Ba Loại Tiền Đã Cứu Canh Bạc Chip Nhớ Của Samsung Khỏi Phá Sản — Transcript

Full transcript

1. 0:10Chào mừng quý vị và các bạn đến với
2. 0:11chương trình Á Lục Ký. Sáng ngày 8 tháng
3. 0:14năm
4. 0:161983,
5. 0:17tại một khách sạn ở Tokyo, một người đàn
6. 0:20ông 73 tuổi nhấc điện thoại lên. Ông
7. 0:23không tổ chức họp báo, ông không đứng
8. 0:25trước ống kính. Ông gọi một cuộc gọi
9. 0:27đường dài về show cho chủ tịch một tờ
10. 0:29báo và nói với người đó rằng hãy đăng
11. 0:32lên mặt báo cái tin này, Samsung sẽ làm
12. 0:34chất bán giận. Người đàn ông ấy tên là
13. 0:37Libung Chu, người sáng lập Samsung. Ông
14. 0:40đã mang bệnh ung thư nhiều năm trước
15. 0:42thời điểm đó, b năm sau cuộc gọi này,
16. 0:45ông qua đời. Và trong khoảng thời gian ở
17. 0:47giữa, tập đoàn của ông đi từ chỗ không
18. 0:50ai coi là một cái tên trong ngành Chip
19. 0:52tới chỗ dẫn đầu thế giới về bộ nhớ máy
20. 0:54tính. Cuộc gọi ấy hôm nay được gọi là
21. 0:56tuyên bố Tokyo. Nó xuất hiện trong sách
22. 0:59quản trị, trong bài giảng ở các trường
23. 1:01kinh doanh, trong các bài báo kỷ niệm.
24. 1:04Nó được dạy như một tình huống kinh điển
25. 1:06về tầm nhìn của người lãnh đạo. Nó được
26. 1:08kể như khoảnh khắc khai sinh của một đế
27. 1:10chế. Nhưng khi chúng tôi đi tìm bằng
28. 1:12chứng cho từng chi tiết nổi tiếng của
29. 1:14câu chuyện ấy, gần như mọi con đường đều
30. 1:17dẫn tới một chỗ trống, không có bản ghi
31. 1:20âm cuộc gọi, không có biên bản. Cái tên
32. 1:23tuyên bố Tokyo là do đời sau đặt ra. Bản
33. 1:26báo cáo của người Nhật liệt kê những lý
34. 1:28do Samsung chắc chắn sẽ thất bại. Chi
35. 1:32tiết được kể lại nhiều nhất trong toàn
36. 1:34bộ câu chuyện chưa ai tìm được bản gốc
37. 1:36và ngay cả cái ý rằng năm 1983
38. 1:41là lúc Samsung bước chân vào ngành chip
39. 1:43cũng không đúng bởi họ đã sở hữu một nhà
40. 1:45máy bán dẫn từ 9 năm trước đó. Hôm nay
41. 1:48chúng ta sẽ tháo dỡ câu chuyện này từng
42. 1:50lớp một. Và điều đáng nói là sau khi gỡ
43. 1:54hết những chi tiết đẹp đẽ không đứng
44. 1:55vững, thứ còn lại vẫn phi thường. Chỉ là
45. 1:59nó phi thường theo một cách khác hẳn.
46. 2:01Bởi vì Samsung không thắng nhờ nhìn xa
47. 2:04hơn người khác, họ thắng nhờ chịu lỗ
48. 2:07được lâu hơn người khác. Và câu hỏi thú
49. 2:09vị nhất của cả câu chuyện này là ai đã
50. 2:12bỏ tiền ra cho họ chịu lỗ lâu đến vậy?
51. 2:14Doanh nghiệp trong câu chuyện này 40 năm
52. 2:16sau là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất
53. 2:19tại Việt Nam.
54. 2:23Để hiểu vì sao quyết định năm 1983
55. 2:27lại bị coi là điên dồ, trước hết phải
56. 2:30nhìn xem Samsung khi đó là cái gì.
57. 2:33Samsung
58. 2:34năm
59. 2:361983
60. 2:38không phải một công ty công nghệ, nó là
61. 2:42một tập đoàn thương mại và công nghiệp
62. 2:45nhẹ. Họ làm đường, họ làm bột ngọt, họ
63. 2:49dệt vải và may quần áo, họ buôn bán xuất
64. 2:53nhập khẩu. Mảng điện tử của họ bắt đầu
65. 2:55từ cuối thập niên 60. Và tới thời điểm
66. 2:57đó thì sản phẩm chủ lực là tủ lạnh, máy
67. 3:00giặt và tivi màu. Đó là những mặt hàng
68. 3:03cạnh tranh bằng giá rẻ và nhân công rẻ,
69. 3:06không phải bằng công nghệ Hàn Quốc. Khi
70. 3:09đó cũng vậy, cả nền công nghiệp điện tử
71. 3:11của quốc gia này chủ yếu tồn tại dưới
72. 3:14dạng gia công lắp giáp cho chuỗi cung
73. 3:16ứng nước ngoài. Họ có thể lắp ráp, có
74. 3:18thể hàn dây nối các con chip vào đế, có
75. 3:21thể đóng gói nhưng thiết kế một con chip
76. 3:24hay chế tạo nó trên một phiến sic thì
77. 3:26hoàn toàn nằm ngoài năng lực. Trong khi
78. 3:28đó, thế giới bán dẫn năm 1983
79. 3:32là một chiến trường giữa hai cường quốc,
80. 3:35một bên là các tập đoàn Mỹ, một bên là
81. 3:38các tập đoàn Nhật Bản đang trỗi dậy dữ
82. 3:40dội và bắt đầu đẩy lùi chính những công
83. 3:43ty đã phát minh ra con chip. Cuộc chiến
84. 3:45ấy diễn ra ác liệt nhất ở một mặt hàng
85. 3:47tên là Dram, tức bộ nhớ truy cập ngẫu
86. 3:50nhiên động, thứ bộ nhớ tạm mà mọi máy
87. 3:53tính đều cần để chạy các chương trình
88. 3:54đang mở, khoảng cách giữa Hàn Quốc và
89. 3:57nhóm dẫn đầu. Theo đánh giá phổ biến
90. 3:59thời đó là khoảng 5 tới 10 năm tương
91. 4:01đương hai tới ba thế hệ công nghệ trong
92. 4:03ngành này. Hai thế hệ là một vực thẳm
93. 4:06bởi mỗi thế hệ mới không chỉ đòi hỏi
94. 4:09kiến thức mới mà còn đòi hỏi cả một nhà
95. 4:11máy mới. Đặt cạnh nhau như vậy thì quyết
96. 4:14định của người sáng lập Samsung nghe
97. 4:17giống một cơn điên. Nhưng nó không phải
98. 4:19bước đi đầu tiên của họ. Và đây là chi
99. 4:22tiết đầu tiên mà câu chuyện phổ thông đã
100. 4:24bỏ qua.
101. 4:37Tháng 12 năm 1974,
102. 4:41Samsung mua lại một nửa cổ phần của một
103. 4:43công ty bán dẫn Hàn Quốc đang đứng bên
104. 4:45bờ phá sản. Công ty ấy nhỏ mới thành lập
105. 4:49và đang cạn tiền giữa lúc xây dở nhà
106. 4:51máy. Nhưng nó có một thứ mà cả Hàn Quốc
107. 4:53lúc đó không có đó là năng lực xử lý
108. 4:56phiến silic, tức là công đoạn chế tạo
109. 4:58thật sự chứ không chỉ đóng gói và kiểm
110. 5:00thử như các nhà máy nước ngoài đặt tại
111. 5:02Hàn Quốc. Điều đáng chú ý nằm ở chỗ ai
112. 5:05đã bỏ tiền ra mua. Không phải tập đoàn
113. 5:08Samsung. Người sáng lập chính ông
114. 5:11Libiung Chu khi đó không tin vào ngành
115. 5:14này. Ông đánh giá đây là lĩnh vực ngốn
116. 5:16tiền quá mức so với sức của một doanh
117. 5:17nghiệp đang lớn. Người quyết định mua là
118. 5:20con trai thứ ba của ông, Lê Kun Hi. Khi
119. 5:23ấy hơn 30 tuổi và đang làm ở một đài
120. 5:25truyền hình trong hệ thống gia đình, ông
121. 5:27dùng tiền cá nhân của mình. Xin lưu ý
122. 5:29rằng chi tiết này đến từ các tường
123. 5:31thuật, nội bộ và sách viết về Samsung
124. 5:34chứ chúng tôi không tìm thấy biên bản
125. 5:36hay quyết định đầu tư công khai nào của
126. 5:37thời điểm đó. Nhưng phiên bản này được
127. 5:39lặp lại nhất quán qua nhiều nguồn Hàn
128. 5:41Quốc và nó khớp với một điều dễ kiểm
129. 5:44chứng hơn đó là công ty ấy đã không được
130. 5:46tập đoàn rót vốn lớn trong nhiều năm sau
131. 5:49đó. Hãy dừng lại ở đây một chút vì chi
132. 5:52tiết này thay đổi toàn bộ hình dạng của
133. 5:53câu chuyện. Nếu một người thừa kế phải
134. 5:56móc tiền túi ra để cứu một công ty công
135. 5:58nghệ thì điều đó có nghĩa là mảng ấy
136. 6:00không nằm trong chiến lược của tập đoàn.
137. 6:03Nó là một canh bạc ngoài luồng. Nó là
138. 6:05thứ mà người đứng đầu chưa muốn ký duyệt
139. 6:08và nó cũng hé lộ một đặc điểm của mô
140. 6:10hình tập đoàn gia đình Hàn Quốc mà chúng
141. 6:12ta sẽ còn gặp lại nhiều lần trong chương
142. 6:14trình hôm nay. Đó là ranh giới giữa tiền
143. 6:16của gia đình và tiền của doanh nghiệp
144. 6:18thường mờ hơn nhiều so với ở một công ty
145. 6:20đại chúng phương Tây. Và điều đó cho
146. 6:23phép những nước cờ mà một hội đồng quản
147. 6:25trị bình thường sẽ chặn lại từ đầu. Công
148. 6:28ty đó sau này đổi tên được sáp nhập vào
149. 6:31tập đoàn và trở thành hạt nhân của mảng
150. 6:33bán dẫn Samsung. Nghĩa là trong suốt 9
151. 6:36năm từ 1974
152. 6:38tới 1983,
153. 6:41Samsung đã có một cơ sở bán giận. Cơ sở
154. 6:44ấy hoạt động cầm chừng, không tạo ra vị
155. 6:46thế gì đáng kể và không được rót vốn
156. 6:49lớn. Vậy nên cái gọi là bước nhảy năm
157. 6:521983,
158. 6:54xét cho đúng không phải một cú nhảy từ
159. 6:56số. Nó là quyết định đổ một lượng vốn
160. 6:59khổng lồ vào một mảng kinh doanh đã tồn
161. 7:02tại sẵn và đang thua lỗ. Sự khác biệt
162. 7:05giữa hai cách kể này không phải chuyện
163. 7:07chữ nghĩa. Nếu bạn tin phiên bản thứ
164. 7:09nhất, bài học rút ra là về tầm nhìn, về
165. 7:12việc dám nhìn thấy tương lai trước người
166. 7:14khác. Nếu bạn tin phiên bản thứ hai, bài
167. 7:17học rút ra là về một thứ khác hẳn, đó là
168. 7:20về việc quyết định đổ thêm tiền vào chỗ
169. 7:22đang mất tiền và việc người cha rốt cuộc
170. 7:25đã đi theo con đường mà người con đã
171. 7:28chọn từ 9 năm trước. Vậy thứ gì đã thay
172. 7:31đổi vào năm?
173. 7:331983
174. 7:34không phải tầm nhìn mà là quy mô của số
175. 7:37tiền và người ký duyệt nó.
176. 7:39>> Trở lại buổi sáng ngày 8 tháng , người
177. 7:42sáng lập Samsung có một thói quen kéo
178. 7:44dài nhiều năm. Đầu mỗi năm ông bay sang
179. 7:47Nhật Bản ở lại đó một thời gian, tách
180. 7:50khỏi công việc điều hành hằng ngày, gặp
181. 7:52gỡ giới khoa học và kinh tế Nhật và suy
182. 7:55nghĩ về những thứ dài hạn. Giới nghiên
183. 7:57cứu sau này gọi đó là những kỳ suy tưởng
184. 8:00Tokyo của ông. Trong một trong những kỳ
185. 8:03như vậy, ông gọi về show cho ông Hong
186. 8:05Xin Kỳ, chủ tịch tờ báo Chu Gang Yo, một
187. 8:09tờ báo khi đó nằm trong hệ thống của tập
188. 8:12đoàn. Ông yêu cầu công bố ra công chúng
189. 8:14rằng Samsung sẽ làm bán dẫn hơn 1 tháng
190. 8:18sau. Ngày 15 tháng năm 1983,
191. 8:23tờ báo đăng một bản tuyên ngôn với tựa
192. 8:26đề Tại sao chúng ta phải làm ngành kinh
193. 8:28doanh bán dẫn? Bản tuyên ngôn ấy lập
194. 8:31luận rằng ngành này là huyết mạch của
195. 8:33mọi ngành công nghiệp tương lai và rằng
196. 8:36năng lực công nghệ quyết định vị thế của
197. 8:38cả một quốc gia đó là phần có tài liệu.
198. 8:41Bây giờ tới phần không có. Không tồn tại
199. 8:44bản ghi âm hay biên bản nào của cuộc gọi
200. 8:47ngày 8 tháng . Những câu nói dứt khoát
201. 8:49vẫn được gán cho người sáng lập trong
202. 8:51khoảnh khắc. Đó chủ yếu đến từ hồi ký
203. 8:53được xuất bản sau này và từ ký ức của
204. 8:56các cựu lãnh đạo tức là lời kể chứ không
205. 8:58phải tư liệu đương thời. Bản thân cái
206. 9:00tên tuyên bố Tokyo cũng không phải tên
207. 9:03một sự kiện có thật diễn ra ở Tokyo. Đó
208. 9:06là danh xưng được báo chí và nội bộ
209. 9:08doanh nghiệp đặt cho sự kiện này về sau
210. 9:11để tạo một móc son. Và còn một chi tiết
211. 9:14nữa. Chi tiết được yêu thích nhất trong
212. 9:16toàn bộ câu chuyện theo phiên bản vẫn
213. 9:18được kể. Năm 1983,
214. 9:21một viện nghiên cứu Nhật Bản đã công bố
215. 9:23một bản báo cáo liệt kê năm lý do vì sao
216. 9:26Samsung không thể thành công trong ngành
217. 9:28bán dẫn. Thị trường nội địa quá nhỏ,
218. 9:31công nghiệp phụ trợ quá yếu, công nghệ
219. 9:34quá kém, quy mô quá bé, thiếu vốn và kết
220. 9:39luận rằng Samsung sẽ sụp đổ trong vòng 3
221. 9:43năm. Đây là chỗ chúng tôi phải nói thẳng
222. 9:44với quý vị khi truy ngược chi tiết này.
223. 9:47Mọi đường dẫn đều dừng lại ở một bài báo
224. 9:49tiếng Hàn xuất bản năm 2009, tức 26 năm
225. 9:53sau sự kiện. Và bài báo đó không dẫn tên
226. 9:56tài liệu gốc, không dẫn ngày xuất bản,
227. 9:59không dẫn nơi lưu trữ, không có nguồn
228. 10:01tiếng Nhật hay tiếng Anh nào xác nhận sự
229. 10:03tồn tại của bản báo cáo ấy. Đáng chú ý
230. 10:05hơn nữa, các bản kể khác nhau còn gán
231. 10:08bản báo cáo này cho những tổ chức khác
232. 10:10nhau và nội dung năm lý do cũng không
233. 10:13hoàn toàn trùng khớp giữa các bản.
234. 10:15Chương trình này không kết luận rằng chi
235. 10:18tiết ấy là bịa nhưng cho tới lúc này nó
236. 10:21chưa đứng được như một sự thật và chúng
237. 10:23tôi sẽ không dùng nó như một sự thật.
238. 10:25Vậy thứ gì thực sự có tài liệu về sự
239. 10:28hoài nghi thời đó? Có một cuộc phỏng vấn
240. 10:30tháng 11 năm 1985
241. 10:34trong đó chính người sáng lập Samsung
242. 10:36nói về quyết định của mình. Trong cuộc
243. 10:38phỏng vấn ấy, ông kể lại rằng phía Intel
244. 10:41đã gọi kế hoạch của Samsung là hoàng
245. 10:43tưởng và ông thừa nhận một điều đáng chú
246. 10:46ý hơn nhiều rằng nếu làm sai, canh bạc
247. 10:49này có thể cuốn đi một nửa tài sản của
248. 10:51cả tập đoàn. Xin lưu ý, cách chúng tôi
249. 10:54vừa trình bày đó không phải là chúng tôi
250. 10:57xác nhận. Intel đã nói câu đó. Đó là lời
251. 11:01tự thuật của chính người trong cuộc. Hai
252. 11:03năm sau sự kiện, nếu ta gỡ đi bản báo
253. 11:05cáo không tìm thấy, gỡ đi những câu
254. 11:07thoại không có bản ghi, gỡ đi cái tên do
255. 11:10đời sau đặt, thì thứ còn lại của câu
256. 11:12chuyện này không còn là một huyền thoại
257. 11:14về tầm nhìn nữa. Thứ còn lại là một hóa
258. 11:17đơn.
259. 11:24Samsung, nhà máy chế tạo phiến đầu tiên
260. 11:27của mình ở Hùng, phía Nam Sell. Con số
261. 11:30vẫn được nhắc tới là 6 tháng.
262. 11:32Một nhà máy bán dẫn thứ công trình mà
263. 11:35thông lệ ngành khi đó cần 18 tháng trở
264. 11:38lên được dựng xong trong 6 tháng nhờ chế
265. 11:41độ làm việc liên tục ngày đêm. Con số
266. 11:43này không sai nhưng nó đo một phạm vi
267. 11:45hẹp hơn nhiều so với cách nó thường được
268. 11:47kể. 6 tháng ấy tính từ lúc khởi công
269. 11:50phần kết cấu khoảng mùa thu năm 1983
270. 11:54tới lúc hoàn thành phần vỏ nhà máy và hệ
271. 11:56thống phòng sạch cơ bản để đưa thiết bị
272. 11:57vào. Nó không tính giai đoạn thiết kế và
273. 12:00đàm phán mua sắm thiết bị. vốn đã chạy
274. 12:03từ trước đó hơn 1 năm và nó cũng không
275. 12:05tính giai đoạn tinh chỉnh dây chuyền để
276. 12:07đạt tỉ lệ sản phẩm đạt chuẩn đủ cao mà
277. 12:09bán có lãi giai đoạn thường dài hơn cả
278. 12:12việc xây. Nói cách khác, 6 tháng là một
279. 12:15chỉ số về tốc độ thi công và huy động
280. 12:17lao động. Nó không phải là thời gian đưa
281. 12:20một nhà máy vi mạch từ bản vẽ vào thương
282. 12:22mại. Cuối năm 1983,
283. 12:26Samsung công bố đã làm ra con chip nhớ
284. 12:2960 4 KB đầu tiên của mình. Tính từ cuộc
285. 12:33gọi tháng 2 đó là khoảng 9 tới 10 tháng.
286. 12:37Đây là mốc thật và nó nhanh hơn hẳn mọi
287. 12:40dự đoán của giới phân tích đương thời.
288. 12:42Nhưng công nghệ ấy đến từ đầu. Tháng 6
289. 12:44năm 1983,
290. 12:47Samsung ký thỏa thuận mua bản quyền
291. 12:49thiết kế con chip 60 4 Kbit từ Micron,
292. 12:52một hãng bán dẫn hạng chung của Mỹ khi
293. 12:55đó đang khát vốn và cần bán tài sản trí
294. 12:57tuệ để tồn tại. Công nghệ quy trình sản
295. 13:00xuất cũng được mua và tiếp nhận từ các
296. 13:01đối tác bên ngoài. Nói cách khác,
297. 13:04Samsung không thiết kế lại từ đầu. Họ
298. 13:07mua bản vẽ rồi học cách làm ra thứ trên
299. 13:09bản vẽ đó. Và ngay cả việc mua ấy cũng
300. 13:12không suôn sẻ. Khi Samsung cử kỹ sư sang
301. 13:15cơ sở của Micron ở Mỹ để tiếp nhận công
302. 13:18nghệ, phía chủ nhà đối xử với họ như
303. 13:21những người cần đề phòng, các kỹ sư Hàn
304. 13:23Quốc không được tiếp cận bản vẽ mạch chi
305. 13:26tiết. Có ghi chép nói rằng họ bị nhắc
306. 13:28nhở nếu bị bắt gặp, đang nhìn quá lâu
307. 13:30vào màn hình điều khiển. Thứ họ mang về
308. 13:33phần lớn là những gì họ ghi nhớ được rồi
309. 13:36dựng lại. Chi tiết này đến từ các tường
310. 13:38thuật kể lại nên chúng tôi dùng nó để
311. 13:41minh họa bầu không khí của quá trình
312. 13:42tiếp nhận công nghệ chứ không dùng nó
313. 13:44như bằng chứng về mặt kỹ thuật. Có một
314. 13:46giai thoại khác thường được kể kèm giai
315. 13:48đoạn này rằng nhóm kỹ sư phát triển con
316. 13:50chip đã cùng nhau hành quân bộ 60 4 km
317. 13:54xuyên đêm để thề quyết tâm. Chúng tôi
318. 13:56nhắc nó ở đây đúng một lần và nói rõ
319. 13:58rằng nó thuộc về văn hóa nội bộ của
320. 14:01doanh nghiệp Hàn Quốc thời đó chứ nó
321. 14:03không giải thích được bất kỳ điều gì về
322. 14:05mặt kỹ thuật. Họ đã có con chip rồi thị
323. 14:08trường sập. Giữa thập niên 80. Giá bộ
324. 14:11nhớ máy tính thế giới rơi tự do. Hậu quả
325. 14:14của một cuộc chiến giá cả giữa các nhà
326. 14:16sản xuất Nhật Bản và Mỹ cùng tình trạng
327. 14:18thừa công suất trên toàn ngành. Ở đây
328. 14:21chúng tôi không dùng con số vẫn lưu hành
329. 14:23trên mạng mà dùng số liệu trong tài liệu
330. 14:25điều tra chống bán phá giá mà Ủy ban
331. 14:27thương mại Quốc tế Hoa Kỳ công bố năm
332. 14:301985 về chính mặt hàng chip nhớ 64 KB
333. 14:34nhập khẩu từ Nhật Bản. Theo tài liệu đó,
334. 14:36giá bán trực tiếp cho khách hàng công
335. 14:38nghiệp tại Mỹ của một con chip 64 KB rơi
336. 14:41từ 3,49 đô la vào tháng 12 năm 1984
337. 14:47xuống dưới 1 đô la vào tháng 8 năm sau.
338. 14:49và còn 0,79 đô la vào tháng 12 năm 1985
339. 14:55ở kênh phân phối. Giá đỉnh 4,15 đô la
340. 14:58vào tháng 10 năm 1984
341. 15:01rơi xuống 0,90 đô la vào cuối năm sau.
342. 15:05Mức giảm ở cả hai kênh là khoảng 78%
343. 15:09trong vòng hơn 1 năm. Để hình dung điều
344. 15:12đó có nghĩa gì, hãy nhìn vào phía chi
345. 15:15phí. Một mô hình chi phí của giới phân
346. 15:17tích ngành thời đó. Ước tính chi phí
347. 15:19biến đổi trung bình để làm ra một con
348. 15:22chip 64 KB trong năm 195
349. 15:26là khoảng 0,67 đô la và một nhà sản xuất
350. 15:30cần bán ở mức khoảng 1,50 đô la mới có
351. 15:33lãi. Trong khi đó giá thực tế giữa năm
352. 15:35ấy đã xuống quanh 1,10 đô la. Xin nói rõ
353. 15:38phạm vi của con số này vì nó quan trọng.
354. 15:42Đó là ước tính trung bình cho toàn
355. 15:44ngành. Dựa trên các nhà sản xuất Mỹ và
356. 15:46Nhật. Không có tài liệu công khai nào
357. 15:48cho biết giá thành thực tế của riêng
358. 15:50Samsung tại J Hung khi đó là bao nhiêu.
359. 15:53Chúng tôi không biết nên chúng tôi không
360. 15:55nói. Điều duy nhất có thể nói chắc là ở
361. 15:58mặt bằng giá ấy. Một nhà máy mới chưa
362. 16:01tối ưu, chưa đạt tỉ lệ đạt chuẩn cao thì
363. 16:04lỗ trên từng đơn vị sản phẩm. Phản ứng
364. 16:07của phần còn lại của ngành rất dễ hiểu.
365. 16:10Các hãng bán dẫn lớn của Nhật Bản cắt kế
366. 16:12hoạch đầu tư tài sản cố định cho năm tài
367. 16:14chính 1985, mức cắt từ 6,7 tới 20,6% so
368. 16:19với năm trước. Và cuối năm 1985,
369. 16:24Intel, tập đoàn đã sinh ra từ chính mặt
370. 16:26hàng bộ nhớ này, rút hẳn khỏi mảng drum.
371. 16:29Hãy để ý điều đó. Công ty phát minh ra
372. 16:32thị trường này đã bỏ thị trường này vì
373. 16:34họ tính ra rằng ở lại thì lỗ. Samsung
374. 16:38làm điều ngược lại. Họ tiếp tục rót vốn,
375. 16:41họ tiếp tục mở rộng, họ chuẩn bị dây
376. 16:44chuyền cho thế hệ tiếp theo trong khi
377. 16:45vẫn đang bán lỗ thế hệ hiện tại. Khoản
378. 16:48lỗ ấy lớn tới mức nào thì chúng tôi phải
379. 16:50thừa nhận một khoảng trống. Không có báo
380. 16:53cáo tài chính công khai nào tách riêng
381. 16:55mảng bán dẫn của Samsung trong giai đoạn
382. 16:57đó. Các con số đang lưu hành đều là ước
383. 16:59tính của nguồn thứ cấp và chúng không
384. 17:02khớp nhau. Một nguồn nói khoảng 160 tỷ W
385. 17:05cho cả giai đoạn. Nguồn khác nói khoảng
386. 17:07300 triệu đô la tính tới khoảng năm
387. 17:101986.
388. 17:12Chúng tôi nêu cả hai và không chọn dùng
389. 17:14quý vị. Nhưng có một chi tiết về hình
390. 17:16dạng của khoản lỗ ấy nói lên nhiều hơn
391. 17:19bất kỳ con số nào. Tới một thời điểm
392. 17:22giữa thập niên 80 các ngân hàng từ chối
393. 17:25cho vay thêm. Đó là lúc câu hỏi thật sự
394. 17:28của tập này hiện ra. Nếu ngân hàng đã
395. 17:30đóng cửa và mỗi con chip bán ra vẫn lỗ
396. 17:34thì tiền ở đâu ra để tiếp tục?
397. 17:49Câu trả lời không nằm ở một nguồn nào
398. 17:51cả. Nó nằm ở ba nguồn cùng lúc. Và đây
399. 17:56là khung phân tích mà chúng ta sẽ dùng
400. 17:58lại nhiều lần trong cả loạt chương trình
401. 17:59này. Loại tiền thứ nhất là tiền vay từ
402. 18:02bên ngoài để xây phòng sạch đạt chuẩn và
403. 18:06nhập những cổ máy quang khắc từ Nhật Bản
404. 18:08và Mỹ. Đồng V trong nước không dùng
405. 18:11được. Samsung cần ngoại tệ và các nghiên
406. 18:14cứu về tài chính công nghiệp Hàn Quốc
407. 18:16thời kỳ đó ghi nhận rằng sự bành trướng
408. 18:19của các tập đoàn lớn phụ thuộc rất nhiều
409. 18:21vào các khoản vay thương mại bằng ngoại
410. 18:24tệ. Từ những ngân hàng quốc tế lớn. Đây
411. 18:26là loại tiền dễ thấy nhất nhưng cũng là
412. 18:29loại yếu nhất vì nó có thể bị cắt bất cứ
413. 18:31lúc nào và nó đã bị cắt. Loại tiền thứ
414. 18:34hai là loại quan trọng nhất và là loại
415. 18:38mà một công ty bán dẫn độc lập không bao
416. 18:40giờ có được. Đó là tiền từ chính các
417. 18:43mãng kinh doanh khác trong cùng tập
418. 18:45đoàn. Trong những năm mạng bán dẫn ngập
419. 18:47trong lỗ, lợi nhuận từ đường, từ bột
420. 18:50ngọt, từ vải vóc, từ tivi và lò vi sóng
421. 18:54được bơm sang để bù đắp. Nghĩa là con
422. 18:57chip sáu 14 KB ở Hung xét về mặt dòng
423. 19:01tiền được nuôi bằng những mặt hàng tầm
424. 19:03thường nhất của tập đoàn, một trong
425. 19:05những công nghệ tinh vi nhất mà loài
426. 19:07người từng làm ra ở giai đoạn khởi đầu
427. 19:10của nó tại Hàn Quốc. Sống được là nhờ
428. 19:12tiền bán đường và bán vải. Giới nghiên
429. 19:15cứu gọi cấu trúc này là thị trường vốn
430. 19:17nội bộ. Các công trình của Tarun Khana
431. 19:20và Isai Yafe về những nhóm doanh nghiệp
432. 19:23lớn ở các nền kinh tế mới nổi mô tả cơ
433. 19:26chế ấy khá rõ khi một tập đoàn nắm nhiều
434. 19:29công ty con qua sở hữu chéo. Ban lãnh
435. 19:32đạo trung tâm có thể điều chuyển dòng
436. 19:33tiền giữa các công ty và quyết định đầu
437. 19:36tư của một công ty trở nên nhạy cảm với
438. 19:38dòng tiền của những công ty anh em chứ
439. 19:40không chỉ của chính nó. Giáo sư Czinhang
440. 19:43trong công trình về các nhóm doanh
441. 19:44nghiệp Hàn Quốc mô tả cấu trúc này như
442. 19:47một biến số nhân quả độc lập thứ giải
443. 19:50thích vì sao một số tập đoàn dám đi
444. 19:53những nước cờ mà doanh nghiệp đơn lẻ
445. 19:55không dám một công ty bán dẫn độc lập ở
446. 19:58Mỹ nếu lỗ hai năm liền sẽ bị cổ đông ép
447. 20:01đóng cửa bộ phận đó một tập đoàn gia
448. 20:04đình thì không có ai để ép ở đây chúng
449. 20:07tôi phải nói rõ một giới hạn chưa có
450. 20:09nghiên cứu nào mô hình hóa cụ thể các
451. 20:12khoản chuyển nội bộ của riêng Samsung
452. 20:14trong những năm 1983
453. 20:17tới 1987.
454. 20:20Cơ chế chung thì đã được xác lập trong
455. 20:22văn liệu. Còn dòng tiền cụ thể của
456. 20:24trường hợp này thì chưa ai mở được sổ
457. 20:27sách ra để chứng minh loài tiền thứ ba
458. 20:29là tiền chính sách. Chính phủ Hàn Quốc
459. 20:32khi đó kiểm soát hệ thống ngân hàng và
460. 20:35qua đó quyết định ai được vay với lãi
461. 20:38suất ưu đãi và ai không. Giáo sư Alice
462. 20:41Amston trong công trình xuất bản năm
463. 20:441989
464. 20:46về công nghiệp hóa muộn ở Hàn Quốc mô tả
465. 20:49cơ chế này bằng một khái niệm mà bà gọi
466. 20:51là kiểm soát có qua có lại. Cơ chế đó
467. 20:54vận hành như sau. Nhà nước cấp vốn giá
468. 20:57rẻ cho một doanh nghiệp nhưng kèm theo
469. 20:59là cách chỉ tiêu cụ thể về xuất khẩu và
470. 21:01về công nghệ. Nếu doanh nghiệp đạt, dòng
471. 21:04vốn tiếp tục, nếu không đạt, dòng vốn bị
472. 21:07cắt và chảy sang doanh nghiệp khác. Theo
473. 21:09cách đọc của Amsten, đó không phải trợ
474. 21:12cấp vô điều kiện mà là trợ cấp có kèm kỷ
475. 21:15luật và chính phần kỷ luật mới là phần
476. 21:17quan trọng. Nhà nước còn tham gia theo
477. 21:19một cách trực tiếp hơn. Tháng 10 năm
478. 21:211986,
479. 21:23khi chi phí nghiên cứu cho thế hệ chip
480. 21:25tiếp theo vượt quá sức của bất kỳ tập
481. 21:27đoàn đơn lẻ nào, một liên minh nghiên
482. 21:30cứu quốc gia được lập ra do Viện nghiên
483. 21:33cứu điện tử và viễn thông dẫn dắt kéo ba
484. 21:36đối thủ cạnh tranh trực tiếp là Samsung,
485. 21:38Goldstar và Hyundai. Vào cùng một chương
486. 21:42trình, vai trò của viện này không chỉ là
487. 21:44làm nghiên cứu, nó là nơi tập hợp và
488. 21:46phân phối lại tri thức học được từ bên
489. 21:48ngoài. Để ba doanh nghiệp không phải trả
490. 21:51học phí ba lần cho cùng một bài học, ba
491. 21:53loại tiền này giải thích được vì sao
492. 21:55Samsung sống sót qua những năm tồi tệ
493. 21:58nhất. Nhưng chúng không giải thích được
494. 22:00vì sao Samsung thắng và thắng đúng vào
495. 22:03cuối thập niên 80. Để giải thích điều đó
496. 22:06phải rời khỏi Hàn Quốc.
497. 22:11Ngày 2 tháng 9 năm 1986,
498. 22:14Hoa Kỳ và Nhật Bản ký một hiệp định về
499. 22:17thương mại các sản phẩm bán dẫn, sau đó
500. 22:19được thông báo lên tổ chức tiền thân của
501. 22:21tổ chức thương mại thế giới vào tháng 10
502. 22:24cùng năm. Để hiểu vì sao hiệp định này
503. 22:26quan trọng đến vậy với một quốc gia thứ
504. 22:28ba cần nhìn vào tâm lý của Washington
505. 22:30thập niên 80. Khi đó nước Mỹ đang trải
506. 22:33qua một nỗi lo lớn về sự trỗi dậy kinh
507. 22:36tế của Nhật Bản. Hàng Nhật tràn ngập thị
508. 22:38trường Mỹ, doanh nghiệp Nhật mua bất
509. 22:40động sản Mỹ và trong ngành bán dẫn, các
510. 22:42tập đoàn Nhật đã đẩy chính những công ty
511. 22:44phát minh ra con chip ra khỏi thị trường
512. 22:46bộ nhớ. Giới hoạch định chính sách Mỹ
513. 22:49bắt đầu coi năng lực bán dẫn của Nhật
514. 22:50Bản là vấn đề an ninh quốc gia chứ không
515. 22:53còn là chuyện thương mại thuần túy.
516. 22:55Trong bức tranh ấy, Hàn Quốc gần như
517. 22:57không tồn tại. Đó là một đồng minh trong
518. 22:59chiến tranh lạnh, một nền kinh tế đang
519. 23:02phát triển, một nơi làm hàng gia công.
520. 23:04Không ai ở Washington năm 1986
521. 23:08coi Hàn Quốc là mối đe dọa công nghệ và
522. 23:11chính điểm mù đó đã trở thành khoảng
523. 23:13trống mà Samsung lớn lên trong đó. Nội
524. 23:16dung cốt lõi của hiệp định là hai điều.
525. 23:18Thứ nhất, phía Nhật Bản phải giám sát
526. 23:20các nhà sản xuất trong nước để ngăn việc
527. 23:23bán dưới một mức giá được gọi là giá trị
528. 23:25thị trường công bằng không chỉ ở Mỹ mà
529. 23:28cả ở thị trường nước thứ ba. Thứ hai,
530. 23:31Nhật Bản phải mở cửa thị trường nội địa
531. 23:33cho chip nước ngoài với một mục tiêu
532. 23:35khoảng 20% thị phần được ghi trong một
533. 23:38phụ lục. Hãy để ý điều gì vừa xảy ra.
534. 23:42Một mức giá sàn vừa được dựng lên và nó
535. 23:44áp lên các nhà sản xuất Nhật Bản. Hàn
536. 23:47Quốc không phải bên ký kết hiệp định đó.
537. 23:50Nghĩa là trong khi các đối thủ Nhật Bản
538. 23:52bị buộc phải bán ở mức không được thấp
539. 23:55hơn một ngưỡng nhất định thì các doanh
540. 23:57nghiệp Hàn Quốc được tự do định giá thấp
541. 24:00hơn mà vẫn hưởng mặt bằng giá toàn cầu
542. 24:03đã được nâng lên nhờ chính cái giá sàn
543. 24:05ấy. Thêm vào đó, sau thỏa thuận tiền tệ
544. 24:08ký tại khách sạn Plaza năm 1985,
545. 24:12đồng yên lên giá mạnh so với đô la, một
546. 24:15sản phẩm làm tại Nhật Bản tính bằng đô
547. 24:17la bỗng đắt lên mà nhà sản xuất không
548. 24:20làm gì sai cả. Hai lực ấy cộng lại tạo
549. 24:22thành một cái ô che giá và Samsung đứng
550. 24:24dưới cái ô đó, kết quả thì đã thành lịch
551. 24:27sử. Thị phần bộ nhớ toàn cầu của Hàn
552. 24:29Quốc đi từ khoảng 5% và giữa thập niên
553. 24:3280 lên khoảng 40% và tới năm 1998
554. 24:38thì vượt qua Nhật Bản. Còn Nhật Bản từ
555. 24:41mức khoảng 75% vào năm 1987
556. 24:46trượt xuống khoảng 20% vào năm 2001.
557. 24:49Chúng tôi muốn minh bạch về mức độ chắc
558. 24:52chắn của phần này. Thông thường chương
559. 24:54trình luôn tìm và trình bày góc nhìn
560. 24:56ngược lại. Lần này khi đi tìm những đánh
561. 24:59giá phản bác luận điểm rằng doanh nghiệp
562. 25:01Hàn Quốc là bên hưởng lợi chính từ hiệp
563. 25:03định, chúng tôi không tìm được đánh giá
564. 25:06đáng tin nào ngược chiều. Phân tích của
565. 25:08Cục Nghiên cứu kinh tế quốc gia Hoa Kỳ
566. 25:09nêu thẳng điều này. Tài liệu làm việc
567. 25:11của chính Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa
568. 25:13Kỳ cũng vậy. Và một khảo sát học thuật
569. 25:15ghi nhận rằng dường như mọi tác giả đều
570. 25:17đồng ý ở điểm ấy. Đây là một trong những
571. 25:19luận điểm ít bị tranh cãi nhất trong
572. 25:21toàn bộ chủ đề này. Nhưng cũng phải nói
573. 25:23cho chính xác về niên đại. Vì chỗ này
574. 25:26rất dễ kể sai theo hướng có lợi cho câu
575. 25:28chuyện. Hiệp định được ký năm 1986,
576. 25:32tức là sau giai đoạn lỗ nặng nhất và 3
577. 25:35năm sau quyết định ban đầu. Nó không
578. 25:37giải thích cho quyết định năm 1983.
579. 25:42Nó giải thích cho cũ luật ngược diễn ra
580. 25:44sau đó và cần thêm một chi tiết nữa để
581. 25:48bức tranh khỏi quả đẹp. Tháng 9 năm
582. 25:511987,
583. 25:53ngay giữa giai đoạn thị trường phục hồi,
584. 25:55Ủy ban thương mại Quốc tế Hoa Kỳ ra một
585. 25:57lệnh cấm nhập khẩu có giới hạn, chặn các
586. 25:59con chip 64 KB và 256 KB do Samsung sản
587. 26:05xuất vào thị trường Mỹ. Sau vụ kiện của
588. 26:08Texas Instruments về bằng sáng chế, vụ
589. 26:11kiện ấy nhắm vào 19 doanh nghiệp cùng
590. 26:13lúc và Texas Instruments đã dàn xếp được
591. 26:16với các công ty Nhật Bản thu về 138
592. 26:20triệu đô la tiền bản quyền chỉ trong nửa
593. 26:22đầu năm đó. Với Samsung thì chưa có thỏa
594. 26:25thuận nào đạt được nên lệnh cấm được ban
595. 26:27ra phải một thời gian sau hai bên mới đi
596. 26:30tới cấp phép. Nói cách khác, cánh cửa mà
597. 26:33Samsung bước qua không phải do họ mở.
598. 26:36Nhưng họ là bên duy nhất đã đứng sẵn
599. 26:38ngay trước cánh cửa ấy khi nó bật ra.
600. 26:40Với nhà máy đã xây xong và dây chuyền đã
601. 26:42sẵn sàng. Và có một chi tiết về thời
602. 26:45điểm khiến câu chuyện này mang một sắc
603. 26:48thái khác. Người đã ra quyết định năm
604. 26:511983,
605. 26:52qua đời vào năm 1987.
606. 26:55Đúng vào quãng thời gian thị trường bắt
607. 26:57đầu quay đầu. Ông không sống đủ lâu để
608. 27:00thấy kết quả của canh bạc mình đặt.
609. 27:02Người thừa hưởng cả tập đoàn và cả thành
610. 27:04quả của mảng bán dẫn. chính là người con
611. 27:06trai đã bỏ tiền túi ra mua một nhà máy
612. 27:09sắp phá sản 13 năm trước đó. Đến đây rất
613. 27:12dễ rút ra một bài học sai. Bài học rằng
614. 27:15cứ quyết tâm, cứ chịu lỗ, cứ đầu tư
615. 27:17ngược chu kỳ thì sẽ thắng. Để thấy vì
616. 27:20sao bài học đó sai, chỉ cần nhìn sang
617. 27:22những người bên cạnh. Samsung không phải
618. 27:25tập đoàn Hàn Quốc duy nhất lao vào bán
619. 27:27dẫn đầu thập niên 80. Hyundai lập mảng
620. 27:30điện tử cũng vào năm 1983.
621. 27:34Costa tức tiền thân của LG lập công ty
622. 27:37bán dẫn riêng và tham gia cuộc đua công
623. 27:40suất. Điu cũng thử rồi sớm bỏ cuộc vì
624. 27:43không kham nổi giọng vốn. Họ có cùng bối
625. 27:46cảnh chính sách, cùng hệ thống ngân
626. 27:48hàng, cùng cấu trúc tập đoàn cho phép
627. 27:51trợ cấp chéo. Họ cũng đều nằm trong liên
628. 27:54minh nghiên cứu quốc gia năm 1986
629. 27:59và họ ở cùng phía của cánh cửa mở ra bởi
630. 28:02hiệp định giữa Mỹ và Nhật Bản. Nếu công
631. 28:05thức là quyết tâm cộng chính sách cộng
632. 28:06thời cơ thì cả ba đều có đủ, kết cục thì
633. 28:10rất khác. Cuối thập niên 90, sau khủng
634. 28:13hoảng tài chính châu Á, chính phủ Hàn
635. 28:15Quốc thúc đẩy một đợt tái cấu trúc lớn
636. 28:17trong công nghiệp. Năm 1999,
637. 28:22LG buộc phải giao toàn bộ mảng bán dẫn
638. 28:24của mình cho Hyundai bất chấp phản đối
639. 28:26thực thể sáp nhập sau đó đổi tên thành
640. 28:29Henix vào năm 2001. Và ngay năm đó,
641. 28:32Henix đứng bên bờ phá sản. Công ty này
642. 28:35lỗ khoảng 2,5 tỷ đô la, chỉ trong 1 năm
643. 28:39gánh trên vai hơn 14 tỷ đô la nợ từ
644. 28:41chính vụ sáp nhập và phải được hệ thống
645. 28:43ngân hàng cứu bằng những gói nhiều tỷ đô
646. 28:45la. Phải tới năm 2012, công ty mới được
647. 28:50một tập đoàn khác mua lại và bước vào
648. 28:52giai đoạn ổn định. Chuyện tương tự không
649. 28:54chỉ xảy ra ở Hàn Quốc. Tại Đức, Kimonda,
650. 28:58một nhà sản xuất bộ nhớ tách ra từ một
651. 29:00tập đoàn công nghệ lớn, nộp đơn phá sản
652. 29:02vào tháng năm 2009. Sau khi giá bộ nhớ
653. 29:06sụp đổ và thị trường tín dụng đóng băng
654. 29:08cùng lúc, một doanh nghiệp châu Âu với
655. 29:10nền tảng công nghệ vững vẫn không sống
656. 29:12nổi qua một chu kỳ giá. Vậy nên nếu ai
657. 29:15đó rút ra từ câu chuyện Samsung một công
658. 29:17thức về lòng quyết tâm thì công thức ấy
659. 29:19phải giải thích được vì sao hai tập đoàn
660. 29:21khác cùng quyết tâm, cùng quốc gia, cùng
661. 29:24chính sách, cùng cửa sổ thời gian lại
662. 29:26kết thúc ở chỗ hoàn toàn khác. Nó không
663. 29:28giải thích được.
664. 29:34Vậy cái giá của canh bạc này là gì và ai
665. 29:37đã trả? Trước hết là cái giá ở cấp doanh
666. 29:40nghiệp và nó đã rõ nhiều năm lỗ, ngân
667. 29:43hàng đóng cửa và lợi nhuận của những
668. 29:45mãng kinh doanh khác bị hút cạn để nuôi
669. 29:48một mãng chưa sinh lời nhưng có một cái
670. 29:51giá lớn hơn ở cấp quốc gia. Mô hình tài
671. 29:54chính của các tập đoàn Hàn Quốc thời kỳ
672. 29:57đó vận hành với đòn bảy nợ rất cao và
673. 30:00nguồn vốn ấy đến từ một hệ thống ngân
674. 30:02hàng do nhà nước định hướng. Điều đó có
675. 30:05nghĩa là rủi ro của một canh bạc tư nhân
676. 30:08đã được chuyển thành rủi ro của cả hệ
677. 30:10thống nếu nó sụp ngân hàng sụp theo. Sự
678. 30:13tập trung tín dụng vào một nhóm nhỏ tập
679. 30:15đoàn và một vài ngành mũi nhọn chính là
680. 30:18một trong những yếu tố cấu trúc mà giới
681. 30:19nghiên cứu chỉ ra khi phân tích cuộc
682. 30:22khủng hoảng tài chính năm 1997
683. 30:25và còn một dạng cái giá thứ ba khó thấy
684. 30:28hơn nhiều. Học giả de Ernst trong các
685. 30:32công trình phân tích hệ thống đổi mới
686. 30:34của các nền kinh tế Đông Á dùng khái
687. 30:36niệm nâng cấp bị cắt xén để mô tả trường
688. 30:39hợp Hàn Quốc. Luận điểm của ông là thế
689. 30:42này. Chiến lược tập trung vào sản xuất
690. 30:44hàng loạt những sản phẩm chuẩn hóa mang
691. 30:46lại thị phần và doanh thu khổng lồ.
692. 30:49Nhưng nó tạo ra một nền tảng tri thức
693. 30:51hẹp, nền bán dẫn Hàn Quốc rất mạnh ở
694. 30:54khâu chế tạo nhưng phụ thuộc nặng vào
695. 30:56thiết bị và vật liệu từ Nhật Bản. và vào
696. 30:59thiết kế cùng sở hữu trí tuệ từ Mỹ. Thứ
697. 31:02mà quốc gia này dàn được là quy mô,
698. 31:04không phải toàn bộ chuỗi. Có một tiết
699. 31:06kiệm chứng luận điểm ấy ngay trong hiện
700. 31:08tại và nó rất đáng suy ngẫm. Chip nhớ là
701. 31:12mặc hàng được chuẩn hóa. Mọi khách hàng
702. 31:13đều mua cùng một thứ nên ai xây được nhà
703. 31:16máy to hơn, chạy được nhiều phiến hơn,
704. 31:19chịu lỗ được lâu hơn thì người đó thắng.
705. 31:21Đó chính xác là cuộc chơi mà cấu trúc
706. 31:24tập đoàn Hàn Quốc được thiết kế để thắng
707. 31:26và họ đã thắng. Nhưng có một mảng khác
708. 31:28trong ngành bán dẫn đó là gia công chip
709. 31:30theo thiết kế của khách hàng. Ở mảng đó,
710. 31:32mỗi khách hàng cần một thứ khác nhau và
711. 31:35điều quyết định không phải quy mô nhà
712. 31:37máy mà là hệ sinh thái dịch vụ, khả năng
713. 31:40tùy biến và niềm tin được xây trong
714. 31:42nhiều năm rằng thiết kế của khách sẽ
715. 31:45không rò rỉ sang một bộ phận khác của
716. 31:47chính nhà máy đó. Samsung đã bước vào
717. 31:49mảng này từ lâu và tới nay vẫn ở rất xa
718. 31:52phía sau đối thủ Đài Loan. Một doanh
719. 31:54nghiệp nắm hơn 70% thị phần gia công
720. 31:57toàn cầu và trên 90% ở phân khúc tiên
721. 32:00tiến nhất.
722. 32:01>> Nói cách khác, cỗ máy đã giúp Samsung
723. 32:03tháng năm 1983,
724. 32:06tức khả năng huy động vốn khổng lồ và
725. 32:08chịu lỗ lâu hơn mọi đối thủ không phải
726. 32:10là cỗ máy vạn năng. Nó thắng ở nơi cuộc
727. 32:13chơi là quy mô, nó hụt hơi ở nơi cuộc
728. 32:16chơi là quan hệ và tùy biến. Đến đây ta
729. 32:19chạm vào một tranh luận học thuật đã kéo
730. 32:21dài mấy chục năm và chương trình sẽ
731. 32:23trình bày đủ các phía. Cách đọc thứ nhất
732. 32:26đặt trọng tâm ở nhà nước Alice Amston
733. 32:29với khái niệm kiểm soát có qua có lại và
734. 32:31Robert Wade trong công trình xuất bản
735. 32:34năm 1990 về vai trò của chính phủ trong
736. 32:38công nghiệp hóa Đông Á đều lập luận rằng
737. 32:40thành công này không phải kết quả của
738. 32:42thị trường tự do mà của việc nhà nước
739. 32:44điều hướng thị trường một cách có chủ
740. 32:46đích. Cách đọc thứ hai, đặt trọng tâm ở
741. 32:49doanh nghiệp và điểm đáng chú ý là lời
742. 32:51phản biện mạnh nhất lại đến từ chính một
743. 32:53người thuộc phía thứ nhất. Trong lời tựa
744. 32:55viết cho bản in 5 2003 của cuốn sách nói
745. 32:59trên, Robert Wade thừa nhận rằng không
746. 33:02một nghiên cứu nào kể cả của chính ông
747. 33:04chứng minh được rằng chính sách công
748. 33:06nghiệp đã đóng góp dòng cho tăng trưởng
749. 33:09Đông Á vượt lên trên những gì mà việc
750. 33:11bảo vệ quyền tài sản đã mang lại. Giới
751. 33:13nghiên cứu về sau cũng ghi nhận rằng các
752. 33:16học giả thế hệ đầu đã nói quá về sự tồn
753. 33:18tại của một mô hình chung cho cả khu
754. 33:20vực. Trong khi ba nền kinh tế Nhật Bản,
755. 33:23Hàn Quốc và Đài Loan thực ra khác nhau
756. 33:25nhiều hơn cái nhãn ấy gợi ra. Cách đọc
757. 33:27thứ ba, đặt trọng tâm ở cấu trúc tập
758. 33:29đoàn, tức là ở loại tiền thứ hai mà
759. 33:31chúng ta đã nói. Theo cách đọc này, thứ
760. 33:34quyết định không phải nhà nước cũng
761. 33:35không phải cá nhân người lãnh đạo mà là
762. 33:38một kiến trúc tài chính cho phép chịu lỗ
763. 33:40lâu hơn đối thủ. Chương trình này không
764. 33:43phân định cách đọc nào đúng. Ba cách đọc
765. 33:45ấy không loại trừ nhau. Và có lẽ điều
766. 33:48đáng nói nhất là chúng cùng chỉ về một
767. 33:50hướng. rằng cái quyết định không phải là
768. 33:52khoảnh khắc ra quyết định mà là những
769. 33:54thứ đã được dựng sẵn từ trước để chịu
770. 33:57đựng hậu quả của nó. 40 năm sau, những
771. 34:00câu hỏi ấy đang được đặt lại ở một nơi
772. 34:02khác.
773. 34:02>> Tháng 3 năm 2008,
774. 34:05Samsung được cấp giấy chứng nhận đầu tư
775. 34:07cho một dự án tại Bắc Ninh. Từ đó tới
776. 34:09nay, tập đoàn này đã trở thành nhà đầu
777. 34:11tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam với
778. 34:14nhiều pháp nhân trải từ Bắc Ninh sang
779. 34:16Thái Nguyên và thành phố Hồ Chí Minh. Ở
780. 34:18đây cần một lưu ý về phạm vi vì nó rất
781. 34:22dễ bị hiểu nhầm. Phần lớn doanh thu mà
782. 34:24Samsung tạo ra tại Việt Nam đến từ điện
783. 34:27thoại di động và màn hình, tức là từ
784. 34:29khâu lắp giáp và sản xuất module, không
785. 34:31phải từ chế tạo bán dẫn. Việc tập đoàn
786. 34:33này là một thế lực bán dẫn toàn cầu,
787. 34:36không có nghĩa là hoạt động tại Việt Nam
788. 34:38nằm trong mảng bán dẫn cốt lõi của họ.
789. 34:41Đây là chỗ mà rất nhiều bản tin đã gộp
790. 34:44hai chuyện lại là một. Tuy vậy, bức
791. 34:46tranh đang dịch chuyển tại Thái Nguyên,
792. 34:49một công ty thành viên của tập đoàn sản
793. 34:51xuất chất nền vi mạch, tức tấm đế mà con
794. 34:53chip được gắn lên một khâu thuộc công
795. 34:55đoạn đóng gói và theo tài liệu mà hãng
796. 34:58tin Reuters tiếp cận được vào tháng 5
797. 35:01năm
798. 35:032026, Samsung có kế hoạch xây một nhà
799. 35:06máy kiểm thử bán dẫn tại Phổ Yên, Thái
800. 35:08Nguyên với mức vốn tương đương khoảng
801. 35:111,5 tỷ đô la. Dự kiến vận hành từ tháng
802. 35:1411 năm 2027. Doanh nghiệp chưa xác nhận
803. 35:18chính thức thông tin này nên chúng tôi
804. 35:20dẫn kèm nguyên trạng thái đó.
805. 35:22>> Nếu ta soi không ba loại tiền vào bối
806. 35:24cảnh hôm nay, câu hỏi hiện ra khá rõ.
807. 35:27Loại tiền thứ ba, tiền chính sách đã
808. 35:29được nhiều quốc gia huy động ở quy mô
809. 35:32chưa từng có trong lịch sử ngành. Loại
810. 35:34tiền thứ hai, chợ cấp chéo trong nội bộ
811. 35:36một tập đoàn vẫn tồn tại ở những nơi có
812. 35:39tập đoàn đủ lớn và đủ đa ngày. Nhưng
813. 35:42loại tiền thứ nhất và quan trọng hơn là
814. 35:44quy mô mà toàn bộ ba loại phải cộng lại
815. 35:46để đạt tới đã thay đổi về bản chất. Một
816. 35:49con số đủ để hình dung, một nhà máy bán
817. 35:52dẫn thuộc loại tiên tiến vào giữa thập
818. 35:54niên 80. Thời điểm Samsung CJ Hung có
819. 35:58chi phí vào khoảng 200 triệu đô la một
820. 36:00nhà máy tiên tiến hôm nay. ở những thế
821. 36:03hệ công nghệ mới nhất cần từ 15 tới 30
822. 36:06tỷ đô la và riêng một cỗ máy quang khắc
823. 36:09cực tím tức một thiết bị đơn lẻ trong
824. 36:11dây chuyền ấy hiện có giá vào khoảng 200
825. 36:14tới 380 triệu đô la tức là bằng hoặc hơn
826. 36:17cả toàn bộ chi phí của một nhà máy năm
827. 36:201983.
828. 36:22Thêm vào đó, con đường mà Samsung đã đi
829. 36:25mua bản quyền thiết kế từ một hãng đang
830. 36:27khát vốn rồi dựng lại, ngày nay không
831. 36:30còn dễ như vậy. Hệ thống bảo vệ sở hữu
832. 36:32trí tuệ đã chặt chẽ hơn nhiều và ở những
833. 36:34công đoạn tiên tiến nhất còn có thêm một
834. 36:36lớp nữa là kiểm soát xuất khẩu giữa các
835. 36:39quốc gia. Thứ mà năm 1983
836. 36:43gần như không tồn tại theo cách nó tồn
837. 36:45tại bây giờ. Giới phân tích hiện nay
838. 36:48chia làm hai phía về câu hỏi liệu một kỳ
839. 36:51tích kiểu năm.
840. 36:531983
841. 36:55còn lặp lại được hay không? Một phía cho
842. 36:57rằng ở những công đoạn không phụ thuộc
843. 36:59thiết bị cực tiên tiến, việc một người
844. 37:02đến sau bắt kịp vẫn khả thi và họ dẫn
845. 37:04chứng bằng những doanh nghiệp mới nổi
846. 37:06trong mảng bộ nhớ đang được các hãng máy
847. 37:09tính lớn bắt đầu kiểm định sản phẩm.
848. 37:11Phía kia cho rằng ở Khâu Tiên Tiến Nhất,
849. 37:14cánh cửa đã đóng lại vì chuỗi cung ứng
850. 37:16thiết bị đã tập trung vào một số ít nhà
851. 37:18cung cấp không thể thay thế. Chương
852. 37:20trình không đứng về phía nào nhưng chúng
853. 37:22tôi lưu ý rằng cả hai phía đều đang
854. 37:24tranh luận về loại tiền thứ nhất và về
855. 37:26công nghệ chưa hầu như không ai tranh
856. 37:28luận về loại tiền thứ hai mà trong câu
857. 37:30chuyện năm 1983
858. 37:34loại tiền thứ hai mới là loại đã giữ
859. 37:36Samsung sống sót qua những năm mà tất cả
860. 37:38các loại tiền khác đều đã cạn.
861. 37:45Nếu quý vị thấy những câu chuyện được kể
862. 37:47theo cách này là đáng nghe, xin mời đăng
863. 37:48ký kênh để theo dõi các tập tiếp theo
864. 37:50của loạt chương trình. Chúng ta đã gỡ
865. 37:53khá nhiều thứ khỏi câu chuyện này. Gỡ
866. 37:55bản báo cáo không ai tìm được, gỡ những
867. 37:58câu nói không có bản ghi, gỡ con số 6
868. 38:01tháng vốn đo một phạm vi hẹp hơn cách nó
869. 38:03được kể. gỡ cả cái ý rằng năm 1983
870. 38:08là điểm khởi đầu. Thứ còn lại sau khi gỡ
871. 38:11hết không phải là một người nhìn thấy
872. 38:13tương lai. Thứ còn lại là một cấu trúc
873. 38:15cho phép tiếp tục trả tiền trong nhiều
874. 38:18năm khi đang thua bằng tiền kiếm được từ
875. 38:20đường, từ vải, từ tivi và bằng tín dụng
876. 38:24của một hệ thống ngân hàng mà rủi ro
877. 38:26cuối cùng thuộc về cả nền kinh tế. Rồi
878. 38:29tới một thời điểm, một cánh cửa mở ra ở
879. 38:31nơi khác vì những lý do chẳng liên quan
880. 38:33gì tới họ và họ tình cờ đang đứng ngay
881. 38:35trước cánh cửa ấy với nhà máy đã xây
882. 38:37xong. Đó là một câu chuyện ít huyền
883. 38:39thoại hơn nhưng có tài liệu hơn. Và có
884. 38:42lẽ điều đáng nghĩ nhất không nằm ở chỗ
885. 38:44ai đã thắng. Trong mọi kỳ tích công
886. 38:46nghiệp mà chúng ta vẫn kể lại luôn có
887. 38:49một khoảng thời gian dài nhiều năm mà ai
888. 38:51đó phải trả hóa đơn cho một thứ chưa
889. 38:53sinh ra lợi nhuận. Hóa đơn ấy hiếm khi
890. 38:56xuất hiện trong phần được kể. Nó nằm
891. 38:58trong sổ sách của một công ty làm đường,
892. 39:01trong bảng cân đối của một ngân hàng,
893. 39:03trong một dòng ngân sách mà không ai
894. 39:05đọc. Câu hỏi thường không phải là người
895. 39:07thắng cuộc đã nhìn thấy gì? Câu hỏi là
896. 39:10ai đã trả? Và cấu trúc nào đã khiến việc
897. 39:13trả ấy trở nên khả thi trong suốt ngần
898. 39:15ấy năm. Hẹn gặp lại quý vị và các bạn
899. 39:17trong kỳ phát sóng tiếp theo của Á Lục
900. 39:19Ký.
901. 39:23H