sao chép toàn bộ nhiễm
669. 21:13sắc thể nữa, toàn bộ gen.
670. 21:15Còn tế bào nhân thực chúng ta á, thì nếu
671. 21:16mà chúng ta bắt đầu từ một điểm
672. 21:19trên cái nhiễm sắc thể, [hắng giọng]
673. 21:20trên cái phân tử ADN của nhiễm sắc thể
674. 21:21thì sao? Người ta nói chúng ta có thể
675. 21:22tính bằng cả tháng thì chúng ta mới nhân
676. 21:24đôi được cái cái cái cái
677. 21:27nhiễm sắc thể đó.
678. 21:28Do đó, tế bào nhân thực chúng ta thì
679. 21:29chúng ta sẽ có nhiều điểm khởi đầu.
680. 21:31Và sau đó nó nó hòa lẫn với nhau
681. 21:34tạo ra sản phẩm mới và rút ngắn
682. 21:36thời gian.
683. 21:37Rồi.
684. 21:38Như nãy mới nói á, cái cái quá trình
685. 21:40nhân đôi mà chúng ta thấy được á là ở
686. 21:41gì? Ở pha S á, chúng ta thấy.
687. 21:44Trước đó là một cái sợi nhân nhân một
688. 21:46cái a sợi đơn thôi, mà khi mà sang pha S
689. 21:48nhân đôi nè
690. 21:50nó thành sợi đơn nhân
691. 21:52hai cái ADN này.
692. 21:54Thì à khi chúng ta nhìn à thường á chúng
693. 21:56ta nhìn theo dạng
694. 21:57trên nhiễm sắc thể đúng không? Cái dạng
695. 21:59nhiễm sắc thể kép thế này á, thì à người
696. 22:01ta mới
697. 22:02phân ra thành
698. 22:04nhánh ngắn và nhánh dài
699. 22:06của nhiễm sắc thể,
700. 22:07nhánh ngắn và nhánh dài.
701. 22:08Và chữ gì? Chữ P ký hiệu cho nhánh ngắn
702. 22:13và Q ký hiệu nhánh dài. Thế thì ở đây
703. 22:15chúng ta nhân nhân chúng ta biết được
704. 22:16rằng cái bài sau chúng ta
705. 22:17à cái bài khác nó là cái gen nó nằm ở
706. 22:20nhiễm sắc thể số mấy P gì gì đó thì mình
707. 22:23biết rằng nó nằm ở nhánh ngắn hay nhánh
708. 22:24dài
709. 22:25của nhiễm sắc thể đó.
710. 22:27Nhớ P là nhánh ngắn.
711. 22:30Ờ thì bây giờ đó chúng ta sẽ đi vào cái
712. 22:32quá trình nhân đôi ADN diễn ra như thế
713. 22:33nào ha. Xong xong mới nói chúng ta so
714. 22:36sánh một phần về quá trình à tổng hợp
715. 22:38ARN.
716. 22:39Thì cái tổng hợp tổng hợp ARN là cái nội
717. 22:40dung của cái phần thứ ba, nhưng mà ở đây
718. 22:42chúng ta nói nói nói trước một phần.
719. 22:44Để sau chúng ta so sánh luôn.
720. 22:46Thì à nói về quá trình à tổng hợp ADN á
721. 22:49nó sẽ bắt đầu bằng cái việc gì?
722. 22:51ADN polymerase nó
723. 22:55nó thực nó gắn lên cái nhiễm lên cái
724. 22:58ADN
725. 22:59sợi ADN
726. 23:00và sau đó nó
727. 23:02lắp ghép cái sợi đối diện.
728. 23:04Nhưng mà ADN polymerase ADN polymerase
729. 23:07nó nó không có tổng hợp được nucleotit.
730. 23:09Tức là nó không được tự nhiên nhận đâu
731. 23:11đó một cái nucleotit để để mà
732. 23:14lắp vô.
733. 23:15Mà nó sẽ cần một cái đoạn mồi trước.
734. 23:18Cần một cái đoạn mồi.
735. 23:20Mình gọi là primer.
736. 23:22Nó sẽ cần cái enzyme để mà tổng hợp cái
737. 23:24primer.
738. 23:25Và bản chất đoạn mồi đó là ARN.
739. 23:28Cái trình tự của đoạn mồi đó là ARN.
740. 23:32Cái đoạn mồi thì sao? Nó sẽ trượt.
741. 23:36Nó trượt như thế thì nó sẽ gì?
742. 23:39À
743. 23:40gắn vô các nucleotit
744. 23:42ở cái sợi đối diện bổ sung với cái sợi
745. 23:44chính của nó, cái sợi khuôn đó.
746. 23:47Nếu mà có lỗi xảy ra, mispair tức là lỗi
747. 23:49bắt cặp xảy ra thì sao?
748. 23:51Nó có cái enzyme tính là gì? 3' 5'
749. 23:54exonuclease.
750. 23:55Để làm gì?
751. 23:57Để cắt bỏ cái sai.
752. 24:00Thì ở đây chúng ta cũng không nhìn thấy
753. 24:01cái chiều di chuyển của nó. Chúng ta
754. 24:03thấy gì?
755. 24:04Cái cái chiều nối dài của cái đoạn mới á
756. 24:08là theo chiều 5' 3'.
757. 24:11Cái quá quá trình lắp ghép các nucleotit
758. 24:13mới thì cái enzyme polymerase nó hỗ trợ
759. 24:16cho cái chiều lắp ghép từ chiều 5' đến
760. 24:193'.
761. 24:20Tức là [khịt mũi] như vậy sợi khuôn sẽ
762. 24:21thế nào?
763. 24:22Sợi khuôn bắt bắt buộc phải là theo
764. 24:24chiều gì? 3' 5'.
765. 24:26Để mà cái [hắng giọng] ARN cái ADN
766. 24:28polymerase
767. 24:29nó có cái enzyme polymerase lắp ghép cái
768. 24:31sợi mới theo chiều 5' đến 3'.
769. 24:34Do đó
770. 24:34cái enzyme tên là 5' 3' exonuclease gì?
771. 24:38Mình đang nói theo chiều cái sợi gì? Cái
772. 24:40sợi mới lắp vô đó đúng không? Nó cắt đầu
773. 24:41theo chiều 3' cắt ngược lên theo chiều
774. 24:435'.
775. 24:443' 5'.
776. 24:45Exonuclease là cái đầu cái bìa.
777. 24:47Exonuclease là enzyme cắt ở cái đầu của
778. 24:49mạch.
779. 24:51Polynucleotit là theo chiều 3' 5'.
780. 24:55Và nó sẽ trượt sửa sửa lỗi và nó gì? Nó
781. 24:57lắp ghép đúng chỗ.
782. 24:59Từ đó nó dẫn đến gì? Cái sản phẩm ADN
783. 25:01được tổng hợp mới á, có độ tin cậy cao.
784. 25:04Độ phù hợp, tính phù hợp cao với với cái
785. 25:07mã gốc.
786. 25:10Bây giờ mình nhìn lại cái ARN polymerase
787. 25:12để tổng hợp ARN thế nào thì nó cũng
788. 25:13tương tự như vậy [tiếng cười] á, nó là
789. 25:15cái enzyme lắp ARN.
790. 25:18Lắp ghép, ghép đơn vị, mà đây là các
791. 25:22ribonucleotide lại ha. Bởi vì ARN
792. 25:24polymerase tổng hợp luôn cái ARN rồi, do
793. 25:27đó gì? Nó không cần mồi. ADN polymerase
794. 25:30nó không tổng hợp được cái đoạn mồi.
795. 25:32Còn ARN polymerase tức là nó không tổng
796. 25:33hợp được ARN đó, còn cái ARN polymerase
797. 25:35đương nhiên tổng hợp ARN rồi, do đó nó
798. 25:37không cần mồi.
799. 25:39Và gì? Nó cũng không có cơ chế sửa chữa
800. 25:42cái mismatch này, tức là lỡ mà nó bắt
801. 25:44cặp sai thì nó bỏ qua, nó tiếp tục lắp
802. 25:46tiếp.
803. 25:48Nó không nhận nhận diện được cái sự bắt
804. 25:49cặp sai, và nó làm tiếp.
805. 25:52Do đó cái tính tin cậy của tổng hợp ARN
806. 25:55này nó thấp hơn so với
807. 25:57cái độ tin cậy
808. 25:59sao chép ADN.
809. 26:02Nhưng mà mặc dù nó thấp hơn như thế thì
810. 26:04tại sao cái tế bào mình để cho thấp? Thì
811. 26:06chúng ta nghĩ rằng sao? Nếu mà lỡ, hay
812. 26:09lỡ cái sợi mới tổng hợp nó bị sai
813. 26:11thì giờ làm sao?
814. 26:13Thì bước tiếp theo là dịch mã đúng
815. 26:15không?
816. 26:15Nó sẽ tổng hợp ra protein với trình tự
817. 26:18axit amin khác biệt.
818. 26:19Và protein đó có khả năng cao là gì?
819. 26:21Không chức năng. Tại vì trình tự axit
820. 26:23amin thay đổi rất là có thể làm mất chức
821. 26:24năng.
822. 26:26Phải không?
823. 26:28Thì nếu mà giả sử protein đó là nó không
824. 26:31thực hiện chức năng thì sao? Nguyên một
825. 26:33lô protein của cái ARN bị sai này cũng
826. 26:35sẽ bị bị sai luôn đúng không?
827. 26:37Nhưng mà dù sao tế bào mình vẫn có một
828. 26:38cái hy vọng là gì?
829. 26:40Nó sai lần đó thôi.
830. 26:42Những cái lần phiên mã khác của nó
831. 26:44nó vẫn đúng.
832. 26:45Do đó nó là giống như một cái xác suất
833. 26:48nó sẽ bị bị lỗi trong quá trình
834. 26:50làm việc, trong quá trình sản xuất của
835. 26:51nó.
836. 26:52Nhưng mà nó hy vọng rằng cái lô đó thành
837. 26:54công hơn.
838. 26:55Và lỗi của nó sẽ nhiều hơn. Do đó, cái
839. 26:57lỗi xảy ra thì nó đành chấp nhận cái lô
840. 26:59sản phẩm tiếp theo là protein đó là
841. 27:02không xài được. Nhưng nó vẫn hy vọng là
842. 27:03gì?
843. 27:04Rất là nhiều lần khác
844. 27:06Thì tỉ lệ của nó là bao nhiêu? Tỉ lệ của
845. 27:08sai của nó là khoảng 1/1000 đến 1/10000
846. 27:11đối với ARN.
847. 27:14Thấy khác gì?
848. 27:16Khoảng 1000 lần, 1000 lần nó mới sai
849. 27:18được.
850. 27:19Nhưng mà đối với ADN thì sao?
851. 27:21Người ta nói rằng gì? Phải tính bằng tỉ
852. 27:23lần.
853. 27:24Tỉ lần nó mới sai được.
854. 27:26Nó được ADN bảo vệ nó có bộ gen gọi là
855. 27:28sự lập lại.
856. 27:29Sửa chữa cái cái cặp base sai
857. 27:31thì quá trình sửa chữa cái ghép cặp sai
858. 27:33trong tổng hợp
859. 27:35ADN đó
860. 27:36người ta còn gọi là gì? Proofreading
861. 27:38giống như mình đọc sửa. Giống như giống
862. 27:40như mình soạn thảo văn bản đúng không?
863. 27:41Trước khi cái văn bản đó chính thức đưa
864. 27:43ra ngoài
865. 27:45cho ai đó đọc, cho ai đó giải quyết
866. 27:47thì mình phải làm gì?
867. 27:48Đọc lại văn bản mình soạn.
868. 27:50Và có những lỗi gì sai không?
869. 27:51Sửa.
870. 27:53Thì cái này cũng vậy. Trước khi cái cái
871. 27:56cái đoạn cái phân tử ADN mới trình diện
872. 27:59cho tế bào con, tế bào mới thì
873. 28:03quá trình nhân đôi nó phải sửa. Có lỗi
874. 28:04là mình sửa.
875. 28:05Lỗi đó giống như mình đọc sửa của mình
876. 28:07soạn thảo vậy.
877. 28:09Ờ đó là cái
878. 28:11cái bước đó bây giờ mình mình đi sâu vào
879. 28:13cái sơ đồ của nó để giải thích thêm một
880. 28:15số chi tiết.
881. 28:20Thì giả sử cái đoạn ADN nó được
882. 28:24nhân đôi đúng không? Sao chép. Thì sẽ
883. 28:26cần cái gì? Quá trình gì? Mở xoắn ra tại
884. 28:28vì bình thường nó xoắn.
885. 28:29Thì cái enzyme [hắng giọng] mở xoắn tên
886. 28:30là gì?
887. 28:31Tên là helicase.
888. 28:33Tên là gì? Mở xoắn.
889. 28:37Helicase.
890. 28:40Helix là xoắn, helicase là xoắn.
891. 28:42Nó xoắn như thế thì sao?
892. 28:44Cái
893. 28:46cái mạch nó không vững nó ổn định là nó
894. 28:48xoắn lại cho nó sẽ có những
895. 28:50protein gắn sợi đơn.
896. 28:52Tức là khi tháo xoắn thành sợi đơn rồi
897. 28:54sẽ có protein gắn sợi đơn thì mình gọi
898. 28:55là gì?
899. 28:57Single strand binding protein.
900. 28:59Tức là protein gắn sợi đơn. Như vậy nó
901. 29:01sẽ neo cái sợi đơn lại.
902. 29:03Giúp cho ổn định tạm thời trong thời
903. 29:05gian đó.
904. 29:12Quá trình nhân đôi á như nãy ba nói á,
905. 29:14cái chiều sợi mới tổng hợp lúc nào cũng
906. 29:15là chiều gì?
907. 29:175' 3'.
908. 29:19Từ đó cái sợi
909. 29:21cái sợi khuôn của sợi đó sẽ là chiều gì?
910. 29:243' 5'.
911. 29:28Do đó
912. 29:30ở đây chúng ta nhìn nè.
913. 29:31Thật ra nếu mình chịu khó mình vẽ về mặt
914. 29:32cũng được ha, nhưng mà khi chúng ta nhìn
915. 29:33là gì? Cái sợi khuôn của cái đoạn bên
916. 29:36dưới á
917. 29:36là theo chiều 3' 5' do đó sợi mới làm
918. 29:39sao? Cứ thế cứ thế cứ thế tổng hợp thì
919. 29:40nó dài sọc sọc sọc xuống là rất là thuận
920. 29:42lợi.
921. 29:43Nhưng mà điều
922. 29:45điều đó đối với sợi đối diện thì sao?
923. 29:47Bởi vì sợi khuôn bên đây là 3' 5' của
924. 29:49cái khuôn sợi đối diện theo chiều sẽ là
925. 29:51gì? 5' 3'.
926. 29:53Do đó không thể nào sợi mới tổng hợp từ
927. 29:55ngoài vô được. Tại vì sợi khuôn nó
928. 29:57[tiếng cười] đang là 3' 5' là 5' 3' rồi
929. 29:59đúng không? Do đó quá trình tổng hợp sợi
930. 30:01mới phải là sẽ là gì? Phải từ trong ra
931. 30:03để đáp ứng cái
932. 30:05cái đặc điểm của cái enzyme polymerase
933. 30:08là lắp ghép theo chiều
934. 30:105' 3'.
935. 30:11Do đó sợi từ trong ra.
936. 30:12Và những đoạn
937. 30:14mà tổng hợp những đoạn ngắn mà tổng hợp
938. 30:15từ trong ra đó
939. 30:16thì gọi là những đoạn gì? Okazaki.
940. 30:20Nó cũng tổng hợp về ARN, tổng hợp cái
941. 30:22primer đó, cái ARN cái primer ARN
942. 30:24primer.
943. 30:25Xong rồi mới nối dài, à nối dài xong rồi
944. 30:28mới gì?
945. 30:29Sau đó
946. 30:30những đoạn ngắn sau đó gì? Nó nối những
947. 30:31đoạn ngắn lại với nhau, nó bít lại cái
948. 30:33cái chỗ chỗ hở đó ra.
949. 30:36Rồi cái bít bít lại.
950. 30:38Và thông qua enzyme tình ligase.
951. 30:41Ligase.
952. 30:42Nó sẽ bít cái chỗ chỗ hở của hai cái
953. 30:45đoạn của Okazaki lại với nhau.
954. 30:50Như vậy tóm lại quá trình tổng hợp này
955. 30:52nó sẽ có một sợi tổng hợp liên tục và
956. 30:54sợi đó mình sẽ gọi là sợi gì?
957. 30:56Mình sẽ gọi là sợi dẫn, leading.
958. 30:59Leading.
959. 31:00Là dẫn đúng không?
960. 31:01Lúc nào cũng dựng tới dựng tới liên tục.
961. 31:03Và cái sợi mà tổng hợp
962. 31:05bởi việc ghép từng đoạn ngắn lại với
963. 31:07nhau á
964. 31:08ghép từng đoạn Okazaki với nhau á sợi đó
965. 31:10mình gọi là sợi gì?
966. 31:11Là lagging.
967. 31:13Lagging giống như mình gọi là điện thoại
968. 31:14bị lag nó cũng bị lag mà không bị lag á.
969. 31:17Lagging là gì?
970. 31:18Là chậm,
971. 31:19là trễ, là trì hoãn đúng không?
972. 31:24Thì cái sợi sợi đó mình gọi gọi là sợi
973. 31:25sau cũng được ha. Mình gọi là sợi sau.
974. 31:26Như vậy một sợi dẫn
975. 31:28và một sợi sau.
976. 31:29Bởi vì nó đi sau.
977. 31:32Đó là hai sợi.
978. 31:35Ngoài ra đó thì chúng ta những cái kiến
979. 31:37thức khác thì các anh chị có thể xem
980. 31:38thêm á.
981. 31:39Mình lướt qua ha.
982. 31:40Ngoài ra thì nó lại muốn đọc sửa lại rồi
983. 31:42ha. Nó đâu có sửa khi ghép lại các anh
984. 31:44chị giả sử đứt lại rồi á. Những câu chữ
985. 31:45mình giờ mình đọc thêm ha. Nó giống như
986. 31:47mình giải được. Ngoài ra có những enzyme
987. 31:49khác như enzyme tên là gyrase hay là
988. 31:51topoisomerase.
989. 31:52Nó đóng vai trò là gì? Tạo sự ổn định ở
990. 31:55cái vùng mà nó nó nó nó mới mở xoắn.
991. 31:58Thì có cái thuốc tên là gì?
992. 31:59Quinolone á nó ức chế cái enzyme
993. 32:01topoisomerase.
994. 32:02Và ảnh hưởng đến quá trình nhân đôi của
995. 32:04vi khuẩn.
996. 32:06Đây là vaccine giống quinolone ức chế nó
997. 32:08tác động lên cái enzyme
998. 32:09topoisomerase.
999. 32:13Cái slide mình có rồi ha. Mình không cần
1000. 32:15phải ghi chép đặc biệt gì hết. Cái slide
1001. 32:16có hết.
1002. 32:17Thì bây giờ so sánh tạm lại một số tóm
1003. 32:19tắt một số ý trong quá trình
1004. 32:22tái bản đó ha. Thì ở đây mình phân biệt
1005. 32:25giữa nhân sơ với nhân thực ở một số điểm
1006. 32:26nào khác nhau. [tiếng cười]
1007. 32:27Thì đối với nhân sơ chỉ cần một điểm
1008. 32:29khởi đầu thôi. Đối với nhân thực thì cần
1009. 32:30nhiều điểm khởi đầu để quá trình tái bản
1010. 32:32nó diễn ra nhanh chóng.
1011. 32:33Rồi enzyme mở xoắn đều là helicase.
1012. 32:36Sau đó cần protein gắn sợi đơn đúng
1013. 32:38không hai bên nó bằng sợi đơn để mà gắn
1014. 32:40sợi đơn để mà neo nó lại
1015. 32:42rồi quá trình
1016. 32:44tổng hợp
1017. 32:45ADN nó phải cần mồi là đoạn ADN với
1018. 32:48enzim xúc tác là primase
1019. 32:50đọc nhanh primase
1020. 32:52để cái enzim mà nó nối dài á là mình hay
1021. 32:55gọi là polymerase ADN polymerase
1022. 32:58ADN polymerase 3 đó là những đơn vị
1023. 33:00nó bằng nhau
1024. 33:01là những đơn vị
1025. 33:02>> [tiếng cười]
1026. 33:02>> alpha và
1027. 33:05ừm
1028. 33:06gỡ bỏ đoạn mồi tức là sau khi cái đoạn
1029. 33:09ADN gắn
1030. 33:10gắn lên và thực hiện quá trình
1031. 33:14tổng hợp
1032. 33:15quá trình sao chép rồi thì cái đoạn mồi
1033. 33:17cái đoạn ADN
1034. 33:18bởi vì nó chính là ADN mà nó không có
1035. 33:20tồn tại lâu được nó rời rời đi thì có
1036. 33:22cái enzim
1037. 33:23để mà gỡ bỏ đoạn mồi thí dụ như ADN
1038. 33:25polymerase 1 hoặc là RNase
1039. 33:28sau khi gỡ bỏ đoạn mồi thì sao nó phải
1040. 33:30gì tổng hợp để mà bít cái chỗ hở nó lại
1041. 33:33bít chỗ hở đoạn mồi có thể chỉ một vài
1042. 33:35nucleotide thôi
1043. 33:37nhưng mà cũng phải bít
1044. 33:38thì nó cần enzim tên là ADN polymerase
1045. 33:41để mà nối những đoạn Okazaki ở phía sau
1046. 33:43mà nối lại với nhau thì enzim tên là gì
1047. 33:45ligase
1048. 33:48ligase
1049. 33:49chữ lig là giống như
1050. 33:51viết viết khác mấy chữ liên đoàn đá banh
1051. 33:53là chữ lig ha ở đây viết tự nhiên viết
1052. 33:54chữ i chữ
1053. 33:55n mấy chữ khác cứ thay đổi chút xíu mà
1054. 33:56đọc nó giống nhau là gì liên kết lại với
1055. 33:58nhau
1056. 33:59ligase enzim nối nối lại
1057. 34:01nối hai sợi
1058. 34:03bít cái chỗ hở
1059. 34:05và có enzim liên quan đến
1060. 34:07siêu xoắn ở phía trước ha là
1061. 34:08topoisomerase
1062. 34:11ngoài ra đó có một cấu trúc đặc biệt tên
1063. 34:13là telomere telomere thì tế bào nhân sơ
1064. 34:15không có mà tế bào nhân thực thì có thì
1065. 34:17mấy anh nhìn cái telomere telomere là
1066. 34:19chữ tele là xa đúng không mere là đơn vị
1067. 34:21đó đó như vậy nó là những đơn vị nằm ở
1068. 34:22xa ở hai phía hai đầu của nhiễm sắc thể
1069. 34:25thì ta thấy rằng gì
1070. 34:26ở tế bào ở tế bào soma tế bào soma tế
1071. 34:29bào bản thể tế bào thân thể mình không
1072. 34:31phải tế bào mầm ý gì?
1073. 34:32Thì cái telomere này dần dần sẽ ngắn dần
1074. 34:34ngắn dần sau mỗi lần phân bào.
1075. 34:36Và lúc mà lúc nào đó nó ngắn quá mức
1076. 34:38khiến cho cái dòng tế bào đó nó không
1077. 34:39còn phân chia được.
1078. 34:41Và dòng tế bào coi như chết, không
1079. 34:42[hắng giọng] phân chia được.
1080. 34:43Thì dĩ nhiên sẽ có những tế bào tế bào
1081. 34:44mới thay vô.
1082. 34:45Nhưng mà nó giúp duy trì ổn định số
1083. 34:46lượng tế bào.
1084. 34:48Do đó à
1085. 34:51cái telomere này á
1086. 34:53bình thường nó sẽ ở đâu?
1087. 34:54Ở những tế bào của lá phôi, ha, của
1088. 34:57phôi.
1089. 34:58Tế bào mầm để mà từ đó nó là tiền thân
1090. 35:00cho cái tế bào.
1091. 35:02Còn tế bào trưởng thành ổn định thì nó
1092. 35:05sẽ không duy trì được cái telomere này.
1093. 35:07Tức là telomere đó, nó phải được duy trì
1094. 35:09để mà tế bào nó tiếp tục nhân đôi hoài
1095. 35:10hoài đúng không?
1096. 35:11Nếu mà không được duy trì thì sao?
1097. 35:13Đến lúc đó cái telomere nó cụt hẳn đi
1098. 35:15thì quá trình
1099. 35:16tế bào nó cũng sẽ dừng lại.
1100. 35:18Còn tế bào như tế bào
1101. 35:19à
1102. 35:20phôi, tế bào sinh sản, tế bào gốc vân
1103. 35:22thì nó gì? Nó hoạt tính bằng enzyme
1104. 35:24telomerase để nó duy trì
1105. 35:26telomere.
1106. 35:27Còn tế bào thân thể, tức là soma đó
1107. 35:30thì nó không gì?
1108. 35:31Do đó cái telomere này giảm dần.
1109. 35:33Thì điều đó
1110. 35:35vấn đề sẽ đặt ra là gì? Đối với tế bào
1111. 35:36ung thư, tế bào ung thư nó có tùy loại
1112. 35:38nhưng mà tế bào ung thư nó sẽ có một cơ
1113. 35:39chế, ví dụ như là gì? Trong trường hợp
1114. 35:41này là gì?
1115. 35:42Nó duy trì cái telomere.
1116. 35:43Và khiến cho tế bào ung thư nó làm sao?
1117. 35:45Nó cứ nhân đôi hoài.
1118. 35:46Nó không bị hạn chế về cái
1119. 35:48sự kiểm soát của telomere này.
1120. 35:54Nó lại có enzyme là telomerase
1121. 35:56để mà duy trì telomere.
1122. 35:58Nên tế bào nó cứ sinh sản vô hạn.
1123. 36:00Nó cứ nhân đôi.
1124. 36:01Thích
1125. 36:02nhân đôi tế bào.
1126. 36:05Đó là chúng ta đã nói với là từ ADN của
1127. 36:07ADN. Bây giờ sẽ có một cơ chế là gì? Từ
1128. 36:10ARN thành ADN.
1129. 36:13Thì ở đây người ta dùng chữ là phiên mã
1130. 36:14ngược, ha.
1131. 36:17Đây là phiên mã, gọi là xuôi là gì? Từ
1132. 36:19ADN thành ARN.
1133. 36:20Thì cái phiên mã ngược này á, nó có ở
1134. 36:22đâu? Nó có đặc biệt ở nhóm virus
1135. 36:24retrovirus, ha.
1136. 36:27Tế bào của con người mình.
1137. 36:28Virus.
1138. 36:31Một số tế bào nhân thực thì có ha.
1139. 36:34Đi qua cái telomere.
1140. 36:39Về à sửa chữa, hồi nãy mình nói rằng gì?
1141. 36:42À quá trình mà mình đọc
1142. 36:44lỗi trong quá trình nhân đôi á thì mình
1143. 36:46gọi là đọc sửa.
1144. 36:47Còn sửa chữa là gì?
1145. 36:49Tế bào nó đã ra, nó được thả ra ha. Tức
1146. 36:51là cái cái cái bộ gen này, cái ADN này
1147. 36:53thả ra ngoài rồi, xong rồi.
1148. 36:55Bây giờ có những lý do nào đó khiến nó
1149. 36:57bị tổn thương, bị thương hỏng đi
1150. 37:00thì sao? Có những cơ chế để
1151. 37:03sửa chữa lại.
1152. 37:04Thì mới gọi là sửa chữa ha. Còn ở trên
1153. 37:06là đọc sửa.
1154. 37:10Yếu tố như tia xạ, hóa chất đúng không?
1155. 37:12Tia tử ngoại.
1156. 37:13Khi quá trình nhân đôi là không phù hợp.
1157. 37:14Chúng ta nhìn nhìn nhìn cái minh họa này
1158. 37:16các anh chị. Ví dụ như ở đây là dưới tác
1159. 37:17dụng của tia cực tím
1160. 37:19thì cái gì? Nucleotide biến đổi.
1161. 37:21Biến đổi.
1162. 37:22Nó không còn nối được với cái sợi à
1163. 37:25>> [hắng giọng]
1164. 37:26>> Tại vì tia cực tím nó đâm cao đúng
1165. 37:28không? Nó bị
1166. 37:30thay đổi cấu trúc của ADN.
1167. 37:32Chúng ta biết rằng ADN đó tức là các
1168. 37:33acid nucleic nói chung á, nó sẽ gì?
1169. 37:36Hấp thụ ánh sáng ở vùng tia cực tím.
1170. 37:39Quang phổ hấp thụ.
1171. 37:40Ví dụ mình muốn định lượng cái à nồng độ
1172. 37:42ADN trong cái mẫu nào đó thì ta sẽ phải
1173. 37:44dùng bước sóng gì?
1174. 37:46Bước sóng 260.
1175. 37:49Để mình đo lường.
1176. 37:50Đo lường.
1177. 37:54Thì ở đây chúng ta thấy ha, nếu mà cái
1178. 37:55điểm đó nó bị
1179. 37:56tổn thương đó thì
1180. 37:57sai lệch thì cái kết nối nó bị sao?
1181. 38:00Nó sẽ có enzyme
1182. 38:01để mà gì?
1183. 38:03Cắt cái phần bị sai đi.
1184. 38:05Sai đi.
1185. 38:06ADN polymerase sẽ tổng hợp nucleotide,
1186. 38:08cắt nó đi, sau đó tổng hợp bít lại.
1187. 38:11Bít lại thì sao?
1188. 38:12Nó sẽ có cái
1189. 38:13cái bít bít lại cái khoảng trống, sau đó
1190. 38:15sẽ có enzyme ligase.
1191. 38:17Sửa chữa lại.
1192. 38:21Thì đó là minh họa cho quá trình phiên
1193. 38:23mã và dịch mã của tế bào
1194. 38:25của chúng ta.
1195. 38:29Và tiếp theo chúng ta qua mục thứ ba.
1196. 38:33Mục thứ ba chúng ta nói về phiên mã
1197. 38:37Phiên mã ARN tức là gì? Từ vẫn là mã
1198. 38:39nucleotit thôi, tức là vẫn là đơn vị
1199. 38:41nucleotit, nhưng mà từ cái mã hay vật
1200. 38:44liệu của ADN
1201. 38:46chuyển chuyển sang
1202. 38:52Nó vẫn là nó vẫn là nucleotit.
1203. 38:54Nhưng đương nhiên ARN sẽ là
1204. 38:55ribonucleotit,
1205. 38:57còn ADN là deoxyribonucleotit.
1206. 39:01À, trước hết trước hết trước hết á thì
1207. 39:03nhắc lại các loại ARN mình có gì? ARN
1208. 39:04ribosom, ARN vận chuyển, ARN thông tin
1209. 39:06là ba loại chính. Ngoài ra chúng ta còn
1210. 39:07một số loại khác nữa, ARN không mã hóa
1211. 39:09micro ARN, ARN nhỏ hoặc ARN ribozim. Thì
1212. 39:11ARN ribosom á nó sẽ tạo ra gì?
1213. 39:14Cái bộ máy cho quá trình
1214. 39:17dịch mã.
1215. 39:18Ribosom kết lại thành cặp đúng không? Do
1216. 39:20đó nó kiểu như là
1217. 39:21Cho nên nếu xét về tổng lượng đi
1218. 39:23thì nó là một bào quan rồi, tức là tổng
1219. 39:25lượng ARN
1220. 39:26ribosom chiếm một phần lớn
1221. 39:28trong
1222. 39:29cái lượng
1223. 39:30ARN trong
1224. 39:32tế bào.
1225. 39:37Cái thứ hai á là ARN vận chuyển. ARN vận
1226. 39:40chuyển là gì? Nó sẽ vận chuyển axit amin
1227. 39:42đến cái nhà máy ribosom
1228. 39:44để ghép cặp
1229. 39:46để để để để lắp ghép để lắp ghép
1230. 39:48cái axit amin đó với cái cái đặc tính
1231. 39:51để nối dài cái phân tử protein.
1232. 39:55>> [hắng giọng]
1233. 39:56>> À, đây là cái loại thứ hai ha. Cái loại
1234. 39:58loại thứ ba là gì? ARN thông tin là gì?
1235. 40:01Là nó mang thông tin di truyền của gen
1236. 40:02ha.
1237. 40:04Tại vì quá trình à
1238. 40:05phiên mã và sau đó là dịch mã là chúng
1239. 40:07[tiếng cười] ta có một cái protein đặc
1240. 40:09tính cụ thể chúng ta mong muốn rồi.
1241. 40:11Và
1242. 40:11hệ thống di truyền nó sẽ nhận diện và
1243. 40:13tìm đúng cái cái gen
1244. 40:15của cái
1245. 40:17sản phẩm protein mà mình mong muốn. hợp
1246. 40:18protein.
1247. 40:21Nó là cái vai trò dẫn đường của protein.
1248. 40:22Như vậy protein nó đóng vai trò như giao
1249. 40:24liên mang mã.
1250. 40:25Và độ dài ngắn nó sẽ như thế nào?
1251. 40:28Tùy theo gen.
1252. 40:29Cái gen dài bao nhiêu?
1253. 40:30Cái gen nó chỉ
1254. 40:32vài axit amin thôi. Còn cái gen nó gen á
1255. 40:34nó mã hóa protein nó lên tới vài chục
1256. 40:37hay là trăm trở lên axit amin.
1257. 40:39Tùy độ dài ngắn nó rất là khác nhau.
1258. 40:41Nó theo cái gì?
1259. 40:44Cái mã
1260. 40:46thông tin để tạo thành
1261. 40:47protein.
1262. 40:50Một số ARN khác, ví dụ như ARN nhân
1263. 40:53không đồng nhất được xem là tiền ARN,
1264. 40:55pre ARN thông tin. Thì đọc cái này mình
1265. 40:57sẽ hiểu ngay gì?
1266. 40:59Tức là đây là sản phẩm của ARN thông tin
1267. 41:01như ở dòng đầu.
1268. 41:03Và chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn.
1269. 41:05Mình nhớ tên này gì?
1270. 41:06Hn ARN.
1271. 41:09Cái ARN thứ
1272. 41:12năm á là ARN nhân nhỏ, small nuclear.
1273. 41:16Nhân nhỏ. Thì ở đây cũng thấy rằng gì?
1274. 41:19Tham gia chức năng chính của nó là tham
1275. 41:20gia vào quá trình cắt nối.
1276. 41:25Cắt nối ở trong cái phần nhân
1277. 41:27nhân thực nó cắt nối tức là cắt intron
1278. 41:29cắt xong
1279. 41:30rồi nối exon lại.
1280. 41:34Và cuối cùng là ribozyme. Ribozyme á như
1281. 41:36tên thể hiện là gì?
1282. 41:40Nó là những phân tử ARN mà có tính
1283. 41:42enzyme.
1284. 41:44Và nó có ở tế bào nhân sơ
1285. 41:46nhưng mà ở
1286. 41:51À chúng ta biết rằng gì? Hai cái ARN
1287. 41:53nhân nhỏ [hắng giọng] và ARN nhân lớn
1288. 41:54thì cái ribozyme này bản chất là gì? Bản
1289. 41:56chất ARN và vai trò nó như là enzyme.
1290. 41:59Như chúng ta đã học rồi [hắng giọng] á,
1291. 42:00nói chung mình thường nhớ gì?
1292. 42:02Phần lớn enzyme bản chất là gì?
1293. 42:05Protein.
1294. 42:07Trừ một số trường hợp đặc biệt chúng ta
1295. 42:08[hắng giọng] cũng thấy đây
1296. 42:09có thể là không phải protein.
1297. 42:13Ví Ví ARN polymerase
1298. 42:15cũng có nhiều phân tử riêng nó dài.
1299. 42:22Thì quá trình phiên mã nó có một số
1300. 42:25bước, ví dụ như là đầu tiên á là ARN
1301. 42:27polymerase phải tìm vị cái gen.
1302. 42:30Trong cái nguyên cái chuỗi ADN nó phải
1303. 42:32tìm vị được cái gen nào cần.
1304. 42:34Bắt đầu triển khai quá trình gì?
1305. 42:36Quá trình
1306. 42:38phiên mã sau đó tổng hợp ra protein. Có
1307. 42:39nhiều
1308. 42:41Thì
1309. 42:43để nhận định vị như thế và cũng như bắt
1310. 42:44đầu thực hiện quá trình
1311. 42:47gọi là tái bản ADN á thì nó phải
1312. 42:51À xin lỗi đó là quá trình phiên mã từ
1313. 42:52ADN thành ARN phải tìm vị promoter.
1314. 42:55Chúng ta nhắc lại promoter, promoter là
1315. 42:56vị trí làm gì?
1316. 42:57Gắn cái ARN polymerase lên đó.
1317. 43:02Vị trí promoter trên cái đầu phía trên
1318. 43:04cái
1319. 43:05trên cái mã di truyền.
1320. 43:07ADN. Đấy,
1321. 43:07>> [tiếng cười]
1322. 43:08>> nó nhận vị bắt đầu gắn cái ARN
1323. 43:09polymerase.
1324. 43:14Như vậy, nó xác định được vị trí bắt
1325. 43:15đầu.
1326. 43:19Bởi vì tổng hợp ARN là tổng hợp luôn ARN
1327. 43:20rồi. Do đó nó sẽ không cần mồi ARN gì
1328. 43:23nữa.
1329. 43:23Tổng hợp ADN thì không cần mồi ARN.
1330. 43:27Và cái enzyme chủ đạo để mà nối dài cái
1331. 43:30mạch polynucleotide ARN này á nó cũng
1332. 43:33chính là gì?
1333. 43:34Gọi là ARN polymerase.
1334. 43:38Quá trình nối dài nó vẫn là nối dài theo
1335. 43:40chiều nào? Cái sợi mới tổng hợp lúc nào
1336. 43:41cũng theo chiều gì? 5' 3'. Từ đó khiến
1337. 43:44cho sợi khuôn phải theo chiều gì?
1338. 43:463' 5'.
1339. 43:48Đó là
1340. 43:48quá trình thứ nhất là
1341. 43:49dù là ADN hay ARN thì cái enzyme
1342. 43:52polymerase
1343. 43:53nó chỉ gắn được cái chiều
1344. 43:55chiều 3' 5'.
1345. 43:57Nó khiến cho sợi khuôn nằm phải theo
1346. 43:58chiều gì?
1347. 43:595' 3'.
1348. 44:02Nó không đọc sửa nó mới rồi quý vị ha,
1349. 44:03nó không đọc sửa. Cái nguyên liệu nó sử
1350. 44:05dụng là gì?
1351. 44:06nucleoside triphosphate.
1352. 44:08Và những nucleoside triphosphate này
1353. 44:10sao?
1354. 44:12Triphosphate lận. Do đó nó gì? Nó giàu
1355. 44:13năng lượng.
1356. 44:15Nói cách khác là quá trình tế bào của
1357. 44:16chúng ta
1358. 44:17thực hiện sự sao chép ADN
1359. 44:20hoặc là gì? Thực hiện sự phiên mã.
1360. 44:25Thì đều là những quá trình gì? Tiêu tốn
1361. 44:27năng lượng.
1362. 44:29Năng lượng đó
1363. 44:30nó thể hiện thông qua
1364. 44:32nguyên liệu cho quá trình nối dài, lắp
1365. 44:35ghép các nucleoside lại.
1366. 44:39Nó không có đọc sửa đúng không? Nãy tôi
1367. 44:40nói rồi.
1368. 44:42Lỗi rồi nó mặc kệ.
1369. 44:44Tại vì nó hy vọng là rất nhiều lần sao
1370. 44:45sẽ đúng. Lâu lâu nó sai [khịt mũi] một
1371. 44:47lần. Bởi vì cái cái xác suất đúng rất là
1372. 44:48thấp.
1373. 44:50Nó hy vọng nhiều lần sẽ đúng hơn.
1374. 44:52Nguyên tắc gắn nucleoside theo nguyên
1375. 44:53tắc bổ sung.
1376. 44:58À chúng ta thử nhìn cái hình ở đây.
1377. 45:00À rồi nãy tôi nói promoter đúng không
1378. 45:01anh chị? Promoter là gì?
1379. 45:03Là cái vùng mà
1380. 45:05ARN polymerase sẽ dính vô để nó bắt đầu
1381. 45:07phiên mã.
1382. 45:08Để bắt đầu quá trình
1383. 45:12nối dài chuỗi RNA.
1384. 45:16Thì à
1385. 45:17rớt tới đây đúng không? Thì cái vị trí
1386. 45:18bắt đầu cái nucleoside bắt đầu quá trình
1387. 45:20phiên mã cái nucleoside mình gọi là vị
1388. 45:21trí cộng 1.
1389. 45:25Nếu mình đi xuôi dòng mình gọi là
1390. 45:26downstream. Nếu mình đi ngược dòng mình
1391. 45:28gọi là gì?
1392. 45:29Stream.
1393. 45:36Cái sợi cái cái cái sợi mà tổng hợp mới
1394. 45:38bởi cái enzyme polymerase này á theo
1395. 45:40chiều gì? 5' 5' qua 3'. Khiến cho gì?
1396. 45:43Cái cái sợi mà trực tiếp
1397. 45:47thực hiện sự phiên mã. Cái sợi ADN trực
1398. 45:49tiếp phiên mã theo chiều gì?
1399. 45:54Gọi là sợi gì? Template.
1400. 45:57Coding.
1401. 45:58Non-coding template.
1402. 45:59>> [ho]
1403. 46:00>> Sợi mã hóa.
1404. 46:06Thì ở đây chúng ta nhìn lại cái dòng
1405. 46:09di chuyển của thông tin di truyền từ gen
1406. 46:12cho đến gì? Sản phẩm cuối là gì? Protein
1407. 46:14ha.
1408. 46:16Thì à đối với gen trong ADN á thì nó
1409. 46:18diễn ra quá trình gì? Phiên mã ha, phiên
1410. 46:20mã để tạo ra sản phẩm ARN.
1411. 46:24ARN.
1412. 46:28Như vậy chúng ta thấy gì?
1413. 46:30Cái sản phẩm ARN nó tổng hợp mới theo
1414. 46:32chiều 5' đến 3' và sẽ có một vài gen
1415. 46:35cùng được quy định bởi một promoter.
1416. 46:37Nghĩa là giả sử ARN polymerase đã nhận
1417. 46:39diện rồi nó sẽ trượt và tổng hợp gì?
1418. 46:41ARN.
1419. 46:42ARN vận chuyển.
1420. 46:44Nhưng mà sau đó
1421. 46:46nó sẽ nhận diện những vị trí để mà
1422. 46:49à phiên mã ha. Bây giờ chúng ta nhắc
1423. 46:51nhanh về những cái là loại ribosome
1424. 46:53khác.
1425. 46:54Các cái ribosome à
1426. 46:56xin lỗi các ARN khác. Cái ribosome là
1427. 46:59gì? Là phân tử ARN. ARN nó gì? Nó gồm
1428. 47:01hai bán đơn vị ghép lại.
1429. 47:03Thì ở tế bào nhân sơ á nó gồm hai bán
1430. 47:06đơn vị là gì? 50S với 30S ghép lại thành
1431. 47:08một cái ribosome hoàn chỉnh là 70S.
1432. 47:11Cũng như là gì? Tế bào nhân thực chúng
1433. 47:12ta có gì? 60S với 40S ghép lại thành gì?
1434. 47:1680S.
1435. 47:18S là hệ số lắng ha.
1436. 47:20À chứ không phải là cái khối lượng tính
1437. 47:21bằng gam.
1438. 47:23Hệ số lắng thì người ta có thể dựa trên
1439. 47:25hệ số lắng [tiếng cười] để người ta biết
1440. 47:26kích thước đó.
1441. 47:27Mức độ lắng của nó.
1442. 47:29Do đó khi nó tách rời hệ số lắng khác,
1443. 47:31khi ghép lại thì hệ số lắng nó không
1444. 47:32phải là phép cộng.
1445. 47:33Dĩ nhiên nó từ 70S thành 80S không phải
1446. 47:35là phép cộng đơn thuần.
1447. 47:37Thì đây là cái minh họa cho ribosome.
1448. 47:39Bình thường á tức là ở dạng không hoạt
1449. 47:41động thì hai cái mảnh này nó rời nhau.
1450. 47:43Nhưng mà khi nó đánh nó nhận diện đánh
1451. 47:44hơi thấy có ARN thông tin thì hai mảnh
1452. 47:46này sẽ
1453. 47:47gắn bán lên và nó
1454. 47:49nó tạo ra một cái cấu trúc ribosome hoàn
1455. 47:50chỉnh.
1456. 47:53À bên phải là ARN vận chuyển
1457. 47:54[tiếng cười] tức này cái ARN vận chuyển
1458. 47:56này cái sản phẩm cuối rồi, tức là hoàn
1459. 47:57chỉnh qua rồi, vận chuyển rồi. Trước đó
1460. 47:59thì sao?
1461. 48:00Nó có nhiều cái
1462. 48:01gọi là hình nó không đẹp, nó xù xìa vậy
1463. 48:03ha, mà nó nó nó
1464. 48:05biểu hơn.
1465. 48:06Nhưng mà đây là hình đã được cắt
1466. 48:07>> [hắng giọng]
1467. 48:08>> cắt tỉa.
1468. 48:09Thì trên hình này em thấy gì? Chúng ta
1469. 48:10thấy như vẫn đi đi theo chiều 5' 3' đúng
1470. 48:12không? 5' 3'.
1471. 48:14Thì ở
1472. 48:15cái nhánh ở đầu ừm
1473. 48:17ở đối diện chỗ hai đầu á, có một nhánh
1474. 48:20mình gọi là cái nhánh này chứa gì?
1475. 48:22Chứa cái bộ ba gọi là trình tự
1476. 48:25anti codon.
1477. 48:27Tức là bộ ba đối mã.
1478. 48:30Codon là gì? Chúng ta quay lại phía trên
1479. 48:31như nãy giờ mình chưa nói đến chỗ này
1480. 48:33ha.
1481. 48:34Từng bộ ba
1482. 48:35của cái ARN thông tin nó sẽ tương ứng
1483. 48:37với một cái
1484. 48:39mã của amino acid.
1485. 48:41Cái bộ ba mình gọi là gì? Bộ ba mã hóa.
1486. 48:44Hay mình gọi là codon.
1487. 48:45Codon là bộ ba mã hóa. Cái bộ ba bộ ba
1488. 48:47chứa cái mã
1489. 48:50Và ARN vận chuyển sẽ làm gì?
1490. 48:53Khớp
1491. 48:55khớp cái anti codon của nó với cái codon
1492. 48:57này.
1493. 48:58Để mà
1494. 48:59gọi là hai cái khớp nhau như vậy là gì?
1495. 49:01Khớp và tương ứng được nó là một amino
1496. 49:03acid cụ thể nào đó.
1497. 49:04Ở đây là codon trên ARN thông tin.
1498. 49:07Thì ở trên A
1499. 49:09ARN thông tin là codon á, thì trên ARN
1500. 49:11vận chuyển mình gọi là gì? Anti codon.
1501. 49:14Và mỗi bộ ba anti codon này á
1502. 49:23Thì chúng ta đi vào từng vào một
1503. 49:26chất bước trong quá trình dịch mã này.
1504. 49:28Như nãy mình nói á
1505. 49:30ribosome tính hơi thấy ARN ARN thông tin
1506. 49:33là nó sẽ gì? Nó sẽ kéo nhau đến.
1507. 49:35Bám lên đó.
1508. 49:36Thì kéo nhau đến nó sẽ tạo ra hai cái
1509. 49:38buồng.
1510. 49:39Một cái buồng mình gọi là buồng gì?
1511. 49:41Buồng P, một buồng gọi là buồng A.
1512. 49:43Cái chữ P á viết tắt từ chữ peptidyl, do
1513. 49:45đó mình cái buồng P lúc nào nó cũng sẽ
1514. 49:47chứa gì?
1515. 49:49Chứa cái đoạn peptidyl ARN nối dài.
1516. 49:50[hắng giọng]
1517. 49:51Cái buồng A viết tắt từ dưới amino acid,
1518. 49:54tức là cái vùng A nó sẽ nhận cái acid
1519. 49:55amin mới.
1520. 49:57Khi nó trượt
1521. 49:58nó nhận acid amin mới và nó nối dài qua
1522. 49:59đoạn P, nó trượt nó trượt.
1523. 50:01Thì cái chỗ vùng vùng A này trống đúng
1524. 50:03không? Lại có một acid amin mới được đưa
1525. 50:05đến.
1526. 50:06Rồi nó nối dài qua đoạn P, nó tiếp tục
1527. 50:08nó trượt, vùng A này trống, đó là quá
1528. 50:09trình
1529. 50:11ở đầu, chúng nó dài tới đây nha.
1530. 50:13Nó dính vô nó trượt và nó tạo ra cái chỗ
1531. 50:15trống.
1532. 50:16Thì chiều nãy mình nói chiều
1533. 50:18dịch mã cũng là chiều
1534. 50:20tăng tế bào này của ARN.
1535. 50:25Và nó chấm dứt khi nào?
1536. 50:28Nó đến cái
1537. 50:29vô đồng, vô đồng, nó vô đồng. Nó đợi
1538. 50:31hoài không có cái ARN nó mang đến
1539. 50:34thì nó sẽ
1540. 50:36Đó là quá trình gọi là khởi đầu, kéo dài
1541. 50:38và
1542. 50:40Khởi đầu là gì?
1543. 50:41Ribosome bám lên ARN
1544. 50:44tạo ra hai cái buồng.
1545. 50:46Sau đó kéo dài là ARN, cái ribosome nó
1546. 50:48trượt
1547. 50:49theo chiều 5' 3'.
1548. 50:51Khi trượt như thế thì cái cái vùng A nó
1549. 50:53sẽ đến cái vô đồng mới, cái vùng A mới.
1550. 50:57Nó đợi acid amin mang đến bởi ARN vận
1551. 50:59chuyển.
1552. 51:00Sau đó nó nối dài, nó tạo liên kết
1553. 51:02liên kết peptit với cái đoạn codit ARN
1554. 51:04nó dài đúng không?
1555. 51:05Sau đó tạo liên kết peptit xong nó sẽ
1556. 51:07trượt
1557. 51:08qua chiều 3' 1' đất.
1558. 51:11Và lại đặt có một cái
1559. 51:13à ARN vận chuyển mới
1560. 51:14acid amin mới đến.
1561. 51:16Đến khi nó
1562. 51:17có cái ARN vận chuyển hết.
1563. 51:19Nó tiếp tục
1564. 51:21và tạo ra cái sản phẩm.
1565. 51:22Đây là cái [hắng giọng]
1566. 51:23polipeptit.
1567. 51:25Thì cấu trúc này á người ta còn gọi là
1568. 51:26cấu trúc bậc một.
1569. 51:28Cấu trúc cấu trúc bậc một của protein là
1570. 51:30cái polipeptit đơn thuần.
1571. 51:32Gồm nhiều acid amin đơn thuần, chưa có
1572. 51:33liên kết gì.
1573. 51:36Rồi một đặc điểm của quá trình dịch mã
1574. 51:38đó là gì?
1575. 51:40Giả sử chúng ta tưởng tượng nha, giả sử
1576. 51:42cái ribosome
1577. 51:43nó đang trượt trên cái đoạn ARN, đoạn
1578. 51:45này nó dài nó trượt.
1579. 51:46Thì sao? Nó trượt một đoạn thì sao?
1580. 51:48Thì những cái ribosome khác nó cũng đến
1581. 51:51hơn đúng không? Và nó sẽ làm gì? Nó sẽ
1582. 51:53bám lên.
1583. 51:54Như vậy nó không đợi,
1584. 51:56nó không đợi.
1585. 52:14Thì
1586. 52:16khi mà ribosome
1587. 52:18mới đầu tiên nó nó trượt qua thì khoảng
1588. 52:19trống đúng không? Thì những ribosome mới
1589. 52:21có thể bám lên. Và khiến cho gì? Trên
1590. 52:23cái đoạn ARN thông tin đó có thể gì? Có
1591. 52:27nhiều ribosome cùng đang trượt với nhau.
1592. 52:29Thì gọi là gì? Polysome.
1593. 52:31Tức là từ đó nó rút ngắn quá trình tổng
1594. 52:33hợp protein.
1595. 52:34Nó không phải đợi không một đoạn.
1596. 52:36Nó một cấu trúc như trong tổng hợp
1597. 52:37protein mới là
1598. 52:38nó sẽ mang tính cuốn chiếu, nó kéo dài
1599. 52:40tổng hợp.
1600. 52:43Ví dụ cái
1601. 52:47thì sẽ có nhiều ribosome bám lên đó.
1602. 52:51Thì polysome nó có thể tồn tại tự do ở
1603. 52:53bào tương hoặc gắn vào mạng lưới nội
1604. 52:54chất thô. Mà mạng lưới nội chất thô mình
1605. 52:56còn nhớ không? Có những hạt đúng không?
1606. 52:58Mạng lưới nội chất thô còn gọi là mạng
1607. 52:59lưới nội chất có hạt bởi vì có những hạt
1608. 53:01gì?
1609. 53:02Có những hạt ribosome ở đó.
1610. 53:04Mạng lưới nội chất.
1611. 53:07Như nãy em nói á, cái trình tự mà mình
1612. 53:08mới tổng hợp xong á, mình gọi là cấu
1613. 53:09trúc bậc một.
1614. 53:10Protein cấu trúc bậc một chỉ trình tự
1615. 53:12thôi.
1616. 53:13Sau đó là sao?
1617. 53:15Sẽ bắt đầu có sự gì?
1618. 53:17Tương tác, dòm ngó của những cái nguyên
1619. 53:19tử gần nhau.
1620. 53:20Ví dụ những cái hơi âm
1621. 53:22như là oxy, nitơ
1622. 53:25và những cái hơi dương như là gì? Hydro.
1623. 53:27Nó sẽ gì?
1624. 53:29Nó sẽ à
1625. 53:31gọi là ưa thích lẫn nhau đúng không? Nó
1626. 53:32sẽ níu kéo lại.
1627. 53:34Khiến cho một sợi thay vì là sao? Nó nằm
1628. 53:36thòng lọng thế này, nó sẽ gì? Nó hơi cấu
1629. 53:38trúc lại. Nó sẽ xoắn lại giống như cái
1630. 53:40lò xo. Tại vì nó níu kéo nhau mà. Những
1631. 53:43cái cấu trúc gần gần nhau nó níu níu
1632. 53:44lại.
1633. 53:45Và nó sẽ
1634. 53:46bị xoắn. Gọi là xoắn alpha.
1635. 53:48Hoặc là tạo nên cái beta. Tạo nên cái
1636. 53:50beta thì chỗ này nó hơi hơi hơi đi sâu
1637. 53:51một chút. Là cái liên kết peptit á là
1638. 53:54liên kết có góc quay
1639. 53:56giữa nitơ với hai cái hai cái hai bên.
1640. 53:59Do đó, nếu một cách
1641. 54:01trùng khớp thì cái góc quay của liên kết
1642. 54:03peptit á nó tạo ra những cái nhấp nhô.
1643. 54:06Và khi mà các
1644. 54:08các axit amin nó tương tác với nhau bằng
1645. 54:11liên kết hidro
1646. 54:12thì
1647. 54:13một cách gọi là
1648. 54:15đồng điệu á, nó sẽ tạo nên cái lá gấp.
1649. 54:17Tại vì những góc quay của các
1650. 54:19các liên kết peptit á nó đồng nó khớp
1651. 54:20với nhau thì sẽ tạo ra lá gấp. Khi đó
1652. 54:22mình gọi là lá gấp beta.
1653. 54:25Alpha là cái xoắn alpha, beta là cái
1654. 54:27gấp.
1655. 54:28Thì đó là chi tiết cho cái cấu trúc của
1656. 54:29cái
1657. 54:31axit amin của phân tử protein thôi.
1658. 54:34Àm, đây là cái dạng bậc hai.
1659. 54:36Thì bậc hai là liên kết hidro. Liên kết
1660. 54:38hidro hồi nãy là liên kết gì? Không phải
1661. 54:40liên kết thực sự mà chỉ là sự tương tác
1662. 54:42thôi. Sự tương tác.
1663. 54:45Collagen thì nó cũng có cái xoắn đặc
1664. 54:46trưng của nó. Hồi nãy mình nói về
1665. 54:47collagen tiếp theo á. Bây giờ đến cấu
1666. 54:49trúc bậc ba là gì?
1667. 54:50Cấu trúc bậc hai á, mặc dù nó có vẻ có
1668. 54:52có cái cấu trúc rồi, nhưng nó vẫn gì? Nó
1669. 54:55vẫn là cái sợi mang tính hơi lòng thòng
1670. 54:57ha. Nó không có những cái vị trí nào nó
1671. 54:59đặc hiệu cho một vai trò.
1672. 55:01Do đó, phân tử protein nó cần phải gì?
1673. 55:03Gấp cuộn lại.
1674. 55:06Gấp cuộn lại
1675. 55:07để tạo thành một khối với hình thái nào
1676. 55:09đó. Có một vị trí nào đó phù hợp chức
1677. 55:11năng. Thí dụ đây là một cái
1678. 55:13myoglobin đi thì nó sẽ có vị trí nào các
1679. 55:15anh chị? Vị trí đó để gắn cái hem vô.
1680. 55:18Hoặc đây là cái enzyme đi thì nó sẽ có
1681. 55:20một vị trí nào đó sao cho cái cái cơ
1682. 55:22chất có thể khớp [tiếng cười] vô được
1683. 55:23cái enzyme đó.
1684. 55:24Để thực hiện tương tác.
1685. 55:25Do đó, cái phân tử protein nó phải gì?
1686. 55:27Qua một cấu trúc tiếp theo, bậc ba.
1687. 55:30Thì bậc ba là do cái gì xảy ra? Thực ra
1688. 55:32cũng là do những cấu tạo, những cấu trúc
1689. 55:34nội tại của nó. Nó có gì? Nó tương tác
1690. 55:36được cái diện rộng và nó sẽ tạo ra cấu
1691. 55:38trúc bậc 3 cho nó. Thì cấu trúc bậc 3 đó
1692. 55:40nó gồm những gì? Thí dụ liên kết gì?
1693. 55:42Ion. Tại vì trên cái mạch axit amin nếu
1694. 55:45chúng ta còn nhớ mạch bên của nó có
1695. 55:46những
1696. 55:47nhóm bên mạch axit amin mạch bên nó lại
1697. 55:49âm thí dụ nhóm CO trừ.
1698. 55:51Có mạch bên nó sẽ là dương thí dụ như có
1699. 55:53gì? Có NH3 cộng bên của nó ha.
1700. 55:56Thì nó lại nó tương tác với nhau
1701. 55:58theo kiểu là liên kết
1702. 56:00tương tác gọi là tương tác ha.
1703. 56:02Tức là liên kết ion đó không có lịch sự
1704. 56:03nó vẫn là sự tương tác mặc dù mình không
1705. 56:04có chia sẻ nhưng nó không có chia sẻ
1706. 56:06điện tử ha.
1707. 56:07Hoặc là
1708. 56:08tương tác kị nước. Mạch bên R nó đều kị
1709. 56:10nước với nhau thì sao?
1710. 56:12Nó sẽ chơi được với nhau. Nó sẽ gì? Nó
1711. 56:14sẽ tạo ra cái sự
1712. 56:16thu hút lẫn nhau nó giúp cái phân tử
1713. 56:19polipeptit nó gì? Nó gấp lại theo cái
1714. 56:21liên kết đó.
1715. 56:22Hoặc là
1716. 56:24lực Van der Waals giữa cái lực tức là
1717. 56:25lực hút yếu nhẹ giữa các nguyên tử với
1718. 56:27nhau.
1719. 56:29Và đặc biệt cái cấu trúc liên kết mà
1720. 56:30giúp ổn định hóa cái cấu trúc bậc 3 đó
1721. 56:32là liên kết disulfid.
1722. 56:34Disulfid là từ đâu? Từ S sắt của
1723. 56:37[tiếng cười] cystein.
1724. 56:39Nó sẽ tạo nên cái disulfid.
1725. 56:40Và liên kết disulfid thường sẽ bền chắc
1726. 56:41hơn. Nó giúp duy trì cấu trúc bậc 3 được
1727. 56:44ổn định hơn.
1728. 56:45Thì đó là những liên kết đặc biệt trong
1729. 56:47cái
1730. 56:48cái mô hình của cấu trúc bậc 3 này. Và
1731. 56:51khi hình thành cấu trúc bậc 3 ít ra thì
1732. 56:52nó mới có chức năng.
1733. 56:54Còn cấu trúc bậc trước là nó dợt trung
1734. 56:56gian thôi và nó ấy là cấu trúc bậc 3. Do
1735. 56:58đó chúng ta nghĩ qua giả sử một cái axit
1736. 57:00amin đó bị sai lệch trên đây
1737. 57:02thì sao? Có khả năng nó nó xoắn lại được
1738. 57:04không? Không được đúng không?
1739. 57:06Và có khả năng là gì?
1740. 57:07Nó tạo ra cái cấu trúc này nó không còn
1741. 57:09đúng nữa. Tại vì cấu trúc bị bẻ gãy
1742. 57:11những tương tác giữa các axit amin với
1743. 57:13nhau mà. Bây giờ một thành phần nó sai
1744. 57:14thì cái liên kết này cái tương tác này
1745. 57:16nó không còn đúng như là mong đợi nữa mà
1746. 57:18nó sẽ tạo ra những cái
1747. 57:20những phân tử polipeptit hay những phân
1748. 57:22tử protein
1749. 57:24có cấu hình
1750. 57:25sai lệch và không có chức năng.
1751. 57:28Đối với cấu trúc bậc 4 thì sao?
1752. 57:31Cấu trúc bậc 4 á, nó sẽ gặp trong tình
1753. 57:32huống là phân tử protein có nhiều đơn vị
1754. 57:35ghép lại thì mới có bậc 4. Còn nếu phân
1755. 57:38tử protein chỉ có 1 polipeptit thôi á,
1756. 57:40thì nó chỉ có cấu trúc bậc 3.
1757. 57:42Đó thì chính nó.
1758. 57:43Thì trường hợp nào? Ví dụ như là
1759. 57:44hemoglobin mình còn nhớ không?
1760. 57:46Hemoglobin có 4 vì có 4 cái polipeptit.
1761. 57:48Như vậy, phân tử hemoglobin nó có cấu
1762. 57:51trúc bậc 4.
1763. 57:52Còn phân tử myoglobin thì sao?
1764. 57:53Nó chỉ có 1 cái polipeptit thôi. Vậy,
1765. 57:55myoglobin á dừng lại ở cấu trúc bậc 3.
1766. 57:57Đó là bậc 3 hay 4 là tùy theo cái loại
1767. 58:00protein đó.
1768. 58:03À, đối với collagen á, thì bản thân nó
1769. 58:04nó xoắn một chút ha. Nó tương tác với
1770. 58:06cái hidro với nhau. Nhưng đồng thời gì?
1771. 58:08Ở ở cấu trúc bậc 3 nó làm sao? Ba sợi
1772. 58:11polipeptit của collagen nó bện lại nè.
1773. 58:14Tức là bản thân [tiếng cười] mỗi sợi nó
1774. 58:14có xoắn collagen riêng của nó.
1775. 58:16Và sau đó gì? Ba sợi nó bện lại với
1776. 58:18nhau.
1777. 58:19Nó giống như chúng ta bện dây thừng vậy.
1778. 58:21Thì collagen trong phân tử liên kết
1779. 58:22chúng ta cũng [hắng giọng] vậy.
1780. 58:23Nó cũng gồm ba sợi bện lại với nhau.
1781. 58:26Nó tạo nên sự vững chắc tương đối của
1782. 58:28collagen.
1783. 58:29À, thì như vậy đó,
1784. 58:30>> [tiếng cười]
1785. 58:31>> cái việc gấp cuộn protein á là bước quan
1786. 58:32trọng.
1787. 58:33Bên cạnh cái quá trình nãy giờ từ thông
1788. 58:35tin di truyền cho đúng nó đã, rồi ra ARN
1789. 58:36phải đúng. Rồi quá trình dịch mã
1790. 58:39nó phù hợp.
1791. 58:41Nhưng mà sau đó mới tới cái bước cuộn.
1792. 58:42Đó là
1793. 58:43một yếu tố
1794. 58:44để mà cấu trúc protein [khịt mũi]
1795. 58:46protein nào.
1796. 58:48À, thì có anh thì có cũng là protein
1797. 58:49khác là chất chaperon. Nó thực hiện hỗ
1798. 58:52trợ cho quá trình này.
1799. 58:53Nó rất đặc biệt đối với nhiều loại
1800. 58:54protein khác.
1801. 58:55À, nếu mà cái quá trình gấp cuộn không
1802. 58:57đúng cách thì protein sẽ bị hủy.
1803. 59:00Nếu mà bị à
1804. 59:01nếu mà bị protein nó không gấp cuộn đúng
1805. 59:03cách á, thì sẽ có cái gì? Nó sẽ được phá
1806. 59:05hủy tại đâu? À, proteasome.
1807. 59:08Bằng cách nó gắn với gì?
1808. 59:10Ubiquitin.
1809. 59:11Ubiquitin này.
1810. 59:16Đưa về proteasome phân hủy.
1811. 59:18Đó là điểm cuối của cái quá
1812. 59:20Nghĩa là nếu lỡ cái phân tử protein nó
1813. 59:22không được không có cấu trúc phù hợp
1814. 59:25thì cơ thể mình sẽ phân giải nó ra.
1815. 59:27Phân giải nó ra thì axit amin sẽ làm gì?
1816. 59:29Axit amin có thể được tái sử dụng để
1817. 59:30tổng hợp protein mới.
1818. 59:31Và nếu không thì nó có thể bị thoái hóa.
1819. 59:36Ờ ngoài ra có một số biến đổi khác nữa
1820. 59:38gọi là
1821. 59:39để mà tạo ra sản phẩm [tiếng cười]
1822. 59:40protein cuối. Ví dụ nó gắn glycosin.
1823. 59:44Một số cái
1824. 59:46protein có thể có glycosin.
1825. 59:47Và nó có thể tạo ra gì?
1826. 59:49Được tạo ra được glycoprotein.
1827. 59:51Ví dụ như
1828. 59:52Ví dụ mình nghe nói về các kháng nguyên
1829. 59:54nhóm máu
1830. 59:55là gì?
1831. 59:56Là glycoprotein. Tức là không phải
1832. 59:58protein đơn thuần
1833. 59:59mà nó còn có thể gắn thêm những
1834. 1:00:01[hắng giọng] nhóm khác để tạo ra sản
1835. 1:00:02phẩm mong muốn.
1836. 1:00:05Ví dụ nó gắn thêm
1837. 1:00:06gắn thêm gắn thêm glucid vô.
1838. 1:00:09Hoặc là một số trường hợp như là liên
1839. 1:00:10kết hóa. Ví dụ như hemoglobin C đúng
1840. 1:00:12không?
1841. 1:00:13Protein đó là hemoglobin thôi nhưng mà
1842. 1:00:16nó tồn tại trong môi trường máu có gì?
1843. 1:00:18Có glucose và nó sẽ liên kết hóa và tạo
1844. 1:00:20ra gì? Tạo ra hemoglobin C.
1845. 1:00:23Hoặc là nó có thể
1846. 1:00:24nó tạo Nó có thể bị phân giải để tạo sản
1847. 1:00:26phẩm mong muốn. Ví dụ như
1848. 1:00:27dạ dày của chúng ta hoặc là ruột non
1849. 1:00:30chúng ta tiêu hóa protein bởi enzyme là
1850. 1:00:31trypsin ở dạ dày hoặc là gì?
1851. 1:00:33Pepsin ở dạ dày hoặc là trypsin ở ruột
1852. 1:00:34non đúng không?
1853. 1:00:35Nhưng mà khi sản xuất ra pepsinogen và
1854. 1:00:37trypsin đó
1855. 1:00:38thì cơ thể mình sẽ không tạo ra ngay
1856. 1:00:40đúng không? Tại vì nếu mà
1857. 1:00:41các tuyến dạ dày mà nó
1858. 1:00:43tiết ra nó tạo ra pepsin ngay thì sao?
1859. 1:00:45Nó tiêu hóa chính cái mô nó. Hoặc là
1860. 1:00:47tuyến tụy mà tạo trypsin ngay thì nó sẽ
1861. 1:00:48tiêu hóa chính cái mô tụy.
1862. 1:00:50Do đó nó sẽ tạo ra cái tiền chất là gì?
1863. 1:00:52Pepsinogen và trypsinogen. Rồi sau đó
1864. 1:00:55cái
1865. 1:00:55tiền chất đó
1866. 1:00:57cái tiền enzyme đó mới vô môi trường phù
1867. 1:00:58hợp ví dụ vô vào trong môi trường axit ở
1868. 1:01:00dạ dày
1869. 1:01:01hoặc là cái trypsinogen đó nó vào trong
1870. 1:01:04lòng ruột non thì nó mới được gì? Điều
1871. 1:01:06chỉnh.
1872. 1:01:08Và trở thành gì? Pepsin, trypsin.
1873. 1:01:10Và thường đó là gì? Quá trình điều chỉnh
1874. 1:01:12nó thường là quá trình gì các anh chị?
1875. 1:01:14Là quá trình cắt bỏ đi. Tại vì cắt ra
1876. 1:01:15thì dễ đúng không?
1877. 1:01:16Thành ra khi mà tổng hợp chuỗi
1878. 1:01:20pepsinogen, trypsin nó tổng hợp một đoạn
1879. 1:01:21dài hơn
1880. 1:01:22và đến một trường hợp thì sao? Nó cắt
1881. 1:01:24một đoạn bớt một đoạn nào đó.
1882. 1:01:27Và tương tự insulin cũng vậy, đúng
1883. 1:01:28không?
1884. 1:01:29Khi mà cơ thể chúng ta tổng hợp insulin
1885. 1:01:30thì đâu phải tổng hợp insulin ngay đâu,
1886. 1:01:32ha? Chúng ta tổng hợp một cái yếu tố là
1887. 1:01:33proinsulin, rồi proinsulin, rồi insulin,
1888. 1:01:35vân vân. Đúng không? Và sau đó gì? Đến
1889. 1:01:37khi nào chúng ta cần insulin thì sao?
1890. 1:01:39Khi mà cơ thể chúng ta tổng hợp insulin
1891. 1:01:40để thành sản phẩm hoàn chỉnh thì sao? Nó
1892. 1:01:41cắt một đoạn cái chuỗi C đi luôn. Lúc đó
1893. 1:01:43chúng ta mới có insulin.
1894. 1:01:44Thì đó là
1895. 1:01:45cách cơ thể mình tổng hợp, tức là cái
1896. 1:01:47sản phẩm tổng hợp protein mới tổng hợp
1897. 1:01:49xong thậm chí có khúc xong nhưng mà chưa
1898. 1:01:51chắc đã là xong.
1899. 1:01:52Nó còn có thể bị cắt bỏ hoặc bị
1900. 1:01:54nó có thể điều chỉnh thêm.
1901. 1:01:55Gắn thêm gì
1902. 1:01:57đó là cái quá trình
1903. 1:01:58biến đổi.
1904. 1:02:02Như vậy đó là cái phần thứ tư chúng ta
1905. 1:02:04nói về
1906. 1:02:05quá trình dịch mã và
1907. 1:02:06cấu hình lên protein. Như tóm lại á, là
1908. 1:02:09chúng ta đã trong bài này chúng ta đã
1909. 1:02:10nhắc lại một số khái niệm ha, mà
1910. 1:02:12xuyên suốt lại cái định luật trung tâm.
1911. 1:02:14Là từ gì? Từ
1912. 1:02:16mã trong ADN.
1913. 1:02:18ADN có thể truyền đôi để làm bản thể
1914. 1:02:20mới.
1915. 1:02:21Rồi cái mã đó có thể gì?
1916. 1:02:22Để tạo ra protein mong muốn thì nó qua
1917. 1:02:24hai bước. Bước thứ nhất là tạo ra cái
1918. 1:02:26người liên lạc, cái cái cái đoạn thông
1919. 1:02:27tin liên lạc. Tại vì nó chỉ cần mang
1920. 1:02:30đúng cái đoạn đó ra thôi chứ không mang
1921. 1:02:31dư.
1922. 1:02:32Hoặc là
1923. 1:02:34không có làm gì. Không lấy nguyên cái
1924. 1:02:36đoạn ADN nào đó để tổng hợp protein
1925. 1:02:38ngay. Mà nó phải qua cái ADN
1926. 1:02:40bước trung gian là ARN thông tin.
1927. 1:02:43Sau đó ARN thông tin mới được gì? Được
1928. 1:02:45tạo thành cái protein
1929. 1:02:47cuối cùng. Nhưng mà protein mới cũng
1930. 1:02:48chưa xong, nó phải qua quá trình biến
1931. 1:02:49đổi.
1932. 1:02:50Và nó phải cuộn rút lại.
1933. 1:02:53Thì đó là cái nội dung của bài chúng ta.
1934. 1:02:55Không biết các anh chị có thắc mắc gì
1935. 1:02:56hay không?
1936. 1:02:57Cũng là khá là
1937. 1:02:59gọi là khá là rút gọn các anh chị ha,
1938. 1:03:00nhưng mà chắc là cũng có nhắc lại một số
1939. 1:03:02khái niệm cơ bản.